Ο Mirο της Μαγιορκα

Η έκθεση «Ο Mirό της Μαγιόρκα» εγκαινιάστηκε στις 6 Σεπτεμβρίου και θα διαρκέσει μέχρι τις 5 Φεβρουαρίου 2010 και φιλοξενείται στο Τελλόγλειο. Πρόκειται για μια συνεργασία του Τελλογλείου και του Ιδρύματος Pilar i Joan Mirό της Μαγιόρκα και παρουσιάζει μια από τις μεγαλύτερες εκθέσεις του διάσημου ισπανού καλλιτέχνη στην Ελλάδα. Ένας μεγάλος αριθμός έργων και τεκμηρίων του Mirό που ξεπερνούν τα 400 και καλύπτουν όλη τη θεματολογία, ζωγραφική, γλυπτική, χαρακτική, σχέδια, σκίτσα για γλυπτά ή για δημόσια τέχνη, για sobreteixisms, για μπαλέτο, για μουσική, υλικό για τον Βασιλιά Ubu του Jarry κ.α. εκτίθενται στο Τελλόγλειο και ήδη έχουν τη θερμή ανταπόκριση του κοινού της Θεσσαλονίκης αλλά και όλης της Μακεδονίας και Θράκης με αφορμή και τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης κι ένα πλήθος εκδηλώσεων που πραγματοποιούνται στα φετινά ΔΗΜΗΤΡΙΑ.

•Το φαινόμενο

Joan Mirό

Ο Joan Mirό γεννήθηκε στις 20 Απριλίου του 1983 στην Βαρκελώνη, μια πόλη που φιλοξενεί το Fundacio Joan Mirό. Σε ηλικία 14 ετών φοίτησε στην Εμπορική Σχολή, αν και παράλληλα παρακολουθούσε κρυφά μαθήματα στην Σχολή Καλών Τεχνών και αργότερα στην Ακαδημία Galν (μέχρι το 1915) όταν αποφάσισε να ασχοληθεί αποκλειστικά με την ζωγραφική. Εργάστηκε σαν λογιστής σʼ ένα κατάστημα με φάρμακα και προϊόντα εξωτικά της Βαρκελώνης και το 1910 συμμετείχε για πρώτη φορά σε μια έκθεση πορτραίτων και σχεδίων που διοργανώθηκε από το Δήμο της Βαρκελώνης.

Ο πρώτος του «θαυμαστής» ήταν ο Josep Dalmau τον οποίο συνάντησε το 1916 και από τον οποίο γνώρισε τους Maurice Raynal και Francis Picabia. Το 1918 και αφού προηγούμενα είχε ενδιαφερθεί για την ποίηση, κάνει την πρώτη του ατομική έκθεση στην αίθουσα Τέχνης Dalmau στην Βαρκελώνη.

Το 1920 μετακόμισε στο Παρίσι όπου συμμετείχε στους καλλιτεχνικούς κύκλους της Μονμάρτης και γνωρίστηκε αρχικά με το κίνημα του ντανταϊσμού και αργότερα με τους υπερρεαλιστές, κάτω από την επίδραση των οποίων άρχισε να διαμορφώνει ένα ιδιαίτερο και προσωπικό ύφος στη ζωγραφική του. Ο μεγαλύτερος ίσως θεωρητικός του υπερρεαλισμού – ένα από τα ηγετικά στελέχη του, ο Andre Breton, αναφερόμενος στον Μιρό δήλωσε πως «είναι ο περισσότερο σουρεαλιστής από όλους». Το 1920, όντας στο Παρίσι, επισκέπτεται για πρώτη φορά τον Πικάσο. Το 1921 πραγματοποιήθηκε η πρώτη ατομική του έκθεση στο Παρίσι, ενώ περίπου δέκα χρόνια αργότερα, λαμβάνει χώρα η πρώτη ατομική του έκθεση στη Νέα Υόρκη.

Το 1923 γνωρίζει τους Antonin Artaud, Robert Desnos, Paul Eluard, Raymond Queneau και Armand Salacroy ενώ συναντάει επίσης τους Ernest Hemingway και Ezra Pound.

