«Ο ορκος ειναι μια πραξη κοσμικη»
Την πρώτη ημέρα που συνεκλήθη σε σώμα η Βουλή, ανέκυψε το ερώτημα αν πρέπει να διατηρηθεί αποκλειστικά ο θρησκευτικός όρκος ή να θεσπισθεί και πολιτικός όρκος ή, σύμφωνα με ορισμένους, να καταργηθεί εντελώς ο θρησκευτικός όρκος και να δίνεται μόνο πολιτικός. Φέτος ήταν η πρώτη φορά που τόσοι πολλοί βουλευτές, προερχόμενοι μάλιστα από τρία κόμματα επέλεξαν να αναλάβουν τα βουλευτικά τους καθήκοντα χωρίς να δώσουν θρησκευτικό όρκο. Ορισμένοι δεν σήκωσαν το χέρι τους στη διάρκεια της διαδικασίας, οι του ΣΥΡΙΖΑ δεν παρέστησαν στον αγιασμό και δύο υφυπουργοί, οι κκ. Ν. Σηφουνάκης και Σπ. Κουβέλης, δεν ορκίστηκαν στο Ευαγγέλιο, ενώ η νέα κυβέρνηση δεσμεύεται να εξετάσει το θέμα.
«Ο όρκος είναι μια πράξη κοσμική. Ορκιζόμαστε για να αποκαταστήσουμε μια νομική δέσμευση. Δεν έχει να κάνει με την άσκηση των θρησκευτικών μας καθηκόντων» υποστηρίζει η επίκουρος καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κ. Ιφιγένεια Καμτσίδου, τονίζοντας ότι «το γεγονός ότι ο κάθε πoλίτης θα μπορεί να διαλέξει τον νομικό τύπο με τον οποίο θα δεσμεύεται δεν έρχεται διόλου να μειώσει τη θέση της εκκλησίας, η οποία ούτως ή άλλως δεν θα πρέπει να εμπλέκεται στην κατάρτιση των συμβάσεων ή γενικότερα των πράξεων που έχουν κάποιες νομικές συνέπειες».
ΠτΘ: κ. Καμτσίδου, όπως όλα δείχνουν η κυβέρνηση προβληματίζεται σοβαρά και μελετά το ενδεχόμενο να προχωρήσει σύντομα σε κατάργηση του θρησκευτικού όρκου. Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στην Ευρώπη που συνεχίζει να χρησιμοποιεί τον θρησκευτικό όρκο. Γιατί κατά την άποψή σας συμβαίνει αυτό;
Ι.Κ.: Οι λόγοι είναι περισσότερο κοινωνικοπολιτικοί. Η εκκλησία της Ελλάδας έχει ιδιαίτερη επιρροή στα πολιτικά πράγματα της χώρας, είμαστε εξάλλου και από τις ελάχιστες χώρες στις οποίες δεν υπάρχει ο χωρισμός εκκλησίας και κράτους. Πιστεύω ότι ο λόγος είναι η ιδιαίτερη επιρροή που έχει η εκκλησία στα θεσμικά πράγματα της χώρας και για αυτό αργεί η κατάργηση του θρησκευτικού όρκου.
ΠτΘ: Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι κατάλοιπο παλαιών αντιλήψεων;
Ι.Κ.: Ακριβώς έτσι είναι.
«Ο διάλογος για την
κατάργηση του θρησκευτικού όρκου έπρεπε ήδη να έχει ξεκινήσει»
ΠτΘ: Πιστεύετε ότι είναι ώριμες πλέον οι συνθήκες για να ξεκινήσει ένας διάλογος για την κατάργηση του θρησκευτικού όρκου;
Ι.Κ.: Ο διάλογος αυτός έπρεπε ήδη να έχει ανοίξει από καιρό, διότι, η δυνατότητα που πρέπει κατά το σύνταγμα να παρέχεται στον καθένα να διαλέγει με ποιο τρόπο θα δώσει μια διαβεβαίωση νομικά δεσμευτική, είναι αρμοδιότητα της πολιτείας. Το γεγονός ότι ο κάθε πoλίτης θα μπορεί να διαλέξει τον νομικό τύπο με τον οποίο θα δεσμεύεται δεν έρχεται διόλου να μειώσει τη θέση της εκκλησίας, η οποία ούτως ή άλλως δεν θα πρέπει να εμπλέκεται στην κατάρτιση των συμβάσεων ή γενικότερα των πράξεων που έχουν κάποιες νομικές συνέπειες.
