«Οι Βαλκανιοι θα μπορουσαμε να εχουμε αντι της Ευρωπαικης μια δικη μας Ενωση με τη συμμετοχη και της Μεσης Ανατολης»

«Στις 5 Απριλίου του 1947 πρωτοπάτησα το πόδι μου στα βουνά της Ελλάδας. Το φθινόπωρο του 1949 έφυγα από τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδος για να γυρίσω στην πατρίδα μου. Στο διάστημα των δυόμισι αυτών χρόνων τα βασικά μου καθήκοντα ήταν στρατιωτικά. (…) Επίσης βοήθησα στην έκδοση της τουρκόφωνης εφημερίδας “Σαβάς” ( “Πόλεμος”) που έβγαινε στο βουνό». Ο Τούρκος συγγραφέας, ακαδημαϊκός και πολιτικός Mihri Belli (Μιχρί Μπελί) καθισμένος απέναντι μου, 92 ετών σήμερα, ξεδιπλώνει με ηρεμία, κάτω από το βλέμμα γεμάτο αγάπη και ενδιαφέρον της συζύγου του Sevim Belli, γνωστή συγγραφέας, την πολυτάραχη ζωή του… Τη ζωή και τη δράση του θρυλικού Τούρκου αριστερού, Μιχρί Μπελί. Του μόνου Τούρκου υπηκόου που πολέμησε στο πλευρό των Ελλήνων κομμουνιστών. Του «Καπετάν Κεμάλ», όπως τον έλεγαν τότε, που συγκρότησε και διοίκησε το «Τάγμα Οθωμανών» του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.

«Τον Απρίλιο του 1947 πήγα στην Ελλάδα, εθελοντής του ΔΣΕ, στις ορεινές περιοχές πάνω από την Ξάνθη και την Κομοτηνή. Αρχικά ο ρόλος μου ήταν να οργανώσω την τουρκόφωνη εφημερίδα “Σαβάς”. Μια μέρα πήγαμε σε ένα χωριό της πεδιάδας να μιλήσουμε στους κατοίκους, να τους εξηγήσουμε, γιατί πολεμούσαμε. Ξαφνικά ο κυβερνητικός στρατός επιτέθηκε στο χωριό και αναγκαστήκαμε να φύγουμε. Ένας αντάρτης κουβαλούσε ένα οπλοπολυβόλο και σε κάποια στιγμή βρεθήκαμε σε πλεονεκτική θέση απέναντι στον εχθρό, αν και πολύ λιγότεροι».

Το πρόσωπο του Μιχρί Μπελί έχει όλα εκείνα τα σημάδια που αφήνει ο χρόνος και η έκφρασή του, μετά από κάθε καινούργια λέξη που βγαίνει αργά από τα χείλή του σαν να την ζυγίζει καλά πρώτα, γεμίζει από τις μνήμες του παρελθόντος. «Ο πολυβολητής δίσταζε να ανοίξει πυρ. “Δεν έχω διαταγές” μου έλεγε. Τον έσπρωξα δυνατά, πήρα το οπλοπολυβόλο και άρχισα να πυροβολώ. Οι αντίπαλοι στρατιώτες πανικοβλήθηκαν και τράπηκαν σε φυγή και εμείς μπήκαμε στο χωριό σαν ήρωες. Όταν γυρίσαμε στη βάση μας, ο πολιτικός κομισάριος, ο Λάμπρος, άκουσε τα όσα έγιναν και είπε με αγανάκτηση: “Αυτός ρε είναι στρατιώτης και εμείς τον κάναμε γραφιά”. Μου ανέθεσαν λοιπόν και στρατιωτικά καθήκοντα. Έτσι ξεκίνησε η πολεμική μου δράση και το Τάγμα Οθωμανών που απαρτιζόταν κυρίως από Πομάκους, Τούρκους και Έλληνες».

