«Οποιος αγωνιζεται δεν μπορει να χασει, οποιος δεν αγωνιζεται εχει χασει ηδη»

Με τη συνέντευξη του Ataman Sabri, Προέδρου Ομοσπονδίας Ασσυρίων Ευρώπης, καθώς και με την ομιλία της κ. Thea Hallo κλείνουμε σήμερα το αφιέρωμα στην ημερίδα που έγινε στην πόλη μας με θέμα «Τρεις γενοκτονίες: Μία στρατηγική».

Η Ασσυρία στους περισσότερους από εμάς είναι γνωστή από την αρχαιότητα και από την προσφορά της στον πολιτισμό γενικότερα. Ποιος δεν θυμάται την Νινευί, τον Ναβουχοδονόσορα, τον κώδικα του Χαμουραμπί. Δυστυχώς οι περισσότεροι όμως αγνοούσαμε τους απογόνους αυτού του μεγάλου πολιτισμού.

Σήμερα είναι εδώ, παρόντες για τη συνέχεια της ιστορικής μνήμης…

ΠτΘ: Οι περισσότεροι γνωρίζουμε πολλά για τους αρχαίους Ασσύριους, τίποτα όμως για το σήμερα. Γιατί;

Α.Σ.: Εμείς οι Ασσύριοι σήμερα ζούμε στην Τουρκία, στο Ιράκ, στο Ιράν, στο Λίβανο, στη Συρία αλλά σε όλες αυτές τις χώρες δεν αναγνωρίζονται τα δικαιώματά μας. Ζούσαμε στη Μεσοποταμία μεταξύ Τίγρη και Ευφράτη και μιλάμε τη γλώσσα του Χριστού τα αραμαϊκά. Στην Τουρκία είμαστε Χριστιανοί Ορθόδοξοι κατά 90% και το 10% πρωτεστάντες και καθολικοί. Στο Ιράκ την εποχή του Σαντάμ ζούσαν 1 εκατομμύριο 200.000 Ασσύριοι αλλά τώρα έχουν μείνει 700.000. Μερικοί από αυτούς είναι μετανάστες στην Αθήνα. Πολλοί από τους υπόλοιπους είναι μετανάστες στη Σουηδία και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στη Συρία ζουν 200.000 Ασσύριοι στην Ιορδανία και στο Λίβανο είναι πολλοί πρόσφυγες και στην Τουρκία έχουν μείνει 10.000. Τα δικαιώματά μας στην Τουρκία δεν έχουν αναγνωριστεί και πιστεύουν ότι είμαστε Τούρκοι. Τo 1974 όταν έγινε η τουρκική εισβολή στην Κύπρο στις πόλεις που ζούσαν Ασσύριοι τους αποκαλούσαν γκιαούρηδες και τους ζητούσαν να φύγουν από την Τουρκία, αλλά εμείς δεν φεύγαμε.

ΠτΘ: Αναγνωρίζεστε σαν μειονότητα;

Α.Σ.: Σε όλες τις χώρες δεν μας αναγνωρίζουν ως μειονότητα, δεν μπορούμε να μιλήσουμε τη γλώσσα μας, δεν έχουμε εκπροσώπους στην κυβέρνηση. Για παράδειγμα στην Τουρκία πρέπει να λέμε ότι είμαστε Τούρκοι. Από το δημοτικό θυμάμαι έπρεπε να λέω κάθε μέρα ότι είμαι τούρκος και ότι πρέπει να θυσιάσω τον εαυτό μου για την Τουρκία, ότι αυτή είναι η πατρίδα μου. Και αυτός είναι και ένας λόγος που δεν έχετε ακούσει πλέον για τους Ασσύριους.

ΠτΘ: Σήμερα πόσοι Ασσύριοι υπάρχουν;

Α.Σ.: Τώρα υπάρχουν 500.000 Ασσύριοι που ζουν στην Ευρώπη και 3.000.000 σε όλο τον κόσμο Αυτή τη στιγμή τα παιδιά μας πηγαίνουν σε σχολεία της Σουηδίας, Ελβετίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών και αναρωτιούνται για την εθνική τους ταυτότητα. Στην Τουρκία σκότωσαν το 1915, 500.000 Ασσύριους και τώρα ξεκίνησε η συζήτηση για αυτό.

ΠτΘ: Πότε ξεκίνησε η ανακίνηση του θέματος της γενοκτονίας

Α.Σ.: Το 1915 σκοτώθηκαν περίπου 1.000.000 Αρμένιοι οι υπόλοιποι που βίωσαν την κατάσταση φοβήθηκαν να μιλήσουν για αυτό, αλλά μετά το 1950 ξεκίνησαν να μιλούν στην Αμερική και σε άλλες χώρες. Η ίδια ακριβώς διαδικασία έγινε και με τους Ασσύριους Στην Τουρκία σκότωσαν πολλούς αλλά οι υπόλοιποι δεν έλεγαν τίποτα, ήταν φοβισμένοι. Τώρα όμως είμαστε στην Ευρώπη και έχουμε ελευθερία λόγου. Υπάρχουν όμως βιβλία πολύ πιο πριν που μιλούν για τη γενοκτονία. Οι γονείς μου για παράδειγμα δεν γνωρίζουν ξένη γλώσσα, αλλά εγώ γνωρίζω ένδεκα και πολλοί Ασσύριοι το ίδιο. Δεν μπορούσαν να γράψουν την ιστορία, δεν μπορούσαν να έρθουν στην Ελλάδα και να γνωστοποιήσουν το πρόβλημά τους αλλά τώρα είμαι εγώ εδώ, μιλώ ένδεκα γλώσσες και αύριο θα είμαι στη Γερμανία. Και έτσι θα ακούτε όλο και περισσότερο για τους Ασσύριους. Τώρα εκπροσωπούμαστε στο Σουηδικό Κοινοβούλιο, στο Αγγλικό, στο Γερμανικό και πέρσι στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έκανα ομιλία για τη γενοκτονία. Έτσι γνωρίζουν περισσότερα για εμάς αλλά μέχρι τώρα καμία χώρα δεν έχει αναγνωρίσει τη γενοκτονία των Ασσυρίων. Είναι ένας μαραθώνιος 42 χιλιομέτρων και αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στα πρώτα μέτρα.

