«Οι καπνοκαλλιεργητες ζητουν τα αυτονοητα»
Δύο ημέρες μετά τη σύσκεψη στο Υπουργείο Ανάπτυξης κατά τη διάρκεια της οποίας ο υφυπουργός κ. Κοντός ανακοίνωσε το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο για τον καπνό ο ΠτΘ συζητά με το μέλος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Καπνού, μέλος της ΠΑΣΕΓΕΣ και Διευθύνοντα Σύμβουλο της Κοινοπραξίας Καπνοπαραγωγών Ροδόπης –Σουφλίου κ. Μαρουφίδη για τις αιτίες που οδήγησαν στις κινητοποιήσεις αλλά και για το μέλλον της καπνοκαλλιέργειας.
ΠτΘ: κ. Μαρουφίδη, τον τελευταίο καιρό το θέμα του καπνού βρίσκεται σε έξαρση. Πώς φθάσαμε σε αυτό το σημείο;
Δ.Μ.: Γενικότερα θα έλεγα ότι υπάρχει μια παρατεταμένη εκκρεμότητα, η οποία αφορά στην υλοποίηση των συμβολαίων, οι όροι των οποίων καθορίζουν και τους χρόνους υλοποίησης. Όσον αφορά αυτόν τον τομέα τα συμβόλαια υπογράφονται κατ’ έτος βάσει του παλαιού καθεστώτος μέχρι 15 Ιουνίου. Πέρσι, ύστερα από σκληρές διαπραγματεύσεις, υπογράφηκαν συμβόλαια από τις ομάδες καπνοπαραγωγών με τους μεταποιητές, οι όροι των οποίων προέβλεπαν και προβλέπουν ότι μέχρι 30 Απριλίου πρέπει να απορροφηθούν τα καπνά. Φέτος παραδόξως δεν υπεβλήθησαν ούτε προγράμματα υλοποίησης, ούτε εγγυητικές, όπως ο κανονισμός προβλέπει για 4.300.000 κιλά με αποτέλεσμα να περάσει η 1η Μαρτίου που ήταν υποχρεωμένοι να τα υποβάλλουν και η καταλυτική ημερομηνία, η 30η Απριλίου. Ύστερα από αυτή την σοβαρή εκκρεμότητα, όλοι οι εμπλεκόμενοι, το Διοικητικό Συμβούλιο της Κοινοπραξίας, η ΠΑΣΕΓΕΣ, η ΓΕΣΑΣΕ, η Καπνική ανησυχήσαμε και ειδοποιήσαμε έγκαιρα το υπουργείο το οποίο δήλωσε αδυναμία να υποχρεώσει τους μεταποιητές να καταθέσουν, απλά ζήτησε παράταση, στην οποία παράταση εμείς οι εκπρόσωποι των καπνών είμαστε αντίθετοι για δύο λόγους. Η παράταση επιμηκύνει το χρόνο της αποπληρωμής που είναι τριάντα μέρες από την παραλαβή. Δηλαδή αν η παραλαβή μετατεθεί τριάντα μέρες πίσω θα αποπληρωθεί τριάντα μέρες αργότερα. Ο δεύτερος όμως και ουσιαστικότερος λόγος είναι ότι οι τριάντα αυτές μέρες είναι καθοριστικές για την παραγωγή, γιατί, επειδή επέρχεται πλέον η ζεστή άνοιξη και το καλοκαίρι, τα καπνά κινδυνεύουν να αλλοιωθούν και υπάρχουν σοβαρά αίτια για τη μη παραλαβή τους από τους μεταποιητές. Σύμφωνα με τον κανονισμό παράταση δίνεται λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων ή λόγω ακραίων καταστάσεων, παρόλα αυτά όμως πάρθηκε η παράταση, διάγουμε ήδη την δωδέκατη ημέρα και σήμερα μία από τις εταιρείες έφερε για μία μικρή ποσότητα εγγυητικές και θα αρχίσει η υλοποίηση. Ευχή μας είναι να υλοποιηθούν τα συμβόλαια. Σήμερα κατετέθη, μικρή μεν σε ποσότητα, εγγυητική, πιστεύω όμως ότι θα συνεχίσει η απορρόφηση τουλάχιστον μέχρι 30 Μαΐου οπότε θα απορροφηθούν τα καπνά. Δε ζητάμε χάρη, ζητάμε τήρηση των συμβατικών υποχρεώσεων. Γι’ αυτό και μετά την καθυστέρηση αυτή η Κοινοπραξία Καπνοπαραγωγών ανέλαβε την πρωτοβουλία να διαμαρτυρηθεί έντονα, να καλέσει όλα τα μέλη της σε κινητοποίηση, όχι τόσο για να κερδίσει ουσιαστικά πράγματα, αλλά τουλάχιστον να πετύχει την υλοποίηση των συμβατικών υποχρεώσεων των εμπόρων στην καθορισμένη χρονική στιγμή.
