«Ο Μεγαλος Χωρισμος»

Ο Σύλλογος Επιστημόνων Μειονότητας Δυτικής Θράκης και τα βιβλιοπωλεία Παπασωτηρίου παρουσίασαν το μυθιστόρημα του Kemal Anadol, «Ο Μεγάλος Χωρισμός». Η παρουσίαση πραγματοποιήθηκε στο Πολυλειτουργικό Κέντρο του Δήμου Κομοτηνής τη Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2009 και ώρα 19:00. Το βιβλίο παρουσίασε ο Γιοκάν Ντεμίρντα, δήμαρχος Φώκαιας Τουρκίας, ο Θανάσης Β. Κούγκουλος, φιλόλογος και ο συγγραφέας.

Παρόντες στην εκδήλωση ήταν ο γενικός πρόξενος της Τουρκίας στην Κομοτηνή Μουσταφά Σαρνίτς, οι υποπρόξενοι Ονούρ Ερκέν και Οσκάν Ντουμάν, οι αντινομάρχες Ροδόπης Μεχμέτ Δεβετζήογλου και Σιμπέλ Μουσταφάογλου, οι τέως βουλευτές Μουσταφά Μουσταφά και Γκαλήπ Γκαλήπ, ο δήμαρχος Ιάσμου Κυριάκος Αμούτζας, ο δήμαρχος Ν. Σιδηροχωρίου Κωνσταντίνος Βαρβάτος, η αντιδήμαρχος Δήμου Κομοτηνής Ελπινίκη Μουστάκα και ο πρόεδρος του Συλλόγου Επιστημόνων Μειονότητας Δυτικής Θράκης Καρά Αχμέτ.

«Οι άνθρωποι μπορούν να ζουν αδελφωμένοι»

Στην αρχή τον λόγο πήρε ο δήμαρχος Φώκαιας κ. Γιοκάν Ντεμιρντά ο οποίος δήλωσε περήφανος που το μεγαλύτερο μέρος της υπόθεσης του βιβλίου διαδραματίζεται στην πόλη του: «Η υπόθεση του μυθιστορήματος διαδραματίζεται στη Φώκαια. Είναι μεγάλη χαρά για μας ότι ο βουλευτής κ. Κεμάλ Αναντόλ έγραψε το μεγαλύτερο μέρος αυτού του βιβλίου στη Φώκαια, προβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την πόλη μας. Είναι σχετικό με την ανταλλαγή πληθυσμών του 1923 και θα το χαρακτήριζα ως ένα έργο στο οποίο συμπλέκονται η αλήθεια με το μυθιστόρημα. Όσοι το διαβάσουν θα νοιώσουν σαν να βρίσκονται στη Φώκαια και αυτό είναι πολύ σημαντικό για μας γιατί αποδεικνύει ότι οι άνθρωποι μπορούν να είναι ζουν αδελφωμένοι εκεί. Επίσης, το βιβλίο μας δείχνει ότι και οι πολιτικοί έχουν και άλλες διαστάσεις στην προσωπικότητά τους, το ότι ο κ. Κεμάλ Αναντόλ είναι και συγγραφέας, εκτός από βουλευτής, είναι κάτι πολύ ωραίο».

«Σεβόμαστε και προωθούμε την τουρκική γλώσσα και λογοτεχνία»

Ακολούθησε ο χαιρετισμός του κ. Καφετζή, ιδιοκτήτη των βιβλιοπωλείων Παπασωτηρίου στη Θράκη ο οποίος στάθηκε ιδιαίτερα στις προσπάθειες που καταβάλλονται ώστε το ελληνικό και τούρκικο αναγνωστικό κοινό να έρθουν σε επαφή με την τουρκική και ελληνική λογοτεχνία αντίστοιχα: «Ο Αζίς Νεσίν έλεγε “έτσι τα βρήκαμε τα πράγματα αλλά έτσι δεν θα πάνε” και εμείς, σαν βιβλιοπωλείο Παπασωτηρίου, από τη στιγμή που δημιουργήσαμε τα βιβλιοπωλεία μας στη Θράκη θεωρήσαμε ότι δεν είναι μόνο η ελληνική γλώσσα που ομιλιέται στην περιοχή, είναι και άλλες γλώσσες, η τουρκική οπωσδήποτε, και όσα καλά βιβλία παράγονται στη γείτονα χώρα εμείς τα φέρνουμε. Αυτήν την προσπάθεια θα τη συνεχίσουμε και χαιρόμαστε για τη συνεργασία μας με τον Σύλλογο Επιστημόνων Δυτικής Θράκης. Επίσης να σας ενημερώσω ότι εμείς έχουμε δημιουργήσει εκδοτική εταιρεία στην Τουρκία και έχουμε παράγει το ελληνικό βιβλίο με τίτλο «Κεμάλ Ατατούρκ, ο βίος και η πολιτεία του στη Θεσσαλονίκη» του Χρίστου Χριστοδούλου που έχει μεταφραστεί στα τούρκικα και σήμερα είναι στα πρώτα είκοσι της τουρκικής λίστας».

