Ο Μουφτης ως Δικαστης…

Στην Εκδήλωση του Δικηγορικού Συλλόγου Ξάνθης και της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου που πραγματοποιήθηκε στην Ξάνθη την 1η Δεκεμβρίου βρέθηκε ο «ΠτΘ» και το «Εμείς η πόλις» φιλοξενεί σήμερα ένα θέμα που με διαφορετικό τρόπο, παρουσιάζοντας δηλαδή πρωταγωνιστές και «θύματα», έχει αγγίξει και έχει προβάλει σε δεκάδες ρεπορτάζ στο παρελθόν. Ο κ. Γιάννης Κτιστάκις, δικηγόρος, γενικός γραμματέας της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου κάνει την αρχή και ανοίγει το «κουτί της Πανδώρας», από όπου «ξεπηδούν» η Σαρία, νομοκανονικά βιβλία γραμμένα στην αραβική γλώσσα, αλλά και ερμηνείες του Ιερού Νόμου που συχνά-πυκνά διαφέρουν ανάμεσα στο Ιεροδικείο Ξάνθης και –πενήντα χιλιόμετρα πιο μακριά– στο Ιεροδικείο Κομοτηνής.

«Τούτη η διαφοροποίηση δεν είναι δευτερεύουσας σημασίας. Δείχνει ότι ένας εκ των δύο Ιεροδικών ή και οι δύο δεν προσεγγίζουν ορθά τις πηγές του Ιερού Νόμου» σημειώνει ο κ. Κτιστάκις και επισημαίνει ότι ο έλεγχός τους είναι, βάσει νόμου και πραγματικότητας, αδύνατος από οποιονδήποτε άλλον, μυημένο στον Ιερό Νόμο ή όχι (π.χ. Πρωτοδίκη). Με άλλα λόγια, θα έλεγε κανείς, μόνος φραγμός έναντι λαθών, παραλείψεων ή μεροληψιών των Ιεροδικών κατά την άσκηση των καθηκόντων τους είναι η ευσέβειά τους. Μπορούμε να εναποθέσουμε στην ευσέβειά τους τα δικαιώματα των γυναικών και τα δικαιώματα των παιδιών των διαζευγμένων γονέων; Η καθημερινή πρακτική στην Θράκη δείχνει ότι μπορούμε…Γι’ αυτό το θέμα φιλοξενούμε απόψεις και των: καθηγητή κ Νίκου Κ. Αλιβιζάτου, Στέφανου Ματθία, επιτ. Πρoέδρου του Αρείου Πάγου και κ. Σουλεϊμάν Σαμπιχά, πρόεδρου του Πολιτιστικού, Μορφωτικού, Κοινωνικού, Τουριστικού Συλλόγου Γυναικών «Η Ελπίδα».

