Ο τριτος βαθμος αυτοδιοικησης μπορει να περιμενει…
Τις θέσεις της κυβέρνησης για τις προτεινόμενες αλλαγές του θεσμικού πλαισίου όσον αφορά το διοικητικό χάρτη της χώρας ανέπτυξε ο υπουργός Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης κ. Προκόπης Παυλόπουλος με ανοιχτή ομιλία του η οποία πραγματοποιήθηκε χθες το μεσημέρι στο αμφιθέατρο της παλαιάς Νομικής σχολής στην Κομοτηνή.
Προηγουμένως ο κ. Παυλόπουλος είχε αλλεπάλληλες συσκέψεις στην έδρα της περιφέρειας ΑΜ-Θ με τους 13 περιφερειάρχες της χώρας που συνεδρίασαν για πρώτη φορά εκτός Αθηνών και τους δημάρχους και τους νομάρχες της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Σύμφωνα με τον κ. Παυλόπουλο θέση της Ν.Δ. είναι η αναδιάρθρωση της περιφέρειας, όχι όμως η μετάλλαξή της σε τρίτο βαθμό τοπικής αυτοδιοίκησης ούτε η αλλαγή του αριθμού των περιφερειών. Η περιφέρεια παραμένει αποκεντρωμένη μονάδα και οι περιφερειάρχες παραμένουν 13.
Εκείνο που αλλάζει είναι ότι η περιφέρεια εκτός από τον γενικό γραμματέα θα έχει αιρετό περιφερειακό συμβούλιο ως όργανο αποκέντρωσης που θα εκλέγεται εμμέσως από τους φορείς και τους κοινωνικούς εταίρους το οποίο με τη σειρά του θα εκλέγει δημοκρατικά στο δικό του πλαίσιο τον πρόεδρο του περιφερειακού συμβουλίου. Αυτό το περιφερειακό συμβούλιο θα έχει σημαντικότατες αρμοδιότητες, «ως έχων και μεγαλύτερη δημοκρατική νομιμοποίηση», σε ό,τι αφορά την αναπτυξιακή πορεία της περιφέρειας και ιδίως ζητήματα που αφορούν την απορρόφηση των κοινοτικών κονδυλίων και την πορεία της περιφέρειας στην Ε.Ε.
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση του νομάρχη Έβρου κ. Νίκου Ζαμπουνίδη για τον ρόλο που θα ασκεί μέσα στο πλαίσιο της δημόσιας διοίκησης το εκλεγμένο περιφερειακό συμβούλιο, ο κ. Παυλόπουλος διευκρίνισε ότι θα έχει και γνωμοδοτικές και αποφασιστικές αρμοδιότητες κυρίως σε ό,τι αφορά τα θέματα του προγραμματισμού, της εργασίας, της περιφέρειας στον αναπτυξιακό τους ρόλο και σε ό,τι αφορά την πορεία έγκρισης και εκτέλεσης των κοινοτικών πλαισίων που αφορούν την περιφέρεια, δηλαδή ουσιαστικά τη διαχείριση των κοινοτικών πόρων. Και αυτό γιατί έχει μεγαλύτερη δημοκρατική νομιμοποίηση, ενώ κυρίως ο ρόλος του θα σχετίζεται με την προγραμματική δουλειά αλλά και την εκτέλεση.
Έσπευσε πάντως να διευκρινίσει ότι «σε καμία περίπτωση αυτή η προγραμματική μεταβολή των θεσμικών οργάνων της περιφέρειας δεν θίγει τη νομαρχιακή αυτοδιοίκηση» και πρόσθεσε ότι «η κυβέρνηση θα προχωρήσει στην τόνωση της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης και ειδικότερα στο κομμάτι των πόρων που της ανήκουν με βάση το νόμο 1829 αλλά και εκείνους τους πόρους που πρέπει να αποκτήσει».
