Οι γυναικες μεταναστευουν…

Ένας κόσμος φαινομενικά σταθερός αλλάζει όψη από τις μετακινήσεις των ανθρώπων. Άνθρωποι που αναζητούν δουλειά και μια ευκαιρία να περάσουν τα σύνορα καταφθάνουν καθημερινά στη Θράκη. Διασχίζουν επικίνδυνες περιοχές και αναζητούν γαλήνιους τόπους, ανάμεσά τους και γυναίκες ή «άγουρα» ακόμη κορίτσια. Θύματα οι ίδιες δυο φορές ζουν στον ίσκιο της δουλείας αναζητώντας τον άνεμο της ελευθερίας.

Το «Εμείς η Πόλις» φιλοξενεί σήμερα τις φωνές τους. Σε συνεργασία με την εκπρόσωπο της Περιφερειακής Επιτροπής Ισότητας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης, κ. Νίκης Μουστάκα και των συνεργατών της ερχόμαστε «κοντά» σε γυναίκες που θέλουν ν’ απαλλαγούν απ’ την ανημποριά και την απομόνωση της φτώχειας…

Η 24χρονη Ali έφυγε περίπου πριν έξι μήνες από το Τζιμπουτί, «ο πατέρας μου είναι στη Σομαλία και η μητέρα μου στην Αντίς Αμπέμπα. Έχω τρεις αδερφές». Η ίδια δούλευε, αλλά τα προβλήματα πολλά έτσι βρέθηκε στο δρόμο προς την Ελλάδα. Από την Αιθιοπία η 24χρονη Abakas, έφυγε πριν τρεις μήνες από τη χώρα της και ήδη μετρά δυο μήνες στο κέντρο κράτησης μεταναστών στη Νέα Βύσσα. «Ζούσα με τα αδέρφια μου, οι γονείς μου έχουν πεθάνει. Μας συντηρούσε όλους ο μεγάλος μας αδερφός, αλλά σκοτώθηκε». Έτσι βρέθηκε το ψηλόλιγνο μελαψό κορίτσι να αναζητεί δουλειά χιλιάδες χιλιόμετρά μακριά από την πατρίδα της. Λίγα μέτρα πιο εκεί στον ίδιο χώρο μια 22χρονη κοπέλα στέκει αμίλητη, είναι η Samira απ’ την Αιθιοπία. Μαθαίνω ότι πριν ένα χρόνο συνέλαβαν τον άνδρα της στον πόλεμο και τον φυλάκισαν. Συγκεντρώνοντας χρήματα απ’ την οικογένειά και τους γείτονες, έφυγε αφήνοντας την κόρη της στη μητέρα της. Ήλθε στην Ελλάδα για να βρει δουλειά και να βοηθήσει την οικογένειά της. «Αν δεν βρω δουλειά στην Ελλάδα, θα πάω αλλού. Σε είκοσι τέσσερις ημέρες θα φύγω απ’ το κέντρο». Στον ίδιο χώρο σχεδόν μια ολόκληρη οικογένεια. Ήλθαν μάνα, κόρη και ξαδέρφια, σύνολο πέντε άτομα. Έμειναν είκοσι έξι μέρες στην Τουρκία και μετά πέρασαν τα σύνορα. Ο αδερφός της, ο 23χρονος Salmon είναι ήδη στην Αθήνα. «Δεν ξέρουμε αν θα φύγουμε ή αν θα μείνουμε στην Ελλάδα, ειλικρινά δεν ξέρουμε τι μας περιμένει αύριο». Το βέβαιο πάντως είναι ότι ελάχιστες απ’ αυτές τις γυναίκες θέλουν να επιστρέψουν. Η Saman πριν τρεις μήνες έφυγε απ’ την Αιθιοπία. Ο πατέρας της σκοτώθηκε στον πόλεμο. Στην πατρίδα έμειναν η μητέρα και ο αδερφός της. «Δε θέλω να επιστρέψω» δηλώνει η ίδια και «επιστρέφει» στη σιωπή της.

Η Daer ήταν η μικρότερη απ’ όλες στην μεγάλη παρέα των γυναικών προσφύγων. Απ’ τη Σομαλία η 13χρονη μικρή, πέρασε απ’ τη Συρία στην Τουρκία με τον πατέρα της. «Η μητέρα μου είναι στο Λονδίνο. Δεν την έχω δει εδώ και οκτώ χρόνια. Πήγα μικρή μια φορά στο Λονδίνο. Έχω έναν αδερφό στην Αμερική και μια αδερφή στη Σομαλία», οικογένεια σκορπισμένη σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη, θύματα της προσφυγιάς και της μετανάστευσης. «Επικοινώνησα με τη μητέρα μου από την Κωνσταντινούπολη, θα πάμε στην Αθήνα και μετά στο Λονδίνο. Δεν ξέρω πού είναι ο πατέρας μου».

