«Ωραιος περα απ τις αρετες σου»

Ο Γιάννης Ρίτσος, ο μεγάλος ποιητής του Ελληνισμού, γεννήθηκε στη Μονεμβασιά, το 1909. Μας άφησε 80 περίπου χρόνια μετά, σαν προχθές.

Η οικογένεια του ποιητή είναι εγκαταστημένη στο Καρλόβασι της Σάμου και ο ποιητής ζει μεγάλα χρονικά διαστήματα στην πόλη. Όλοι τον θυμούνται να κάθεται τα απογεύματα στην παραλία θαυμάζοντας το ηλιοβασίλεμα. Από τις πιο αγαπημένες του ασχολίες ήταν να ζωγραφίζει πέτρες και αντικείμενα σε πηλό.

Πάνω από εκατό ποιητικές συλλογές και συνθέσεις, εννέα πεζογραφήματα (μυθιστορήματα ο ίδιος τα ονομάζει), τέσσερα θεατρικά, όπως και μελέτες για ομοτέχνους, συγκροτούν το κύριο σώμα του έργου του. Πολυάριθμες μεταφράσεις, χρονογραφήματα και άλλα δημοσιεύματα συμπληρώνουν την εικόνα του.

Ποιος είναι; Ο βάρδος των λαϊκών αγώνων ή ο μοναχικός σκεπτικιστής, ο «απαρηγόρητος παρηγορητής του κόσμου»; Ο αισθησιακός, που ρουφάει μ’ όλους τους πόρους του τους χυμούς της ζωής, αυτός που κλείνει μέσα στο ανθρώπινο σώμα όλο τον φυσικό κόσμο και, αντίστροφα, μεταμορφώνει το σύμπαν σε παλλόμενη σάρκα; Ο ερωτικός, που σκιρτά σ’ όλα τ’ αγγίγματα των σωμάτων και των αγαλμάτων ή ο ασκητής, που «απωθεί» και «θεώνεται»; Ή μήπως ο βαθιά υπαρξιακός, που εκθέτει την αγωνία του στον ψιθυριστό του διάλογο με το χρόνο και το θάνατο; Ο διχασμένος και διπλός, έλεγε ο ίδιος, επιβεβαιώνοντας τον υπερβατικό λόγο της ποίησης. Διάφορα ποιητικά είδη και ποικίλες τεχνοτροπίες, θεματικό εύρος αλλά και δημιουργικές εμμονές σε ορισμένες κυρίαρχες ιδέες και πηγές έμπνευσης, διαδοχικές προσεγγίσεις σε καίρια προβλήματα της ανθρώπινης μοίρας, της κοινωνίας, της ιστορίας και της ίδιας της τέχνης. Αυτός είναι.

Ο Γιάννης Ρίτσος ήδη απέχει πολύ από εμάς. Και ίσως τώρα, που κι αυτόν «από το χέρι τον πήραν οι νεφέλες», είναι πια καιρός, αλλά και χρέος, να μνημονεύσουμε τον ποιητή. Ο Ρίτσος, σαν δημιουργική οντότητα, συνετέλεσε τα μέγιστα στην επαναδιαπραγμάτευση όλων των χαμένων υποθέσεων και των ξεπεσμένων οραμάτων της υπόστασής μας. Αρκεί ο Ποιητής, ο κάθε ποιητής, να μην χρειάζεται να αποστρέφει το πρόσωπο από όσα εμείς ξεχάσαμε ή εκφυλίσαμε και για μια ακόμη φορά να πικραίνεται… Μπορεί όμως και να χαίρεται, αν τελικά το μήνυμά του δεν αλώθηκε από βαρβάρους.

Ο Γ. Ρίτσος εξεγειρόταν σε όλη του τη ζωή κατά της αδικίας, με το γόνιμο τρόπο του ανυπότακτου. Πιστός στην κομμουνιστική ιδεολογία του και ασυμβίβαστος, αρνούνταν ό,τι καταστρέφει και υποβαθμίζει τη ζωή και υπηρετούσε ό,τι την έκανε να αξίζει. Ο πόλεμος και η Κατοχή, οι μεταπολεμικές διώξεις και εκτοπίσεις του (Λήμνος – Μακρόνησος – Αϊ Στράτης, στην περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου, Γυάρος Λέρος – Σάμος, στην περίοδο της δικτατορίας των συνταγματαρχών 1967 – 1974), οδυνηρές εμπειρίες από τη ζωή, συνοδεύουν τον ποιητή στο μεγαλύτερο μέρος του βίου του. Οι απανωτές συλλήψεις του προκαλούν τη διαμαρτυρία του κόσμου σε διεθνές επίπεδο, με αποτέλεσμα στη δεκαετία του 70 μόλις να μπορεί να κινείται ελεύθερα στην ίδια του τη χώρα. Όλα αυτά τα βιώματα στοιχειοθετούνται ένα προς ένα μέσα στο έργο του, χωρίς όμως να το σφραγίζουν με τη σκιά της απαισιοδοξίας Αντίθετα, η ποιητική δημιουργία του Ρίτσου, παρ όλα τα δραματικά της στοιχεία, είναι στο βάθος της μια ποίηση αισιόδοξη, γεμάτη πίστη στον άνθρωπο. Μέσα στην ποίηση του Ρίτσου ανακλώνται όλα τα στάδια της πορείας της ανθρωπότητας: Το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.

Πολλά έργα του μεταφράζονται και εκδίδονται στο εξωτερικό. «Η σονάτατουσεληνόφωτος», «Χρονικό», «Αποχαιρετισμός», «Ρωμιοσύνη», «Δεκαοχτώ λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας», «Διάδρομος και σκάλα», «Γκραγκάντα», «Σεπτήρια και δαφνηφόρια», είναι, ενδεικτικά, μερικά από τα έργα που αγαπήθηκαν από τους αναγνώστες του.

Ο Ρίτσος είναι ο κατ εξοχήν ποιητής της ελληνικής και της παγκόσμιας επικαιρότητας, ο ποιητής που αντανακλά τον κόσμο με καταπληκτική ενέργεια και με ενάργεια ποιητική.

Επιμέλεια: Α.Χ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.