Οι σημερινες γενιες δεν μπορει να ζουν με τα λαθη των παλιων

Μια κάθοδος του Σταύρου Θεοδωράκη, του καλού δημοσιογράφου της ΝΕΤ πλέον στην Κομοτηνή, είχε ως αποτέλεσμα όχι μόνον τα σχετικά τηλεοπτικά με το Survivor και το πώς το εισέπρατταν οι μουσουλμάνοι της περιοχής, αλλά και δυο πολύ καλές συνεντεύξεις με οικεία στην πόλη πρόσωπα, ο εις εκ των οποίων ο νεαρός ασκούμενος δικηγόρος Εμρέ Αχμέτ, του οποίου τη συνέντευξη κι αναδημοσιεύουμε σήμερα για το λόγο, που ακολούθως παρατίθεται.

Για να δηλώσουμε με τη σειρά μας λάτρεις της δημοσιογραφίας των προσώπων, πραγματικών πρωταγωνιστών της ιστορίας, ανεξαρτήτως αν η δημοσιογραφία τρέφεται σήμερα με τα συνήθη εύκολα της πολιτικής και της επικοινωνίας, διευκολύνοντας εαυτόν όχι όμως και την παρέμβασή της στην κοινωνική πραγματικότητα.

Γιατί, αν κάτι αλλάζει και πρόκειται ν’ αλλάξει επί το βέλτιον ή το χείρρον, αυτό όλοι το αντιλαμβανόμαστε καλύτερα μέσω των πεποιθήσεων, των ιδεών και του λόγου, που μεταφέρουν οι πρωταγωνιστές της καθημερινότητάς μας, οι απλοί άνθρωποι…

Εμρέ Αχμέτ όμως δια χειρός Σταύρου Θεοδωράκη…

Τ.Β.

Στο αμάξι του ακούει τουρκικά τραγούδια. «Είναι ο μειονοτικός σταθμός της Κομοτηνής», μου εξηγεί. Καψουροτράγουδα με αμανέδες και συνθεσάιζερ. Μου χαμογελάει αινιγματικά. Μάλλον δεν είναι η μόνη μουσική που ακούει. Αλλά τώρα που έχει στο αμάξι του έναν «Αθηναίο δημοσιογράφο» καλό είναι να του δείξει ότι «εδώ πάνω» τραγουδούν σε μια «άλλη γλώσσα». Το μεγάλο σκουλαρίκι, στο αριστερό του φρύδι, είναι το πρώτο που προσέχεις πάνω του. Είναι δικηγόρος, σπουδαγμένος στη Θεσσαλονίκη. Δεν νηστεύει και πίνει αλκοόλ. Οι γιαγιάδες του κυκλοφορούν στην πόλη με μαντίλες, αλλά αυτός ανήκει στη «νέα γενιά» της μειονότητας.

Οι χριστιανοί μάς κοιτάνε παράξενα. Το ίδιο και στον μαχαλά. Καφενεία, ζαχαροπλαστεία και ένα κορνιζοποιείο. Μια «ασπρόμαυρη» παρέα αντρών «ποζάρει» βλοσυρά. Φέσια, τσάι, ναργιλές. Δίπλα, ένα αγόρι στολισμένο, οδηγείται για περιτομή καβάλα στ’ άλογο. Ο χότζας στον γάιδαρό του. Εικόνες με μιναρέδες. «Είμαστε οι Ινδιάνοι της Ελλάδας», μου λέει γελώντας ο γέρος μειονοτικός που προσπαθεί να χωρέσει τις χρυσοκεντημένες προσευχές του Αλλάχ σε μια βαριά κόκκινη κορνίζα. Ο δικός του ρόλος είναι εύκολος. Έχει επιλέξει να είναι «μειονοτικός». Νιώθει «ξένος». Για τον Εμρέ τα πράγματα είναι πιο δύσκολα. «Δεν είμαι ούτε με τον Μεμέτ, ούτε με τον Δημήτρη», του «ξεφεύγει» κάποια στιγμή. «Ωραίο αλλά δύσκολο», σχολίασα. «Ναι, αλλά πρέπει να είσαι ακροβάτης, να ισορροπείς».