Ιστορίες γυναικών που μοιάζουν μεταξύ τους. Ο πόθος για καλύτερες μέρες κοινός και ο δρόμος της προσφυγιάς επίσης. Η Kasa Ganet δεν έχει κανένα γνωστό απ’ τη χώρα της στην Ελλάδα. «Ήλθα μαζί με τη Frouin. Πριν τρεις μήνες πέρασα τα σύνορα. Έχω τρεις αδερφές, ο πατέρας μου πέθανε και η μητέρα μου ζει. Όταν τέλειωσα το σχολείο άρχισα να δουλεύω περιστασιακά. Ήλθα για να δουλέψω και να βοηθήσω την οικογένειά μου». Για δουλειά ήρθε και η φίλη τη η Frouin, που φοβήθηκε την κατάσταση που επικρατούσε στην Αιθιοπία. Όπως δηλώνει, «έφυγα λόγω πολιτικών φρονημάτων, φοβήθηκα. Ήλθα για δουλειά. Ο πατέρας μου πέθανε κι εγώ δεν κατάφερα να τελειώσω τη νοσηλευτική». Σχέδια, όνειρα, ζωές, όλα αφημένα σχεδόν στη μέση και στη μέση του πουθενά οι ίδιες. Άλλα σχέδια φαίνεται να ξεκινούν, όσο μπορούν, πίσω απ’ τους κρύους και υγρούς τοίχους των χώρων κράτησης.

«Ο πατέρας μου και ο αδερφός πέθαναν στον πόλεμο. Ο αδερφός μου πιέστηκε απ’ την κυβέρνηση να πολεμήσει στην Ερυθραία» δηλώνει η 36χρονη FereHiot, «έχω έξι αδερφές. Η οικογένειά μου δεν μ’ άφηνε να φύγω. Έφυγα κρυφά με χρήματα που μου έδωσαν οι φίλοι μου. Το ήξερε μόνο μια αδερφή μου. Στη χώρα μου πολλοί πηγαίνουν στον πόλεμο με τη βία. Οι γυναίκες δεν πολεμούν. Οι άνδρες δουλεύουν και κακοποιούν τις γυναίκες». Πικρές αναμνήσεις κουβαλά μαζί της και η 37χρονη μητέρα τριών ανήλικων παιδιών, η Ghebreyesus. «Ο άντρας μου είναι στον πόλεμο», δηλώνει, «με υποχρέωναν και εμένα να πολεμήσω. Επειδή όμως αρνήθηκα με έδιωξαν. Έφυγα απ’ τη χώρα μου αφήνοντάς τα παιδιά στη μητέρα μου». Δεν έχει κανένα γνωστό στην Ελλάδα. «Σκέφτομαι να πάω στην Αθήνα, να δουλέψω και να μαζέψω χρήματα για να στείλω στα παιδιά μου, ώστε να μπορέσουν να έρθουν και αυτά στην Ελλάδα».

Το Υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης εκπροσωπούμενο εν προκειμένω από τη Γενική Γραμματεία Ισότητας υπέγραψε τον Ιούλιο του 2005 Μνημόνιο Συνεργασίας με το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα.

Η εκπρόσωπος της Περιφερειακής Επιτροπής Ισότητας Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης κ. Νίκη Μουστάκα επισκέφτηκε από τότε πολλές φορές τα κέντρα κράτησης προσφύγων στη Βέννα του Νομού Ροδόπης και στη Νέα Βύσσα του Νομού Έβρου, υλοποιώντας τις αντίστοιχες αρμοδιότητες που απορρέουν απ’ αυτό το Μνημόνιο. Σήμερα για πρώτη φορά στο «Εμείς η Πόλις» αποκαλύπτει τις σημειώσεις, τα στοιχεία και τις παρατηρήσεις της σχετικά με τα δυο κέντρα κράτησης προσφύγων.

Την περίοδο του Καλοκαιριού το κέντρο κράτησης προσφύγων στη Βέννα, το οποίο είναι χωρητικότητας διακοσίων πενήντα ατόμων, φιλοξενούσε εκατόν ογδόντα άτομα, εκ των οποίων τα είκοσι ήταν γυναίκες. Στο σύνολο των είκοσι αυτών γυναικών οι δώδεκα ήταν απ’ την Αιθιοπία, οι έξι απ’ την Ερυθραία, μια απ’ τη Σομαλία και μια απ’ το Ιράν. Το κέντρο κράτησης προσφύγων γυναικών στη Νέα Βύσσα του Έβρου, το οποίο είναι χωρητικότητάς είκοσι πέντε ατόμων, φιλοξενούσε δεκαέξι γυναίκες. Στο σύνολο των δεκαέξι αυτών γυναικών οι εννέα ήταν απ’ την Αιθιοπία, οι τρεις απ’ τη Σομαλία, τρεις απ’ το Ιράκ και μία απ’ το Ιράν. Από τις τριάντα έξι πρόσφυγες η μια είναι 13 ετών, ανήλικη και ήλθε με τον πατέρα της, ο οποίος κρατείται στο κέντρο των Βρυσικών. Οι είκοσι τρεις είναι ηλικίας μεταξύ 20-30 ετών και μια άνω των 40 ετών. Στο σύνολο των τριάντα έξι ατόμων οι οκτώ ήταν παντρεμένες, εκ των οποίων οι τρεις ήταν και μητέρες και οι είκοσι οκτώ ανύπαντρες.