ΠτΘ: Το βιβλίο της Thea Halo έπαιξε ρόλο για την ανακίνηση του θέματος;

Α.Σ.: Ναι, το βιβλίο το έχω διαβάσει είναι πολύ δυνατό. Εκείνο που θέλω να πω είναι ότι έρχομαι στην Ελλάδα για πρώτη φορά, έρχομαι με τη σημαία της Ασσυρίας, αλλά αυτή τη στιγμή έχω μαζί μου δύο σημαίες και πλέον θα έχω μαζί μου και τις δύο.

ΠτΘ: Τι συμβολίζει η σημαία σας;

Α.Σ.: Στο κέντρο της σημαίας εμφανίζεται ο ήλιος. Η σημαία χωρίζεται σε τέσσερα κομμάτια που συμβολίζουν τις εποχές που πρώτοι οι Ασσύριοι αναφέρθηκαν σε αυτές και επίσης υπάρχει ένα σύμβολο από τον κώδικα του Χαμουραμπί. Πρώτοι οι Ασσύριοι είπαν ότι ο χρόνος έχει 365 μέρες και χωρίζεται σε τέσσερις εποχές. Εκείνο όμως που είναι σημαντικό είναι ότι έχω μαζί μου την πέτρα και μπορεί να μη μου επιτρέπεται να πάω στην Τουρκία, αλλά τουλάχιστον έχω τη πέτρα μου, η οποία μου δίνει μεγάλη δύναμη και ενέργεια. Και δεν μου επιτρέπεται να πάω στην Τουρκία, γιατί μιλώ για την τουρκική κυβέρνηση και την γενοκτονία και όπως είδατε στην εκδήλωση ήταν δημοσιογράφοι από τη μειονότητα.

Οι Τούρκοι αρνούνται συνέχεια την γενοκτονία αλλά γνωρίζω ότι ο παππούς μου είχε σκοτωθεί όπως και 500000 ομοεθνείς μου και 700.000 Έλληνες και 1.000.000 Αρμένιοι και ακόμη λένε ότι δεν έχει γίνει αυτό. Απλά μπορούν να ζητήσουν μία συγνώμη καιν να πουν κάναμε ένα λάθος. Όταν δεν ζητούν συγνώμη είναι ενδεχόμενο να το επαναλάβουν. Πρέπει να αλλάξουν τη νοοτροπία τους.

ΠτΘ: Στην ομιλία σας ζητήσατε από την Τουρκία και μέσα από την εκπαίδευση να περάσει άλλα μηνύματα…

Α.Σ.: Φοβάμαι για τους ίδιους τους Τούρκους. Όλη η μόρφωση που παίρνουν από τα βιβλία από τα περιοδικά είναι μία φωνή και αυτό είναι επικίνδυνο. Πρέπει να υπάρχουν απόψεις πολλές. Υπάρχουν άνθρωποι μορφωμένοι που παραδέχονται αυτό που έγινε οι οποίοι πληθαίνουν συνεχώς. Αυτό είναι που με γεμίζει αισιοδοξία. Πρέπει να δουλέψουμε με αυτούς τους ανθρώπους για να αλλάξουμε αυτή τη νοοτροπία της Τουρκίας. Δεν είμαστε ενάντιοι στον τουρκικό λαό.

ΠτΘ: Αισιοδοξείτε ότι θα γίνουν βήματα για την αναγνώριση μετά την από κοινού πρωτοβουλία Αρμένιων, Ελλήνων και Ασσυρίων;

Α.Σ.: Η Διεθνής Ένωση Ακαδημαϊκών για την Αναγνώριση των γενοκτονιών με την αναγνώριση έκανε ένα πολύ σημαντικό βήμα και τώρα με τη μεγάλη αυτή εκδήλωση πλέον υπάρχουν πολλές επαφές και ενημερώνεται ο κόσμος μέρα με τη μέρα αυτό το θέμα και όλο περισσότερα γι άρθρα θα δημοσιεύονται.

ΠτΘ: Αισθάνεσθε δυνατοί;

Α.Σ.: Δεν έχουμε χώρα, δεν έχουμε κυβέρνηση, είμαστε διασκορπισμένοι σε όλο τον κόσμο και αυτό μας καθιστά ανίσχυρους αλλά ξέρουμε ότι έχουμε δίκαιο. Σε δύο μήνες θα γίνει μαραθώνιος στην Ελβετία με τη συμμετοχή 500 ατόμων όπου θα συμμετέχω και εγώ. Μαραθώνιος έχει γίνει τρεις φορές στην Ολλανδία συμμετείχα και έχω προβλήματα με τα πόδια μου.

ΠτΘ: Το γεγονός της μη ύπαρξης οργανωμένης πολιτείας δυσκολεύει την αναγνώριση;

Α.Σ.: Δυσκολεύει την προσπάθεια για αναγνώριση από την άλλη όμως δεν έχουμε τίποτα να χάσουμε και αυτό είναι πλεονέκτημα. Η Ελλάδα πρέπει να είναι προσεκτική ως γειτονική χώρα, υπάρχουν δυσκολίες. Εμείς οι Ασσύριοι δεν έχουμε τίποτα να χάσουμε.

ΠτΘ: Τα παιδιά σας γνωρίζουν την ιστορία και τον πολιτισμό των αρχαίων Ασσυρίων;

Α.Σ.: Σήμερα γνωρίζουν, παλιότερα οι γνώσεις ήταν περιορισμένες.

