Ο εξισλαμισμος των πομακων το 1656 Μετα την πτωση του Βυζαντιου

Το κατωτέρω θέμα, δε θα μπορούσε να εξαντληθεί σε λίγες αράδες, ούτε είμαι ο ειδήμων που θα μπορούσα να καταπιαστώ και να τεκμηριώσω ένα τέτοιο θέμα που χρειάζεται εξειδικευμένους μελετητές.

Όπως έχω πει όμως οι γνώσεις δεν αποτελούν φέουδο και περιουσία κανενός, γι΄ αυτό θα προσπαθήσω με τις ταπεινές μου γνώσεις να το αναπτύξω σε σμίκρυνση.

Μετά την πτώση του Βυζαντίου, οι πομάκοι πέρασαν σε στάδιο φυλετικής κατάπτωσης, επειδή ήταν μισητοί και από τους Βούλγαρους και τους Τούρκους.

Οι τούρκοι τους πίεζαν να αρνηθούν τον χριστιανισμό και να εξισλμαισθούν. Μετέφεραν γι΄ αυτό το λόγο από την Μικρά Ασία στην ορεινή περιοχή της Ροδόπης, τους λεγόμενους Γιουραούκους και πέρασαν τα πομάκικα νοικοκυριά από αρπαγή και φωτιά. Αφού είδαν ότι βρίσκονται σε δύσκολη θέση, πήραν την απόφαση να εξισλαμισθούν. Η απόφαση πάρθηκε σε συγκέντρωση των φυλάρχων τους, που μαζί με τους παππούδες τους πήγαν στην Φιλιππούπολη. Εκεί δήλωσαν πίστη στο μουσουλμανισμό, στα 1665, όταν μητροπολίτης ήταν ο Γαβριήλ ο οποίος ήταν ένας άβουλος άνθρωπος και παρασυρόμενος από τα γεγονότα, μολονότι στο βάθος ήταν πιστός και άγιος. Τότε κατεδαφίσθηκαν 218 εκκλησίες και 336 παρεκκλήσια, όπως γράφει ο ιστορικός Πέρεκ.

Ο προσηλυτισμός πέρασε σαν οδοστρωτήρας επί Οσμανιδών και συνέτριψε και τους πομάκους, αφού άνθρωποι όπως ο Μεχμέτ Κιοπρολού που ήταν χριστιανός τούρκεψε.

Πρέπει όμως να πέρασαν πολλά χρόνια ανάμεσα σε εμφανή μουσουλμανισμό και κρυφό χριστιανισμό, όπως μαρτυρούν κατάλοιπα εθίμων, τοπωνύμια και λατρείες κοινές και ας μην ξεχνάμε, ότι στο χώρο της Θράκης άκμαζε ο Μπεκτασισμός, του οποίου τα θρησκευτικά στοιχεία στο σύνολο περιείχαν δοξασίες από την Παλαιά Διαθήκη και προσχωρούσαν σωρηδόν σ΄ αυτόν με την ελπίδα ότι κάποτε θα ελευθερωθούν και θα επιστρέψουν στον χριστιανισμό.

Όταν τα σύνορα του Βυζαντινού κράτους, με την είσοδο των βουλγάρων στον Βαλκανικό χώρο μετατέθηκαν στον Αίμο και την Ροδόπη, οι Βυζαντινοί χρησιμοποίησαν τους πομάκους σαν είδος ακριτών στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με το σύστημα της υπεράσπισης του πατρικού εδάφους και της προγονικής εστίας οι Βυζαντινοί έκαναν γενναίες παραχωρήσεις σε γη και σε υλικά αγαθά, ώστε με την δική τους περιουσία σαν κίνητρο να φυλάγουν αποτελεσματικά και τα σύνορα του κράτους.

Σήμερα μπορούμε να τους χαρακτηρίσουμε σαν πολιτοφύλακες της εποχής εκείνης και συνεργάτες των τακτικών στρατιωτικών δυνάμεων για την υπεράσπιση των στενών στις κλεισούρες.

Με το σύστημα της φωτιάς που άναβαν από κορυφή σε κορυφή (φρυκτωρίες = οπτικοί τηλέγραφοι) ειδοποιούσαν τα Βυζαντινά στρατεύματα να τρέξουν σε βοήθεια. Κάλυπταν με άλλα λόγια έναν συνδυασμό λαϊκής άμυνας και έγκαιρης πληροφόρησης, που τόσο σοφά είχε αναπτύξει το Βυζάντιο, που απειλούνταν απ΄ όλες τις πλευρές. Οι Βυζαντινοί έπαιρναν προστατευτικά μέτρα για τους πομάκους. Βοηθούσαν την οργάνωση των πομακικών χωριών μέσα σε χαράδρες και μακριά από κλεισούρες και δρόμους δημόσιους ή στρατιωτικούς. Σε περιόδους πολεμικές έστελναν τα πομακόπαιδα να προφυλαχθούν σε μοναστήρια κοντά σε φωτισμένους καλόγερους.

Τέτοια μοναστήρια αποτελούσαν μια σειρά από εκκλησίες και συγκροτήματα στις βουνοκορφές. Ήταν μια τέλεια οργάνωση. Ο Λέων ο Ε΄ που κατατρόπωσε, τους βούλγαρους στην Μεσημβρία ακόμη και σήμερα αναφέρεται από τους πομάκους σαν «δικό τους λιοντάρι» και σαν θρύλος μένει ακόμη στη μνήμη τους, την απλοϊκή ιστορική, ο Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος.

Χαρακτηριστικό είναι πάλι το επεισόδιο με τον Βούλγαρο Μουμτσίλωφ, μισθοφόρο του Κατακουζηνού που αποστάτησε και που πολέμησαν και νίκησαν οι πομάκοι κοντά στον σημερινό Κέχρο.

Στο μέρος που θάφτηκαν οι πομάκοι νεκροί αυτού του αγώνα βρίσκεται σήμερα το χωριό Νικητές (Ουτς Γαζηλέρ δηλαδή τρεις νικητές).

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.