«Πολιτιστική γέφυρα μεταξύ των δύο λαών αυτού του είδους η λογοτεχνία»

Στη συνέχεια μίλησε ο κ. Κούγκουλος, φιλόλογος και συγγραφέας, ο οποίος, αφού εξήρε την προσπάθεια του Κεμάλ Αναντόλ, αναφέρθηκε στη συμβολή της λογοτεχνίας στη δημιουργία συνεκτικών δεσμών μεταξύ των λαών: «Αναμφίβολα η παρουσίαση του συγκεκριμένου μυθιστορήματος στην Κομοτηνή αποτελεί ένα πολιτιστικό γεγονός εξαιρετικής σημασίας, καθώς το βιβλίο αναφέρεται στην πάντα επίκαιρη και ιστορικά πληγωμένη σχέση χριστιανών και μουσουλμάνων, Ελλήνων και Τούρκων κατά τις τελευταίες ημέρες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο χώρος της Κομοτηνής και γενικότερα της δυτικής Θράκης, που κατοικείται και από τις δύο πολιτισμικές ομάδες, φαντάζει ιδανικός για τη λογοτεχνική πρόταση του Τούρκου συγγραφέα.

Το ιστορικό μυθιστόρημα του Κεμάλ Αναντόλ κυκλοφόρησε το 2003 στην Τουρκία είναι αφιερωμένο στη Διδώ Σωτηρίου, τη συγγραφέα των συγκλονιστικών «Ματωμένων Χωμάτων», ενός βιβλίου που μεταφράστηκε στα τουρκικά με τον τίτλο «Πες χαιρετισμούς από μένα στην Ανατολή» και αγαπήθηκε πολύ από το τουρκικό αναγνωστικό κοινό, σημειώνοντας απανωτές εκδόσεις. Τέσσερα χρόνια μετά, το 2007, ο «Μεγάλος Χωρισμός» εκδόθηκε και στην ελληνική γλώσσα σε μετάφραση του Παναγιώτη Αμπατζή.

Η αφιέρωση του «Μεγάλου Χωρισμού» στη Διδώ Σωτηρίου αποκαλύπτει αμέσως πως ο Κεμάλ Αναντόλ επιχειρεί να συγγράψει μια μυθοπλαστική εκδοχή της μικρασιατικής περιπέτειας από την άλλη πλευρά, ανταμώνοντας και συμφωνώντας ωστόσο με την Ελληνίδα πεζογράφο, η οποία κλείνει τα «Ματωμένα Χώματα» με τη δίγλωσση κραυγή «Καχρ ολσούν σεμπέπ ολανλάρ! Ανάθεμα στους αίτιους!». Με άλλα λόγια, πρόκειται για ένα μυθιστόρημα της άλλης όχθης που υπερασπίζεται παθιασμένα την ίδια με τη Διδώ Σωτηρίου αντίληψη.

Εντούτοις, ο Κεμάλ Αναντόλ θα έλεγα ότι προχωρά αρκετά βήματα πιο μπροστά, κυρίως γιατί δεν αναπλάθει απλώς μια θετική εικόνα για τον Έλληνα της Μικράς Ασίας αλλά μιλώντας για την πιο αποφασιστική στιγμή του τουρκικού έθνους στον 20ο αιώνα, τον Απελευθερωτικό Πόλεμο, τον γνωστό ως Μικρασιατική Καταστροφή στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου, με απόλυτη ψυχραιμία και συμπάθεια βλέπει τον Ρωμιό ως έναν αγαπημένο σύντροφο που οι Μεγάλες Ευρωπαϊκές Δυνάμεις στέρησαν από τον τουρκικό λαό.