ΠτΘ:Μιλάνε την αραμαϊκή γλώσσα

Α.Σ.: Καλή ερώτηση. Στην Τουρκία δεν μπορούσαμε να μιλάμε αραμαϊκά. Εμείς τώρα μιλάμε. Στην Σουηδία, στην Γερμανία στην Αμερική μιλάνε οι νέοι και τη γνωρίζουν

ΠτΘ: Χάνοντας τη γλώσσα χάνεις και την εθνική τους ταυτότητα.

Α.Σ.: Όσο σημαντικά είναι τα τέσσερα άκρα του σώματος, τόσο σημαντικά είναι η γλώσσα, η πατρίδα, ο πολιτισμός και η ιστορία που θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν καθένα άκρο. Εμείς δεν έχουμε πατρίδα. Αν χάσεις την ιστορία είναι σαν να χάνεις ένα άκρο με τη γλώσσα το ίδιο, με τον πολιτισμό το ίδιο. Εμάς αυτό που μας λείπει είναι η χώρα

ΠτΘ: Εμείς οι Έλληνες λέμε ότι όπου ζεις εκεί και η πατρίδα σου..

Α.Σ.: Μου λείπει το χωριό μου αλλά η πέτρα το αναπληρώνει.

ΠτΘ: Πολλοί Ασσύριοι ζήτησαν από το Μπους την περιοχή της Μοσσούλης, γιατί ένα μέρος των Ασσυρίων έμενε εκεί. Ισχύει κάτι τέτοιο;

Α.Σ.: Ναι, έγινε και το γνωρίζω αλλά ο Μπους εξυπηρετεί τα συμφέροντά του και δεν ενδιαφέρεται για εμάς τους Ασσύριους. Ενδιαφέρεται μόνο για τους Κούρδους.

ΠτΘ: Έχετε πρόβλημα με τους Κούρδους;

Α.Σ.: Το 1915 χρησιμοποιήθηκαν από τους Τούρκους εναντίον μας επειδή αυτοί ήταν μουσουλμάνοι και εμείς χριστιανοί. Πήραν τα χωριά μας και δεν μας τα έδωσαν πίσω. Αλλά δεν μπορούμε να κατηγορήσουμε όλους τους Τούρκους, δεν είμαι ρατσιστής.

ΠτΘ: Στη Σουηδία αισθάνεστε μειονότητα;

Α.Σ.: Όχι, έχω τα δικαιώματά μου, μπορώ να μιλήσω τη γλώσσα μου. Στην Τουρκία οι συμπατριώτες μου δεν έχουν δικαιώματα, αλλά στη Σουηδία έχουμε.

ΠτΘ:Έχετε δημιουργήσει λόμπι σε διάφορες χώρες;

Α.Σ.: Βεβαίως έχουμε δύο οργανώσεις Ασσυρίων στη Σουηδία, Ελβετία, Ολλανδία Γερμανία, Αμερική, εκδίδουμε πολλά περιοδικά, εφημερίδες και μέσω του Ίντερνετ δηλώνουμε το πρόβλημά τους.

ΠτΘ: Και σήμερα διεξάγονται γενοκτονίες όπως στην Παλαιστίνη. Ποια είναι η άποψή σας;

Α.Σ.: Το ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Αμερική δεν έχουν βρει μια λύση για αυτό είναι πρόβλημα και για αυτό η κατάσταση είναι έντονη. Οι δύο λαοί έχουν διαφορές από τα παλιά χρόνια και για αυτό πιστεύω ότι οι Παλαιστίνιοι πρέπει να έχουν τα δικαιώματά τους. Δεν γνωρίζω αν γίνονται γενοκτονίες αλλά σκοτώνονται άνθρωποι καθημερινά.

ΠτΘ: Ζητήσατε την ανέγερση μνημείου στην Ελλάδα. Πιστεύετε ότι θα γίνει;

Α.Σ.: Στην Κομοτηνή δύσκολα αλλά αλλού στην Ελλάδα θα βοηθούσε πολύ. Και είναι πιθανό να γίνει.

ΠτΘ: Σας ευχαριστούμε πολύ και να σας ευχηθούμε τα προβλήματά σας να λυθούν με τον καλύτερο τρόπο.

Α.Σ.: Υπάρχει μία γερμανική παροιμία που λέει «Όποιος αγωνίζεται δεν μπορεί να χάσει όποιος δεν αγωνίζεται έχει χάσει ήδη». Σας ευχαριστώ πολύ.

Α.Π.

Thea Hallo:

«Η διατήρηση της ιστορικής μνήµης µας είναι απλά ένας τρόπος να αγκαλιάζουµε ό,τι είναι δικό µας»

«Η µητέρα µου κατάγεται από ένα µικρό χωριό στον Πόντο που ονοµαζόταν Αιοντόν ή Άγιος Αντώνιος. Είχε µία ευτυχισµένη ζωή περιτριγυρισµένη από την οικογένεια και τους φίλους της. Τα γειτονικά χωριά ήταν όλα τουρκικά. Όπως µου είπε, δεν είχαν προβλήµατα µε τον τουρκικό λαό. Συµβίωναν ειρηνικά και βοηθούσαν ο ένας τον άλλον.

Αργότερα όµως την άνοιξη του 1920, Τούρκοι στρατιώτες έφταναν στα χωριά και χτυπούσαν τις πόρτες µε το κοντάκι των όπλων τους φωνάζοντας την τροµερή διαταγή του Μουσταφά Κεµάλ: «Πρέπει να φύγετε από εδώ. Μπορείτε να πάρετε µόνο όσα µπορείτε να κουβαλήσετε».