Τι σημαίνει Εμρέ;

Έχω φτιάξει μια λέξη – «φιλόφιλος», αυτός που αγαπάει τους φίλους, αυτός που αγαπάει τους ανθρώπους.

Με το σύστημα του Παπανδρέου μπήκες στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης;

Ναι, το 2002. Με τα μόρια τα δικά μου πέρασα στην Αθήνα Πολιτικές Επιστήμες και με την ποσόστωση πήγα στη Νομική Θεσσαλονίκης.

Κάποτε όλοι σπούδαζαν στην Τουρκία;

Ναι, δεν πήγαιναν στα ελληνικά σχολεία και ήταν αδύνατο να μπουν σε ελληνικό πανεπιστήμιο. Με τη μητρική τους γλώσσα, τα τουρκικά, ήταν λίγο καλύτερα τα πράγματα. Αλλά και τα τουρκικά μη νομίζεις ότι τα ξέρουμε άπταιστα, έχουμε δυσκολίες.

Και εσύ βέβαια μειονοτικό σχολείο δεν τελείωσες;

Ναι, στις πρώτες τάξεις τα περισσότερα μαθήματα ήταν στα τουρκικά και μετά στις μεγαλύτερες κάναμε περισσότερα μαθήματα στα ελληνικά. Και τις δύο γλώσσες τις μαθαίνουμε λειψές.

Έχεις περάσει δύσκολες στιγμές στην Κομοτηνή;

Η δική μου γενιά δεν πέρασε δύσκολα. Εμάς η πολιτεία από το ‘95 και μετά μάς αντιμετώπισε θετικά. Άλλωστε είχαμε αυτό που λέμε «θετικό ρατσισμό». Μπορούσαμε να μπούμε στα πανεπιστήμια ή στο Δημόσιο. Μπορεί να λένε κάποιοι ότι έγινε «για τα μάτια του κόσμου», αλλά έγινε. Θέλουν να υπάρχουν και λίγοι μουσουλμάνοι. Σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα, που λέμε.

Οι γονείς σας πέρασαν περισσότερες δυσκολίες;

Δύσκολες στιγμές έζησαν στα γεγονότα του ‘90. Εγώ μόλις που τα θυμάμαι. Παρακολουθούσαμε από τα παράθυρα, γινόταν χαμός έξω, αστυνομία, κυνηγητό, τα θυμάμαι σαν όνειρο ή μάλλον σαν εφιάλτη.

Αυτοί που τα έζησαν τι λένε;

Λένε ότι έγιναν πολλές ζημιές από τους Έλληνες.

Αφορμή;

Αφορμή πάντα είναι είτε το Κυπριακό είτε τα δικαιώματα της μειονότητας. Μετά την παύση της λειτουργίας του συλλόγου Τουρκική Νεολαία Κομοτηνής υπήρχε μια έκρυθμη κατάσταση.

Και το Κυπριακό γιατί σας επηρεάζει;

Υπάρχει ένα τρίγωνο, Κύπρος – Κωνσταντινούπολη – Θράκη. Οι γωνίες του τριγώνου είναι συνδεδεμένες. Ό,τι συμβαίνει στην Κωνσταντινούπολη επηρεάζει τη μειονότητα, ό,τι συμβαίνει στην Κύπρο, ανάλογα σε ποια πλευρά είναι, επηρεάζει την αντίστοιχη μειονότητα.

Άδικο μου φαίνεται αυτό.

Άδικο είναι. Μπορεί να πει κανείς ότι είναι ομογενείς μας εκεί στη Βόρεια Κύπρο, εντάξει, τραβάνε πολλά κ.λπ., πρέπει να τους βοηθήσουμε. Αλλά από την άλλη, γιατί να πληρώνω εγώ την οποιαδήποτε σύγκρουση στην Κύπρο; Ευτυχώς αυτά, τα τελευταία χρόνια, έχουν σταματήσει.

