ΟΠΕΡΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και με αφορμή τις παραστάσεις της όπερας Yasou Aida!, την οποία το κοινό της Βόρειας Ελλάδας παρακολούθησε τον περασμένο Μάρτιο στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, η εταιρεία μουσικού θεάτρου «Οι όπερες των ζητιάνων» σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης διοργάνωσαν διήμερο συνέδριο με θέμα «Όπερα και πολιτική». Το συνέδριο έλαβε χώρα στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης στην Αθήνα στις 30 Ιουνίου και την 1η Ιουλίου.

Στόχος του συνεδρίου ήταν να φέρει σε επαφή ανθρώπους που υπηρετούν την όπερα είτε ως θεωρητικοί είτε ως πρακτικοί επαγγελματίες, προκειμένου να συζητηθούν μια σειρά από θέματα που απασχολούν κατά κόρον τις παρασκηνιακές συζητήσεις πάνω στην όπερα ως μορφή Τέχνης, η οποία συνδυάζει με τον καλύτερο τρόπο την ορχηστρική, τη μονωδική και χορωδιακή μουσική, το θέατρο και τον χορό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι συνέδρια για την όπερα που αφορούν τόσο στη θεωρητική της όσο και στην πρακτική της πλευρά πραγματοποιούνται σπάνια στην Ελλάδα. Τα βασικότερα θέματα που συζητήθηκαν σε αυτό το συνέδριο είτε υπό μορφή εισηγήσεων είτε στο πλαίσιο ανοικτής συζήτησης στρογγυλής τραπέζης ήταν:

• Η όπερα ως πολιτική πράξη και ως εργαλείο πολιτικής δράσης και επίδρασης από τη γένεσή της έως σήμερα. Πολιτικές διαστάσεις του προγραμματισμού ενός λυρικού (ή εν μέρει λυρικού) θεάτρου.

• Πολιτικές σημασίες της κρατικής (ή μη) στήριξης της όπερας στην Ελλάδα και διεθνώς.

• Η όπερα ως εγγενώς αστικό και συντηρητικό είδος.

• Εκσυγχρονισμός και παράδοση στο σύγχρονο θεσμικό λυρικό θέατρο: Ο σκηνοθέτης της όπερας, ο ρόλος και η σημασία του – Τι είναι αυτό που καθορίζει μία σκηνοθετική καινοτομία στην όπερα; Θεμιτό και αθέμιτο της σκηνοθετικής καινοτομίας.

• Το αυτοδιαχειριζόμενο μουσικό θέατρο, οι «εναλλακτικές;» μορφές του, οι διασκευές ως ανάγκη ή επιλογή.

• Όπερα, αποκέντρωση και εναλλακτικά μοντέλα παραγωγής, η Όπερα στην επαρχία, Όπερα σε μικρότερα οικονομικά μεγέθη, Σχέση της όπερας με τον τοπικό πληθυσμό, Ερασιτεχνισμός και Εθελοντισμός.

• Η μετανάστευση ως μονόδρομος για τους Έλληνες επαγγελματίες της όπερας.

• Ειδικές ανάγκες λυρικού θεάτρου (ορχήστρα, υποδομές κ.λπ.).

Ανάμεσα στους προσκεκλημένους εισηγητές του συνεδρίου αυτού ήταν ο Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του Δ.Π.Θ. κ. Γεώργιος Π. Τσομής και ο σκηνοθέτης Θεάτρου και Όπερας κ. Michael Seibel, γνωστός στο κοινό της Κομοτηνής για τη σκηνοθεσία και καλλιτεχνική διεύθυνση του εκπαιδευτικού δρώμενου «Τα Παιδιά γνωρίζουν το Μέγαρο», μία παραγωγή του Συλλόγου Φίλων Μεγάρου Κομοτηνής και της Αναπτυξιακής Ροδόπης που παρουσιάστηκε το χειμώνα στο Μέγαρο Μουσικής Κομοτηνής.

Ο κ. Seibel συμμετείχε στο συνέδριο αυτό με τρεις εισηγήσεις και η συμβολή του σε θέματα σκηνοθεσίας της όπερας (ο σκηνοθέτης ως μουσικός, σκηνοθεσία και θεατές), ρεπερτορίου, εναλλακτικών μοντέλων παραγωγής και επαγγελματικής μετανάστευσης ήταν σημαντική και επικροτήθηκε από συνέδρους και κοινό.

