«Οι Παλαιστινιοι θελουν να συνεχισουν να ζουν. Αυτο δειχνουν καθε ωρα, καθε μερα. Θελουν να εχουν ζωη».

«Δε φοβάμαι. Υπάρχουμε! Στην Παλαιστίνη αυτό είναι αιτία για να βρεθείς ένοχος» δηλώνει η συγγραφέας Σουάντ Αμίρι και μιλά για τα συναισθήματα και τα προβλήματα που βιώνει ζώντας και γράφοντας στη διακεκαυμένη ζώνη της Παλαιστίνης. «Πιστεύω πώς αν υπάρχει μια ελπίδα, μια πιθανότητα να υπάρξει ειρήνη μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων, αυτό θα γίνει μόνο αν γνωριστούμε καλύτερα. Να μάθουν οι Ισραηλινοί, όχι οι στρατιώτες, αλλά και οι υπόλοιποι τι απασχολεί το λαό της Παλαιστίνης» σημειώνει και προσθέτει: «Δε ξέρεις πώς θα είναι η επόμενη μέρα. Αν το Ισραήλ θα επιτεθεί; Όταν για παράδειγμα ταξιδεύεις, δεν ξέρεις αν στους ελέγχους θα σου επιτρέψουν να συνεχίσεις το ταξίδι σου. Να πας απλά πιο κάτω. Νομίζω ότι το πιο δύσκολο κομμάτι αυτής της ζωής είναι ότι δεν ξέρεις τι θα σου συμβεί, δεν έχεις κανένα έλεγχο ούτε στην ίδια σου τη ζωή».

Έχει το έργο σας Ισραηλινούς αναγνώστες;

Ναι, έχει μεταφραστεί και στα εβραϊκά.

Σας ικανοποιεί αυτό;

Σαφώς! Πιστεύω πώς αν υπάρχει μια ελπίδα, μια πιθανότητα να υπάρξει ειρήνη μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων, αυτό θα γίνει μόνο αν γνωριστούμε καλύτερα. Να μάθουν οι Ισραηλινοί, όχι οι στρατιώτες, αλλά και οι υπόλοιποι τι απασχολεί το λαό της Παλαιστίνης.

Η ζωή στη Ραμάλα είναι δύσκολη;

Είναι πολύ δύσκολη, αλλά η ζωή συνεχίζεται, τραβάει μπροστά. Οι άνθρωποι μπορούν να ξεχάσουν όταν ζουν ειρηνικά. Το πιο δύσκολο πράγμα όταν ζεις έτσι, είναι ότι δεν μπορείς να σχεδιάσεις την μέρα σου. Δεν μπορείς να κάνεις κανένα απολύτως σχέδιο που να αφορά όχι το μακρινό μέλλον, αλλά την ίδια την μέρα που ζεις.

Τι είναι αυτό που απασχολεί έναν Παλαιστίνιο σε μια «ήσυχη» μέρα;

Δε ξέρεις πώς θα είναι η επόμενη μέρα. Αν το Ισραήλ θα επιτεθεί. Όταν για παράδειγμα ταξιδεύεις, δεν ξέρεις αν στους ελέγχους θα σου επιτρέψουν να συνεχίσεις το ταξίδι σου. Να πας απλά πιο κάτω. Νομίζω ότι το πιο δύσκολο κομμάτι αυτής της ζωής είναι ότι δεν ξέρεις τι θα σου συμβεί, δεν έχεις κανένα έλεγχο ούτε στην ίδια σου τη ζωή.

Η ανασφάλεια μόνιμος συνοδοιπόρος δηλαδή;

Μεγάλη ανασφάλεια. Έπρεπε να με δείτε πριν από κάθε ταξίδι, μοιάζω σαν τρελή. Ειλικρινά δεν ξέρω τι μπορεί να συμβεί αύριο. Για να καταλάβετε, μεταξύ της Ραμάλας και της Ιερουσαλήμ μεσολαβεί μια απόσταση μόνο 50 χιλιομέτρων, αλλά για να διανύσεις αυτά τα 50 χιλιόμετρα χρειάζεσαι 3 με 4 ώρες για να φτάσεις εκεί, αν φτάσεις.