Έζησαν με απαγορεύσεις οι γονείς σου;

Καλά, τότε δεν μπορούσες καν να διοριστείς ως γιατρός π.χ. Δεν δίνανε άδεια ανακαίνισης. Έμπαινε νερό από τα κεραμίδια, από το ταβάνι και όταν πήγαιναν οι άνθρωποι να πάρουν άδεια ανακαίνισης από τον νομάρχη, εκείνος τους έλεγε «βάλτε νάιλον». Υπήρχε μια κρυφή εγκύκλιος που απευθυνόταν σε κρατικές αρχές και όριζε «απαντήστε θετικά μόνο στο 5% των αιτήσεων των μελών της μειονότητας». Και αυτό ίσχυε για έγγραφα, για άδειες, για διαβατήρια. Ζούσαμε κωμικοτραγικές καταστάσεις. Αφαιρέθηκε η ελληνική ιθαγένεια κάποιου λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών του εις βάρος του ελληνικού κράτους. Και ο άνθρωπος αυτός ήταν μόλις δύο ετών. Δύο ετών μωρό!

Τι θα ήθελες να γράφει η ταυτότητά σου; Τούρκος, Έλληνας;

Έλληνας υπήκοος με τουρκική, εθνική καταγωγή. Θρήσκευμα μουσουλμάνος.

Έχει αξία να γράφει και το θρήσκευμα;

Για τη γιαγιά μου θα είχε. Φοράει και μαντίλα, οι γιαγιάδες τη φοράνε ακόμη.

Νομίζω ότι κάποιοι θα τρομάξουν με αυτά που λες.

Δεν μπορώ να καταλάβω αυτό τον φόβο που επικρατεί στην Ελλάδα – ότι «θέλουν αυτονομία», «θα πάρουν τα όπλα», «θα ενωθούν με την Τουρκία». Κανείς δεν τα σκέφτεται αυτά. Τέτοιο κλίμα δεν υπάρχει. Δεν θέλουμε να ανεξαρτητοποιηθούμε από την Ελλάδα. Αγαπάμε τη χώρα μας.

Ταξιδεύεις συχνά στην Κωνσταντινούπολη;

Όταν πάω Κωνσταντινούπολη μ’ αρέσει να ακούω τα τουρκικά, μ’ αρέσει να ακούω την προσευχή από το τζαμί, να βλέπω τον κόσμο να μιλάει τουρκικά, είμαι Τούρκος αλλά νομίζω ότι δεν θα μπορούσα να εγκατασταθώ εκεί μόνιμα.

Γιατί;

Γιατί έχω συνηθίσει τον τρόπο ζωής της Ελλάδας, εδώ είναι η ζωή μου, εδώ νιώθω ότι είναι η πατρίδα μου. Εκεί είναι η μητρική μου πατρίδα, οι ρίζες μου.

Νιώθεις ότι είσαι ανάμεσα σε δύο πατρίδες;

Αφού η εθνική καταγωγή μας, το έθνος μας, είναι από εκεί; Εδώ όμως ήμασταν και επί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Εσύ, κάποιοι άλλοι όμως;

Εγώ σας λέω το κλίμα που επικρατεί. Δεν θέλουμε αυτονομία. Απλώς θέλουμε να ζήσουμε σαν άνθρωποι, ειρηνικά και φιλικά.

Αν σε 20 – 30 χρόνια χάραζες εσύ τον χάρτη, θα άλλαζες τα σύνορα;

Ύστερα από 20 – 30 χρόνια πιστεύω ότι δεν θα έχει αλλάξει τίποτα. Ύστερα από 100 χρόνια ίσως.