Ο κ. Τσομής επικεντρώθηκε σε θέματα Έρευνας Κοινού, Δημιουργίας Κοινού και Εκπαίδευσης Κοινού ορμώμενος από την πρόσφατη εμπειρία του στο Μέγαρο Μουσικής Κομοτηνής με το εκπαιδευτικό δρώμενο «Τα Παιδιά γνωρίζουν το Μέγαρο Μουσικής Κομοτηνής» και τους «Προάγωνες – Opera-Forum» στο πλαίσιο των ζωντανών μεταδόσεων της Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης. Τόνισε τη σημασία της έρευνας κοινού για έναν οργανισμό Μεγάρου Μουσικής και τη βαθύτερη σύνδεση ενός τέτοιου οργανισμού με το κοινό και τις τοπικές κοινότητες και κοινωνίες με στόχο την προσέλκυση και εδραίωση σταθερού κοινού, κυρίως σε μουσικά είδη, τα οποία θεωρούνται ότι αφορούν σε λίγους, όπως αυτό της όπερας.

Το πρόγραμμα του συνεδρίου

Αναλυτικά, το πρόγραμμα του συνεδρίου είχε ως εξής:

Σάββατο, 30 Ιουνίου 2012

15.30 Eισαγωγή: Χαράλαμπος Γωγιός (συνθέτης, εταιρεία Οι όπερες των ζητιάνων)

15.45 Σύντομη εισήγηση: «Τέχνη και πολιτική: επίπεδα παρέμβασης και στρατηγικές» Γιάννης Σταυρακάκης (Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήματος Πολιτικών Επιστημών Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης)

16.00 «Η όπερα στα χαρακώματα: εντοπιότητα και αισθητική αυτονομία στην ιστορία του λυρικού θεάτρου»
Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τους:
Φώτη Παπαθανασίου (Ιδρυτή και Πρόεδρο Ελληνικής Εταιρείας Βάγκνερ)
Γιάννη Σβώλο (μουσικοκριτικό)
Γιάννη Σταυρακάκη (Αναπληρωτή Καθηγητή Τμήματος Πολιτικών Επιστημών Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης)

Παρέμβαση μέσω Skype: Mauro Guindani (σκηνοθέτης, καθηγητής Μουσικής Ακαδημίας Στουτγάρδης)
Συντονιστής: Βασίλης Πελαντάκης (δικηγόρος, μουσικός ερευνητής)

17.30 Σύντομη εισήγηση: «Ο βασιλεύς απέθανε, ζήτω ο βασιλεύς. Η όπερα ως πολιτικό θέατρο επί βασιλείας τού ατομικισμού» Λένια Ζαφειροπούλου (υψίφωνος)

17.45 «Εκσυγχρονισμός και παράδοση στο σύγχρονο θεσμικό λυρικό θέατρο»
Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τους:
Βίκτωρα Αρδίττη (σκηνοθέτη, Αναπληρωτή Καθηγητή Σκηνοθεσίας Τμήματος Θεάτρου Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης)
Αλέξανδρο Ευκλείδη (σκηνοθέτη, θεατρολόγο)
Χρήστο Ι. Καρρά (Εκτελεστικό Διευθυντή & Υπεύθυνο Τομέα Μουσικής Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών Ιδρύματος Ωνάση)
Πάρι Μέξη (σκηνογράφο, σκηνοθέτη)
Γεώργιο Π. Τσομή (Επίκουρο Καθηγητή Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης)
James Robert Carson (σκηνοθέτη, εταιρεία NOISE – New Opera In Scotland Events)
Michael Seibel (σκηνοθέτη)
Συντονίστρια: Λένια Ζαφειροπούλου (υψίφωνος)

