«Ο Μαρξ στο Σοχο»

Με αφορμή την άκρως ενδιαφέρουσα, σαρκαστική και τρομακτικά επίκαιρη θεατρική παράσταση «Ο Μαρξ στο Σόχο», του αμερικάνου ιστορικού, πολιτικού επιστήμονα και αριστερού διανοητή Howard Zinn, που παρουσιάζεται το προσεχές Σάββατο στις 9 το βράδυ στο Αμφιθέατρο της Παλαιάς Νομικής υπό την Αιγίδα του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Κομοτηνής, ο υπεύθυνος για τη δραματουργική επεξεργασία, ηθοποιός Άγγελος Αντωνόπουλος, ως Μαρξ επί σκηνής, μιλά στον ΠτΘ για το ιδεολογικό περίβλημα του έργου, την απήχησή του σε ανθρώπους όλων των πολιτικών ιδεολογιών, τις αντιστοιχίες της σημερινής εποχής με αυτής των τελών του 19ου αιώνα και μας εκμυστηρεύεται τα σχέδιά του για το μέλλον.

ΠτΘ: Κατʼ αρχήν, θα ήθελα να μου πείτε, ποιοι είναι, κατά τη γνώμη σας, οι λόγοι, για τους οποίους το κοινό αγάπησε αυτήν την παράσταση τόσο πολύ.

Α.Α.: Γιατί είναι ένα πολύ ωραίο θεατρικό έργο, αριστοτεχνικά γραμμένο, δεν είναι φιλοσοφικό δοκίμιο, είναι θέατρο με όλη τη σημασία της λέξης, γραμμένο από αυτόν τον μεγάλο παρόντα της εποχής μας, τον Howard Zinn, κατά τρόπο που παρουσιάζεται η φωτισμένη προσωπικότητα, η ανθρώπινη πλευρά του Μαρξ.

Αυτό δημιουργεί μια ανατρεπτική συγκίνηση με ένα ανατρεπτικό χιούμορ, βεβαίως επιχειρώντας μια ιδεολογική κατάθεση, η οποία όμως δεν είναι μπροσούρα, δεν είναι «μπαλκόνι», δεν κάνει πολιτική καθοδήγηση.

Όλα αυτά λοιπόν, συνιστούν ένα γνήσιο θεατρικό έργο, μας το έστειλε αυτός ο αμερικάνος μαρξιστής ο Howard Zinn, από την άλλη άκρη του πλανήτη, καθόλου «τρέχον νόμισμα», όπως καταλαβαίνετε…

ΠτΘ: Άρα κ. Αντωνόπουλε, εσείς μας διοχετεύετε αχτίδες φωτός, ότι σαν κοινό, σαν γένος ανθρώπων δεν είμαστε τόσο πολύ αλλοτριωμένοι, από την αισθητική της τηλεόρασης, όταν μπορούμε να απολαμβάνουμε, και μάλιστα ενεργά, στον ρόλο του συμπρωταγωνιστή, μία τέτοιας ποιότητας θεατρική παράσταση.

Α.Α.: Έχει δε και μια υπερβατικότητα το έργο, ιδιαίτερα συγκινητική, νομίζει κανείς ότι παρουσιάζονται στη σκηνή όλοι οι σύγχρονοι του Μαρξ από τα οικογενειακά, κοινωνικά, ιδεολογικά περιβάλλοντα. Βλέπει λοιπόν τη γυναίκα του την Τζένη μια μεγάλη αγωνίστρια, την κόρη του Ελεονόρα, σημαντική προσωπικότητα που συνέχισε το έργο του μετά τον θάνατό του, τον Μπακούνιν, τον Στίρνερ, τον Μπρετόν, τον Χάινε, τον Ένγκελς.

Όλους αυτούς, με τον τρόπο που είναι γραμμένο το έργο, αισθάνεται ότι τους βλέπει μέσα στη σκηνή να διαπληκτίζονται, να έχουν εντάσεις, αντιθέσεις με τον Μαρξ και τελικά να αγαπιούνται σφόδρα.

ΠτΘ: Άρα μιλάμε μεν για ένα μονόλογο, αλλά επί της ουσίας για μια συνομιλία όλων των προσωπικοτήτων που έγραψαν την ιστορία στις αρχές του 20ου αιώνα.

Με αφορμή αυτές τις συνομιλίες αλλά και βάσει της πολυετούς εμπειρίας σας στον χώρο του θεάτρου, τελικά αυτές σήμερα με ομηλίκους συνεχίζονται, είναι το ίδιο ευεργετικές; Για παράδειγμα, με τον δικό σας κύκλων και διανοητών…