ΠτΘ: Το ερώτημα κ. Καμτσίδου τελικά είναι αν η Ελλάδα είναι θεοκρατικό κράτος;
Ι.Κ.: Η Ελλάδα δεν είναι ένα θεοκρατικό κράτος, δεδομένου ότι και κατά το Σύνταγμα και κατά την Συνταγματική πρακτική οι εξουσίες όλες πηγάζουν από το λαό. Πράγματι ζούμε τα τελευταία τριάντα χρόνια ίσως την διαδικαστικά αρτιότερη δημοκρατία που γνώρισε ποτέ η χώρα. Το χαρακτηριστικό μας είναι ότι ενώ θεσμικά η κυριαρχία ανήκει στο λαό, πολιτικά η εκκλησία διαθέτει μια τέτοια δύναμη ώστε να μπορεί να ασκεί έμμεσα επιρροή στις κυβερνητικές αποφάσεις.
«Αναγκαία κατά το Σύνταγμά μας η κατάργηση του
θρησκευτικού όρκου»
ΠτΘ: Επειδή τα τελευταία χρόνια γίνεται πολύς λόγος για το διαχωρισμό εκκλησίας και κράτους η κίνηση της κυβέρνησης να προχωρήσει στην κατάργηση του θρησκευτικού όρκου είναι σημαντική;
Ι.Κ.: Είναι μια κίνηση σοβαρή και μια κίνηση κατά το σύνταγμά μας αναγκαία διότι δεν μπορεί κάποιος να υποχρεώνεται παρά τις πεποιθήσεις του να δεσμεύεται με επίκληση του θείου, ούτε ακόμη – ακόμη να αναγκάζεται να δηλώνει την ανυπαρξία θρησκευτικών πεποιθήσεων προκειμένου να διενεργήσει μια πράξη νομική αρκετά σημαντική.
ΠτΘ: Σήμερα στο δημόσιο βίο έχει καθιερωθεί και ο πολιτικός όρκος;
Ι.Κ.: Η αλήθεια είναι ότι στις περισσότερες διαδικασίες έχει καθιερωθεί και ισχύει και ο πολιτικός όρκος. Όπως στις υπηρεσίες όταν κάποιος αναλαμβάνει δημόσιος υπάλληλος μπορεί να επιλέξει το θρησκευτικό ή τον πολιτικό όρκο ή και στα δικαστήρια μπορεί να επιλέξει. Ήδη ισχύει.
«Αν εξηγηθεί σωστά η
διάσταση του θέματος δεν θα υπάρξουν αντιδράσεις»
ΠτΘ: Με δεδομένη την αντίδραση που υπήρξε στο θέμα της αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες πιστεύετε ότι αν σε περίπτωση που η κυβέρνηση προχωρήσει στην κατάργηση του θρησκευτικού όρκου ότι θα υπάρξουν αντιδράσεις;
Ι.Κ.: Αν εξηγηθεί σωστά η διάσταση του πράγματος πιστεύω ότι δεν θα υπάρξουν απολύτως καμία αντίδραση. Διότι ο όρκος είναι μια πράξη προβλεπόμενη από τις ισχύουσες διατάξεις και με νομικές συνέπειες. Είναι μια πράξη κοσμική. Ορκιζόμαστε για να αποκαταστήσουμε μια νομική δέσμευση. Δεν έχει να κάνει με την άσκηση των θρησκευτικών μας καθηκόντων.
Θέλω να πιστεύω ότι ο σημερινός αρχιεπίσκοπος είναι ένας ανοιχτόμυαλος ιεράρχης και ένας άνθρωπος που γνωρίζει πολύ καλά εκτός από τους ιερούς κανόνες και τους πολιτειακούς και ότι δεν θα επιτρέψει να επέλθουν αυτές οι συγχίσεις και οι στρεβλώσεις που είδαμε στο πρόσφατο παρελθόν.
ΠτΘ: Μήπως τελικά έχουμε μπερδέψει το κοσμικό με το θρησκευτικό;
Ι.Κ.: Επειδή επί αιώνες η δέσμευση αυτή θεωρούνταν νομικά ότι επέρχεται με την επίκληση του θείου, για το λόγο αυτό δίναμε θρησκευτικό όρκο για πολλούς αιώνες. Με τον διαφωτισμό, με την διάδοση των σύγχρονων νομικών αντιλήψεων για τη θέση του προσώπου μέσα στην πολιτεία, έγινε σαφές ότι αυτό το οποίο νομικά δεσμεύει το άτομο δεν είναι βέβαια η παρέμβαση μιας υπερφυσικής ή μεταφυσικής δύναμης αλλά η ίδια του η τιμή, το γεγονός δηλαδή ότι σέβεται την δέσμευση που ανέλαβε και συμμορφώνεται με την δέσμευση αυτή.