Η µητέρα µου και οι 3.000 κάτοικοι του Αγ. Αντωνίου εκδιώχθηκαν πέρα από τα ψυχρά βουνά του Βορρά και διέσχισαν τις νοτιότερες ερηµικές εκτάσεις χωρίς κατάλληλο φαγητό, νερό, καταφύγιο. Έτσι πολλοί πέθαναν στον δρόµο. Η µητέρα µου ήταν τότε περίπου εννέα ετών. Είχε µία μεγαλύτερη αδελφή, την Χριστοδούλα, που ήταν 12, έναν αδελφό τον Γιάννη που ήταν 8 και µία µικρότερη αδελφή την Ναστασία που ήταν τεσσάρων ετών. Είχε ακόµη δύο δίδυµες αδελφές, την Μαρία και την Μαθία που ήταν τεσσάρων µηνών. Η μητέρα µου κουβαλούσε την Μαθία στην πλάτη της. Η Χριστοδούλα την Μαρία. Η μητέρα µου µου είπε τι συνέβη κατά την μακρά πορεία θανάτου προς την εξορία. Τα περιγράφω στο βιβλίο µου Ούτε Το Όνοµά Μου.

Ιστορική αναζήτηση

«Τέτοια ήταν η μοίρα της οικογένειάς µου και εκατοµµυρίων άλλων Ελλήνων. Αρµενίων και Ασσυρίων μεταξύ των ετών 1914-1923. Ωστόσο, για μεγάλο χρονικό διάστηµα και πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, οι Έλληνες και οι Ασσύριοι αναφέρονταν σπάνια σε μεταγενέστερες μελέτες εκτός Ελλάδος. Στην καλύτερη περίπτωση αναφέρονταν απλώς ως «μια ακόµη κατηγορία» στην ιστορία. Το όνοµα των Ποντίων, όπως και των Ασσυρίων είχε ξεχαστεί εκτός των ορίων των δικών τους κοινοτήτων. Και ακόµη τις σπάνιες φορές που ιστορικοί -εκτός των Ελλήνων και των Ασσυρίων – αναφέρονταν σε αυτούς τους πληθυσµούς, δεν γινόταν ποτέ λόγος για γενοκτονία.

Εάν η άρνηση της γενοκτονίας είναι η τελευταία φάση της γενοκτονίας, η σιωπή είναι το τελειωτικό χτύπηµα. Όσο ασυνείδητη κι αν είναι η άρνηση της γενοκτονίας, ωστόσο επιτρέπει και μάλιστα πολλές φορές ενθαρρύνει το δηµόσιο διάλογο. Η σιωπή προκαλεί την εντύπωση ότι τα θύµατα δεν υπήρξαν ποτέ. Τα τέσσερα χρόνια της συµµετοχής µου σε διεθνή συνέδρια για την γενοκτονία, γνώρισα αρκετούς νέους µελετητές της γενοκτονίας των Αρµενίων, που όµως αγνοούσαν ότι Έλληνες και Ασσύριοι ζούσαν επίσης στην Μικρά Ασία και σε άλλα µέρη της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Ήταν σαν η χιλιόχρονη παρουσία τους στην Μικρά Ασία και τον Πόντο να σβήστηκε µαζί µε την εκτόπισή τους, που πραγµατοποιήθηκε µε µαζικές εκτελέσεις και την αναγκαστική και βίαιη αποµάκρυνσή τους υπό συνθήκες που ήταν βέβαιο ότι θα προκαλούσαν τον θάνατό τους.

Κοινό στοιχείο των µακροχρόνιων προσπαθειών των µελετητών να καταστήσουν γνωστή στον κόσµο την γενοκτονία των Αρµενίων είναι η σχεδόν ολοκληρωτική αποτυχία τους να συµπεριλάβουν κάποια αναφορά στην γενοκτονία που έλαβε χώρα στον ίδιο τόπο και στον ίδιο χρόνο µε θύµατα σχεδόν ένα εκατοµµύριο Έλληνες και τα τρία τέταρτα του ασσυριακού πληθυσµού: τα θύµατα αυτής της γενοκτονίας κατ’ άλλους υπολογισµούς ανέρχονται σε 750.000. Αυτά τα θύµατα, εκτός των Αρµενίων, ήταν ακριβώς οι άλλοι χριστιανοί που αναφέρονται σε χιλιάδες έγγραφα της κεµαλικής περιόδου. Η σιωπή της ακαδηµαϊκής κοινότητας έπαιξε το ρόλο της στην φαινοµενική διαγραφή των χριστιανικών πληθυσµών της αυτοκρατορίας. Είναι αυτή η αποσιώπηση που ολοκλήρωσε την γενοκτονία τους.

Σήµερα, σε µια νίκη της ιστορικής ακρίβειας η Διεθνής Ένωση των Επιστημόνων για την µελέτη των Γενοκτονιών, µία από τις πλέον ειδικές παγκόσµιες οργανώσεις για την γενοκτονία, διακήρυξε µε συντριπτική πλειοψηφία ότι µεταξύ των ετών 1914-1923 οι χριστιανικοί πληθυσµοί, Ασσύριοι, Πόντιοι και άλλοι Έλληνες της Ανατολίας υπέστησαν µία γενοκτονία που ήταν ποιοτικά και ποσοτικά όµοια µε την γενοκτονία που υπέστησαν οι Αρµένιοι. Αυτό είναι πραγµατικά ένα σπουδαίο βήµα. Το ψήφισµα ανοίγει νέους δρόµους για µία συνολικότερη µελέτη της οθωµανικής και κεµαλικής περιόδου και των αντιχριστιανικών διώξεων που έλαβαν χώρα κατ’ αυτήν.

Για να καταστήσω σαφές πόσο σηµαντικό είναι το ότι µελετητές και επιστήµονες συµµετέχουν σε συνέδρια για τη γενοκτονία, θα ήθελα να σας παρουσιάσω συνοπτικά πώς συνετάγη και εξεδόθη το ψήφισµα που ανέφερα παραπάνω».