ΠτΘ: Υπάρχει όμως κ. Μαρουφίδη και μία αντίδραση εκ μέρους των παραγωγών όσον αφορά στις τιμές…
Δ.Μ.: Ένας άλλος λόγος της διαμαρτυρίας μας ήταν ότι οι αρχικά διαμορφωθείσες τιμές ήταν πολύ μικρότερες από τις περσινές. Μπορώ να πω ότι η διαμαρτυρία μας είχε μεγάλη επιτυχία. Όπως καταλαβαίνετε εμείς ζητήσαμε τα αυτονόητα, δηλαδή την υλοποίηση των συμβολαίων αποπληρωμής σε τριάντα μέρες και βελτίωση των τιμών. Όσον αφορά στις τιμές δεν είναι εύκολο να επηρεάσεις τον έμπορο να σου τις δώσει. Εμείς διαμαρτυρηθήκαμε και η εποπτεύουσα αρχή που είναι το κράτος, έπρεπε να καταλογίσει ευθύνες, ώστε και έγκαιρα να παραλαμβάνονται τα καπνά και σε τιμές τουλάχιστον υποφερτές. Αποτέλεσμα της διαμαρτυρίας μας ήταν να βελτιωθούν κάπως οι τιμές και δεύτερον να απορροφηθούν τα μισά καπνά μέχρι στιγμής. Οι καπνοπαραγωγοί ζητάμε τα αυτονόητα. Δε ζητάμε ούτε πολλά λεφτά, ούτε ελεημοσύνες. Απλά ζητάμε αυτά για τα οποία δεσμεύτηκε στο συμβόλαιο ο έμπορας, ο μεταποιητής. Όπως εμείς δεσμευόμαστε σαν παραγωγοί και είμαστε συνεπέστατοι, έτσι απαιτούμε και αυτοί να είναι συνεπείς.
ΠτΘ: Ειπώθηκε όμως κ. Μαρουφίδη ότι οι τιμές ήταν απόρροια των συμφωνιών που έκανε η ομάδα καπνοπαραγωγών με τις εταιρείες…
Δ.Μ.: Όταν έγιναν οι διαμαρτυρίες μας, κάποιοι χωρίς να γνωρίζουν ουσιαστικά τα πράγματα, είπαν ότι οι χαμηλές τιμές είναι απόρροια συμφωνιών που έκανε η ομάδα. Η ομάδα δεν κάνει συμφωνίες. Οι συμφωνίες γίνονται υπό την αιγίδα της Καπνικής. Μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις 42 ομάδες υπό την αιγίδα της Καπνικής συζήτησαν και συμφώνησαν. Τις διαπραγματεύσεις τις παρακολούθησα σαν εκπρόσωπος της ΠΑΣΕΓΕΣ. Ήταν όντως 5-10% χαμηλότερες, αλλά αυτές είναι συμβατικές τιμές. Η πραγματική τιμή εισπράττεται και διαμορφώνεται όταν παραδοθεί το προϊόν. Με αυτό θέλω να πω ότι στο σπίτι του κρεμασμένου δεν μιλάνε για σκοινί. Στις συμφωνίες μάλιστα από τον Πρόεδρο της Καπνικής κλήθηκαν για να παραστούν και ο κ. Κοντός και ο κ. Ιλχάν, οι οποίοι εκκώφευσαν. Σε κάθε περίπτωση βέβαια δε χρειάζονταν αυτοί να είναι εκεί. Οι εκπρόσωποι των καπνοπαραγωγών διαπραγματεύονται τις συμφωνίες και προσπαθούν όσο το δυνατόν αυτές να εκφράζουν και τους παραγωγούς. Για να καταλάβετε ότι οι τιμές είναι συμβατικές και το αποτέλεσμα της τιμής κρίνεται από την ποιότητα του παραχθέντος προϊόντος το 2003. Με κάποιες συμφωνίες οι καπνοπαραγωγοί εισέπραξαν μέση τιμή 3,88 ευρώ και το 2004 πάλι οι ίδιοι άνθρωποι σε συμφωνίες καλύτερες εισέπραξαν τελικό 3,38 ευρώ. Ας μη μιλούν λοιπόν αυτοί που δε γνωρίζουν για αυτά. Εμείς