Η ιστορία του Κεμάλ και της Ουκρανής Άντζελας…

Με την υπ’ αριθμό 80/1995 απόφαση του Ιεροδικείου Ξάνθης έληξε, μετά από κοινό αίτημα, η έγγαμη συμβίωση του (Έλληνα) Κεμάλ με την (Ουκρανή) Άντζελα. Η Άντζελα είχε –μόλις τριάντα πέντε ημέρες πριν την έκδοση του διαζυγίου– αλλάξει το θρήσκευμά της από Χριστιανή Ορθόδοξη σε Μουσουλμάνα και είχε λάβει το όνομα «Αϊτέν», δυνάμει της υπ’ αριθμό 66/1995 απόφασης του ίδιου Ιεροδικείου. «Μέχρι το σημείο τούτο, δύο είναι οι πιθανές παραβιάσεις της κοινής νομοθεσίας: το Ιεροδικείο Ξάνθης, πρώτον, έχει δικαιοδοσία να λύσει την έγγαμη συμβίωση μόνον μεταξύ Μουσουλμάνων Ελλήνων πολιτών και, δεύτερον, δεν έχει αρμοδιότητα να εκδώσει πράξη αλλαγής θρησκεύματος (αρμοδιότητα έχει μόνον ο θρησκευτικός λειτουργός-Μουφτής, όχι ο Ιεροδίκης-Μουφτής)». Μετά από πέντε έτη, ο Κεμάλ ζήτησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης την κήρυξη της απόφασης 80/1995 του Ιεροδικείου Ξάνθης ως εκτελεστής (εκούσια δικαιοδοσία), όπως ο νόμος ορίζει για κάθε σχετική απόφαση. Αν και περίοδος δικαστικών διακοπών, ο προεδρεύων Πρωτοδίκης χαρακτήρισε την αίτηση κατεπείγουσα (χωρίς να αναφέρεται η αιτιολογία της επίσπευσης). Η αίτηση συζητήθηκε εντός τριών ημερών από την κατάθεσή της και η απόφαση, που την κήρυξε εκτελεστή, δημοσιεύτηκε μετά από τέσσερις ημέρες (Μον.Πρ.Ξάνθης 284/2000). «Μέχρι το νέο σημείο τούτο, τρεις είναι οι πιθανές παραβιάσεις της κοινής νομοθεσίας: το Πρωτοδικείο παρανόμως έκρινε (i) ότι ο Μουφτής είχε δικαιοδοσία για διαζύγιο αλλοδαπής διαδίκου, (ii) ότι η προσκομιζόμενη αλλαγή θρησκεύματος ήταν γνήσια τριάντα πέντε μόλις ημέρες πριν το διαζύγιο και (iii) ότι η αίτηση έπρεπε να εκδικαστεί κατεπειγόντως, όταν ο Κεμάλ καθυστέρησε πέντε έτη από το διαζύγιό του να τη φέρει ενώπιον του Πρωτοδικείου και χωρίς να προκύπτει από την απόφαση ή από τα πρακτικά του Μονομελούς ότι κλητεύθηκε η Άντζελα να παραστεί στη σχετική συζήτηση». Στις αρχές του 2004, το Ιεροδικείο Ξάνθης εκδίδει νέα απόφαση διαζυγίου (η υπ’ αριθ. 7/2004) του Κεμάλ και της Άντζελας (πλέον δεν αναφέρεται ως «Αϊτέν»). Αυτή τη φορά προσήλθε ενώπιόν του μόνον ο Κεμάλ, ο οποίος κατέθεσε τα παρακάτω:

«Με την σύζυγό μου βρισκόμαστε σε διάσταση διότι εγκατέλειψε τη συζυγική μας στέγη και έκτοτε δεν ενδιαφέρεται καθόλου, για το λόγο αυτό ζητώ να λύσετε τον γάμο μας». «Κατόπιν της κατάθεσης του Κεμάλ «Το Ιερό Δικαστήριο της Μουφτείας Ξάνθης, αφού έλαβε υπ’ όψη του το αίτημα του παραπάνω και αφού πείσθηκε για την αλήθεια των ισχυρισμών του, κρίνοντας σύμφωνα με το Ιερό Μουσουλμανικό Νόμο,

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ,

Λύνει τον γάμο των ανωτέρω συζύγων σύμφωνα με το Ιερό Ισλαμικό Νόμο».

Από το προηγούμενο μέχρι το νέο σημείο τούτο, οι πιθανές παραβιάσεις του Συντάγματος αυτή τη φορά, είναι δύο: δεν προκύπτει από την απόφαση, πρώτον, με ποια πράξη του Μουφτή συνήψαν για δεύτερη φορά γάμο και, δεύτερον, αν εκλήθη και με ποιο τρόπο η (πάντοτε απούσα) Άντζελα». Μετά από αίτηση και πάλι του Κεμάλ, το Πρωτοδικείο κήρυξε εκ νέου εκτελεστή την απόφαση του Ιεροδικείου (Μον.Πρ.Ξάνθης 83/2004), αφού προηγουμένως έκρινε ότι τούτη δεν αντίκειται στο Σύνταγμα. Η Άντζελα και πάλι δεν παρέστη, ούτε προκύπτει ότι κλητεύθηκε. «Πιθανολογείται σοβαρά, επομένως, παραβίαση του δικαιώματός της σε προηγούμενη δικαστική ακρόαση (άρθρο 20 παρ. 1 Σ.) και του δικαιώματός της σε οικογενειακή ζωή (άρθρο 8 ΕΣΔΑ) διότι διαλύθηκε ο γάμος της χωρίς να το γνωρίζει»…