Οι γνωριμίες του διευρύνονται ενώ το 1925 προστίθεται σʼ αυτές και ο Andre Breton ο οποίος επισκέπτεται το ατελιέ του. Στο νέο του ατελιέ στο Παρίσι όπου εγκαθίσταται το 1926 είναι γείτονας με τους Max Ernst, Hans Arp, Paul Eluard και Camille Goemans.

Το 1926 ασχολήθηκε με τη σκηνογραφία και σε συνεργασία με τον Max Ernst σχεδίασε τα κοστούμια και τα σκηνικά για τα Ρώσικα Μπαλέτα Σεργκέι Ντιαγκίλεφ, για το έργο «Ρωμαίος και Ιουλιέττα». Το 1928 πραγματοποιεί τα πρώτα του κολάζ. Το 1929 δουλεύει πάνω σε μια σειρά με τον τίτλο «Φανταστικά Πορτρέτα», ενώ είναι η χρονιά και του γάμου του με την Pilar Juncosa.

Το 1934 υπογράφει ένα συμβόλαιο με τον Pierre Matisse που γίνεται ο αντιπρόσωπός του στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Το 1936, λόγω του εμφυλίου πολέμου στην πατρίδα του, αποφασίσει να μείνει στο Παρίσι όπου τον ακολουθούν η σύζυγος και η κόρη του. Το 1937 μεταφέρει το μήνυμά του με το γνωστό έργο του «Βοηθήστε την Ισπανία». Το 1941 πραγματοποιεί την πρώτη του μεγάλη αναδρομή έκθεση στη Νέα Υόρκη, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και το 1942 επιστρέφει στην Βαρκελώνη. Το 1944 κάνει τα πρώτα του κεραμικά και μια σειρά από 50 λιθογραφίες που γίνονται γνωστές ως «Σειρά Βαρκελώνη». Το 1946 κάνει τα πρώτα του γλυπτά από μπρούντζο.

Το 1955 εγκατέλειψε προσωρινά τη ζωγραφική και αφοσιώθηκε περισσότερο στις γραφικές τέχνες και τα κεραμικά. Το 1975 δημιουργήθηκε το Ίδρυμα Χουάν Μιρό (Fundacio Joan Mirό) στο Κέντρο Σπουδών Σύγχρονης Τέχνης στη Βαρκελώνη. Ο ίδιος ο Μιρό δώρισε στο ίδρυμα περίπου 5000 σχέδια του.

Πέθανε το 1983 στην πόλη της Μαγιόρκα, αφού ανάμεσα στις διακρίσεις που έλαβε ήταν και το χρυσό μετάλλιο των καλών τεχνών από τον βασιλιά Χουάν Κάρλος τον 1ο. Μια χρονιά πριν πεθάνει εγκαταστάθηκε στο πάρκο Joan Mirό της Βαρκελώνης το διάσημο γλυπτό του «Γυναίκα και πουλί», θέμα αγαπημένο του καλλιτέχνη που πρόλαβε να γιορτάσει τα 90ά του γενέθλια πριν αφήσει την τελευταία του πνοή στις 25 Δεκεμβρίου.

•Η έκθεση

στο Τελλόγλειο

Η μακέτα του εργαστηρίου Sert, μαζί με έγγραφα, σημειώσεις, έπιπλα, αντικείμενα κ.ά. μεταφέρουν την ατμόσφαιρα, την εσωτερική πλευρά της δημιουργικής του σκέψης. Στην έκθεση παρουσιάζεται κυρίως το έργο του ώριμου Mirό στη Μαγιόρκα, αυτό που δημιούργησε στο εργαστήριο που του σχεδίασε ο φίλος του, αρχιτέκτονας Josep Lluis Sert το 1956. Το εργαστήριο αυτό αποτελεί τομή στο έργο του Mirό, γιατί εκεί επανεξετάζει την ως τότε πορεία του και κάνει μια νέα αρχή. Πρόκειται για μια περίοδο απεριόριστης ανεξαρτησίας και αναζήτησης. Τη δίψα του να εισβάλει σε νέα πεδία μαρτυρεί το εικαστικό του ιδίωμα – κηλίδες, πιτσιλιές, ροές, γραφικά, ίχνη, γρατσουνιές, ραφές, καρφιά, σχοινιά, αξιοποίηση του τυχαίου, της βίαιη χειρονομίας, έρευνα με μεγαλύτερη εμμονή στην εκφραστικότητα των υλικών. Θέματά του βιόμορφες σουρεαλιστικές μορφές – σύμβολα, η γυναίκα, τα πουλιά, τοπία, ο κόσμος του ουρανού, ο ήλιος, το φεγγάρι, αστερισμοί.