γνωρίζουμε ότι οι τιμές είναι οπωσδήποτε χαμηλότερες από πέρσι. Θεωρούμε όμως ότι το κυρίαρχο είναι, αυτά τα καπνά που παράχθηκαν να απορροφηθούν έγκαιρα, να αποπληρωθούν στις κανονικές τους ημερομηνίες, να φύγουν τα καπνά του Αγρινίου για τα οποία παρά τις χαμηλές συμφωνίες όπως λένε δεν υπήρξε ενδιαφέρον από το εμπόριο να απορροφηθεί όλη η ποσότητα και άφησαν 860 τόνους. Και πάλι εμείς που εκπροσωπούμε τους καπνοπαραγωγούς σε όλα τα forum, στην ΠΑΣΕΓΕΣ, στην Καπνική, στην Διαεπαγγελματική ασκήσαμε όλη την επιρροή μας και συνήψαμε συμβόλαια με την ΕΑΣ Αγρινίου για να μη χαθούν τα 4 ευρώ της Ευρωπαϊκής Ενίσχυσης και το καταφέραμε. Θα ζυγιστούν τα καπνά, θα πάρουν τα 4 ευρώ ενίσχυση και από εκεί και πέρα θα αποφασίσουμε πώς θα διεκπεραιώσουμε το θέμα.
ΠτΘ: Πώς όμως θα υλοποιηθούν τα συμβόλαια γι’ αυτή την ποσότητα καπνών;
Δ.Μ.: Εμείς δε φοβόμαστε. Τα καπνά θα ζυγιστούν, θα πάρουν τα 4 ευρώ ευρωπαϊκή ενίσχυση και από εκεί και πέρα θα το διεκπεραιώσουμε το θέμα. Απευθυνθήκαμε λοιπόν στο Υπουργείο Γεωργίας, στον κ. Κοντό, ο οποίος δεσμεύτηκε τότε να χρηματοδοτήσει την ΕΑΣ Αγρινίου. Χθες μπήκαν τα θέματα αυτά στον κ. Κοντό και ζήτησε να χρηματοδοτηθούν οι μεταποιητές με χαμηλότερο επιτόκιο, συν τέσσερα χρόνια ανοχή όσον αφορά στην αποπληρωμή της χρηματοδότησης που θα πάρουν γι’ αυτά τα καπνά ή και για άλλα για να εξυπηρετήσουν το όλο σύστημα, ώστε να απορροφηθούν και αυτά. Εμένα με ενδιαφέρει οι καπνοπαραγωγοί να μη χάσουν την ευρωπαϊκή ενίσχυση και τα καπνά τους να έχουν την ίδια μεταχείριση με τα άλλα καπνά που συνεβλήθησαν την ίδια περίοδο πέρυσι. Τότε όμως δεν ήρθε κανείς να μας στηρίξει. Έτρεχα εγώ γιατί είναι στις θεσμικές μου υποχρεώσεις και με τις σχέσεις και την επιρροή που έχω πήγαμε με τον Πρόεδρο της ΕΑΣ Αγρινίου στον κ. Κοντό, εκθέσαμε την προσπάθεια του εγχειρήματός μας, την είδε με καλό μάτι και είναι προς τιμήν του ότι δέχθηκε αυτές τις δεσμεύσεις και βρίσκεται τώρα η λύση, διεκπεραιώνεται το πρόβλημα των καπνών, ώστε να έχουν κι οι καπνοπαραγωγοί την ίδια μεταχείριση όπως και οι υπόλοιποι.
Έπρεπε να το αναφέρω κι αυτό γιατί κάποιοι μιλάνε λένε χωρίς να ξέρουν και όταν πρέπει να παρεμβαίνουν είναι απόντες. Ο λαϊκισμός δεν είναι μια τεχνική εύκολη. Λαϊκίζεις και την άλλη μέρα έρχονται όλα στα μούτρα σου. Με αυτό θέλω να πω ότι η κοινοπραξία είναι ένα εργαλείο στα χέρια των καπνοπαραγωγών και επειδή αποχώρησα από την Κοινοπραξία θέλω αυτοί που θα έλθουν μετά να είναι το ίδιο καταρτισμένοι για να διεκπεραιώνονται τα προβλήματα γιατί έρχονται δύσκολες μέρες.