2.769 αποφάσεις των Ιεροδικείων εις το όνομα του Ισλάμ

Αυτή είναι μία από τις 2.769 αποφάσεις της τελευταίας δεκαπενταετίας των τριών Ιεροδικείων της Θράκης που ήλεγξε ο κ. Κτιστάκις. Οι υπόλοιπες 2.768 μοιάζουν λίγο ή πολύ: παραβιάζουν τα δικονομικά ή ουσιαστικά δικαιώματα των διαδίκων. Η έρευνα σ’ όλα τα μουσουλμανικά συναινετικά διαζύγια της περιόδου 1991-2006 επιβεβαιώνει ότι η όποια συναινετική λύση προϋποθέτει τη ρητή παραίτηση της συζύγου («τεφρίκ») από τα δικαιώματά της στη «δωρεά λόγω λύσης γάμου» και στη τρίμηνη διατροφή. «Είναι, μάλιστα, χαρακτηριστικό ότι παραίτηση της συζύγου συναντάται και σ’ εκείνες τις περιπτώσεις συναινετικού διαζυγίου που το ίδιο το Ιεροδικείο διαπιστώνει -παρεμπιπτόντως- βιαιότητες σε βάρος της από τον άνδρα (υπαιτιότητα)». Μεγαλύτερη εντύπωση προκαλούν οι (σπανιότερες) περιπτώσεις στις οποίες η σύζυγος παραιτείται ρητά και του δικαιώματος επιμέλειας των τέκνων της. Τέλος, σε μία περίπτωση, η σύζυγος δηλώνει ότι μετά από αλλεπάλληλες απορρίψεις αιτήσεων διαζυγίων από το Ιεροδικείο, τούτη παραιτείται από τα δικαιώματά της για να λυθεί, επιτέλους, ο γάμος. «Στο συναινετικό διαζύγιο η σύζυγος στη πραγματικότητα «εξαγοράζει» την ελευθερία της από τα δεσμά του γάμου. Μετά από αίτηση ενός εκ των συζύγων, το Ιεροδικείο λύνει την έγγαμη συμβίωση αν διαπιστώσει, μετά από πρόχειρο έλεγχο, ότι συντρέχει ένας σοβαρός λόγος (υπαιτιότητα) στο πρόσωπο του άλλου».

Το σημαντικό και σ’ αυτή την περίπτωση λύσης του μουσουλμανικού γάμου είναι ότι, σε γενικές γραμμές, το Ιεροδικείο δεν διατάσσει την καταβολή από τον σύζυγο των δικαιωμάτων της συζύγου στη «δωρεά λόγω λύσης γάμου» και στη τρίμηνη διατροφή. «Ως προς αυτό, είναι χαρακτηριστική η Ιερ.Κομοτηνής 25/2003: αν και ο σύζυγος χαρακτηρίστηκε «εξαφανισμένος» (σε αφάνεια;) για τουλάχιστον πέντε χρόνια, η αιτούσα εξαναγκάστηκε να παραιτηθεί από την επιμέλεια των ανήλικων τέκνων της, την οποία ασκούσε μέχρι τότε, για να γίνει δεκτή η αίτηση διαζυγίου της. Η επιμέλεια ανατέθηκε στην εκ πατρός γιαγιά τους». Η λύση του γάμου με αποπομπή της γυναίκας από τον άνδρα (talq) συναντάται σε περιορισμένες αποφάσεις διαζυγίου των Ιεροδικείων. Σ’ αυτές ο σύζυγος, ναι μεν έχει επικαλεστεί κάποιον λόγο, αλλά η λύση του κατ’ ουσία βασίζεται στη μονομερή βούλησή του να τερματίσει την έγγαμη συμβίωση ακόμη κι αν έχει αντίρρηση η σύζυγος. Άλλωστε, σ’ αυτές τις περιπτώσεις, το Ιεροδικείο δεν εξετάζει τη σοβαρότητα του λόγου διαζυγίου, ούτε ερευνά με μάρτυρες ή με άλλον τρόπο την ακρίβειά του. Συνήθως, μάλιστα, δεν καλεί καν την εν διαστάσει σύζυγο να παρασταθεί ενώπιόν του και να αντικρούσει την αίτηση διαζυγίου. Αν, ωστόσο, η σύζυγος κληθεί αλλά δεν παρασταθεί ενώπιόν του, τότε την τιμωρεί με τη στέρηση της «δωρεάς λόγω λύσης γάμου» και της διατροφής. Στην περίπτωση που η σύζυγος έχει αντίρρηση, το Ιεροδικείο λύνει τον γάμο, χωρίς να εξετάσει την αντίρρησή της αλλά διατάσσει τον σύζυγο να καταβάλλει πλήρη τα δικαιώματά της (τη «δωρεά λόγω λύσης γάμου» και τη διατροφή).