Δεσμεύθηκε, τέλος, ότι μόλις διαμορφωθεί η πρόταση της κυβέρνησης, θα ακολουθήσει διάλογος τόσο με την ΚΕΔΚΕ όσο και με την ΕΝΑΕ ώστε να διαπιστωθεί «εάν τα μέτρα αυτά βαίνουν προς την κατεύθυνση που και οι φορείς της αυτοδιοίκησης θα ήθελαν».
Το βασικό κομμάτι της ομιλίας του κ. Παυλόπουλου αφορούσε τη νέα σχέση ανάμεσα στη δημόσια διοίκηση και τον πολίτη που προσδοκά να διαμορφώσει η κυβέρνηση της Ν.Δ. και το νέο ρόλο που θα έχει ο περιφερειάρχης μπροστά σε αυτή τη νέα πραγματικότητα.
Ο υπουργός Εσωτερικών περιέγραψε το νέο αυτό ρόλο των γενικών γραμματέων των περιφερειών ως «το συνδετικό κρίκο ανάμεσα στη διοίκηση και τους πολίτες, πέρα και έξω από τη στενή αντίληψη του εκπροσώπου του κράτους και του κόμματος στην περιφέρεια». Ειδικά σε αυτό το σημείο στάθηκε ιδιαίτερα ο κ. Παυλόπουλος τονίζοντας ότι «ο περιφερειάρχης δεν θα πρέπει να είναι κομματικό όργανο και μπολιασμένος με την κομματική ταυτότητα που βλέπουμε σήμερα».
Η ομιλία Παυλόπουλου στο Αμφιθέατρο της Νομικής
«Για να εξασφαλίσουμε τη συνέχεια της διοικητικής μηχανής που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να πάμε σε ένα μέλλον αναπτυξιακής πορείας του κράτους είναι ανάγκη να συντελεστούν σημαντικές τομές σε ό,τι αφορά την αποκέντρωση αλλά και τον ρόλο του γενικού γραμματέα της περιφέρειας.
Η περιφέρεια δεν πρόκειται να θιγεί ως μονάδα αποκέντρωσης. Είναι γνωστό ότι είχαμε προτείνει να υπάρξει τρίτος βαθμός αυτοδιοίκησης σε επίπεδο πράγμα που δεν έγινε δεκτό. Σήμερα το Σύνταγμα είναι ασαφές σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα δημιουργίας τρίτου βαθμού τοπικής αυτοδιοίκησης. Ως ότου διαλυθούν αυτές οι αστάθειες, μένουμε στην περιφέρεια ως αποκεντρωμένη μονάδα και μιλάμε για τη μορφή των περιφερειών ως έχουν σήμερα. Γιατί πρόθεση της κυβέρνησης δεν είναι να θίξει ούτε τη γεωγραφική ταυτότητα των περιφερειών ούτε τον αριθμό τους. Στόχος της κυβέρνησης είναι να ενισχύσει την περιφέρεια ως αποκεντρωμένη μονάδα και ιδίως να ενισχύσει το ρόλο του γενικού γραμματέα της περιφέρειας.
Αλλά για να τον ενισχύσει τον ρόλο αυτό, ο γενικός γραμματέας πρέπει να αποκτήσει το αναγκαίο κύρος απέναντι στον πολίτη, απέναντι στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Αυτό σημαίνει θητεία και όχι μετακλητό υπάλληλο, σημαίνει προσόντα τα οποία πρέπει να έχει το πρόσωπο εκείνο που εκφράζει το θεσμό του γενικού γραμματέα της περιφέρειας και σημαίνει υποχρέωση της πολιτείας να αξιολογεί τα όργανα αυτά με βάση τις ικανότητές τους και όχι με βάση τις προσωπικές προτιμήσεις του εκάστοτε αρμόδιου υπουργού. Ο περιφερειάρχης δεν θα πρέπει να είναι κομματικό όργανο, δεν θα πρέπει να είναι μπολιασμένος με κομματική ταυτότητα την οποία βλέπουμε σήμερα. Αυτό είναι απαραίτητο να γίνει γιατί όσο περνούν τα χρόνια οι περιφέρειες και τα όργανα της περιφέρειας θα ασκούν ολοένα και περισσότερες αποφασιστικές αρμοδιότητες σε καίρια ζητήματα ιδίως σε ό,τι αφορά την πορεία μας μέσα στην Ε.Ε.. Αν δεν υπάρξει περιφερειακή πολιτική στην Ε.Ε., σύγκλιση ισόρροπη των κρατών και των λαών δεν μπορεί να υπάρξει.
