Οι Ιντιανα Τζοουνς της Θρακης…

Το 1849, οι χρυσοθήρες συνέρρεαν κατά χιλιάδες στην Καλιφόρνια, διασχίζοντας την αμερικανική ήπειρο, περνώντας με πλοίο το ακρωτήριο Χορν ή συνδυάζοντας θάλασσα και ξηρά μέσω Παναμά. Τους συνόδευσαν οι πρώτοι φωτογράφοι, που ασκούσαν την καινούργια τέχνη της δαγγεροτυπίας. Η φωτογραφία ήταν μόλις δέκα χρονών, όμως είχε ήδη καθιερωθεί ως αναπόσπαστο κομμάτι της αμερικανικής ζωής. Ο «πυρετός του χρυσού» στην Καλιφόρνια ήταν ένα από τα πρώτα σημαντικά ιστορικά γεγονότα που καταγράφηκαν από τον φωτογραφικό φακό. 157 χρόνια μετά ο ίδιος πυρετός συντροφεύει τις κινήσεις δεκάδων χρυσοθήρων της Θράκης, που αποφεύγουν μεν την φωτογράφηση, αλλά, ανοίγουν τα χαρτιά τους και αποκαλύπτουν στο «Εμείς η Πόλις» μυστικά καλά φυλαγμένα.

«Δεν είναι μόνο προνόμιο θεών και βασιλέων, αλλά και αιτία ανηλεών σφαγών» δηλώνει ο Α.Χ. και σπεύδει να προσθέσει ότι οι Ινδιάνοι της Αμερικής αφανίστηκαν εξαιτίας του. «Ακόμα και σήμερα η λάμψη του δεν εννοεί να σβήσει»…Η «λάμψη» αυτή μας οδήγησε σε σημείο της Κομοτηνής… «Ήταν εβραϊκό νεκροταφείο, λέγεται ότι πριν εγκαταλείψουν τον τόπο, έθαψαν εδώ ό,τι είχαν και δεν είχαν»…Όλες οι ιστορίες ξεκινούν με το «λέγεται» και ο Α.Χ. δεν παραβαίνει τον κανόνα, όπως επίσης πάντα κάποιοι θα έχουν θάψει στην βιασύνη τους κάτι πολύτιμο… «Για να τον αποκτήσει, ο μυθικός βασιλιάς Μίδας παραλίγο να πεθάνει από ασιτία, εε κι εμείς δεν κάνουμε λίγες θυσίες: Πολύ τρέξιμο, πολλά χρήματα φεύγουν έτσι για την εξαγορά πληροφοριών, πολύ άγχος και πολύς κόπος. Η ζωή του χρυσοθήρα δεν είναι εύκολη» καταλήγει ο «διαβασμένος» της παρέας των Χρυσοθήρων που «σπάνε» τη σιωπή τους και μιλούν για το χθες, το σήμερα και το αύριο της αναζήτησης… «Οι χρυσοθήρες του 19ου αιώνα εγκατέλειψαν τα σπίτια και τις οικογένειές τους από την εμμονή τους να τον ανακαλύψουν. Σε ακραίες επιδείξεις ισχύος, οι βασιλείς διακοσμούσαν μ’ αυτόν ακόμα και τα λουτρά τους. Εμείς δεν θέλουμε να φτάσουμε εκεί, θέλουμε απλά να αλλάξουμε την τύχη μας…» Ο χρυσός ξεσήκωσε όνειρα εύκολου πλουτισμού αλλά και τυχοδιωκτικές αναζητήσεις. Έγινε σύμβολο πολυτέλειας και ισχύος, όμως καταδίκασε σε αφανισμό ολόκληρους λαούς. Γιατί είναι τόσο ακαταμάχητη η σαγήνη του; «Καλό ερώτημα, για να είμαι ειλικρινής δεν ξέρω την απάντηση, αυτό που ξέρω είναι ότι και πλούσιοι του τόπους μας, άνθρωποι που δεν ξέρουν τι έχουν, ψάχνουν για χρυσό» δηλώνει πάλι ο Α.Χ…