«Η Λοζάννη δεν επιβάλλει την διατήρηση στη ζωή του νομικού αυτού απολιθώματος»

Σύμφωνα με τον καθηγητή κ Νίκο Κ. Αλιβιζάτο σ΄ αυτό το έλλειμμα στην προστασία των ατομικών δικαιωμάτων των μελών της μειονότητας εξίσου πολύ με τις αρχές του ελληνικού κράτους ευθύνονται και οι θρησκευτικοί ηγέτες της τελευταίας. «Πρόκειται», όπως υποστήριξε στην εκδήλωση της Ξάνθης, «για τις κραυγαλέες διακρίσεις σε βάρος των γυναικών, τις οποίες συνεπάγεται η άνευ ετέρου εφαρμογή του ιερού μουσουλμανικού νόμου στις σχέσεις οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου των μελών της μειονότητας, επειδή τάχα το επιβάλλει η Συνθήκη της Λοζάννης». Τα θύματα της ανάλγητης αυτής πρακτικής, όπως εξήγησε ο καθηγητής, είναι γυναίκες ως επί το πλείστον, χωρίς δικαίωμα διατροφής, τις οποίες μονομερώς κατ’ ουσίαν διαζεύχθηκαν οι σύζυγοί τους ανέρχονται σε αρκετές εκατοντάδες. «Η Λοζάννη δεν επιβάλλει τη διατήρηση στη ζωή του νομικού αυτού απολιθώματος, όταν η ίδια η Τουρκία το έχει καταργήσει από το 1926. Και, εν πάση περιπτώσει, αν οι διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις διστάζουν να αναλάβουν τη σχετική πρωτοβουλία, είναι καιρός να το πράξουν οι δικαστές, εκτοπίζοντας ως αντίθετες προς την ελληνική δημόσια τάξη, την ΕΣΔΑ και το Σύνταγμα τις σχετικές προβλέψεις – ακριβέστερα, τις ερμηνείες – του Κορανίου».

«Η τήρηση της Σαρία οδηγεί στην εφαρμογή κανόνων που είναι ασυμβίβαστοι προς τις διατάξεις που καθιερώνουν τα Δικαιώματα του Ανθρώπου»