«Συµµετείχα για πρώτη φορά σε συνέδριο της Διεθνούς Ενώσεως Επιστηµόνων Μελέτης της Γενοκτονίας το έτος 2003. Στο συνέδριο είχαν προγραµµατιστεί πολλές συζητήσεις για την γενοκτονία των Αρµενίων, το Ολοκαύτωµα και άλλες γενοκτονίες που συνέβησαν σε όλον τον κόσµο, ενώ για την γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου υπήρχε µία µόνο εισήγηση. Αλλά ακόµη και αυτός ο ένας έλληνας ιστορικός δεν εµφανίστηκε. Έτσι ζήτησα να τον αντικαταστήσω. Ζήτησα επίσης να µετάσχω σε ένα ακόµη πάνελ για τους Αρµενίους, αφού σ’ αυτό συµµετείχαν µόνο δύο οµιλητές. Έτσι παρόλο που κατά το πρόγραµµα θα συµµετείχα στο συνέδριο µε µία µόνο εισήγηση, τελικά έδωσα εκτός προγράµµατος δύο ακόµη οµιλίες για τους Έλληνες και τους Ασσυρίους.

Σε αυτό ακριβώς το συνέδριο το έτος 2003 συνειδητοποίησα την έκταση του προβλήµατος του αποκλεισµού των Ελλήνων και των Ασσυρίων από την συζήτηση για την Γενοκτονία των Αρµενίων και της κατάφωρης διαστρέβλωσης της ιστορίας τους. Έτσι συµµετείχα σε ηµερίδες για τους Αρµενίους και στις συζητήσεις που ακολουθούσαν τόνιζα ότι οι Έλληνες και οι Ασσύριοι όπως ακριβώς και οι Αρµένιοι υπήρξαν θύµατα των ίδιων γενοκτονικών πράξεων.

Κατά την διάρκεια του Συνεδρίου της Διεθνούς Ενώσεως Επιστηµόνων Μελέτης της Γενοκτονίας που έλαβε χώρα το 2005 µε δύο οµιλίες µου απευθύνθηκα σε όλο το σώµα των ακαδηµαϊκών πολλές φορές για να υπογραµµίσω την αποσιώπηση των Ελλήνων και των Ασσυρίων από τους πανεπιστηµιακούς που είτε διδάσκουν είτε γράφουν για την οθωµανική εποχή και την γενοκτονία των Αρµενίων. Η κριτική που άσκησα στους ακαδηµαϊκούς γι’ αυτό το θέµα λήφθηκε σοβαρά υπόψη από δύο πανεπιστηµιακούς καθηγητές, µέλη της Διεθνούς Ενώσεως Επιστηµόνων Μελέτης της Γενοκτονίας, που έγιναν σταθεροί υποστηρικτές των θέσεών µου: ήταν ο Χένρι Χούτενµπαχ (Henry Huttenbach) και ο Ανταµ Τζόουνς (Adam Jones). Μετά από το συνέδριο του 2005 κάλεσα τον καθηγητή Χούτενµπαχ σε µία ηµερίδα που οργάνωσα στο Πανεπιστήµιο του Φόρνταµ (Fordham) µε την βοήθεια µίας ακόµη υποστηρίκτριας και µετέπειτα φίλης, της καθηγήτριας Ανι Καλατζιάν (Anie Kalayjian). Είχα γνωρίσει την Ανι στο συνέδριο του 2003. Στην ηµερίδα αυτήν η εισήγησή µου είχε τον τίτλο Η αποκλειστικότητα του πόνου: όταν οι φυλετικές ανησυχίες προηγούνται της ιστορικής ακρίβειας, και αναφερόταν στην αποτυχία πολλών ιστορικών να αναφερθούν και σε άλλα θύµατα γενοκτονίας, πλην των θυµάτων του ολοκαυτώµατος και της αρµενικής γενοκτονίας. Ο Χένρι Χούτενµπαχ στην εισήγησή του αναφέρθηκε επίσης στα θέµατα αυτά. Έπειτα πρότεινε να επανέλθουµε σ’ αυτά τα ζητήµατα στο συνέδριο της Διεθνούς Ενώσεως Επιστηµόνων Μελέτης της Γενοκτονίας το 2007, όπως και τελικά έγινε.

Η παρουσία µου στο συνέδριο του 2005 είχε επίσης ως συνέπεια την συµµαχία µου µε τον πανεπιστηµιακό καθηγητή, ειδικό στα θέµατα γενοκτονίας, τον Ά νταµ Τζόουνς. Ο Τζόουνς στη συνέχεια µε προσκάλεσε να παραστώ σε ένα σεµινάριο και να παρουσιάσω την άνω εισήγησή µου σε µια οµάδα µελετητών στο Πανεπιστήµιο Yale. Τόσο οι προηγούµενες αναφορές µου όσο και αυτό το σεµινάριο και η διαρκής µας επικοινωνία ευαισθητοποίησαν ακόµη περισσότερο τον Τζόουνς σχετικά µε τα προβλήµατα που οι Έλληνες και οι Ασσύριοι αντιµετώπιζαν για δεκαετίες: δηλαδή την σχεδόν ολοκληρωτική αποσιώπησή τους από την ιστορία, από βιβλία, εκδηλώσεις µνήµης και αποφάσεις που αναφέρονταν σ’ αυτήν την περίοδο της οθωµανικής αυτοκρατορίας.