Και για λόγους δημοκρατικής αρχής λοιπόν αλλά και για λόγους πορείας προς τον χώρο της Ε.Ε. ή θα φτιάξουμε την περιφέρεια και τα όργανά της στο ύψος εκείνο με βάση το οποίο θα μπορέσουν να ασκήσουν τις αρμοδιότητές τους ή περιφερειακή ανάπτυξη δεν πρόκειται να υπάρξει.
Αυτές οι τομές θα έπρεπε να έχουν γίνει εδώ και καιρό και επειδή δεν έχουν γίνει γι΄ αυτό όχι μόνο η απορροφητικότητα ιδίως σε επίπεδο περιφέρειας είναι πάρα πολύ μικρή, αλλά και η σχέση κράτους και πολίτη έχει μείνει πάρα πολύ πίσω. Δεν είναι αρκετό ο γενικός γραμματέας σε μια ορισμένη περιφέρεια να εκφράζει μόνο την κυβέρνηση. Δεν είναι λειτουργικός ο ρόλος του. Ο ρόλος του είναι ουσιαστικός. Αυτό που πρέπει να γίνει είναι να εκφράζει βεβαίως το κράτος στην περιφέρεια, αλλά να είναι το μάτι και το αυτί του κράτους στην περιφέρεια για να μπορέσει να βλέπει και να ακούει τον πολίτη. Αυτό προϋποθέτει και αλλαγή θεσμών και αλλαγή νοοτροπίας και αυτά τα δύο πράγματα θα πρέπει να γίνουν μαζί.
Ήδη θελήσαμε με τα πρώτα μέτρα που πήραμε να κάνουμε το κράτος πιο φιλικό απέναντι στον πολίτη. Θέσαμε προθεσμίες μέσα στις οποίες πρέπει να απαντάει η διοίκηση. Θεσμοθετήσαμε την αρχή ότι όταν υπερβεί τις προθεσμίες αυτές η διοίκηση δεν αρκείται απλώς η αποζημίωση αλλά καταβάλλει και το διαφυγόν κέρδος.
Θεσμοθετήσαμε διατάξεις υποχρεωτικής ενέργειας της διοίκησης για τη συλλογή στοιχείων και πιστοποιητικών τα οποία εκείνη πρέπει να βρει για να μην κατηγορείται ο πολίτης. Θεσμοθετήσαμε την αρχή ότι ο υπάλληλος που δεν εκτελεί δικαστικές αποφάσεις απέναντι στον πολίτη, τότε φέρει και προσωπική ευθύνη ο ίδιος και όχι μόνο το νομικό πρόσωπο που εκπροσωπεί.
Αλλά αυτά δεν είναι αρκετά και γιατί πρέπει να τα εφαρμόσουμε και από εκεί θα κριθούμε, όχι μόνο από τις προθέσεις μας, αλλά χρειάζεται και βαθιά τομή σε ό,τι αφορά την ίδια την περιφέρεια.
Εκείνο που δεν έχουμε ακόμα κατακτήσει, είναι το επίπεδο των σχέσεων κράτους και πολίτη για να είμαστε δημοκρατικά υπερήφανοι. Δεν αρκεί να υπάρχουν δημοκρατικοί θεσμοί, πρέπει να λειτουργούν και στην πράξη».
Δάμων Δαμιανός
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