Ο Ιερός νόμος του Ισλάμ αναγνωρίζεται και εφαρμόζεται σήμερα από τους Μουφτήδες στη Θράκη αποκλειστικά με βάση τους ελληνικούς εκτελεστικούς νόμους της Σύμβασης των Αθηνών, δηλ. με βάση το άρθρο 4 του ν. 147/1914 και το ν. 2345/1920, όπως το άρθρο 10 παρ. 1 του τελευταίου αντικαταστάθηκε από τη δικονομική διάταξη του άρθρου 5 παρ. 2 του ν. 1920/1991. Στις διατάξεις αυτές και μόνο στηρίζεται η εφαρμογή του ιερού μουσουλμανικού νόμου και η δικαιοδοτική εξουσία που ασκούν οι Μουφτήδες. Σύμφωνα με τον Στέφανο Ματθία, επίτ. Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, «εφόσον πρόκειται για εσωτερικούς νόμους η χώρα μας μπορεί μονομερώς να τους καταργήσει με κοινό νόμο». Και θα έπρεπε να το κάνει διότι, όπως ανέφερε, οι νόμοι αυτοί αποτελούν μια αναχρονιστική ανωμαλία, ανάλογη της οποίας δεν ισχύει ούτε στην τουρκική επικράτεια, όπου ούτε η Σαρία ισχύει ως οικογενειακό ή κληρονομικό δίκαιο ούτε λειτουργούν θρησκευτικά δικαστήρια. «Κυρίως όμως θα έπρεπε ο Έλληνας νομοθέτης να καταργήσει τους νόμους αυτούς, διότι η τήρηση της Σαρία οδηγεί στην εφαρμογή κανόνων, που είναι ασυμβίβαστοι προς τις ιεραρχικά ανώτερες και επικρατέστερες διατάξεις, που καθιερώνουν τα Δικαιώματα του Ανθρώπου». Σύμφωνα με τον επίτιμο Πρόεδρο η ρύθμιση των οικογενειακών και κληρονομικών σχέσεων που περιέχεται στη Σαρία αντίκειται σε βασικές αρχές του ελληνικού Συντάγματος και Διεθνών Συμβάσεων για την ισότητα των φύλλων και γενικότερα για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

Καθηγητής κ. Νίκος Κ. Αλιβιζάτος:

«Εφαρμογή ανθρωπίνων δικαιωμάτων βάσει αμοιβαιότητας δε γίνεται»

Ο Μουσουλμανικός Νόμος εφαρμόζεται ορθώς ή όχι από τα ιεροδικεία της περιοχής;

Πολλά ζητήματα προσβάλλουν σημαντικά θεμελιώδη δικαιώματα, ιδίως τα δικαιώματα της γυναίκας, όπως τα προστατεύει το ελληνικό Σύνταγμα, αλλά και όπως τα προστατεύει η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κι όχι μόνο της γυναίκας και του παιδιού, καθώς και δικαιώματα που έχουν να κάνουν με την ιδιωτική ζωή και τον αυτο- προσδιορισμό όλων μας ως ανθρώπων.

Τα Ελληνικά Δικαστήρια τι πρέπει να κάνουν;

Ο Έλληνας Δικαστής υπόκειται στο Σύνταγμα και στον Νόμο, όχι στον Αντισυνταγματικό Νόμο. Κανένας Νόμος δεν μπορεί να τον αναγκάσει να αποδεχθεί αποφάσεις τις οποίες κατά συνείδηση κρίνει αντίθετες προς το Σύνταγμα και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση.

Γιατί, όμως, το κάνει;

Δεν είμαι σε θέση να σας απαντήσω, γιατί το Θέμα είναι καθαρά πολιτικό.

Σε ποιες θεμελιώδεις αρχές του Συντάγματος προσκρούει η εφαρμογή του Ιερού Νόμου του Ισλάμ;

Προπάντων στα δικαιώματα των ανθρώπων. Στην ισονομία ανδρών και γυναικών.

Για τη ντροπή της σύναψης γάμων ανηλίκων τι γνώμη έχετε;

Θέλω να πιστεύω ότι μέχρις ότου ο Νομοθέτης πάρει τη σωστή απόφαση – νομίζω ότι αργά ή γρήγορα θα την πάρει- θα τολμήσουν μερικοί δικαστές και θα πουν όχι! Θα δώσουν ένα τέρμα σ΄ αυτή την κατάσταση.

Και για τη διγαμία που αναγνωρίζεται ως δικαίωμα στον άνδρα;

Η διγαμία προσκρούει σε αντίστοιχες θεμελιώδεις διατάξεις, πολύ δε περισσότερο όταν αναγνωρίζεται μόνο υπέρ του άντρα κι όχι υπέρ της γυναίκας.