Τι σας έφερε στην Θράκη, ακριβώς 58 χρόνια μετά την αποχώρησή σας από τις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού;

Γίνεται ένα ντοκιμαντέρ για μένα από τον Φώτο Λαμπρινό. Ήρθα στην Αλεξανδρούπολη, ανέβηκα στα Ορεινά της Ροδόπης. Μια μέρα ήρθαν και με βρήκαν από την Ελλάδα στην Κωνσταντινούπολη και μου πρότειναν να γυρίσουν σε φιλμ την ζωή μου. «Εντάξει» είπα και αναρωτήθηκα από μέσα μου αν η ζωή μου είναι ενδιαφέρουσα.

Τι απάντηση δώσατε;

Η ζωή μου νομίζω ότι είναι ενδιαφέρουσα. Άρχισα στην Αμερική την πολιτική μου δράση. Μετά συνέχισα στην Τουρκία και στην Ελλάδα…

Πότε ήρθατε για πρώτη φορά στην Ελλάδα;

Πρώτη φορά που ήρθα στην Ελλάδα ήταν το 1932 -33, ήμουν μαθητής τότε. Τα χρόνια εκείνα όλα τα κόμματα της Ελλάδας ήθελαν να έχουν φιλικές σχέσεις με την Τουρκία. Ο Βενιζέλος ήταν γνωστός σε όλους. Ήταν η περίοδος της αγάπης τότε. Αυτή συνεχίστηκε και μετά τον πόλεμο. Επί γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα, ο ελληνικός στρατός έκανε μια ηρωική αντίσταση που τους εντυπωσίασε όλους, ακόμη και μας τους Τούρκους, αγαπήσαμε όλοι τον ελληνικό λαό που πολέμησε για την ανεξαρτησία του. Στην εκδήλωση που έγινε με έλληνες μαθητές όλοι φώναξαν: «Ζήτω η Ελλάδα», εγώ δεν φώναξα. Ήμουν εθνικιστής τότε. Μετά από δέκα μέρες, 17 χρονών παλικαράκι, την αγάπησα την Ελλάδα και στο τέλος, φεύγοντας φώναξα το «Ζήτω η Ελλάδα» σε μια συνάντηση, πιο δυνατά από όλους. Οι λίγες μέρες ήταν αρκετές για να νιώσω την αλλαγή. Δεν ήμουν πολιτικός, ένα νέο παιδί που ό,τι γνώριζε καλά και του άρεζε, το αγαπούσε, και η Ελλάδα είχε πολλά για να αγαπήσει κανείς.

Τον Απρίλιο του 47, γιατί βρεθήκατε στην Ορεινή Ροδόπη, τι σας οδήγησε σ΄ αυτόν τον αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδος;

Τον Απρίλιο του 1947 βρέθηκα στα Βουνά της Ελλάδας. Πριν, όταν άρχισε το αντάρτικο, ήμουν στην Φυλακή στην Τουρκία, το έσκασα και κατατάχτηκα στον Δημοκρατικό Στρατό. Στην αρχή μου ανέθεσαν την ευθύνη έκδοσης μιας εφημερίδας, «Savas» ονομάζονταν, ήμουν 31 ετών τότε, στην συνέχεια έπιασα και τα όπλα. Ήμουν υπεύθυνος του Οθωμανικού Τάγματος. Το λέγαμε έτσι, γιατί είχε μέλη: Πομάκους, Τούρκους, Έλληνες, κ.α. Ανέφερε ένας την λέξη «Οθωμανικό» κι αυτό ήταν, έμεινε να το αποκαλούν και οι υπόλοιποι έτσι…

Το «καπετάν Κεμάλ» πώς προέκυψε; Δυόμισι χρόνια που μείνατε στα Βουνά της Ροδόπης έτσι σας φώναζαν από ό,τι μου είπαν οι κάτοικοι του Ορεινού Όγκου…

Ο Λάμπρος με είπε για πρώτη φορά Καπετάν Κεμάλ. Ο Λάμπρος ήταν ένας Τούρκος της Ανατολής, από την Προύσα. Η μητρική του γλώσσα ήταν τα Τουρκικά, αλλά ήταν Χριστιανός και Κομμουνιστής. Μια μέρα ήταν ένας ποιητής που έλεγε συνέχεια έναν στίχο μέσα στον οποίο αναφέρονταν και το όνομα Κεμάλ. Αυτό ήταν, μου το «κόλλησε» ο Λάμπρος και μου έμεινε το «Καπετάν Κεμάλ». Ο Λάμπρος έλεγε: «Ούτε ο σκύλος αγαπάει τον κυνηγό που δεν έχει σεβασμό.». Οι Τούρκοι αγαπάνε το όνομα Κεμάλ, οι Έλληνες αγαπάνε τον Κεμάλ, οπότε μου έμεινε…

Πολέμησα δυόμισι χρόνια, έφυγα το Φθινόπωρο του 1949 από τις ορεινές περιοχές της Ξάνθης και της Κομοτηνής.