Προς αποκατάσταση αυτής της ιστορικής παράλειψης ο Άνταµ Τζόουνς στις 19 Μαρτίου του 2007 πρότεινε στην Διεθνή Ένωση Επιστηµόνων Μελέτης της Γενοκτονίας ένα ψήφισµα, για να συµπληρώσει και να διορθώσει το προηγούµενο ψήφισµα της Ενώσεως του έτους 1997 που ανακριβώς ανέφερε την οθωµανική γενοκτονία µόνο ως γενοκτονία κατά των Αρµενίων. Ο Τζόουνς εισηγήθηκε στην Επιτροπή της Διεθνούς Ενώσεως Επιστηµόνων Μελέτης της Γενοκτονίας ότι:

«Τα τελευταία χρόνια εµείς οι ασχολούµενοι µε την µελέτη των γενοκτονιών ενηµερωθήκαµε ολοένα και περισσότερο για το γεγονός ότι η γενοκτονική εκστρατεία των Οθωµανών δεν στρεφόταν µόνο κατά του αρµενικού πληθυσµού της αυτοκρατορίας. Αντίθετα, στόχος της ήταν και οι άλλοι χριστιανικοί πληθυσµοί, οι Ασσύριοι, οι Πόντιοι και γενικά οι Έλληνες της Ανατολίας. Οι µέθοδοι που εφαρµόστηκαν -µαζικές θανατώσεις και πορείες θανάτου- είναι κατά βάση αντίστοιχες µ’ αυτές που εφαρµόστηκαν και κατά των Αρµενίων.

Πιστεύω ότι η Διεθνής Ένωση των Ακαδηµαϊκών για τη µελέτη των γενοκτονιών οφείλει να επεκτείνει την αναγνώριση των γενοκτονιών που διεπράχθησαν από τους Οθωµανούς και να αναγνωρίσει ρητώς και µε σαφήνεια ότι πράξεις γενοκτονίας υπήρξαν και εναντίον αυτών των πληθυσµών. Ακολούθως εύχοµαι και προτείνω το ακόλουθο ψήφισµα να παρουσιαστεί στο συνέδριο του 2007».

Ψήφισμα αναγνώρισης

«Η επιτροπή της Διεθνούς Ενώσεως Επιστηµόνων Μελέτης της Γενοκτονίας ανταποκρίθηκε θετικά. Ως συνεισηγήτρια του ψηφίσµατος βοήθησα στη συγκέντρωση πηγών, εγγράφων και σχετικής βιβλιογραφίας για την ενηµέρωση των µελών της Ένωσης και την θεµελίωση των πορισµάτων. Οι ψήφοι καταµετρήθηκαν την 1η Δεκεµβρίου 2007 και το ψήφισµα εγκρίθηκε µε συντριπτική πλειοψηφία. Το κείµενο έχει ως εξής:

«ΕΠΕΙΔΗ η άρνηση της γενοκτονίας αναγνωρίζεται ευρέως ως η τελική φάση της γενοκτονίας, που εξασφαλίζει την ατιµωρησία για τους δράστες της και προετοιµάζει το έδαφος για µελλοντικές γενοκτονίες ΕΠΕΙΔΗ η οθωµανική γενοκτονία εναντίον των µειονοτικών πληθυσµών κατά τη διάρκεια και µετά τη λήξη του Πρώτου Παγκόσµιου Πολέµου αναφέρεται συνήθως ως γενοκτονία µόνο κατά των Αρµενίων, µε µικρή αναγνώριση για τις ποιοτικά ίδιες γενοκτονίες κατά των άλλων χριστιανικών µειονοτήτων της οθωµανικής αυτοκρατορίας ΑΠΟΣΑΦΗΝΙΖΕΤΑΙ ότι αποτελεί πεποίθηση της Διεθνούς Ενώσεως Επιστηµόνων για την Μελέτη της Γενοκτονίας ότι η οθωµανική εκστρατεία ενάντια στις χριστιανικές µειονότητες της αυτοκρατορίας µεταξύ των ετών 1914 και 1923 συνιστά γενοκτονία κατά των Αρµενίων, Ασσυρίων και Ελλήνων του Πόντου και της Ανατολής.

ΑΠΟΣΑΦΗΝΙΖΕΤΑΙ ΠΛΕΟΝ ΟΤΙ η Ένωση απαιτεί από την κυβέρνηση της Τουρκίας να αναγνωρίσει τις γενοκτονίες κατά των πληθυσµών αυτών, να ζητήσει επισήµως συγγνώµη, και να κάνει άµεσα και ουσιαστικά βήµατα προς την κατεύθυνση της αποκαταστάσεώς τους.»

«Το ερώτηµα που τίθεται τώρα είναι: πώς προχωράµε από εδώ και πέρα;

Η συντριπτική πλειονότητα των µελών της Διεθνούς Ενώσεως Επιστηµόνων Μελέτης της Γενοκτονίας που υπερψήφισε το άνω κείµενο έστειλε ένα δυνατό µήνυµα που σηµατοδοτεί µία καινούρια φάση στην µελέτη των γενοκτονιών αυτής της περιόδου. Το ψήφισµα ανοίγει το δρόµο για την δουλειά που µας περιµένει και προσφέρει πολλές ευκαιρίες και δυνατότητες για την µελλοντική ενασχόληση µε την γενοκτονία σε επιστηµονικό επίπεδο. Ήδη την ώρα αυτή που σας µιλάω γράφονται πολλά βιβλία. Μου ζητήθηκε να γράψω τα κεφάλαια που αφορούν τους Έλληνες και τους Ασσυρίους για δύο από αυτά. Το ένα έχει τον τίτλο «Οι ξεχασµένες γενοκτονίες». Όσοι νέοι µελετητές επιθυµούν να µελετήσουν και να γράψουν σχετικά µε τους Έλληνες και Ασσυρίους της Οθωµανικής περιόδου θα βρουν ένα τεράστιο αρχείο ντοκουµέντων που µπορούν να χρησιµοποιήσουν για να αποδείξουν τόσο την γενοκτονική πρόθεση όσο και την εκτέλεση της γενοκτονίας από το καθεστώς των Νεοτούρκων και του Κεµάλ. Πολλά από αυτά τα στοιχεία είχαν ήδη συγκεντρωθεί και περιληψθεί στο 14τοµο έργο του δικού σας καθηγητή Κωνσταντίνου Φωτιάδη. Όλοι περιµέναμε ότι η ελληνική κυβέρνηση θα εκδώσει την επιτοµή του άνω έργου µεταφρασµένη σε άλλες γλώσσες ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτό το υλικό ακόµη και οι µη οµιλούντες την ελληνική. Όμως εάν δεν μπορούν να βρεθούν τα κονδύλια, θα πρέπει να τα εκδώσουμε εμείς οι ίδιοι. Σας καλώ όλους να συλλέξετε οικογενειακές ιστορίες και διηγήσεις και να τις µοιραστείτε µε τις βάσεις δεδοµένων και την ιστοσελίδα greekgenocide.org».