Αναζητούν σημάδια, ερμηνεύουν και το παραμικρό ίχνος που αφήνει ο χρόνος ή ανθρώπου χέρι σε απομακρυσμένους βράχους. Ψάχνουν ακούραστα τους κρυμμένους θησαυρούς που ζωντανεύουν οι θρύλοι, οι παραδόσεις, οι ιστορίες της περιοχής και οι μεταξύ τους κουβέντες. Οι χρυσοθήρες μιλούν στο «Εμείς η Πόλις» και αποκαλύπτουν τα μυστικά της παράνομης δράσης τους. «Το κυνήγι του χρυσού είναι σαν την αρρώστια, εύκολα έρχεται δύσκολα φεύγει» παραδέχεται ο Άγγελος Στεργίου, 69 χρόνων, χρυσοθήρας, όπως αποκαλύπτει, τα τελευταία 39 χρόνια. Ο ίδιος και ο φίλος τους Γιώργος Μπαρδάνης «φλέγονται» όπως δηλώνουν από την αναζήτηση του κρυμμένου θησαυρού. Αναζήτηση διόλου εύκολη πάντα όμως ενδιαφέρουσα, απαιτητική, ριψοκίνδυνη ενίοτε και πολυέξοδη. Με τα μηχανήματα της «δουλειάς» στα χέρια αναζητούν τα σημάδια που θα ρίξουν φως στην προσπάθεια και θα διαλευκάνουν το μυστήριο. «Είμαι 39 χρόνια χρυσοθήρας, δεν κατάφερα να βρω κάτι, αλλά δεν απελπίζομαι» δηλώνει ο κ. Στεργίου και εξηγεί: «Μέχρι τώρα φθάνω στο παρά πέντε, πάντα κάποιος άλλος έχει προηγηθεί». Με ηλεκτρονικούς ανιχνευτές στα χέρια, με χάρτες και σκαφτικά εργαλεία υπό μάλης φθάνουν και στα πιο απομακρυσμένα σημεία, πάντα παίρνοντας τις απαραίτητες προφυλάξεις για να μην προξενήσουν το ενδιαφέρον των ντόπιων και τις υποψίες της Αστυνομίας. «Συνήθως βράχια, ραχούλες, σπηλιές, δένδρα δίπλα σε ποτάμια, αλλά και παλιές γέφυρες» είναι οι τόποι που επιλέγουν. Συνήθως, γιατί δεν απουσιάζουν και «εκκλησίες, εκκλησάκια, μύλοι, σχολεία χτισμένα δεκαετίες πριν». Η περιοχή γνώρισε κατοχές και πολέμους, κατακτητές και εμφύλιο, έτσι, αρκετά συχνά, οι κάτοχοι πολύτιμων αντικειμένων χρειάστηκε να τα κρύψουν για να τα σώσουν. «Γνωρίζω δεκάδες ιστορίες ανθρώπων που έσπευσαν να κρύψουν τους θησαυρούς για να γυρίσουν να τους πάρουν μόλις θα ησύχαζαν τα πράγματα, δεν πρόλαβαν, καθώς βρήκαν το θάνατο» δηλώνει ο κ. Μπαρδάνης και προσθέτει: «Αυτά τα σημεία αναζητούμε εμείς». Άλλοτε ψάχνοντας πέτρες ύψους δυο μέτρων κι άλλοτε βραχογραφίες με γυναίκες που θηλάζουν τα μωρά τους και άντρες που τις στοχεύουν με το όπλο: «Βρήκα το σημείο και τη βραχογραφία, είχε προλάβει όμως άλλος και πήρε το χρυσό» αποκαλύπτει περίλυπος ο κ. Στεργίου και προσθέτει ότι ο χρυσοθήρας θα πρέπει να έχει και την τύχη με το μέρος του, αν θέλει να φτάσει πρώτος.