Σήμερα, που το κλίμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων βελτιώνεται συνεχώς και που σε ακαδημαϊκό επίπεδο και στις δύο χώρες λειτουργούν πανεπιστημιακά Τμήματα Γλώσσας και Φιλολογίας του άλλου πολιτισμού (ελληνική γλώσσα και φιλολογία στην Τουρκία και τουρκική στην Ελλάδα), αυτά τα μυθιστορήματα πρέπει να μελετηθούν εξαντλητικά από τους Έλληνες και Τούρκους φοιτητές που σπουδάζουν τους γείτονές τους. Είμαι σίγουρος, και το γνωρίζω από πρώτο χέρι, πως ακριβώς αυτή η λογοτεχνία μπορεί να θεμελιώσει γερά μια πολιτιστική γέφυρα ανάμεσα στην Ελλάδα και στην Τουρκία, έτσι ώστε οι νέοι άνθρωποι και από τις δύο πλευρές να ζήσουν επιτέλους την ατμόσφαιρα της ειλικρινούς φιλίας και συνεργασίας που βίωσαν οι προπάπποι τους στα χώματα της Μικράς Ασίας».

Ελπινίκη Μουστάκα, αντιδήμαρχος Κομοτηνής

«Οι προσωπικές σχέσεις ισχυρότερες από τους πολιτικούς δεσμούς»

Ιδιαίτερα συγκινημένη εμφανίστηκε η αντιδήμαρχος Κομοτηνής κ. Ελπινίκη Μουστάκα η οποία με τα λεγόμενα της έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη συναισθηματική αξία του βιβλίου και συνεχάρη το συγγραφέα του βιβλίου αλλά και το Σύλλογο Επιστημόνων της Μειονότητας για την πρωτοβουλία που ανέλαβε όπως και το δήμαρχο Φώκαιας που ήρθε για την παρουσίαση του βιβλίου.

«Δεν θέλω να μιλήσουν τα χείλη μου αλλά η καρδιά μου. Εγώ είμαι πρόσφυγας 3ης γενιάς και οι πρόγονοί μου προέρχονται από την Μ.Ασία. Έχω μεγαλώσει με τις ιστορίες της γιαγιάς μου οι οποίες αντικατόπτριζαν τις πολύ καλές σχέσεις που υπήρχαν τότε μεταξύ των ελληνικών και τουρκικών οικογενειών. Μας πήγατε πολύ παλιά. Μιλήσατε στα συναισθήματα και στις καρδιές μας, σας ευχαριστούμε πολύ για αυτόν τον λόγο. Αν είχαμε στον δήμο μας ένα παρόμοιο βραβείο σαν αυτό που πήρατε στην Αθήνα σας διαβεβαιώνω ότι θα σας το έδινα με όλη μου την καρδιά. Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις που μας εξιστορήθηκαν από τους γονείς και τους προγόνους μας είναι στο μυαλό και στις μνήμες όλων μας και ομολογώ ότι μετά από κάθε κουραστική ημέρα, συνηθίζω να χαλαρώνω ακούγοντας τουρκικά τραγούδια και άσματα. Οι δικές μας σχέσεις είναι πέρα, και πιο ισχυρές, από τους πολιτικούς δεσμούς μας. Εμείς θα συνεχίζουμε να ζούμε πάντα μαζί, αυτό θέλουμε να το ξέρετε».

«Θύματα των πολέμων οι απλοί άνθρωποι»

Τελευταίος μίλησε στην εκδήλωση ο συγγραφέας του βιβλίου κ. Αναντόλ ο οποίος αρχικά «ξετύλιξε το κουβάρι» της συγγραφής του βιβλίου: «Το βιβλίο “Ο Μεγάλος Χωρισμός” δημιουργεί, μπορούμε να πούμε, ένα καινούριο στυλ, είναι ένα μυθιστόρημα – ντοκυμαντέρ, ένα ιστορικό και πολιτικό μυθιστόρημα. Μιλάμε για τα τελευταία 22 χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μεταξύ 1900 και 1922. Σε αυτήν την περίοδο των 22 χρόνων είχαμε το 1911 τον Πόλεμο της Τρίπολης στη Λιβύη, τον Βαλκανικό Πόλεμο του 1912, το 1914 ξέσπασε Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος και μεταξύ 1919 και 1922 ήταν ο Ελληνοτουρκικός πόλεμος. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήτανε ένα μωσαϊκό που αποτελούνταν από πολλούς λαούς, Τούρκους, Έλληνες, Αρμένιους, Εβραίους. Οι Ρωμιοί ήταν πολυπληθέστεροι σε σχέση με τους Αρμένιους και τους Εβραίους. Στο μυθιστόρημά μου εστιάζομαι περισσότερο στο Αιγαίο και ειδικότερα στο τρίγωνο Φώκαια –Αϊβαλί – Μυτιλήνη, σίγουρα βέβαια, υπάρχει η Κωνσταντινούπολη και η Σμύρνη. Μιλάμε για τη μουσική, τους εργάτες, τους έρωτες και τα μίση, τις σχέσεις γενικά και τα τραγούδια των ανθρώπων που συμβίωναν τότε. Προσπάθησα να γράψω για τη ζωή αυτών των απλών ανθρώπων που τους μάρανε ο πόλεμος και διασκορπίστηκαν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.