Α.Α.: Μπορώ να πω ότι αυτό το είδα άμεσα, από την πρώτη βραδιά της παράστασης, το κοινό συμμετείχε ενεργά συμπληρώνοντας τις φράσεις μου. Και αναφέρομαι σε Καθηγητές Πανεπιστημίου, διακεκριμένους πολιτικούς κλπ. Στους δε αριστερούς, τους επιφανείς, έλεγα «το ότι επικοινωνώ μαζί σας το θεωρώ κοινό τόπο», αλλά το σημαντικό είναι ότι επικοινωνώ με τον υπόλοιπο κόσμο, έναν άλλο κόσμο που ήρθε και κοινώνησε τη θεωρία του Μαρξ, παιδιά που μετά την παράσταση είπαν «δεν μας τα είχε πει καλά ο μπαμπάς». Αυτό για μένα σηματοδοτεί όλο το έργο, διότι ο Howard Zinn βάζει τον Μαρξ να λέει «έβλεπα τόσα χρόνια από ʼκει πάνω να διαστρεβλώνονται οι θεωρίες μου και πήρα μια άδεια από τον άλλο κόσμο για να βρεθώ ανάμεσά σας ΚΑΙ να αποκαταστήσω την αλήθεια, να αποκαταστήσω το όνομά μου».

ΠτΘ: Σύμφωνα με το σενάριο του έργου, ο Μαρξ πηγαίνει στο Σόχο της Νέας Υόρκης, γίνεται αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυρας της κοινωνικής αθλιότητας –ζούμε σε κάτι ανάλογο σήμερα, π.χ μετανάστες στην Πάτρα, περιθωριακές ομάδες σε κάθε πόλη- και διερωτάται «τελικά οι ιδέες μου έχουν πεθάνει;».

Τελικά, κ. Αντωνόπουλε οι ιδέες πεθαίνουν;

Α.Α.: Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα κυρίαρχα στοιχεία της παράστασης. Για παράδειγμα, σε κάποιο σημείο του έργου, ο Μαρξ, ενώ αναφέρεται στην εποχή του, λέει «διάβαζα, διάβαζα, διάβαζα, αλήθεια υπάρχει κάτι πιο βαρετό από το να διαβάζει κανείς πολιτική οικονομία; Ναι, υπάρχει, να γράφει πολιτική οικονομία». Υπάρχουν πολλά τέτοια σαρκαστικά στοιχεία, όλο το έργο ανακυκλώνει αυτήν την προσπάθεια να αποδείξει ότι τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει.

Σε άλλο πάλι σημείο ο Μαρξ λέει: «Ξεκίνησα να πάω στο Σόχο του Λονδίνου, όμως ένα μπέρδεμα με τη γραφειοκρατία με έφερε στο Σόχο της Νέας Υόρκης». Αυτό είναι ένα τέχνασμα του Zinn για να μας φέρει στην καρδιά της μητρόπολης του καπιταλισμού και να προβεί στις απαραίτητες αναγωγές με όσα συνέβαιναν πριν από ενάμιση αιώνα.

ΠτΘ: Τελικά, κ. Αντωνόπουλε είναι απαισιόδοξο αυτό; Ότι τα πράγματα συνεχίζουν να είναι τα ίδια;

Α.Α: Μόνο αν δούμε τους κραδασμούς της σημερινής παγκόσμιας οικονομίας αισθανόμαστε ότι ο Μαρξ υπήρξε προφητικός ότι όλα αυτά που λέει είναι τεκμηριωμένα. Προσωπικά, έζησα ένα βράδυ στη Νέα Υόρκη μία κατάσταση που είναι μέσα στο έργο, πήγαινα από το εστιατόριο στο ξενοδοχείο και με ακολουθούσε ένας δυστυχισμένος άνθρωπος που μου έλεγε συνέχεια «πεινάω κύριε»…

Αυτή είναι η ζωή μας…

ΠτΘ: κ. Αντωνόπουλε, θα σας συνοδεύει για πολύ καιρό ακόμη ο Μαρξ;

Α.Α: Υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για να στεγασθεί η παράσταση στην Αθήνα τον ερχόμενο χειμώνα αλλά και εγώ «λιγουρεύομαι» ένα στάδιο αλλαγής και ίσως μετά να επανέλθω πάλι στον Μαρξ, ο οποίος, πραγματικά, υπήρξε καταλυτικός για τη ζωή μου.

ΠτΘ: Και ομολογουμένως καινοτόμα η επιλογή σας κ. Αντωνόπουλε… Δεν θα το φανταζόταν κανείς, έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα στο ελληνικό θέατρο, και με βάση όλη αυτή τη νεωτερικότητα που επιδιώκεται ότι θα κάνατε αυτή την επιλογή…

Α.Α: Κι εγώ ο ίδιος έμεινα κατάπληκτός με τον εαυτό μου, η απήχηση της παράστασης ήταν για μένα η ηθική δικαίωση αυτής της επιλογής, η προσωπική μου «λύτρωση», κατά κάποιον τρόπο.

ΠτΘ: Εύχομαι, αυτές τις ευχαριστίες που σας οφείλουμε ως κοινό να σας τις αποδείξουμε στην πράξη, και στην Κομοτηνή, για το συγκεκριμένο υπόδειγμα που παρέχετε ότι το θέατρο μπορεί να συνομιλεί, να επικοινωνεί και να διαφωτίζει.

κ. Αντωνόπουλε σας ευχαριστούμε πολύ.

Α.Α: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Τ.Β.- Γ.-Δ. Κ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.