«Ο συγκερασμος των τεχνων στη συγχρονη εποχη»

Μια ξεχωριστή για το χώρο των Τεχνών παράσταση δόθηκε την Τρίτη 2 Νοεμβρίου στη Θεσσαλονίκη, στα πλαίσια των πολιτιστικών εκδηλώσεων που διοργανώνει ο δήμος για τα φετινά Δημήτρια.

Στην παράσταση, που πραγματοποιήθηκε στο Δημοτικό Θέατρο Άνετον, συμμετείχαν διακεκριμένοι μουσικοί της πόλης, με πολύχρονη συμβολή στα καλλιτεχνικά δρώμενα τόσο της Θεσσαλονίκης όσο και της χώρας γενικότερα.

Η Ιωάννα Πολυζωΐδου, ερμήνευσε με επιτυχία έργα για πιάνο των Μιχάλη Λαπιδάκη, Δημήτρη Παπαγεωργίου, Alain Lusier και Arlold Schonberg σε μια ιδιαίτερη μουσική – εικαστική παράσταση, στην οποία την επιμέλεια των εικαστικών ανέλαβε ο Ιωσήφ Χαλβατζόγλου, την ψηφιακή επεξεργασία τη εικόνας φιλοτέχνησε ο Γιάννης Αγγελάκης, ενώ συμμετείχε στα φωνητικά και η Γιούλα Μιχαήλ.

Η παράσταση αφορούσε μία πρόταση σύνθεσης δυο τεχνών, της ζωγραφικής και της μουσικής. Η Ιωάννα Πολυζωΐδου, στο πιάνο με τη Γιούλα Μιχαήλ στο τραγούδι, ερμήνευσε μεταξύ άλλων έργα των δυο σύγχρονων Θεσσαλονικέων μουσικών (συνθέτες, Μιχάλης Λαπιδάκης και Δημήτρης Παπαγεωργίου), τα οποία αποτέλεσαν τη βασική πηγή έμπνευσης σε μία σειρά εικαστικών έργων του Ιωσήφ Χαλβατζόγλου, που προβλήθηκαν σε μορφή βίντεο. Το εικαστικό μέρος της παράστασης μπορεί ουσιαστικά να θεωρηθεί μια μορφή εικαστικής «ερμηνείας» των μουσικών έργων. Η προβολή των εικαστικών συνθέσεων στο χώρο ως κινούμενη – εναλλασσόμενη εικόνα, καθιστά την παράσταση ένα αφηρημένο σκηνικό δρώμενο, ένα κοινό πεδίο δράσης, που προτείνει μια καινούρια πραγματικότητα, ικανή να ενεργοποιήσει σκέψη και φαντασία.

Η παράσταση, που έγινε δεκτή, με θέρμη, από το φιλόμουσο κοινό που την παρακολούθησε, ανέδειξε το πραγματικό νόημα του όρου «μουσική», ενός όρου που, ενώ στην αρχαία Ελλάδα περιλάμβανε καθετί που συνιστά τέχνη, ακόμα και τα γράμματα και την αισθητική καλλιέργεια, αργότερα, έχασε το νοηματικό του κύρος και περιορίστηκε σε αυτό που καταλαβαίνουμε σήμερα λέγοντας «μουσική».

Πράγματι, αν ερευνήσουμε «κατά σύστημα» τις αδελφές Τέχνες καταλήγουμε στην κατάταξή τους σε δυο βασικές κατηγορίες: στις Μουσικές και τις Εικαστικές. Οι Μουσικές τέχνες περιλαμβάνουν την ποίηση, το θέατρο, το χορό, τη μουσική, ενώ οι Εικαστικές τέχνες την Αρχιτεκτονική, τη γλυπτική, τη ζωγραφική, τη διακοσμητική.