Όταν έγραφα αυτό το βιβλίο πήγα 4 φορές στη Μυτιλήνη. Το 1994 πήρα το βραβείο Ειρήνης και Φιλίας «Αμπντί Ιπεκτσί». Έχω στενές με σχέσεις με την Ελλάδα, έχω πολύ καλές σχέσεις με τον αξιότιμο κ Γιάννη Γιαννέλη, βουλευτή Λέσβου. Εξάλλου έχουμε τρία κοινά σημεία: είμαστε νομικoί, βουλευτές και συγγραφείς. Το βιβλίο του κ. Γιαννέλη μεταφράστηκε στα τουρκικά με τίτλο «Ισμαήλ και Ρόζα» και το δικό μου μυθιστόρημα «Ο Μεγάλος Χωρισμός» μεταφράστηκε στην ελληνική γλώσσα».

«Η τέχνη το μέσο για να διδάξουμε την ιστορία»

Έπειτα, τόνισε την ανάγκη αμερόληπτης εκμάθησης της ιστορίας από τους απλούς ανθρώπους ως αντίβαρο στην πολιτική προπαγάνδα: «Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις ήταν πάντα αμφιλεγόμενες, έχω κάνει μερικές διαπιστώσεις για την Ελλάδα και την Τουρκία. Είναι αλήθεια ότι στις δύο χώρες αλλά και στην Βουλγαρία η ιστορία δεν διδάσκεται ως επιστήμη αλλά περισσότερο ως ένα μέσο προπαγάνδας. Αυτό είναι λάθος. Οι κοινωνίες πρέπει να έχουν μια συνείδηση της ιστορίας, είναι λίγο δύσκολο να ριζώσει η δημοκρατία σε μια κοινωνία που δεν έχει συνείδηση της ιστορίας. Η κοινωνία που δεν ξέρει το παρελθόν της δεν μπορεί να προσδιορίσει το παρόν της και το μέλλον της.

Με αυτό το σκεπτικό πρέπει να ανεβάσουμε τη συνείδηση της ιστορίας στην κοινωνία και αυτό δεν μπορούμε να το αποκτήσουμε με τον τρόπο που διδάσκεται η ιστορία σήμερα. Αυτό μπορούμε να το δώσουμε περισσότερο με την τέχνη, το μυθιστόρημα ή ακόμα και με τον κινηματογράφο. Αυτή τη στιγμή υπάρχει στην Τουρκία ένα πολύ ωραίο μυθιστόρημα που ονομάζεται «Ο πόνος του φθινοπώρου» και έχει γράψει πάλι ένας πολιτικός, ο Γιλμάζ Καράκογιουνλου, μιλάει για την τραγωδία, το δράμα της 6ης και 7ης Σεπτεμβρίου, τα «Σεπτεμβριανά» και αυτή τη στιγμή είναι η κινηματογραφική ταινία που έχει προσελκύσει του περισσότερους θεατές στην Τουρκία»

«Δεν πρέπει να αφήνουμε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις στο έλεος των πολιτικών και των γραφειοκρατών»

Τέλος, παρέθεσε την άποψή του για τις εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και μας ενημέρωσε σχετικά με το μέλλον της συγγραφικής του δραστηριότητας: Δυστυχώς για την εξέλιξη των ελληνοτουρκικών σχέσεων μερικές φορές, οι σεισμοί ή παρόμοια προβλήματα, γίνονται η αφορμή για χαρούμενα πράγματα. Το 1999 ο σεισμός του Μαρμαρά είναι ένα σημείο αναφοράς και έχει δείξει κάτι: οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι τόσο σημαντικές που δεν πρέπει να τις αφήσουμε αποκλειστικά στα χεριά των πολιτικών και των γραφειοκρατών. Πρέπει να κάνουμε ένα bypass και οι λαοί πρέπει να έρθουν σε επαφή άμεσα. Άμα βρω λίγο καιρό από την πολιτική θα γράψω συνέχεια του βιβλίου, θα γράψω για την περίοδο που αρχίζει από το 1924, την περίοδο των ανταλλαγών και τελειώνει το 1999 με το σεισμό του Μαρμαρά. Συνήθως στα μυθιστορήματα δίνουν τον τίτλο αφού τελειώσουν, αλλά εγώ τον έβαλα από τώρα, είναι από ένα ποίημα του Γιάννη Ρίτσου «Άπλωσέ μου τα χέρια σου»

Ουζγκιούρ Μεχμέτ

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.