Ο Μανος Στεφανιδης για τον Γυζη, τον Παρθενη, τον Κανιαρη

Καλεσμένος του Συνδέσμου Φιλολόγων, του Συλλόγου «Περπατώ» και της ΔΕΠΑΚ, ο επιμελητής της Εθνικής Πινακοθήκης και διδάκτωρ στην Ιστορία της Τέχνης, Μάνος Στεφανίδης ανέπτυξε για το κοινό της Κομοτηνής το θέμα «Ο λόγος της εικόνας από το Γύζη στον Παρθένη και από τον Τσαρούχη στον Κανιάρη». Με ιστορικές αναφορές, ικανός να εστιάζει στο σημαντικό και να προχωρά σε κοινωνιολογική ανάλυση, κράτησε ζωηρό το ενδιαφέρον του κοινού μέχρι το τέλος με την αρωγή της προβολής σλάιτσς, όπως συνηθίζει στις ομιλίες του.

Ελληνική επανάσταση

Μιλώντας για την ελληνική επανάσταση ως αφετηρία έμπνευσης μεγάλων δημιουργών παρουσίασε τη «Σφαγή της Χίου» του Ντελακρουά (πίνακας που δεσπόζει στο Λούβρο) για να περάσει στη συνέχεια στο έργο «Ο ερχομός του Όθωνα στο Ναύπλιο» του Πέτερ Φον Ες. Χαρακτήρισε τον Ντελακρουά ως έναν από τους πρίγκιπες του ευρωπαϊκού ρομαντισμού και μίλησε για τις λεπτομέρειες στα έργα του, καθώς και για το ρόλο των χρωμάτων.

Αφιέρωσε ένα κομμάτι της ομιλίας του στον Όθωνα και στην προστασία που πρόσφερε στους καλλιτέχνες. Για τον «Ερχομό του Όθωνα στο Ναύπλιο» στάθηκε στη «γεωμετρία» του ταμπλό και στα τρία επίπεδα στα οποία είναι οργανωμένη η σύνθεση. «Υπάρχει μια οριζόντια γραμμή που χωρίζει το έργο σε σχέση χρυσής τομής, 1/3, 2/3. Ο απόλυτος χώρος ο ουρανός, οι επώνυμοι και στο κέντρο ο Όθωνας, φορέας της πεφωτισμένης δεσποτείας». Εξήγησε ότι οι ξένοι ζωγράφοι ήταν αυτοί που μίλησαν πρώτοι για την Ελλάδα. Το επόμενο έργο του Ντελακρουά ήταν «Ο έλληνας ιππέας», το οποίο ζωγράφισε σε προχωρημένη ηλικία. Ανάφερε ότι τα έργα του για την ελληνική επανάσταση τον έκαναν γνωστό σε όλη την Ευρώπη. «Ήταν διάσημος, ένας πρίγκιπας, όλες οι νεαρές γυναίκες ήταν ερωτευμένες μαζί του και τού έστελναν γράμματα». Το έργο «Ο έλληνας ιππέας» δηλώνει τον απελευθερωτή που πατάει πάνω σ’ ένα νεκρό οθωμανό, σχολίασε ο ομιλητής.

Ο Μάνος Στεφανίδης πέρασε στον πρώτο έντεχνο ζωγράφο, δηλαδή τον ζωγράφο που σπούδασε τη ζωγραφική, τον Θόδωρο Βρυζάκη. «Ο πατέρας του είναι αγωνιστής της Επανάστασης και τον απαγχονίζουν οι τούρκοι. Με υποτροφία του Όθωνα πηγαίνει στο Μόναχο για να μάθει τη ζωγραφική». Ο Όθωνας στην προσπάθειά του να προστατέψει την τέχνη ίδρυσε πανεπιστήμιο, το 1936, μία χρονιά μετά την ενθρόνισή του. Προκειμένου να επανδρώσει με διανοούμενους το πανεπιστήμιο κι έχοντας ιδρύσει Σχολή Καλών Τεχνών έστελνε τους καλύτερους σπουδαστές της σχολής στο Μόναχο, γι’ αυτό και γίνεται λόγος για Σχολή του Μονάχου. Ο Βρυζάκης ήταν μαθητής του Πέτερ Φον Ες και πάνω σ’ αυτό ο ομιλητής έδειξε στοιχεία στους πίνακές του που αποδεικνύουν τις επιρροές.

Ο ζωγράφος που αγγίζει την ιδιαιτερότητα του αγώνα είναι ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ, ο μυτιληνιός λαϊκός ζωγράφος που πέρασε πολλά χρόνια της ζωής του στο Πήλιο.

Ο Νικόλαος Γύζης είναι ένας ακόμη νησιώτης – γεννήθηκε στην Τήνο το 1842 – που πέρασε με επιτυχία τα σύνορα της Ελλάδας κι έγινε καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών του Μονάχου. Η πρώτη του επαφή με το Μόναχο οφείλεται σε βασιλική υποτροφία. «Έγινε αποδεκτός από τη γερμανική κοινωνία κι επιπλέον καθηγητής και ακαδημαϊκός». Ο Μάνος Στεφανίδης παρουσίασε τα «Αρραβωνιάσματα» (1877), ένα πίνακα με αναφορές στην Τουρκοκρατία και με έντονη θεατρικότητα. Μοιάζει με σκηνή θεάτρου όπου φαίνονται όλα όσα διαδραματίζονται. «Οι δύο πρωταγωνιστές φωτίζονται, οι δευτεραγωνιστές είναι στη σκιά, υπάρχει μια καμπύλωση μέσα στο χώρο που είναι ορθογώνιος. Τα δύο σόγια είναι τοποθετημένα αμφιθεατρικά. Η προίκα της νύφης είναι μια νεκρή φύση. Ο Γύζης, ζώντας στο Μόναχο, νοσταλγεί την Ελλάδα και κάνει αυτά τα ηθογραφικά θέματα και όχι μόνο».

Η επόμενη στάση ήταν στο «Σκλαβοπάζαρο», με σημαντικό ρόλο να διαδραματίζουν τα χρώματα (έκανε σύγκριση με τον Ελ Γκρέκο) για ν’ ακολουθήσει η «Καταστροφή των Ψαρών».

Ο πιο γνωστός έλληνας θαλασσογράφος, ο Κωνσταντίνος Βολανάκης με μετεκπαίδευση στο Μόναχο ήταν δάσκαλος του Giorgio de Chiriko, ενός από τους πρωτεργάτες του σουρεαλισμού. «Είχε γεννηθεί στο Πήλιο, μιλούσε ελληνικά, σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας…»

Ο κ. Στεφανίδης προχώρησε στο έργο του Τσαρούχη, του Παρθένη, του Λύτρα, του Μαλέα. Δεν παρέλειψε να σταθεί κριτικά απέναντι στο έργο του Ιάκωβου Ρίζου «Αθηναϊκή εσπέρα», όπου ένας λοχαγός απαγγέλλει ποίηση σε δύο ατθίδες. Ένας πίνακας που απεικονίζει τη νεοπαγή αστική τάξη του 1897 ενώ η πολιτική ατμόσφαιρα στην Ελλάδα κάθε άλλο παρά ζαχαρένια ήταν.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.