Ακόμη κι εσείς δεν μπορείτε να κινηθείτε ελεύθερα;

Πριν έρθω εδώ το βιβλίο μου θα ανέβαινε σε θέατρο της Ιερουσαλήμ. Ο σκηνοθέτης και οι ηθοποιοί με ήθελαν κοντά τους. Πήραν άδεια από την Ισραηλινή κυβέρνηση να πάω στην Ιερουσαλήμ, κάτι που δεν κατάφερα γιατί τα σημεία ελέγχου ήταν κλειστά. Το πρόβλημα είναι ότι αυτά τα 50 χιλιόμετρα μεταξύ των δυο πόλεων έχουν διαφορετική απόσταση στο χρόνο. Συνήθως μιλάμε όχι για χιλιόμετρα, αλλά για αριθμό ελέγχων.

Και στις άλλες πόλεις συμβαίνει αυτό;

Η απόσταση μεταξύ Ραμάλας και Ναμπλούς είναι μόνο 14 χιλιόμετρα αλλά υπάρχουν

έξι ή επτά έλεγχοι που σημαίνει ότι χρονικά μπορεί να χρειαστείς όλη την ημέρα στους ελέγχους, αλλά να μην φτάσεις ποτέ εκεί.

Άρα, μια τέτοιου είδους «ατελέσφορη» προσπάθεια που περιγράφεται στο βιβλίο σας είναι αληθινή;

Ναι, στο βιβλίο μου έχω μια τέτοια περιγραφή. Προσπαθούμε να πάμε στην Ναμπλούς, για να προστατέψουμε με εργασίες αποκατάστασης κάποια ιστορικά κτήρια, η προσπάθειά μας μας παίρνει μια μέρα και ποτέ δε φτάνουμε.

Αυτό δημιουργεί μεγάλη δυσλειτουργία και ανισότητες. Για παράδειγμα δεν μπορούμε να πάμε στα χωριά για αρχιτεκτονικές εργασίες αποκατάστασης σε ιστορικά κτίρια.

Είπατε «ανισότητες», μπορείτε να αναφέρετε ένα παράδειγμα;

Η ψαλίδα της οικονομικής ανισότητας μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων έχει ανοίξει πολύ. Η ανεργία από το 60 σκαρφάλωσε στο 75% στις τάξεις των Παλαιστινίων. Τα τελευταία τριάντα χρόνια ήμασταν οι εργάτες του Ισραήλ και σε μια νύχτα το Ισραήλ αποφάσισε ότι δεν χρειάζεται κανέναν Παλαιστίνιο εργάτη. Δεν επιτρέπεται να ταξιδέψουμε στο εξωτερικό και η οικονομία μας έχει συνθλιβεί από το Ισραήλ. Δεν έχουμε εργοστάσια, η δική μας παραγωγή αγροτικών προϊόντων δεν μπορεί να έρθει στην περιοχή και προωθηθεί, μόνο ισραηλινά προϊόντα πωλούνται στα market. Οι Παλαιστίνιοι είναι άνεργοι και εξαρτώνται απολύτως από το Ισραήλ. Δεν επιτρέπεται να ταξιδέψουμε στο εξωτερικό για να δουλέψουμε.

Και όσοι εργάζονται, τι κάνουν;

Έχουμε λαϊκά αγροκτήματα, πολλοί άνθρωποι δουλεύουν στη γη. Οι Παλαιστίνιοι επίσης έχουν πολύ καλή παρουσία στις κατασκευές. Πολύ μεγάλος αριθμός Παλαιστινίων βρίσκεται ήδη στο εξωτερικό. Στην Βόρειο και Νότιο Αμερική υπάρχουν πολλοί Παλαιστίνιοι, έτσι μεγάλη οικονομική βοήθεια έρχεται στην πατρίδα μας από τους Παλαιστίνιους της διασποράς.