«Θα ήθελα ακόµη να προτείνω κάτι που τα τελευταία χρόνια επιθυµώ να πραγµατοποιήσω εδώ στην Ελλάδα: ένα ίδρυµα στο όνοµα της µητέρας µου στον Άγιο Αντώνιο Βασιλικών µε την επωνυµία Ίδρυµα Ποντιακής Κληρονοµιάς Σάνο Θυµία Χέιλο, που θα µπορούσε να αποτελέσει ένα ερευνητικό κέντρο, για να καλούµε ακαδηµαϊκούς από όλο τον κόσµο να το επισκέπτονται και να µελετούν την ιστορική αυτή περίοδο, την γενοκτονία γενικότερα, και να γράφουν, να ζωγραφίζουν, να ανεβάζουν θεατρικές παραστάσεις, ταινίες και να µοιράζονται την δηµιουργικότητα ή τα ιστορικά πορίσµατά τους µε την ελληνική κοινότητα και ας ελπίσουµε µε όλον τον κόσµο. Για να βρεθούν τα χρήµατα γι’ αυτήν την προσπάθεια, το ίδρυµα θα µπορούσε να ζητήσει από κάθε Πόντιο ανεξαρτήτως ηλικίας να προσφέρει ένα ευρώ ή το αντίστοιχο ποσό σε δολάρια. Αν µπορούµε να παρακινήσουµε κάθε έναν από τα 3.000.000 των Ποντίων που αριθµεί η ποντιακή κοινότητα σε όλον τον κόσµο, θα έχουµε συγκεντρώσει 3.000.000 ευρώ χωρίς επιβάρυνση κανενός και έτσι οι Πόντιοι που έχουν υποφέρει τόσο στο παρελθόν θα έχουν κάνει µία µεγάλη δωρεά για το όνοµά τους. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τον Δήµαρχο Βασιλικών κ. Χρήστο Βαγγέλη και τη σύζυγό του Σίσσυ για τον ενθουσιασµό τους για το ίδρυµα που σχεδιάζω και για την υπόσχεσή τους να µου παραχωρήσουν την απαιτούµενη έκταση».

«Μία ακόµη έντονη επιθυµία µου είναι να γυριστεί µία ταινία βασισµένη στο βιβλίο µου «Ούτε το όνοµά µου». Αυτό το εγχείρηµα θα άνοιγε τον δρόµο σε µια καθολικότερη γνώση της ιστορίας των Ελλήνων, Αρµενίων και Ασσυρίων που έχασαν την ζωή τους, τα σπίτια και την πατρίδα τους.

Όπως πολλά ελληνικά σωµατεία στις Η.Π.Α. χρησιµοποίησαν το βιβλίο µου για να πείσουν κυβερνήτες και νοµοθέτες να εκδώσουν διακηρύξεις και ψηφίσµατα αναγνώρισης της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, της Μικράς Ασίας και των Ασσυρίων για πρώτη φορά στην ιστορία των ΗΠΑ, µία ταινία και το ερευνητικό κέντρο θα βοηθήσουν να διασφαλίσουµε την θέση µας στην ιστορία.

Ελπίζω όλοι σας να αφοσιωθείτε στην πραγµατοποίηση αυτών ή άλλων σχεδίων στο εγγύς µέλλον. Μόνοι είµαστε ο καθένας µία φωνή στον άνεµο. Ενωµένοι µπορούµε να καταφέρουµε σπουδαία πράγµατα, να κατοχυρώσουµε ότι η ιστορία των προγόνων µας δεν θα ξεχαστεί. Μαζί µπορούµε να το βεβαιώσουµε ότι θα ζουν για πάντα στην καρδιά και στο µυαλό µας και ότι η περιπέτειά τους θα γίνει γνωστή και αποδεκτή µε θέρµη από όλον τον κόσµο. Ίσως µε τη διατήρηση της δικής τους µνήµης, απευθύνουµε ένα µήνυµα κατά των σηµερινών και µελλοντικών γενοκτονιών παγκοσµίως. Ανεξαρτήτως των ενεργειών που κάνουν ή δεν κάνουν οι κυβερνήσεις, οι οποίες κινούνται από πολιτικές σκοπιµότητες, εµείς ως πολίτες του κόσµου µπορούµε τουλάχιστον να διασφαλίσουµε την ακριβή καταγραφή της ιστορίας.

Αλλά η µνήµη δεν πρέπει να γίνει µέσο αναµόχλευσης µίσους για τον τουρκικό λαό. Το µίσος καταστρέφει ό,τι καλό και αγνό υπήρξε στο παρελθόν και υπάρχει στο παρόν. Κατά βάθος είµαστε όλοι αδέλφια. η διατήρηση της ιστορικής µνήµης µας είναι απλά ένας τρόπος να αγκαλιάζουµε ό,τι είναι δικό µας. Θα έπρεπε επίσης να τιµούµε και τους Τούρκους που έθεσαν σε κίνδυνο την ζωή τους για να σώσουν Έλληνες, Αρµενίους και Ασσυρίους από βέβαιο θάνατο. Σας καλώ όλους να σκεφθείτε καινούριους δηµιουργικούς τρόπους διατήρησης της ιστορίας του Πόντου, του ποντιακού λαού και όλων των Ελλήνων της τότε Οθωµανικής αυτοκρατορίας και να εργαστούµε µαζί σ’ αυτήν την προσπάθεια.