Ύστερα από 100 χρόνια τι θα έχει αλλάξει;

Ύστερα από 100 χρόνια μπορεί να μην υπάρχει ούτε Ελλάδα ούτε Τουρκία. Ούτε Αμερική ούτε Ιράκ…

Εσύ θα ήθελες να γίνει αυτό;

Δύσκολη ερώτηση, είναι σαν να με ρωτάς τι θα ήθελες να αλλάξεις. Κοιτάξτε, εγώ περισσότερο θα ήθελα να είναι πιο μορφωμένοι οι δικοί μου άνθρωποι. Να δίνουν σημασία στις καινούργιες ιδέες, να σέβονται τη γνώμη του νέου. Όχι μόνο η μειονότητα αλλά και η πλειονότητα και εδώ, όπως και στην Τουρκία και στην Αμερική, νομίζω φοβούνται τις αλλαγές, φοβούνται τις νέες ιδέες.

Αλλαγή προς τα πού όμως; Γιατί και οι ακραίοι ζητούν να αλλάξουν τα πράγματα και εννοούν να επιστρέψουμε στο παρελθόν. Ακόμη ψιλότερα τοίχοι, ακόμη περισσότερη έχθρα.

Πριν από μερικούς αιώνες έγιναν κάποια πράγματα, ίσως έχουν δίκιο οι Έλληνες, ίσως έχουν δίκιο οι Τούρκοι. Εμένα δεν με ενδιαφέρει. Δεν μπορεί αυτό το πράγμα να συνεχίζει να με καθορίζει σήμερα. Ναι, ίσως έχουν δίκιο οι Ελληνοκύπριοι ή ίσως έχουν δίκιο οι Τουρκοκύπριοι. Εγώ θέλω να έχω τη δική μου ζωή. Ό,τι έγινε έγινε. Οι γενιές οι τωρινές δεν μπορούν να ζουν με τα λάθη των παλιών.

Με τι θα ασχοληθείς ως δικηγόρος;

Σκέφτομαι να ασχοληθώ με το διοικητικό δίκαιο.

Η μειονότητα έχει διπλό δίκαιο;

Υπάρχει το διαπροσωπικό δίκαιο. Στις οικογενειακές και κληρονομικές υποθέσεις ισχύει ο θρησκευτικός νόμος. Εγώ ας πούμε έχω το δικαίωμα να κάνω ταυτόχρονα τέσσερις έγκυρους γάμους, να πάρω δηλαδή τέσσερις γυναίκες! Και έχω δικαίωμα να πάρω μεγαλύτερη κληρονομιά από την αδελφή μου. Αν δηλαδή είχα αδελφή θα έπαιρνα τα 2/3 της περιουσίας πατέρα μου.

Κι αν ήθελες να χωρίσεις;

Θα πήγαινα στον μουφτή. Ο καθένας βέβαια έχει δικαίωμα επιλογής. Ο άντρας μπορεί να χωρίσει πληρώνοντας κάποιο ποσό. Η γυναίκα δεν μπορεί να χωρίσει.

Είναι λίγο άδικο αυτό για τις γυναίκες.

Ακόμη και σήμερα όμως αυτό γίνεται.

Θα το σεβαστείς και εσύ αυτό το «δίκαιο»;

Είπαμε, εγώ είμαι υπέρ της αλλαγής.

Δηλαδή εσύ δεν θα πας να παντρευτείς στον μουφτή;

Εγώ προτιμώ να κάνω πολιτικό γάμο στο δημαρχείο.

Οι κοπέλες της μειονότητας έχουν δικαιώματα;

Ε, δεν είμαστε Ιράκ ούτε Ιράν…

Προγαμιαίες σχέσεις έχουν;

Φυσικά και έχουν. Εντάξει, σε κάποια απομακρυσμένα χωριά υπάρχουν προβλήματα, αλλά εδώ στο κέντρο, όχι. Έτσι τουλάχιστον θέλω να πιστεύω. Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια ραγδαία αλλαγή, αρχίζουμε να μοιάζουμε με την άλλη κοινωνία. Είναι καλό να προσαρμοστείς στο σύγχρονο, αλλά από την άλλη δεν πρέπει να χάσεις και την ψυχή σου.

