Ο πλανητης των πιθηκων

Το 2029, ο αστροναύτης Λέο Ντάβιντσον συνεργάζεται με πιθήκους που μαθαίνουν να πιλοτάρουν και ένας από αυτούς, ο Περικλής, είναι η αφορμή της απότομης προσγείωσής του στον παράξενο πλανήτη των πιθήκων. Παρόλο που ο Μαρκ Γουόλμπεργκ, που υποδύεται τον αστροναύτη δεν έχει να επιδείξει υποκριτικές ικανότητες, το εξαιρετικό μακιγιάζ του Τιμ Ροθ δημιουργεί εξαρχής ατμόσφαιρα γοητείας στον πλανήτη.

Οι πίθηκοι μισούν τους ανθρώπους, τους χρησιμοποιούν ως δούλους και μοναδική εξαίρεση αποτελεί η πριγκίπισσα Άρι, η οποία είναι «φιλάνθρωπη» κι αυτό είναι υποτιμητικό. Στους κανόνες τους το να είσαι άνθρωπος είναι υποτιμητικό, γιατί οι κυρίαρχοι πίθηκοι είναι διανοητικά ανεπτυγμένοι.

Στην ταινία του Τιμ Μπάρτον οι ρόλοι ανατρέπονται: οι πίθηκοι δεν λειτουργούν με το ένστικτο, όπως συνήθως συμβαίνει με τα ζώα, αλλά με κριτήρια ανθρώπινα. Ακόμη και όταν βασανίζουν φαίνεται πως πήραν μαθήματα από σύγχρονους βασανιστές του ανατολικού και δυτικού κόσμου. Τα νεαρά πιθηκάκια αντιμετωπίζουν τα παιδιά σαν παιχνίδι, όπως στον ανθρώπινο κόσμο τα παιδιά παίρνουν ένα γατάκι ή σκυλάκι στο σπίτι.

Εικόνες από δουλεμπόριο ανθρώπων από πιθήκους και ήδη από τις πρώτες σκηνές φαίνεται η τρυφερότητα της Άρι προς το Λήο, μιας πιθηκίνας με ταμπεραμέντο θηλυκού. Είναι η κόρη του γερουσιαστή και θυμίζει λίγο από το «η κόρη μου η σοσιαλίστρια» με απόψεις ιδιαίτερα επικίνδυνες για την άρχουσα τάξη. Οι πίθηκοι ανησυχούν μήπως κολλήσουν κάποια ασθένεια από τους ανθρώπους – το αντίστροφο το έχουμε δει – και θεωρούν ότι οι άνθρωποι λειτουργούν από τη μέση και κάτω, αφήνονται στα ένστικτά τους, δεν είναι φορείς πολιτισμού και δεν έχουν ψυχή. Το κομψό ντύσιμο των πλουσίων πιθήκων, το άψογο savoir vivre, έρχεται σε αντίθεση με τους κακοντυμένους και άπλυτους ανθρώπους.

Πρόκειται για μια πολύ καλή παράφραση της άλογης, ματαιόδοξης, αναίσθητης εξουσίας που προχωρά σε διακρίσεις. Φωτεινό παράδειγμα αποτελεί η Αρι, η οποία εμπιστεύεται την επιστήμη, τη διάνοια και τα συναισθήματα και διεκδικεί μια διαφορετική οπτική για τις γυναίκες. Στον πλανήτη υπάρχουν οι καλοί, οι κακοί, οι άσχημοι, οι ισχυροί και οι χαμένοι, πίθηκοι. Οι άνθρωποι είναι απλά δούλοι, παιχνίδι των παιδιών. Οι πίθηκοι μπορεί να είναι αστοί ή στρατιώτες.

Ο αστροναύτης υπόσχεται κάτι διαφορετικό, συγκλονιστικό στην Άρι για να τον βοηθήσει να διαφύγει. Μαζί τους η Ντέινα (άνθρωπος) και ο πατέρας της. Οι καταπιεσμένοι άνθρωποι νιώθουν την ανάγκη να αναδείξουν το Λήο σε σωτήρα, Σπάρτακο, ηγέτη, αλλά μάλλον η τύχη είναι αυτή που τον ευνοεί παρά η διάνοια. Την ίδια στιγμή, ο στρατηγός των πιθήκων πιέζει τον πατέρα της Άρι να κηρύξει στρατιωτικό νόμο, για να γλιτώσει την κόρη του από τους ανθρώπους. Η σύγκρουση ξεκινάει λοιπόν από μία «Ελένη» της φυλής των πιθήκων, η οποία είναι πιο εξελιγμένη από την αρχαία, γιατί είναι φορέας επαναστατικού λόγου, δομημένης σκέψης, υψηλής νοημοσύνης και ισχυρού αισθήματος δικαιοσύνης.

Στην ταινία του Μπάρτον οι πίθηκοι μιλούν εξαρχής άπταιστα αμερικανικά και ο Λήο επαναλαμβάνει αμήχανα «οι πίθηκοι δεν μιλούν».

Οι δομές της κοινωνίας, το κύτταρο της οικογένειας παραπέμπει στην ανθρώπινη κοινωνία: όταν ο ετοιμοθάνατος πατέρας του κακού στρατηγού Τέιτ – εξαιρετικός ο Τιμ Ροθ – εξομολογείται στο γιο του ότι κάποτε οι άνθρωποι ήταν οι αφέντες, σπάζει μία καρδιά με μυστικά και αποκαλύπτει ότι οι άνθρωποι έχουν την τεχνολογική δύναμη. «Δεν υπάρχει πλάσμα τόσο πανούργο, τόσο βίαιο όσο ο άνθρωπος» είναι τα τελευταία του λόγια, που μας θυμίζουν εν μέρει τη ρήση του Σοφοκλή. «Πολλά τα θαυμαστά, πιο θαυμαστό από τον άνθρωπο τίποτε. Πολλά τα τρομερά πιο τρομερό από τον άνθρωπο τίποτε».

Κι ενώ τα βήματα οδηγούν στον τόπο της αληθινής καταγωγής των πιθήκων και η λύση για τους επαναστατημένους ανθρώπους προβάλλει εφικτή, μια έκπληξη που συνδέεται με τη θεωρία του χωροχρόνου έρχεται να ανατρέψει το προσδοκώμενο, μιας και όλα μπερδεύονται στη δίνη του χρόνου. Αν απουσίαζε η τελευταία σκηνή χωροχρονικής μεταφοράς του ήρωα, τότε η επανεμφάνιση του Περικλή θα ήταν από μόνη της εξαιρετικό φινάλε.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.