Οι καλλιτεχνικες και εικονολογικες διαστασεις της βυζαντινης εικονας

Μια ενδιαφέρουσα ομιλία με θέμα τις βυζαντινές εικόνες, τις καλλιτεχνικές και εικονολογικές διαστάσεις τους, φιλοξένησαν τη Δευτέρα οι «Μορφωτικές Συναντήσεις 2012-2013», που διοργανώνει ο Μορφωτικός Όμιλος Κομοτηνής. Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο κ. Γεώργιος Τσιγάρας, επίκουρος καθηγητής της Ιστορίας Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Τέχνης στο Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου.

«Η εικόνα εκτός από καλλιτεχνικό αντικείμενο είναι κυρίως λατρευτικό»

«Η εικόνα είναι ένα ολοκληρωμένο καλλιτεχνικό δημιούργημα», τόνισε μεταξύ άλλων ο κ. Τσιγάρας, «και τολμώ να πω ότι είναι το ουσιαστικότερο στοιχείο, το οποίο συνεισέφερε το Βυζάντιο στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά». «Η βυζαντινή εικόνα όμως έχει μια διττή σημασία», επισήμανε, εξηγώντας ότι «είναι βέβαια ένα καλλιτεχνικό προϊόν, είναι ζωγραφιά πάνω σε ξύλο, σε μέταλλο, σε διάφορα ορυκτά κ.λπ., όμως υπάρχει και μια άλλη εσωτερική σημασία. Η εικόνα είναι το μέσον, το οποίο οδηγεί τον άνθρωπο στο θεό. Και αυτό μπορεί να το επιτύχει μέσω της λατρείας. Συμβάλλει στο λατρευτικό γεγονός και οδηγεί τον άνθρωπο στο να βιώσει το ορθόδοξο δόγμα και, μέσω της ανάκλησης στη μνήμη των γεγονότων από την ιερά ιστορία, να είναι μέτοχος όπως οι απόστολοι των γεγονότων της ζωής, των Παθών και της Αναστάσεως του Χριστού. Αυτή πιστεύω είναι η μεγαλύτερη συμβολή της εικόνας, που εκτός από καλλιτεχνικό αντικείμενο είναι κυρίως λατρευτικό».

«Δε νοείται εκκλησιαστικός άνδρας στο Βυζάντιο, ο οποίος να μη γνωρίζει φιλοσοφία και ιδιαίτερα τον Αριστοτέλη»

Εστιάζοντας στον όρο εικονολογία, εξήγησε ότι σημαίνει «λόγος περί της εικόνος», που είναι κατά βάση θεολογία, όπως μας έδειξαν οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας την εποχή της Εικονομαχίας. «Αλλά παράλληλα με τη θεολογία», σημείωσε, «μπαίνουν και πάρα πολλά ζητήματα ιστορίας της τέχνης, αισθητικής και φιλοσοφίας, κυρίως του αριστοτελισμού. Γιατί δε νοείται εκκλησιαστικός άνδρας στο Βυζάντιο, ο οποίος να μη γνωρίζει φιλοσοφία και ιδιαίτερα τον Αριστοτέλη. Δεν μπορούσε να καταπολεμήσει τις αιρέσεις, να αντιτεθεί στους αιρετικούς, αν δεν ήξερε την αριστοτελική φιλοσοφία. Ήταν μέσα στο βασικό οπλοστάσιο των κληρικών και των θεολόγων στο Βυζάντιο».

Γιατί το Βυζάντιο οδηγήθηκε στην Εικονομαχία

Αναφορικά με την Εικονομαχία και τους λόγους που το Βυζάντιο οδηγήθηκε σε αυτή, ο κ. Τσιγάρας σημείωσε ότι «ουσιαστικά δεν ήταν μια αισθητική αίρεση, δεν ήταν μια αίρεση πάνω στην τέχνη, αλλά με αφορμή την αμφισβήτηση της ανθρωπομορφικής τέχνης η οποία ερχόταν από την αρχαία Ελλάδα, αμφισβητήθηκε η δυνατότητα σωτηρίας του ανθρώπου». «Γιατί οι εικονομάχοι δεν πίστευαν ότι ο Χριστός ως άνθρωπος μπορεί να απεικονιστεί», επισήμανε, «γιατί δεν μπορούσαν να συλλάβουν την υποστατική ένωση των δύο φύσεων του Χριστού μέσα στο ενιαίο πρόσωπο του Χριστού, όπως έχει δογματίσει η Δ’ Οικουμενική Σύνοδος της Χαλκηδόνας».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.