«Στην πατρίδα τους όλες σχεδόν έχουν αφήσει συγγενικά πρόσωπα»

Σύμφωνα με τα στοιχεία της κ. Μουστάκα οι γυναίκες μετανάστριες είναι παιδιά πολυμελών φτωχών οικογενειών. Το μορφωτικό επίπεδο των περισσοτέρων είναι του αντίστοιχου ελληνικού γυμνασίου – λυκείου. Η αιτία που τις οδήγησε στην προσφυγιά ήταν ο εμφύλιος πόλεμος, η τρομοκρατία, η φτώχεια, οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης που επικρατούν στην πατρίδα τους. Ο πατέρας των περισσοτέρων σκοτώθηκε στον πόλεμο ή είναι φυλακισμένος λόγω αντίθετων πολιτικών φρονημάτων. Στην πατρίδα τους όλες σχεδόν έχουν αφήσει συγγενικά πρόσωπα, τα οποία περιμένουν οικονομική βοήθεια για να επιβιώσουν. Οι περισσότερες έφυγαν περίπου πριν τέσσερις μήνες απ’ την πατρίδα τους με άλλους πρόσφυγες, ακολουθώντας τη διαδρομή Σουδάν – Λιβύη οδικώς και με πλοίο Λιβύη – Τουρκία. «Οι περισσότερες δεν έχουν κανένα συγγενικό ή γνωστό πρόσωπο στην Ελλάδα ή στην Ευρώπη εκτός από μία πρόσφυγα απ’ το Ιράν της οποίας ο σύζυγος ήταν στη Φιλανδία και σκεφτόταν να πάει εκεί και η ανήλικη του κέντρου κράτησης προσφύγων γυναικών της Ν. Βύσσας, που η μητέρα της βρίσκονταν στην Αγγλία οκτώ χρόνια και τους περίμενε». Σχεδόν όλες, σύμφωνα με τις απαντήσεις που έδιναν, είχαν σκοπό να δουλέψουν στην Ελλάδα, στην Αθήνα, για να βοηθήσουν τις οικογένειές τους. Κάποιες ήθελαν να συνεχίσουν το σχολείο και να σπουδάσουν. «Απ’ την πατρίδα τους έφυγαν με ελάχιστα χρήματα, τα οποία συγκέντρωσαν από συγγενείς και φίλους, και τα απαραίτητα» δηλώνει η κ. Μουστάκα και σημειώνει ότι οι έξι από τις είκοσι πρόσφυγες του κέντρου κράτησης της Βέννας, τέσσερις από την Αιθιοπία και δύο από την Ερυθραία κρίθηκάν ότι έχουν λόγους να ζητήσουν πολιτικό άσυλο, εφόσον αναγκάστηκαν να φύγουν απ’ τις πατρίδες τους εξαιτίας πολέμων και διωγμών.

Διασχίζουν τα σύνορα παράνομα, πεζή, κρυμμένοι σε φορτηγά, λεωφορεία, τροχόσπιτα. Ήδη τα προβλήματα, οι δυσκολίες, ο πόλεμος και η φτώχεια στις χώρες τους έχουν διαμορφώσει κατάλληλα το έδαφος για τα επιδέξια μέλη των κυκλωμάτων, τα οποία έχουν οργανώσει «μηχανισμούς στρατολόγησης» των υποψήφιων μεταναστών με το αντίτιμο υψηλό φυσικά… Και η σύγχρονη μορφή δουλείας συνεχίζεται με θύματα κυρίως γυναίκες, υποψήφιες μετανάστριές, που πλήττονται περισσότερο απ’ τη φτώχεια και την ανεργία και που η αναζήτηση δουλειάς σ’ άλλη χώρα είναι αναγκαία για την επιβίωσή τους, αλλά και την επιβίωση των οικογενειών τους. Στην προσπάθειά τους αυτή πολλές φορές, σχεδόν πάντα, διαπιστώνουν και οι ίδιες, ότι εξευτελίζεται πολύ εύκολα η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και παραβιάζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα. «Ήρθα στην Ελλάδα να δουλέψω ως καθαρίστρια, υπηρέτρια και παράλληλα να σπουδάσω γεωγραφία» δηλώνει η 19χρονη Nerae απ’ την Αιθιοπία. Τη μόνη «γεωγραφία» που προς το παρόν γνώρισε ήταν αυτή της προσφυγιάς και της εκμετάλλευσης.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.