ΠτΘ: Μεταποιητές, κράτος… κ. Μαρουφίδη πώς βλέπετε το μέλλον των καπνοπαραγωγών;
Δ.Μ.: Οι αδυναμίες του παλαιού κανονισμού και όλα τα άλλα τα οποία αναφέρονται στη βουλιμία των εμπόρων, στην ανοχή του κράτους είναι γνωστά σε όλους μας. Είναι όμως η τελευταία χρονιά για να απαλλαγούμε από αυτά τα φαινόμενα, για τα οποία δώσαμε μάχη όλοι εμείς που εκπροσωπούμε τους καπνοπαραγωγούς και τους αγρότες και φθάσαμε στην ολική αποδέσμευση, η οποία εν πολλοίς μάς απαλλάσσει από αυτά. Μπορεί να δημιουργεί άλλα προβλήματα, αλλά πάντα ο αγροτικός τομέας θα έχει προβλήματα. Από γεννησιμιού του αυτός ο κόσμος και μέχρι να τελειώσει οι αδύναμες τάξεις θα έχουν προβλήματα. Το χρήσιμο είναι να βρίσκονται άνθρωποι να ξέρουν τα προβλήματα να τα αναδεικνύουν και να επιλύουν όσα μπορούν. Εμείς είμαστε σ’ αυτή τη φάση. Είπα ότι η ολική αποδέσμευση συμφέρει του παραγωγούς. Με αγώνες καταφέραμε σε πείσμα πολλών να απαλλάξουμε τους καπνοπαραγωγούς από καταληκτικές ημερομηνίες από συμβόλαια και από πολλά άλλα. Όμως μπροστά μας ανοίγεται ο ορίζοντας του μέλλοντος. Δεν θέλουμε όπως λένε τη γεωργία της ξάπλας. Θ μιλήσω ειδικά για το νομό Ροδόπης. Οι καπνοκαλλιεργητές του πέρσι, είναι οι καπνοκαλλιεργητές του σήμερα. Όμως αυτό θα είναι για ένα χρόνο. Εάν οι μεταποιητές, που θα πάρουν τα προϊόντα που θα παραχθούν προσεγμένα και αναβαθμισμένα ποιοτικά, δεν δώσουν την αντικειμενική αξία που πρέπει, οι καπνοκαλλιεργητές θα σταματήσουν να καλλιεργούν. Ο άλλος δεν είναι «ζώο» να καλλιεργεί κι οι μεταποιητές να μην του δίνουν αυτά που του αναλογούν ή να μην καλύπτουν τουλάχιστον το κόστος παραγωγής τους. Θα καλλιεργεί καπνά και είναι σε θέση να καλλιεργεί λόγω οικογενειακής σύνθεσης, λόγω οικογενειακών ιδιαιτεροτήτων του πληθυσμού, γιατί είναι οικογενειακές εκμεταλλεύσεις που δε δέχονται άλλη επιλογή λόγω του μικρού αγροτικού κλήρου που έχουν. Θα καλλιεργούν εκείνα τα χωριά όμως κι εκείνες οι περιοχές που πραγματικά παράγουν το ποιοτικό προϊόν σαν μορφολογία εδάφους. Τη γνώση την έχουν όλοι. Αλλά όση γνώση και να έχεις, όση θέληση και να έχεις εάν και το έδαφος δεν είναι κατάλληλο και η γνώση σου δεν είναι εκείνη που πρέπει, δεν μπορείς να παράξεις. Επομένως στο Ν. Ροδόπης θα παραχθούν ποιοτικά αναβαθμισμένα καπνά αλλά και ποσοτικά θα είναι περίπου στα περσινά επίπεδα. Αυτό είναι το ζητούμενο και από τους μεταποιητές. Θα πρέπει να ξέρετε ότι για να έχει ζήτηση από πολυεθνικές εταιρείες του εξωτερικού μία ποικιλία καπνού, όσο καλή και να είναι, όσο απαραίτητη κι αν είναι στα χαρμάνια, πρέπει να παραχθεί στη μίνιμουμ ποσότητα των 15-20.000 τόννων. Εμείς λοιπόν πρέπει να παράγουμε ανατολικού τύπου καπνά, «μπασμά» και Κατερίνης, 20-30.000 τόνους καπνά ετήσια ποιοτικά αναβαθμισμένα. Μόνο τότε θα υπάρξει ζήτηση και από τους τσιγαροποιούς και από τις πολυεθνικές του εξωτερικού. Πιστεύω ότι στο νομό Ροδόπης θα καλλιεργηθούν καπνά ποιοτικά αναβαθμισμένα αλλά η συνέχιση της καπνοκαλλιέργειας θα είναι συνάρτηση της συμπεριφοράς της μεταποίησης καθώς και της κρατικής συμπεριφοράς και προστασίας.