ΠτΘ: Πιστεύετε ότι η κατάργηση δια νόμο του θρησκευτικού όρκου προαναγγέλλει μια συνολική ρύθμιση των σχέσεων κράτους και εκκλησίας;
Ι.Κ.: Αυτό είναι τριτεύον, γιατί στην πράξη έχει γίνει. Το ότι θα καθιερωθεί σε κάποιους τομείς όπου δεν ισχύει και σήμερα είναι κάτι πολύ θετικό αλλά δεν συνιστά κάποια ρήξη. Δεν επεμβαίνει στις σχέσεις κράτους-εκκλησίας. Με νόμο ορίζεται ο θρησκευτικός όρκος με νόμο καταργείται.
ΠτΘ: κ. Καμτσίδου σας ευχαριστούμε πολύ.
Ι.Κ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.
Α.Π.
«Χρήσιμο στην επόμενη αναθεώρηση να τροποποιηθεί το άρθρο 59
του Συντάγματος»
ΠτΘ: Μεγάλος λόγος έγινε και για το γεγονός ότι κάποιοι βουλευτές κατά τη διάρκεια ορκωμοσίας της νέας βουλής δεν ορκίσθηκαν. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δίκαιο οι κρατικές αρχές έχουν το δικαίωμα να παρεμβαίνουν στην ελευθερία της συνείδησης του ατόμου;
Ι.Κ.: Σύμφωνα με το σύνταγμά μας το οποίο ιδρύει ένα λαϊκό κράτος οι αρχές δεν μπορούν να παρεμβαίνουν σε θέματα συνείδησης των πολιτών. Ειδικά για τον όρκο των βουλευτών υπάρχει ένα πρόβλημα, ένα πρόβλημα που μπορεί εύκολα να ξεπεραστεί. Το άρθρο του 59 του ίδιου του Συντάγματος ορίζει ότι οι βουλευτές πριν αναλάβουν τα καθήκοντά τους δίνουν στο βουλευτήριο και σε δημόσια συνεδρίαση τον ακόλουθο όρκο: «Ορκίζομαι στο όνομα της ομοούσιας και αδιαίρετης Αγίας Τριάδος να είμαι πιστός στην πατρίδα και στο δημοκρατικό πολίτευμα». Παρακάτω τονίζει ότι «οι αλλόθρησκοι ή αλλόδοξοι βουλευτές δίνουν τον ίδιο όρκο σύμφωνα με τον τύπο της δικής τους θρησκείας ή του δικού τους δόγματος». Έχουμε δηλαδή εδώ μια συνταγματική διάταξη η οποία έχει υπέρτερη τυπική δύναμη σε σχέση και με το Κοινοτικό ή Ευρωπαϊκό Δίκαιο που προσδιορίζει τον τύπο του όρκου. Η γνώμη μου είναι ότι η διάταξη αυτή επιδέχεται ερμηνεία για το κανονιστικό της αντικείμενο, το οποίο είναι η υποχρέωση που έχουν οι βουλευτές να αναλάβουν νομική δέσμευση ότι θα ασκούν τα καθήκοντά τους σύμφωνα με το Σύνταγμα και τους νόμους. Ο όρκος είναι ο τύπος αυτής της τυπικής δέσμευσης. Υπάρχει όμως ο θρησκευτικός όρκος υπάρχει και ο πολιτικός όρκος. Για παράδειγμα όποιος πάει στο Ειρηνοδικείο για μια ένορκη βεβαίωση μπορεί να επιλέξει θρησκευτικό ή πολιτικό όρκο. Είναι παράλογο να μπορείς να επιλέξεις για να καταρτίσεις μια ένορκη βεβαίωση στο Ειρηνοδικείο και να μην μπορείς να το επιλέξεις για να αναλάβεις τα καθήκοντά σου ως βουλευτής. Η διάταξη αυτή είναι παλιά θα μπορούσε και ερμηνευτικά το περιεχόμενό της να αναπροσδιορισθεί και να επιτραπεί σε όποιον βουλευτή το επιθυμεί να δώσει πολιτικό όρκο. Χρήσιμο θα ήταν όμως στην επόμενη αναθεώρηση να τροποποιηθεί.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