Κάτι που να είναι όμορφο ακόμη στην Παλαιστίνη, που να θυμίζει κανονική ζωή, δεν υπάρχει;

Στην Ραμάλα υπάρχουν εστιατόρια, καταστήματα, άνθρωποι που εργάζονται, που αγοράζουν. Γι’ αυτό στο βιβλίο μιλάω και γι’ αυτή την άγνωστη πλευρά της πατρίδας μου. Οι Παλαιστίνιοι θέλουν να συνεχίσουν να ζουν. Αυτό δείχνουν κάθε ώρα, κάθε μέρα. Θέλουν να έχουν ζωή.

Πάντως, βλέπετε κι εσείς ότι επιχειρείται να παρουσιαστούν οι Παλαιστίνιοι ως τρομοκράτες…

Δεν είμαστε ένας λαός διαφορετικός. Είμαστε όπως όλοι οι λαοί του κόσμου. Θέλουμε πατρίδα. Η αμερικανική πολιτική έχει καταφέρει να περάσει σε όλο τον κόσμο κάποια στερεότυπα για τον λαό μου, το κάνει αυτό και με όλο τον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο. Προσπαθεί να πείσει τον κόσμο ότι είμαστε όλοι «Οσάμα Μπιν Λάντεν», ότι είμαστε «τρομοκράτες, άρα επικίνδυνοι». Ο έντονος εθνικισμός σε συνδυασμό με την θρησκοληψία και τον φανατισμό είναι ο πιο περίπλοκος, επικίνδυνος συνδυασμός που μπορεί να υπάρξει.

Για τους Ισραηλινούς ποια είναι τα συναισθήματά σας;

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι ανθρώπων στο Ισραήλ όπως σε όλους τους λαούς. Υπάρχουν ισραηλινοί που μάχονται την κυβέρνησή τους, που διαμαρτύρονται και «πολεμούν» την αδιαλλαξία που επιδεικνύει. Τα τελευταία τριάντα χρόνια κάθε Παρασκευή οι αποκαλούμενες: «γυναίκες με τα μαύρα» πραγματοποιούν διαμαρτυρία στους δρόμους. Υπάρχουν και οι «γυναίκες εναντίον της λειτουργίας των σημείων ελέγχων» που διαμαρτύρονται για τους σταθμούς ελέγχου και ζητούν την κατάργησή τους, την ελεύθερη πρόσβαση και διακίνηση. Υπάρχουν και Ισραηλινοί στρατιώτες που είναι ακόμη στη γη μας, που συλλαμβάνουν και οδηγούν στη φυλακή Παλαιστίνιους. Όταν μιλώ άσχημα για το Ισραήλ, μιλώ για την κυβέρνησή του. Δυστυχώς η πλειοψηφία των Ισραηλινών την υποστηρίζει και στηρίζει την πολιτική και την τακτική που ακολουθεί στη γη των Παλαιστινίων.

Το χιούμορ του βιβλίου σας είναι το καλύτερο «όπλο» του λαού σας εναντίον του Ισραήλ;

Να σας ευχαριστήσω γι’ αυτό που λέτε. Το χιούμορ, όντως, βοηθάει να «ακούει» ο αναγνώστης καλύτερα. Το βιβλίο έχει μεγάλη επιτυχία, μεταφράστηκε ήδη σε 14 γλώσσες. Για πρώτη φορά κατάλαβαν τι σημαίνει πραγματική Παλαιστίνη γιατί τους περιέγραψα την πραγματική ζωή, την καθημερινότητα. Τους έδειξα τι σημαίνει να πηγαίνει ένας Παλαιστίνιος για αγορές στα καταστήματα, να προσπαθεί να φτάσει στο αεροδρόμιο, να περάσει στους ελέγχους για να πάει για παράδειγμα στο νοσοκομείο. Για πρώτη φορά οι αναγνώστες μαθαίνουν περισσότερα για το τι ακριβώς συμβαίνει στην Παλαιστίνη. Μέχρι τώρα ήξεραν μόνον τις εκρήξεις των βομβών, τον πόλεμο, την αιματοχυσία.