ΠτΘ: Έχετε κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση;
Δ.Μ.: Η Εθνική Διεπαγγελματική Καπνού, στην οποία είμαι μέλος και εκλέχτηκα παμψηφεί με δημοκρατικές διαδικασίες διαβλέποντας ότι θα υπάρξει αυτός ο προβληματισμός για συνέχιση ή μη της καπνοκαλλιέργειας συνήλθε πριν από πέντε μήνες, και υπέβαλε στο υπουργείο συγκεκριμένες προτάσεις. Το υπουργείο δεσμεύτηκε ότι θα μας απαντήσει σε ένα μήνα, τελικά χθες μας κάλεσε ο κ. Κοντός και μας παρουσίασε αυτό το οποίο ονόμασε εθνικό στρατηγικό σχέδιο. Το υπουργείο απεδέχθη σε μεγάλο ποσοστό τις προτάσεις της διεπαγγελματικής. Στο κείμενο που μας έδωσε το υπουργείο, το οποίο δεν είναι το οριστικό, εμείς είχαμε τις αντιρρήσεις μας και ζητήσαμε να το επεξεργαστούμε, να προσθαφαιρέσουμε κι εμείς κάποια πράγματα και το τελικό θα προκύψει εντός της ερχόμενης εβδομάδας από το υπουργείο.
ΠτΘ: Συμφωνείτε με τη δημιουργία κατά νομούς συνεταιρισμών;
Μ.Δ.: Βεβαίως. Η κοινοπραξία καπνοπαραγωγών Ροδόπης- Έβρου, με την αποχώρηση του Έβρου βάσει του σχεδίου θα λέγεται συνεταιρισμός, διότι δεν υπάρχει το εδάφιο του κανονισμού που ορίζει ότι πρέπει μια ομάδα να έχει τουλάχιστον 1500 τόνους. Τώρα πλέον ο νομός Ροδόπης θα είναι αυτοτελής με όσους θέλουν να συνεταιριστούν. Εμείς έχουμε ένα συνεταιρισμό. Έχουμε 9-10 καπνικούς καποδιστριακούς συνεταιρισμούς, οι οποίοι είναι υπό την αιγίδα ενός ενιαίου συνεταιρισμού. Εκείνο που πρέπει να γνωρίζει ό κόσμος είναι ότι υπάρχει ένα ποιοτικό παρακράτημα 2% προς το παρόν στον καπνό, 10% στα τεύτλα, 10% στα στάρια, κλπ. Αυτό το 2% για να το πάρεις υπάρχουν ορισμένες προϋποθέσεις οι οποίες θα ορίζονται από το συμβόλαιο. Η σύναψη συμβολαίου δεν είναι υποχρεωτική, όμως όταν είσαι μέλος του συνεταιρισμού μπορείς να κάνεις και μια δήλωση, σύμφωνα με το σχέδιο, ότι δεν επιθυμείς να συνάψεις συμβόλαιο, διότι κατά την άποψή σου θα παράγεις καλό καπνό που θα απορροφηθεί. Αυτός θα δικαιούται το ποιοτικό παρακράτημα. Ένας όμως που δεν είναι μέλος του συνεταιρισμού και δε θα περάσει το συμβόλαιό του σύμφωνα με αυτά που ορίζει το σχέδιο, δε θα παίρνει το ποιοτικό παρακράτημα. Την επόμενη όμως εβδομάδα θα έχουμε στα χέρια μας το τελικό συμφωνητικό με το οποίο θα προσδιορίζεται η ποσότητα η ποιότητα και περίπου το τίμημα που θα εισπράττει ο καπνοπαραγωγός. Αυτό όμως, μας βρίσκει πανέτοιμους σαν νομό γιατί και συνεταιρισμούς έχουμε και συνεταιρισμό, όπως θέλουν ας το χαρακτηρίσουν, είμαστε πανέτοιμοι σε σύγκριση με άλλες περιοχές που έχουν προβλήματα όπου υπάρχουν πολυτεμαχισμένοι συνεταιρισμοί, ομάδες, ομαδούλες. Και το τόνισε αυτό ο κ. Κοντός στη σύσκεψη και αναφέρθηκε στην πρόβλεψή μου να συγκροτήσω συνεταιρισμό εδώ.