19.15 «“Τώρα αυτό είναι όπερα;” Το αυτοδιαχειριζόμενο μουσικό θέατρο»
Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τους:
Νίκο Βασιλείου (Αρχιμουσικό, Υπεύθυνο Μουσικών Σπουδών Εθνικής Λυρικής Σκηνής)
Εριφίλη Γιαννακοπούλου (μεσόφωνο, ομάδα Oper(O))
Χαράλαμπο Γωγιό (συνθέτη, εταιρεία Οι όπερες των ζητιάνων)
Τάσο Συμεωνίδη (αρχιμουσικό)
James Robert Carson (σκηνοθέτη, εταιρεία NOISE – New Opera In Scotland Events)
Feli M (σκηνοθέτιδα, μεσόφωνο, ομάδα Bitchy D)
Συντονίστρια: Αναστασία Κότσαλη (μεσόφωνος, σκηνοθέτις)

Κυριακή, 1η Ιουλίου 2012

16.00 «Όπερα, αποκέντρωση και εναλλακτικά μοντέλα παραγωγής»
Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τους:
Δημήτρη Κτιστάκη (πιανίστα, αρχιμουσικό)
Χρήστο Κτιστάκη (πιανίστα, αρχιμουσικό, Καλλιτεχνικό Διευθυντή Μουσικού Συλλόγου Λάρισας)
Κώστα Λαμπρούλη (σκηνοθέτη, ομάδα ΣΜουΘ – Συνεργείο Μουσικού Θεάτρου)
Γρηγόρη Πυριαλάκο (βαρύτονο, σκηνοθέτη, ομάδα SourLiBoom)
Γεώργιο Π. Τσομή (Επίκουρο Καθηγητή Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης)
Andreas Altenhof (Διευθυντή Δημοσίων Σχέσεων Neukollner Oper)
James Robert Carson (σκηνοθέτη, εταιρεία NOISE – New Opera In Scotland Events)
Michael Seibel (σκηνοθέτη)
Παρέμβαση μέσω Skype: Graham Vick (σκηνοθέτης, ιδρυτής Birmingham Opera Company)
Συντονιστής: Αλέξανδρος Ευκλείδης (σκηνοθέτης, θεατρολόγος)

17.30 «“Ο ξεριζωμός πονά κι η γλάστρα δεν σ’ αφήνει!”: η οπερατική μετανάστευση»
Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τους:
Ροδούλα Γαϊτάνου (σκηνοθέτιδα)
Μυρσίνη Μαργαρίτη (υψίφωνο)
Ειρήνη Τσιρακίδου (υψίφωνο)
Βαγγέλη Χατζησίμο (τενόρο)
Michael Seibel (σκηνοθέτη)
Παρεμβάσεις μέσω Skype:
Μυρτώ Παπαθανασίου (υψίφωνος)
Δημήτρης Τηλιακός (βαρύτονος)
Παρεμβάσεις μέσω βίντεο:
Αντώνης Κορωναίος (τενόρος)
Πέτρος Μαγουλάς (βαθύφωνος)
Συντονιστής: Δημήτρης Ναλμπάντης (τενόρος)

19.00 «Γίγαντες και Νίμπελουνγκεν: γεφυρώνοντας το χάσμα ανάμεσα στο ερευνητικό και το λυρικό θέατρο»
Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τους:
Θοδωρή Αμπαζή (συνθέτη, σκηνοθέτη, Καλλιτεχνικό Διευθυντή ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας)
Θέμελη Γλυνάτση (σκηνοθέτη, συνιδρυτή Knot Gallery)
Γιώργο Κολιό (σκηνογράφο, ενδυματολόγο)
Νικαίτη Κοντούρη (σκηνοθέτιδα)
Αποστολία Παπαδαμάκη (χορογράφο, σκηνοθέτιδα)
Κατερίνα Πετσατώδη (βοηθό σκηνοθέτη, Εθνική Λυρική Σκηνή) TBC
Γιάννη Φίλια (ηθοποιό, τενόρο)
Συντονιστής: Χαράλαμπος Γωγιός (συνθέτης, εταιρεία Οι όπερες των ζητιάνων)

Εκτενέστερη αναφορά στις εργασίες του προαναφερθέντος συνεδρίου, μια και πολλά πορίσματα και συζητήσεις αφορούν άμεσα τόσο στη λειτουργία όσο και στο πρόγραμμα του δικού μας Μεγάρου Μουσικής Κομοτηνής, θα υπάρξει όμως σε επόμενο φύλλο της εφημερίδας μας.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.