Και η αγάπη, ο έρωτας έχουν θέση ακόμη στην Παλαιστίνη;

Η αίσθηση του έρωτα, παρά τις δυσκολίες της ζωής, είναι πολύ έντονη. Έχουμε πολλές ερωτικές ιστορίες μπορώ να σας διαβεβαιώσω γι’ αυτό. Είναι στη φύση του ανθρώπου να αγαπιέται. Όταν αγαπάει κανείς η καρδιά του ανοίγει και μπορεί να ακούσει καλύτερα, να κατανοήσει καλύτερα.

Μπορεί η Λογοτεχνία να «πολεμήσει» τη βία;

Σαφώς ναι! Ο πολιτισμός γενικότερα μπορεί να το κάνει. Πρέπει να κρατάμε πάντα τη βία έξω από την ζωή, η βία δεν οδηγεί πουθενά. Όταν όμως δεν έχεις δουλειά, δεν έχει ελπίδα, δεν έχει τίποτα, τότε οι νέοι σκέφτονται ότι το μόνο πράγμα που μπορώ να ελέγξω στη ζωή μου είναι ο θάνατός μου. Το ερώτημα είναι γιατί οδηγούμε τους ανθρώπους σ΄ αυτό το στάδιο. Νιώθω υπεύθυνη για το γεγονός ότι οι άνθρωποι σκοτώνονται μεταξύ τους και σκοτώνουν και άλλους. Είμαι εναντίον του πολέμου, εναντίον των εγκλημάτων. Όταν ο Μπους στέλνει αμερικανούς στρατιώτες σε κάποιο σημείο της γης, τότε αυτό είναι επίσης έγκλημα. Νομίζω ότι έχουμε ευθύνη να μην οδηγούμε τους ανθρώπους στο θάνατο.

Φοβάστε ζώντας σε μια περιοχή όπου μαίνεται η αντιπαράθεση χρόνια τώρα;

Δεν φοβάμαι. Υπάρχουμε! Στην Παλαιστίνη αυτό είναι αιτία για να βρεθείς ένοχος. Στους ελέγχους των αεροδρομίων συνηθίζω να λέω αυτά που νομίζουν ότι είναι άσχημα, ύποπτα και μετά τους προτρέπω να ηρεμήσουν. Γιατί τι άλλο είναι άσχημο και ύποπτο γι’ αυτούς από το να είναι κάποιος: «Παλαιστίνιος, ακτιβιστής και καθηγητής σε πανεπιστήμιο». Γιατί άλλο να σε κατηγορήσουν; Ηρεμώ όταν τους κοινοποιώ ότι είμαι όλα αυτά και ησυχάζουν και οι ίδιοι.

Τι προσδοκάτε από το μέλλον;

Θέλουμε το μέλλον να φέρει μια λύση. Αργά ή γρήγορα θα υπάρχουν δυο κράτη, ένα του Ισραήλ και ένα της Παλαιστίνης. Το πρόβλημα είναι ότι το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι θέλει ένα κράτος, το Ιουδαϊκό. Όλος ο κόσμος και ο λαός της Παλαιστίνης το αναγνωρίζει. Το θέμα είναι ότι το Ισραήλ λέει: Η γη μας είναι δική μας και η γη σας πάλι δική μας.

Εσείς πώς ονειρεύεστε το Παλαιστινιακό κράτος;

Εγώ θα είμαι ευτυχισμένη αν ζω σε ένα κράτος πολυ-πολιτισμικό, με πολλές κουλτούρες, πολλές θρησκείες. Αλλά κάτι τέτοιο το Ισραήλ δεν το αποδέχεται. Οι Παλαιστίνιοι έχουμε ζήσει σαν μια κοινότητα όλοι μαζί, με Εβραίους, Αρμενίους, Έλληνες, Μουσουλμάνους, Άραβες. Δυστυχώς το Ισραήλ επιμένει να έχει ένα κράτος μόνον με Εβραίους. Αν θέλει να ζήσει έτσι, ας ζήσει, αλλά ας αφήσει κι εμάς να ζήσουμε όπως θέλουμε. Δεν μπορεί όμως να ζει όπως θέλει και να κατέχει και τη γη μας με τον στρατό του.

Τζένη Κατσαρή – Βαφειάδη

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.