Γιατί ο πολιτικός κόσμος κωφεύει;

Έχω την εντύπωση ότι το θέμα δεν το ξέρει πολύς κόσμος. Εμείς προσπαθούμε να το καταστήσουμε γνωστό. Έχω την εντύπωση ότι και η ίδια η Μειονότητα πρέπει να μπει σε μια τέτοια λογική δικαιωμάτων του ανθρώπου, να δείξει εμπιστοσύνη και εκείνη στην ελληνική δικαιοσύνη, όσο κι αν πολλές φορές έχει φάει τα μούτρα της, προκειμένου να προχωρήσουμε.

Κι όλα αυτά «περί αμοιβαιότητας» που ακούγονται; Πρώτη η Τουρκία κάνει λόγο για αμοιβαιότητα…

Εφαρμογή ανθρωπίνων δικαιωμάτων βάσει αμοιβαιότητας δεν γίνονται. Νομικά φυσικά δεν ισχύει. Ηθικο-πολιτικά δεν ισχύει. Όταν όμως το επικαλείται ο αντίπαλος για να αποφύγει την εφαρμογή των Διεθνών Υποχρεώσεών του και των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε δικές του μειονότητές, επικαλούμενος ζητήματα που συμβαίνουν στην δική μας χώρα, έχω την εντύπωση ότι θα έκανα το παν για να μην του δίνω τέτοια επιχειρήματα.

Η χώρα μας ποια άμεσα βήματα πρέπει να κάνει;

Στρασβούργο!

Σουλεϊμάν Σαμπιχά, πρόεδρος του Πολιτιστικού, Μορφωτικού, Κοινωνικός, Τουριστικός Σύλλογος Γυναικών «Η Ελπίδα»: «Το κορίτσι πρέπει να παντρευτεί στα 14 για να αρχίσει να χτίζει το δικό της σπιτικό»

Γάμο στα 13 και στα 14 αναγνωρίζουν τα Ιεροδικεία. Παντρεύονται παιδιά στον οικισμό σας;

Η κοπέλα στα 14 υποχρεώνεται να παντρευτεί.

«Υποχρεώνεται» λέτε από ποιον;

Υποχρεώνεται ναι, δε φταίνε μόνο οι γονείς, αλλά και η ίδια η καθημερινότητα. Δηλαδή, το κορίτσι πρέπει να παντρευτεί στα 14 για να αρχίσει να χτίζει το δικό της σπιτικό, για να προλάβει μέχρι τα 25 και τα 30 να έχει το δικό της σπίτι, τη δική της οικογένεια.

Κι αν παντρευτεί στα 30 τι θα αλλάξει;

Αν παντρευτεί στα 30 και στα 40, οι γονείς δε θα μπορέσουν να της δώσουν τίποτα.

Μπορείτε να μου το εξηγήσετε λίγο αυτό;

Είναι μεγάλη η φτώχεια. Πολλά τα παιδιά. Οι γονείς δεν μπορούν να προσφέρουν από ένα γάμο τίποτε παραπάνω στο παιδί τους. Γίνεται μία συνήθεια. Παντρεύτηκε η άλλη στα 14, θα παντρευτώ κι εγώ και πάει λέγοντας.

Εσείς τι λέτε, είναι καλή «συνήθεια»;

Καλό θα ήταν αυτά να σταματήσουν, να μην υπάρχουν, στα 14 να γίνει μητέρα και στα 16 μετά να χωρίσει. Δεν μπορεί να σκέφτεται σωστά. Δεν είναι 19, 20 και 25 να μπορεί να σκεφτεί ότι θα τα βάλει όλα σε μια τάξη στην ζωή της και θα ακολουθήσει ένα πρόγραμμα.

Συνήθως τι γίνεται;

Συνήθως δεν μπορεί η κοπέλα να σταθεί στα πόδια της και να πει το αυτονόητο: Έχω σπουδάσει, θα παντρευτώ κάποιον που μου αξίζει, που είναι το μισό κομμάτι από τον εαυτό μου, θα το ενώσω με το δικό μου μισό και θα ζήσω.

Ποια τύχη έχουν αυτοί οι γάμοι; Βλέπω ότι και τα διαζύγια είναι πολλά…

Παντού υπάρχουν διαζύγια. Αλλά όχι μέσα σ’ ένα χρόνο να παντρεύεται παιδί, να κάνει παιδί και να χωρίζει μ’ ένα παιδί. Αυτό μόνο σε μας γίνεται και πρέπει να σταματήσει.