Το εργαστήριο Sert παρουσιάζεται σε χωριστή έκθεση στο Τελλόγλειο σε συνεργασία με το Τμήμα Αρχιτεκτόνων ΑΠΘ. Η Κοσμητεία της Πολυτεχνικής Σχολής ΑΠΘ μαζί με το Τμήμα Αρχιτεκτόνων πρόσφεραν ευγενώς στα πλαίσια της Έκθεσης Mirό στο Τελλόγλειο μια κατά το δυνατόν πιστή μικρογραφία αυτού του εργαστηρίου, η οποία κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα υποδέχεται εκπαιδευτικά προγράμματα στον προαύλιο χώρο του Ιδρύματος από τον επόμενο μήνα. Τη μελέτη πραγματοποίησαν ο πρόεδρος του Τμήματος Νίκος Καλογήρου και η καθηγήτρια Αλκμήνη Πάκα, ενώ την κατασκευή ανέλαβε η εταιρία Octanorm – Hellas, με την υποστήριξη πολλών φορέων.

Η έκθεση Μirό στο Τελλόγλειο πρόλαβε στον σχεδιασμό της την «Κίνηση των Πέντε Μουσείων της Θεσσαλονίκης (5Μ)», τα οποία συνεργάζονται συμβολικά για πρώτη φορά σε αυτό το πλαίσιο. Στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στο Λιμάνι, ένας μεγάλος αριθμός χαρακτικών της ώριμης περιόδου του Μirό συνυπάρχει με νέους αξιόλογους καλλιτέχνες, βραβευμένους από τους Sothebyʼs, ένα σημαντικό δείγμα της σύγχρονης παραγωγής των εργαστηρίων της Μαγιόρκα. Στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης δίπλα στη συμβολική φιλοξενία ενός ζωγραφικού έργου του Μirό εκτίθεται μια σειρά φωτογραφιών του σπουδαίου φωτογράφου που απαθανάτισε τον Μirό σε ώρες εργασίας, του Francesc Catalΰ – Roca. Το Αρχαιολογικό Μουσείο και το Βυζαντινό Μουσείο, σε αντίστοιχη χειρονομία συνεργασίας, φιλοξενούν από ένα ζωγραφικό έργο του Μirό.

Η διαδρομή στην έκθεση αποκαλύπτει τον ιδιαίτερο κόσμο του Μirό, το παιχνίδι με τα χρώματα και τα σχήματα, την ικανότητά του να μεταμορφώνει τα υλικά και μέσα από χρηστικά αντικείμενα (μεγάλη αδυναμία στις κολοκύθες) να δημιουργεί μια νέα μορφή, συχνά όχι κατανοητή στον θεατή του έργου του, σίγουρα όμως εντυπωσιακή. Ανάμεσα στους επισκέπτες συναντήσαμε και πολλούς φοιτητές της Σχολής Καλών Τεχνών που είχαν την ευκαιρία για ένα «ζωντανό» μάθημα στο έργο ενός μεγάλου μύθου των εικαστικών.

Σε κάθε περίπτωση ένας επισκέπτης που αφήνεται να τον παρασύρει το έργο που έχει απέναντί του ανακαλύπτει το αστέρι που μπορεί να βρίσκεται και στο πιο ιδιαίτερο σημείο του πίνακα που θα τον οδηγήσει σε μια κρυφή διαδρομή.

Μαρία Αμπατζή

Πηγές: Πρόγραμμα έκθεσης στο Τελλόγλειο και «Οδηγός του Fundacio Joan Mirό».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.