Ξοδεύουν περιουσίες για να εντοπίσουν τον χαμένο θησαυρό

Ξοδεύουν πολλοί, κάποιοι ακόμη και όλη τους την περιουσία κάνοντας ταξίδια, αγοράζοντας χάρτες και πληροφορίες. «Πήγα τρεις φορές στην Τουρκία, αλλά δεν βρήκα τίποτε, παρά μόνο σημάδια» δηλώνει ο κ.Στεργίου και αποκαλύπτει ότι αυτό το «κυνήγι» του χρυσού έλκει εκατοντάδες Θρακιώτες, αλλά και ξένους. «Δεν είναι μόνο οι φτωχοί που ψάχνουν, ψάχνουν, ακόμη και με μεγαλύτερο ζήλο, οι πλούσιοι» παρατηρεί ο κ. Μπαρδάνης και προσθέτει «η λάμψη του χρυσού τραβάει. Ξέρετε τι είναι να βρεις ένα τενεκέ με λίρες;» Ο πόθος αυτής της ανακάλυψης βάζει στο «στόχαστρο» των σύγχρονων Ιντιάνα Τζόουνς της Θράκης εκκλησίες, ιερά, πέτρινα σκαλοπάτια, εγκαταλελειμμένους νερόμυλους, στέγες, βράχους και ό,τι άλλο φαντάζει στα μάτια τους ιδανική κρυψώνα. «Πολλοί λένε ότι είναι χρήματα καταραμένα» δηλώνει προβληματισμένος ο κ.Στεργίου, αλλά αμέσως μετά σπεύδει να προσθέσει: «Ξέρω αρκετούς που λένε ότι βρήκαν χρήματα και δηλώνουν και ικανοποιημένοι».

Η δράση του καπετάν Σούσουρα στο Θρακικό Πέλαγος έλκει δεκάδες χρυσοθήρες στη Μαρώνεια όπου ήταν το λημέρι του. «Αν βρεις έστω μια κρυψώνα δική του σώθηκες!» δηλώνει με σιγουριά ο κ. Μπαρδάνης και εξηγεί ότι ήταν τόσο δεινός πειρατής που σε κάθε κοντινό νησί, όπως η Σαμοθράκη και η Θάσος είχε και ένα καταφύγιο. «Λέγεται ότι ο καπετάν Σούσουρας έμενε στη Μαρώνεια και από εκεί εξορμούσε λεηλατώντας και συγκεντρώνοντας χρυσάφι, το οποίο το έθαβε σε ασφαλή σημεία στην Μαρώνεια» δηλώνει με σιγουριά ο κ. Στεργίου και σημειώνει ότι αυτές οι ιστορίες «στοιχειώνουν» τη ζωή των χρυσοθήρων σήμερα «όπου κι αν βρεθείς, ο νους γυρίζει στη δράση του» παραδέχεται ο κ. Μπαρδάνης.

Δεν λείπουν οι αντιδράσεις τρίτων …και οι δικές τους γκάφες!

«Μας λένε αφελείς, αλλά και τεμπέληδες. Μας αποκαλούν τυχάρπαστους. Για την μεγάλη πλειοψηφία είμαστε άνθρωποι που ψάχνουν παντού να βρουν θησαυρούς» δεν είναι έτσι» διαμαρτύρεται ο Σελίμ Χ. και εξηγεί: «Μερικές φορές βέβαια και εμείς το παρακάνουμε. Υπάρχουν κάποιοι που ψάχνουν και σε «σημαδιακά» μέρη, όπως τα εξωκλήσια. Σκάβουν ακόμη και τα ιερά των εκκλησιών να βρουν θησαυρό». Ιερόσυλοι, χωρίς φόβο Θεού; Ή άνθρωποι που φλέγονται από τον πυρετό του χρυσού; «Τον Ιούλιο έσκαψαν μέσα σε ιερό ενός εξωκλησιού για να βρουν Θησαυρό. Από ό,τι έμαθα απέτυχαν για μια ακόμη φορά». Η αποτυχία τους, δεν οφείλεται, όπως ο Σελίμ Χ. αποκαλύπτει, στην τιμωρία του Θεού, αλλά σε περισσότερο πρακτικούς, γήινους λόγους «Ξέχασαν να δουν επάνω στον τοίχο μια πλάκα που έγραφε την ημερομηνία ανεγέρσεως του ναΐσκου. Το εκκλησάκι κτίστηκε το 1954 και όχι στα χρόνια που έκρυβαν Θησαυρούς»…