Πώς είναι η ζωή αυτών των παιδιών-συζύγων;

Το μικρό κοριτσάκι βαριέται την φτώχεια και τα προβλήματα. Ο σύντροφος δεν δείχνει καμία κατανόηση απέναντί της και αυτή είναι μικρή, δεν ξέρει τι και πώς να το διεκδικήσει. Φταίνε και οι δυο πλευρές για το διαζύγιο. Άλλα μπορεί να προσφέρει στο σύζυγο μια τριαντάρα και άλλα ένα 13χρονο παιδί. Οι γάμοι καταλήγουν στα διαζύγια, γιατί δεν είναι ώριμοι και οι δυο.

Οι γονείς πώς αντιδρούν;

Οι γονείς δυστυχώς δεν μπορούν να τα σπουδάσουν. Δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα. Γι’ αυτό ζητάμε από το κράτος, να είναι πάντα δίπλα μας, να μας στηρίζει. Ας δούνε το Δροσερό για παράδειγμα και ας πούνε ότι υπάρχουν και εκεί άνθρωποι, γυναίκες άνεργες. Όλος ο πληθυσμός είναι άνεργος.

Πιστεύετε ότι η μόρφωση θα μπορούσε να αλλάξει προς το καλύτερο την κατάσταση, που μου περιγράψατε;

Τα παιδιά δεν μπορούν να πάνε στο σχολείο και μένουν, όπως έμειναν και οι γονείς μας, αγράμματα. Προσπαθούν με τα μπαλόνια και τα λουλούδια να τα καταφέρουν. Θα μείνουν και εκείνα στα ίδια χάλια. Ενώ αν σπουδάσουν, αν πάνε στο σχολείο, δεν θα έχουν χρόνο και μυαλό για έρωτες και γάμους. Μέσα από τα γράμματα θα ωριμάσουν και θα διαλέξουν αυτόν, που πραγματικά τους ταιριάζει. Αν ωριμάσουν τα παιδιά, δεν μπορεί οι γονείς να επεμβαίνουν στα προσωπικά.

Εσείς πόσο χρονών παντρευτήκατε;

Παντρεύτηκα στα 14. Και με ‘μένα το ίδιο έγινε. Φταίνε οι γονείς, οι καθημερινές συνθήκες, αλλά φταίμε κι εμείς. Και να θέλουμε, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε.

Παιδιά ακόμη αποκτούν παιδιά και στη γειτονιά σας, κι αυτό «ευλογείται» και αναγνωρίζεται από τα ιεροδικεία, πώς το σχολιάζετε;

Οι περισσότερες γεννάνε μέσα σε εννέα μήνες. Από την αρχή που παντρεύονται, την πρώτη νύχτα του γάμου συλλαμβάνουν και παιδί. Δεν υπάρχει καμία προφύλαξη.

Θεωρείται κακό ένα μικρό κοριτσάκι στα 14, που παντρεύεται, στα 15 να μην αποκτήσει παιδί. Θα την βγάλουν ανίκανη! Και θα αρχίσουν τα προβλήματα. Ενώ πάλι αν έχεις παιδί, έχεις άλλα προβλήματα.

Τι προσπάθειες κάνετε να αλλάξετε τα πράγματα;

Προσπαθούμε με το Σύλλογο να σταθεί η γυναίκα στα πόδια της και να πει ότι μπορεί να τα καταφέρει όλα. Να μάθει τα δικαιώματά της και να πάψει να κάνει τα ίδια λάθη που γίνονται τώρα.

«Λάθη»;

Ναι, να πάψει να ντρέπεται, να πάψει να φοβάται τα σχόλια του κόσμου. Ας μάθουν να στηρίζουν οι γυναίκες μια γυναίκα που πονά, που έχει ανάγκη. Να στηρίξουν την γυναίκα! Αν τη διώχνουν τα πεθερικά και ο σύζυγος, ας την στηρίξει η παρέα της, οι φίλες, οι συγγενείς της.

Εν κατακλείδι…

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.