Φύγατε επειδή τραυματιστήκατε σοβαρά…Γιατί δεν το λέτε;

Το γένι μου κρύβει ένα σημάδι, από εκείνον τον παλιό τραυματισμό που λέτε, πολέμησα ως καπετάνιος στα βουνά, φυσικό ήταν να συμβεί…

Τον χάσατε αυτόν τον πόλεμο, εκ των υστέρων τι λέτε, ήταν καλό ή κακό που είχε τέτοια κατάληξη;

Κακό!

Γιατί γίνατε Αριστερός;

Κομμουνιστής έγινα, γιατί είμαι πατριώτης. Κάθε πατριώτης είναι αριστερός.

Και σήμερα ισχύει αυτό που λέτε;

Σήμερα πιο πολύ.

Και υπηρετήσετε από όλες τις θέσεις την ιδέα αυτή;

Πρώτα ανέλαβα πολιτική δουλειά. Μετά έγινα αξιωματικός στον Τουρκικό Στρατό. Στην συνέχεια, έγινα «Ταγματάρχης» στο Οθωμανικό Τάγμα, μετά έφυγα. Δεν πρόδωσα ποτέ τα πιστεύω μου.

Στην Τουρκία δεν είναι εύκολο να δηλώνει και να είναι κανείς αριστερός…

Όχι, δεν είναι καθόλου εύκολο ακόμη και σήμερα. Είναι γεμάτες οι Φυλακές με αριστερούς, με κομμουνιστές. Η Τουρκία δεν έχει Δημοκρατία.

Σας πονάει αυτή κατάσταση;

Ναι, με πονάει πολύ.

Γιατί δεν τους αγαπάει η Τουρκία τους αριστερούς; Γιατί μια τόσο μεγάλη χώρα φοβάται τους αριστερούς και τους φυλακίζει ακόμη και σήμερα, όπως λέτε;

Γιατί αυτά που πήρε ο καπιταλισμός από τον λαό, θα τα πάρουν οι αριστεροί πίσω αν αναλάβουν την εξουσία…

Ποιο κατά την γνώμη σας σήμερα είναι το μεγαλύτερο ζήτημα στην χώρα σας;

Σήμερα έχουμε τον Κουρδικό λαό. Δεν έχει κανένα δίκαιο με το μέρος του. Πρέπει να πουν ότι δεν είναι Κούρδοι, αλλά Τούρκοι για να έχουν κάποιο δίκαιο, αυτό δεν είναι σωστό. Τώρα η υπεράσπιση των Κούρδων είναι κύριο ζήτημα. Το Κουρδικό ζήτημα είναι το πιο μεγάλο ζήτημα. Νομίζω ότι ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, ο αρχηγός τον Κούρδων, είναι φίλος, είχε καλές ιδέες. Πίστευα ότι ο Ταλαμπανί και ο Μπαρζανί που συνεργάστηκαν με τους Αμερικάνους, έβλεπαν τον Οτσαλάν ως το μεγαλύτερό τους φόβο. Έτσι έχασαν την ευκαιρία. Ο Οτσαλάν δεν ήθελε ένα ελεύθερο Κουρδιστάν, γιατί θα ήταν ένα υποχείριο στα χέρια των Αμερικανών.

Ποια θα ήταν η ενδεδειγμένη λύση;

Η ενδεδειγμένη λύση θα ήταν μια Τουρκία με ίδια δικαιώματα για τους Κούρδους, τους Λαζούς, τους Τζερκέζους και όλες τις άλλες μειονότητες.