Πιστεύω ότι αν οι καπνοπαραγωγοί του νομού οι οποίοι μέχρι τώρα ήταν κοντά σε κάθε προσπάθειά μας και αν κλείσουν τα αυτιά τους σε σειρήνες, οι οποίες μόνο καπνική γνώση δεν έχουν και χτυπούν στο καρφί και στο πέταλο και οι οποίες μόνο την ανωμαλία και την σύγχιση εξυπηρετούν και δεν βοηθούν τον καπνοπαραγωγό, όλα θα πάνε καλά. Εμείς είμαστε εδώ για τη συνδιαμόρφωση προτάσεων για το καλό της περιοχής μας. Τονίζω ότι ευτυχώς ο Υπουργός είναι γνώστης του καπνού και πιστεύω ότι συνειδητά ποτέ δεν θα ήθελε να κάνει κακό στους καπνοπαραγωγούς τους οποίους γνωρίζει. Εν αντιθέσει προς αυτούς που δεν ξέρουν. Καλώ τους καπνοκαλλιεργητές να είναι σε αναμονή πιστεύω ότι θα ολοκληρωθούν οι διαδικασίες με χρηματοδότηση του υγιούς καπνεμπορίου και με στήριξη των προσπαθειών που καταβάλλουν τα αρμόδια θεσμικά όργανα, ΠΑΣΕΓΕΣ, Διεπαγγελματική Καπνού, ομάδες, συνεταιρισμοί και σε συνεργασία με τον εκάστοτε υπουργό θα συμβάλλουν στη συνέχιση της καπνοκαλλιέργειας, όχι όμως έχοντας συνεταίρο κάποιον άλλο στην τσέπη τους. Ο καπνοπαραγωγός θα παίρνει αυτά που του αναλογούν, δοθέντος δε ότι η επιδότηση έχει πλήρως αποδεσμευθεί και θα είναι στην τσέπη του, να δούμε πειραματικά φέτος ουσιαστικά από του χρόνου, σε ποιο βαθμό θα συνεχισθεί και σε ποια ποσότητα θα παράγουμε. Γιατί υπάρχει τρομερός ανταγωνισμός στη διεθνή αγορά και ενώ η ποικιλία μπασμά ήταν η πλέον περιζήτητη και είναι, δυστυχώς ή ευτυχώς τα όμορα κράτη άρχισαν και καλλιεργούν καπνά τα οποία μπορεί να μην είναι αυτούσια της ποιότητας των ελληνικών αλλά είναι παρεμφερή. Και εάν ο ξένος συνηθίσει να αγοράζει από αλλού δύσκολα επανέρχεται. Να συνεχίσουμε την καπνοκαλλιέργεια, αλλά όλοι να βάλουν νεράκι στα κρασιά τους και να αφουγκραστούν την επιθυμία του καπνοπαραγωγού που δεν είναι μεγάλη, απλά θέλει αυτά που του αναλογούν, αλλά και να αφουγκραστούν την επιθυμία της αγοράς για την ποιότητα του προϊόντος και το κράτος να διαιτητεύσει σωστά.
ΠτΘ: Ποια είναι η άποψή σας για όλα αυτά που λέγονται για πιλοτικά προγράμματα καλλιέργειας βιολογικού καπνού.
Δ.Μ.: Πρέπει να είμαστε σοβαροί. Έχοντας εμπειρία ετών γιατί κάποτε ξεκίνησα να κάνω βιολογικό τυρί και το έκανα το θέμα είναι ποιος πιστοποιεί. Για να κάνεις βιολογικό προϊόν έχει μεγάλο κόστος. Δεν είμαστε αντίθετοι προς αυτό αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει την καπνοκαλλιέργεια
ΠτΘ: κ. Μαρουφίδη σας ευχαριστώ πολύ.
Δ.Μ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.
Α.Π.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