Οι μουσικές τέχνες μπορούν να ονομαστούν τέχνες του χρόνου καθώς τα όσα εκφράζουν αποτελούν μια πορεία, ένα συνεχές ξεδίπλωμα της μορφής τους μέσα στο χρόνο, ενώ οι εικαστικές τέχνες χαρακτηρίζονται τέχνες του χώρου, γιατί τα όσα εκφράζουν και παρουσιάζουν πραγματοποιούνται μέσα στο χώρο.

Συνεχίζοντας πάνω σε αυτή τη διαφορά, θα μπορούσε κανείς να προσθέσει ότι, σε ό,τι αφορά στις Εικαστικές Τέχνες μια εξωτερική στο χώρο πραγματικότητα, παίρνει μορφή στο εσωτερικό του δημιουργού, ενώ στις Μουσικές ένα εσωτερικό βίωμα λαμβάνει εξωτερική μορφή.

Υπάρχει μια κίνηση, δηλαδή στην πρώτη περίπτωση (Εικαστικές Τέχνες) από έξω προς τα μέσα, ενώ στη δεύτερη περίπτωση (Μουσικές Τέχνες) από μέσα προς τα έξω.

Σήμερα, με τα νέα ρεύματα στην Τέχνη, τα πράγματα αλλάζουν.

Η μουσική, χωρίς βέβαια να πάψει να αποτελεί τέχνη του χρόνου, ενώνεται με τις εικαστικές τέχνες, αλλά και αντίθετα. Οι Εικαστικές τέχνες με τη ρευστότητα των μορφών, την κινητικότητα που φανερώνουν εισχωρούν στη σφαίρα της μουσικής σαν τέχνες όχι μόνο μέσα στο χώρο αλλά και στο χρόνο. Ως αποτέλεσμα όλων αυτών, οι οπτικοί και ακουστικοί ορίζοντες σήμερα έχουν διευρυνθεί εκπληκτικά.

Επιπλέον, γίνεται αντιληπτό ότι ενώ μέχρι σήμερα τα δημιουργήματα της Τέχνης όλων των εποχών απαιτούν από τον άνθρωπο πνευματικές και ψυχικές ικανότητες, λογική και συναίσθημα για τη σύλληψη της μορφής και του περιεχομένου τους, στη σύγχρονη εποχή δίπλα σ΄ αυτά απαιτείται μία ενιαία αντίληψη του απείρου των τεχνών, των επιστημών, της τεχνικής.

Αναμφισβήτητα όμως – και στο σημείο αυτό συμφωνούν όλοι οι θεωρητικοί και μελετητές της Τέχνης – σ΄ αυτό το «όλον», το αδιαίρετο και το αδιάσπαστο των αδελφών Τεχνών, ο μουσικός ήχος είναι αυτός που ανοίγει το πέρασμα προς ένα καλλιτεχνικό, πνευματικό, αισθητικό βίωμα.

Η μελωδία, ο ρυθμός, η αρμονία, το χρώμα και οι τεχνικοί συνδυασμοί είναι τα στοιχεία που μεταφέρουν τον ακροατή στις σφαίρες των υπολοίπων τεχνών. Αυτή τη δύναμη έχει η τέχνη των ήχων: να απευθύνεται άμεσα στο συναίσθημα χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο ακροατής παραμένει παθητικός δέκτης του μουσικού ερεθίσματος.

Με τους ήχους που δεν είναι άλλο από παλμικές κινήσεις του αέρα που φτάνουν στο ακουστικό μας όργανο, δημιουργούνται μορφές υποταγμένες σε φυσικούς και μαθηματικούς νόμους, σχηματίζονται μουσικά αρχιτεκτονικά «οικοδομήματα».

Τελειώνοντας θα μπορούσαμε να πούμε πως εάν ο κόσμος είναι ένα «Αισθητικό φαινόμενο» όπως έγραψε ο Νίτσε στο έργο του «Η γένεση της τραγωδίας», τότε ίσως περισσότερο από κάθε άλλη τέχνη, η τέχνη των ήχων πλανιέται σ΄ ολόκληρο τον κύκλο της Δημιουργίας.

Παπαγιαννάκη Άννα

Θεσσαλονίκη

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.