Είστε αντίθετος στην είσοδο της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

Είμαι εναντίον της Ευρωπαϊκής Ένωσης γενικότερα. Και για την Ελλάδα δεν ήταν ωφέλιμη η συμμετοχή της, γιατί στην Ευρώπη τρεις κάνουν κουμάντο: Η Αγγλία, η Γαλλία και η Γερμανία. Δεν λειτουργεί δημοκρατικά, αλλά ιμπεριαλιστικά. Δεν έχουμε σχέση με τον Ιμπεριαλισμό, γιατί αυτοί αποφασίζουν χωρίς να ρωτήσουν κανέναν, αυτοί κάνουν ό,τι θέλουν δίνοντας διαταγές.

Ποια άλλη επιλογή έχουμε; Η Ε.Ε. δεν είναι μονόδρομος;

Εμείς στα Βαλκάνια θα μπορούσαμε να έχουμε μια δική μας Ένωση με την συμμετοχή και της Μέσης Ανατολής. Επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το σχήμα αυτό δοκιμάστηκε με την συμβίωση πολλών, διαφορετικών, πληθυσμιακών ομάδων, με κάποιες λίγες ελευθερίες για Αρμένιους, Τούρκους και λοιπούς. Νομίζω ότι μια Ένωση, όπως το Οθωμανικό Κράτος, σίγουρα πολύ πιο δημοκρατική, με ελευθερίες, δικαιώματα, δημοκρατία για όλους ανεξαιρέτως, χωρίς καμία καταπίεση, θα ήταν πολύ καλύτερα για όλους, τους Άραβες, τους Έλληνες, τους Αρμένιους κ.α.

Τώρα δεν είναι αργά;

Αργά είναι…

Φοβηθήκατε ποτέ στην ζωή σας;

Όχι, δεν φοβάμαι ούτε τώρα που είμαι γέρος. Δεν φοβήθηκα, ήμουν νέος τότε βλέπετε…Πήγα στην Αμερική και βρέθηκα στο πλευρό των Μαύρων που αγωνίζονταν στο Μισισιπή για τα ανθρώπινα δικαιώματά τους. Ύστερα πήγα στο Σαν Φραντσίσκο και εργάστηκα για το Κομμουνιστικό Κόμμα παίρνοντας μέρος σε πορείες, σε διαμαρτυρίες. Μετά επέστρεψα στην Τουρκία και άρχισα την δράση μου με το κομμουνιστικό κόμμα, έμεινα πολλά χρόνια φυλακή γι’ αυτό. Πήγα στην Ελλάδα, πήρα μέρος, 2,5 χρόνια, στο πλευρό του Δημοκρατικού Στρατού. Συνάντησα ανθρώπους σαν τον Λασσάνη, τον Λάμπρο, τον Αχμέτ, την Ασπίδα που τους αγάπησα πολύ. Νομίζω ότι η ζωή μου είναι ενδιαφέρουσα.

Υπάρχει κάτι που δεν το κάνατε και θέλετε να το κάνετε;

Τώρα έχουμε μια θρησκευτική κυβέρνηση και θέλει να σαρώσει το Κεμαλικό κράτος. Αυτό θέλω να σταματήσω. Τώρα κάνει κουμάντο ο Στρατός. Για να εκλεγείς στο Κοινοβούλιο πρέπει να λάβεις 10%, καθόλου δημοκρατικό. Αν λάβεις 9,9% δεν εκλέγεσαι. Ρύθμιση των στρατιωτικών είναι αυτή, οι στρατιωτικοί κάνουν κουμάντο. Η Τουρκία είναι θρησκευτικό κράτος.

Είστε 92 ετών τελικά τι συμπέρασμα βγάλατε από την ζωή: Υπάρχει Θεός;

Αν υπάρχει Θεός; Αν πιστεύω στο Θεό δηλαδή; Δεν μ΄ αγαπάει ο Θεός. Εσύ πιστεύεις; Πιστεύεις ότι θα πας στον Παράδεισο; Φοβάσαι και πιστεύεις; Από τι φοβάσαι; Τώρα άρχισα να ρωτάω εγώ και να περιμένω απαντήσεις από εσένα…

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.