Στη σπηλιά της Στρύμης…

Και οι αρχαιολογικοί χώροι όμως δεν γλιτώνουν από την δράση τους, όπως και τα σπήλαια της περιοχής. «Στους βορειοανατολικούς πρόποδες του Ισμάρου, 500 περίπου μέτρα από το χωριό Στρύμη, προς τη Διώνη, στη δεξιά μεριά του δρόμου, χωματόδρομος οδηγεί σε μια μεγάλη χαράδρα, ανάμεσα σε ψηλούς βράχους, γνωστή από παλιά ως χαράδρα των άγριων θηρίων (Ιν Ντερέ)» εξηγεί ο Λ.Σ. και προσθέτει: «Στο ύψος των επιβλητικών βράχων που την περικλείουν διακρίνονται τα σκοτεινά στόμια σπηλαίων σε διάφορα μεγέθη, τα οποία ως φυσικά καταφύγια, αποτελούν ιδανικούς κρυψώνες. Εκεί λέγεται ότι θάφτηκαν τόνοι χρυσού, με αποτέλεσμα δεκάδες χρυσοθήρες να έχουν σκάψει εντός και εκτός σπηλαίου»…Την μαρτυρία του επιβεβαιώνει και μια διαμαρτυρία: Ο καθηγητής της αρχαιολογίας Γ. Μπακαλάκης διαμαρτυρόταν στα 1961, διότι χρυσοθήρες “ανακάτεψαν τα χώματα της σπηλιάς ώστε να μην μπορεί ο αρχαιολόγος να κάνει στρωματογραφικές παρατηρήσεις”, καταγράφοντας έτσι το σημαντικό πρόβλημα της αρχαιοκαπηλίας και χρυσοθηρίας, που «ανθεί» ως σήμερα στη Θράκη. «Στην ίδια περιοχή άκουσα βοσκό να διηγείται ότι χρυσοθήρες κατάστρεψαν ωραίο χάραγμα πάνω σε βράχο με παράσταση γυναικείας κεφαλής (πιθανόν αρχαιότατο χάραγμα), ελπίζοντας ότι αποτελούσε σημάδι ύπαρξης θαμμένου θησαυρού».

Τόπος αγαπημένος για τους χρυσοθήρες της περιοχής και, όπως αποκαλύπτει ο Θ.Π. το φρούριο του Ποταμού, «σκυρόστρωτος δρόμος που διασταυρώνεται με τη σιδηροδρομική γραμμή και το ποτάμι οδηγεί σε ένα πλάτωμα ανάμεσα στα υψώματα. Στην ανατολική πλευρά και σε απότομη πλαγιά, που θυμίζει το τοπίο των Δελφών, είναι το σπήλαιο των Αγίων Θεοδώρων». Μπορεί να έχει διαμορφωθεί σε παρεκκλήσι, με κτιστό τέμπλο εικονογραφημένο και με τους βραχώδεις εντυπωσιακούς τοίχους της σπηλιάς να έλκει τους επισκέπτες, τούτο δεν στέκεται ικανό να εμποδίσει και το ψάξιμο: «Οι τοιχογραφίες ανήκουν σε 2 περιόδους στον 11ο και τον 13ο αιώνα» δηλώνουν οι χρυσοθήρες, είπαμε… διαβασμένοι. Τα ιερά των Κικόνων Θρακών, οι απεικονίσεις αστερισμών, όπως της Μεγάλης ‘Αρκτου και οι κόγχες για προσφορές, στην τοποθεσία Μοναστήρι Λόφος… «πλέκουν» ένα γενικότερο μυστήριο για την περιοχή και βάζουν και την Αισύμη στο «στόχαστρο» τους…

Χειμώνα και Καλοκαίρι, με κρύο, βροχές, ανέμους ή ζέστη και καυτό ήλιο οι Ιντιάνα Τζόουνς της Θράκης αναζητούν ακούραστα τους κρυμμένους θησαυρούς που θα αλλάξουν τη ζωή τους. Έτσι, όταν βρίσκονται μεταξύ τους πάντα ξεκινούν τις κουβέντες τους με τη φράση: «Έχω ακούσει ότι στο τάδε σημείο υπάρχει ένα σημάδι…» και πάντα κάποιος στην παρέα συμπληρώνει: «Ναι, αλλά πού;»

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.