Παρόλο που έζησα το µεγαλύτερο µέρος της ζωής µου αγνοώντας την καταγωγή µου, σήµερα είµαι πολύ περήφανη που µπορώ να πω:

Είµαι Πόντια».

ΠΑΡΑΣΥΝΕΔΡΙΑΚΑ

•Μομφή προς την πολιτική ηγεσία του τόπου για μη παρουσία στο συνέδριο έκανε ο συντονιστής της εκδήλωσης «Τρεις γενοκτονίες: Μια στρατηγική», ο δημοσιογράφος κ. Σαββίδης για να προκαλέσει τη δυσανασχέτηση του εκπροσώπου του δήμου προέδρου του δημοτικού Συμβουλίου κ. Ερεηλιάδη και του εκπροσώπου του υπουργού Παιδείας κ. Χαλβατζή. Ο δήμαρχος Κομοτηνής είχε άδεια και απουσίασε εκτός Κομοτηνής. Ο Υπουργός Παιδείας λόγω υποχρεώσεων, ο βουλευτής κ. Πεταλωτής, όπως είπε ο εκπρόσωπός του κ. Αμπατζιάνης βρισκόταν στη Γερμανία για να τιμήσει τις εκδηλώσεις της Ομοσπονδίας Θρακικών Σωματείων για τα Ελευθέρια Θράκης στο Ντύσελντορφ.

Και η Νομαρχία αλήθεια; Α, ναι, λέγεται ότι έκανε την εμφάνισή του στο τέλος της ημερίδας νομαρχιακός σύμβουλος …Ελλείψει δημοσιογράφων… Αλήθεια γιατί τόσος φόβος;

•Την βοήθεια του κράτους για την μετάφραση του έργου του κ. Φωτιάδη ζήτησε η κ. Χάλο. Για να της απαντήσει ο καθηγητής του Παντείου κ. Ευρυβιάδης Μάριος ότι αν περιμέναμε από το κράτος ούτε τα δισέγγονά μας θα τη δουν. Συγκεκριμένα ζήτησε «να απογαλακτισθούμε από το κράτος». Τι ήθελε να πει με αυτό; Ότι ό,τι μπορούν να κάνουν μόνοι τους οι άνθρωποι να το κάνουν και να μην περιμένουν από το κράτος. Και όπως είπε ο κ. Κακλαμάνης «οι άνθρωποι είμαστε εδώ»… Μία άμεση απάντηση και για όσους φοβήθηκαν να παραστούν στην ημερίδα…

•Νέστορα της πολιτικής αποκάλεσε τον κ. Κακλαμάνη ο δημοσιογράφος κ. Σαββίδης. Η απάντηση του κ. Κακλαμάνη: «Ο Νέστορας ήταν ένας γέροντας 45 χρονών περίπου ο οποίος έλεγε τα δικά του που ελάχιστες φορές λαμβάνονταν υπόψη. Εγώ δεν σκοπεύω να γίνω Νέστορας αν και είμαι 71 ετών»…

•Να σημειωθεί ότι γυναίκες πόντιες έφτιαξαν ποντιακά εδέσματα στη μνήμη των προγόνων τους

•Χαιρετισμό επίσης στην ημερίδα έκανε και ο πρόεδρος της Μηχανικής κ. Εμφιετζόγλου ο οποίος άσκησε κριτική στην άρνηση της Τουρκίας να απελευθερωθεί από το αυτό το έγκλημά της και έτσι συνεχίζει να το επαναλαμβάνει στη διάρκεια των χρόνων με άλλες μορφές γενοκτονίας, εθνοτικές, πολιτικές, πολιτιστικές. Το μόνο που άλλαξε είναι ο τόπος», τόνισε. Μίλησε για εξολόθρευση του πληθυσμού της Ίμβου, Τενέδου και Κωνσταντινούπολης, ενώ χαρακτήρισε άλλη μια μορφή γενοκτονίας το θέμα των Κούρδων. Κατήγγειλε επίσης την πολιτική που ασκεί η Τουρκία στη Θράκη για πολιτιστική γενοκτονία στην προσπάθειά της να εκτουρκίσει τους Πομάκους και τους Ρομά, όπως και την πολιτική του ελληνικού κράτους που όπως είπε «πρέπει να βρίσκεται δίπλα στους πολίτες δεν είναι δυνατόν να φοβάται τους Τούρκους και να προσπαθεί να αποσοβήσει τέτοιες εκδηλώσεις. Έχει ηθική υποχρέωση να απαιτήσει την αναγνώριση των γενοκτονιών».

Άραγε ποιο κράτος;

•«Ένα κλαδί τσακούται έλεγε η γιαγιά μου τα τρία μαζί ενωμένα όχι», τόνισε η κ. Πατουλίδου. Και βέβαια δεν έχει άδικο…

•Απόσπασμα από το 19ο κεφάλαιο του βιβλίου της Thea Hallo «Ούτε το όνομά μου» που έχει τον τίτλο «Μωρά και αρπακτικά» διάβασε η ηθοποιός Μαρία Παπαδοπούλου, όπου περιγράφεται η μακρά πορεία προς την εξορία. Εξαιρετική η ιδέα να συμπεριληφθεί και απόσπασμα από το βιβλίο της συγγραφέως…

•Να μη ξεχάσουμε να τονίσουμε και την παρουσία του Προέδρου του Μορφωτικού Συλλόγου Σαρακατσάνων κ. Νάκου…

•Και όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος η όλη εκδήλωση έγινε υπό το όμμα δημοσιογράφων της μειονότητας οι οποίοι βέβαια από την αρχή μέχρι και το τέλος παρακολούθησαν και κατέγραψαν την εκδήλωση.

Τα συμπεράσματα δικά τους…

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.