Ποιο είναι το όριο;

Κανένας δεν το ξέρει το όριο. Στη γλώσσα, ας πούμε, πρέπει να μιλάμε άπταιστα τα ελληνικά, αλλά από την άλλη δεν πρέπει να ξεχνάμε και τα τουρκικά, γιατί αυτό είναι ένα προσόν, είναι ένα χρώμα για την Ελλάδα.

Ως φοιτητής το έκανες το σκουλαρίκι στο φρύδι;

Ναι.

Δεν ενοχλεί;

Στην αρχή ενοχλούσε. Την πρώτη εβδομάδα δεν μπορούσα να κοιμηθώ. Μετά συνήθισα.

Εννοώ εάν ενόχλησε την οικογένειά σου.

Δεν το θέλανε. Τους έλεγα θα το κάνω, μου έλεγαν «όχι». Το έκανα στη Θεσσαλονίκη και μόλις ήρθα και μπήκα στο σπίτι έπαθαν ένα σοκ. Η μάνα μου πιο πολύ, αλλά μετά το συνήθισαν.

Γιατί το έβαλες;

Γιατί νομίζω ότι μου πάει.

Εγώ πιστεύω ότι το έβαλες για να πεις ότι είμαι και «διαφορετικός».

Ισχύει και αυτό.

Κρατάω κάποια βασικά στοιχεία της ταυτότητάς μου, αλλά πατάω και κάπου αλλού.

Ναι, «είμαι δικό σας παιδί», σέβομαι τις αξίες της Ανατολής, όμως και την άλλη κοινωνία τη γνωρίζω καλά, σε αυτήν ζω. Είμαι Δυτικός. Και δεν φοβάμαι που είμαι «Δυτικός».

Ο μπαμπάς τι δουλειά κάνει;

Ζαχαροπλάστης.

Η μαμά;

Η μαμά βοηθάει στο μαγαζί.

Για τους «νόμους» της μειονότητας δεν θα έπρεπε να ήσουν τώρα παντρεμένος;

Τώρα παντρεύονται μετά τα 20 χρόνια, μικρός είμαι ακόμα για γάμο. Η κοπέλα πάντως που θα παντρευτώ θα είναι μουσουλμάνα.

Μουσουλμάνα με μαντίλα;

Όχι, πρέπει να είναι μορφωμένη και να μη φοράει μαντίλα.

Δηλαδή άμα ερωτευθείς μια ωραία γυναίκα και μετά μάθεις ότι είναι χριστιανή δεν θα την πάρεις;

Είναι πολύ δύσκολο αυτό, έχουμε ακόμα χρόνια για να το αλλάξουμε. Τώρα όλοι θα ξεσηκωθούν με έναν μεικτό γάμο.

Ποιος θα ξεσηκωθεί;

Όλη η κοινωνία. Και η δική μου και η δική της. Οι μισοί θα λένε προδότη εμένα και οι άλλοι μισοί θα λένε προδότη την κοπέλα.

Πιστεύεις ότι οι πολιτικοί μπορεί να αλλάξουν τα πράγματα;

Εγώ προσωπικά δεν πιστεύω ότι θα αλλάξουν εύκολα τα πράγματα. Έχουμε απογοητευθεί, ειδικά η νέα γενιά. Οι άνθρωποι που είναι στην εξουσία είναι κατεστημένο. Και εδώ και εκεί.

Και βολεύονται μ’ αυτή την κατάσταση λες;

Ναι, βολεύονται και στη μειονότητα και στην Ελλάδα και στην Τουρκία. Αυτοί περνάνε καλά και εμείς προσπαθούμε να κάνουμε βήματα μπροστά κοιτώντας καχύποπτα ο ένας τον άλλον.

Σταύρος Θεοδωράκης,

«Τα Νέα», 02/12/2006

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.