Ο εμπορος της εκδικησης και του ελεους

Τον «Έμπορο της Βενετίας» του Γουίλιαμ Σαίξπηρ θα παρουσιάσει την Τετάρτη το βράδυ στο Αρχαίο Θέατρο των Φιλίππων στα πλαίσια του 45ου Φεστιβάλ Φιλίππων – Θάσου, το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Κέρκυρας, σε μετάφραση Μίνωα Βολανάκη, σκηνοθεσία Θανάση Θεολόγη και τον Γιώργο Κιμούλη στον πρωταγωνιστικό ρόλο.

Το έργο αποτελεί κωμωδία με κοινωνικές προεκτάσεις. Το τυραννικό πνεύμα ανταγωνίζεται το φιλελεύθερο, ο κόσμος της νιότης και της χαράς έρχεται σε σύγκρουση με την σκοτεινή πλευρά της ζωής. Συγκρούονται οι τάξεις, διεκδικώντας τον πλουτισμό. Το κυριότερο όμως γνώρισμα στο έργο δεν είναι η φιλαργυρία, αλλά η μνήμη και η προδοσία εκ των έσω, που κυοφορούν την τερατογένεση που λέγεται Σάιλοκ. «Ο έμπορος της Βενετίας» είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα του Σαίξπηρ. Ο μεγάλος ποιητής «μεγαλουργεί» και στο λόγο και στην πλοκή του έργου που θίγει από τη μία την «έκπτωση» των ανθρωπίνων σχέσεων κι από την άλλη τον ρατσισμό που υπάρχει απέναντι σε οτιδήποτε είναι διαφορετικό.

Μιλά με ακρίβεια μα και κυνικότητα για την περιπέτεια της ανθρώπινης επικοινωνίας, η οποία απ’ τη συγχώρηση και την έννοια του ελέους έχει περιπέσει, δυστυχώς, στην εμπορευματική σχέση. Και παράλληλα μιλά για τον τρόμο απέναντι στο διαφορετικό.

Σ’ αυτό το ιδιοφυές έργο του συγκρούονται το έλεος και η εκδίκηση, οι Βενετοί με τους μετανάστες και ο χριστιανισμός με τον ιουδαϊσμό. Γραμμένο το 1597, το ενδιαφέρον αυτό έργο είναι διαχρονικό, αφού τα θέματα που πρωταγωνιστούν σ’ αυτό είναι θέματα που μας απασχολούν και θα μας απασχολούν…

Στην ελισαβετιανή εποχή η Βενετία περιγράφεται από τον συγγραφέα σαν μια πόλη μαγική. Ο ήρωας είναι ένας φιλήσυχος άνθρωπος, πλην όμως Εβραίος στην καταγωγή, που προσδιορίζει «επικίνδυνες» ιδιότητες.

Περιφρουρεί τους θησαυρούς του και δανείζει με το αζημίωτο. Κι όμως, αυτή τη φορά εξουθενωμένος από τις προσβολές των αλλόφυλων στην αγορά, εξαναγκάζει τον ευγενή και αλαζόνα Αντόνιο να δεχτεί μια πολύ παράξενη ρήτρα, στην περίπτωση που δεν θα μπορέσει να του επιτρέψει τα χρήματα: εκείνος, ο Σάιλοκ, θα έχει το δικαίωμα να του αφαιρέσει ένα… φιλέτο από το στήθος.

Έτσι θα πάρει το αίμα του πίσω για τον περίγελο, που υφίσταται αυτός και η φυλή του γενικότερα. Τα σχέδιά του όμως ανατρέπονται: θα του κλέψουν κοσμήματα και την κόρη. Θα διασυρθεί στα δικαστήρια και από θύτης θα γίνει θύμα.

Γιώργος Κιμούλης,

«Ο σεβασμός στη διαφορετικότητα είναι ένα τεράστιο

ζήτημα που θέτει σήμερα η παγκοσμιοποίηση»

Ο Γιώργος Κιμούλης αναμετριέται με τον απαιτητικό ρόλο και καταφέρνει να προσθέσει στις υποκριτικές του «κατακτήσεις» μία ακόμα, που κατά πολλούς είναι απ’ τις πλέον σημαντικές της καριέρας του.

Ο Σάιλοκ δεν είναι ο κακός Εβραίος, δεν είναι ένα κόμικ, όπως μπορεί να παρουσιάζεται πολλές φορές στις παραστάσεις, κατά τη γνώμη μας είναι μια κλασική μορφή ενός αποδιοπομπαίου τράγου, όπου μια ολόκληρη, σύγχρονη και οργανωμένη κοινωνία δημιουργεί για να μπορεί να λυτρωθεί. Κι όταν αυτός ο αποδιοπομπαίος τράγος στο συγκεκριμένο έργο αποφασίζει να κινηθεί εναντίον της συγκεκριμένης κοινωνίας, τότε η κοινωνία τον «ισοπεδώνει», λέει ο Γιώργος Κιμούλης, μιλώντας στον ΠτΘ για το ρόλο του, ο οποίος τον μεταμορφώνει στον Εβραίο Σάιλοκ.

Στον «Έμπορο της Βενετίας» ανταγωνίζονται όλα τα θεατρικά στοιχεία αναπτύσσοντας ένα ξεχωριστό θεατρικό είδος κωμωδίας με εορταστικό πλαίσιο. Ανταγωνίζονται το πνεύμα το τυραννικό και το πνεύμα το φιλελεύθερο.

Ο κόσμος της νιότης και της χαράς από τη μια με την σκοτεινή πλευρά της ζωής απ’ την άλλη.

«Στον «Έμπορο», προσπαθήσαμε να αναδείξουμε τους δυο βασικούς θεματικούς άξονες που στηρίζουν το έργο που είναι απ΄ τη μια η έκπτωση των ανθρώπινων σχέσεων από το χώρο της κατανόησης στο χώρο της εμπορευματικής αξίας που μπορεί να έχει ο απέναντί τους.

Ο δεύτερος θεματικός άξονας είναι η έννοια του ρατσισμού, ο Σαίξπηρ ξεγυμνώνει έναν εκπληκτικό τρόπο μέσα από έναν κωμικό δρόμο. Δε στηρίζεται σε τίποτα που να μην γεννά τίποτα άλλο, τον ρατσισμό από τον τρόμο που μπορεί να έχει ο άνθρωπος όταν απέναντι του δεν συναντά το ίδιο, αλλά συναντά το διαφορετικό, το άλλο, το αλλοδαπό, το ξένο και από μερικές φορές οδηγείται σε βέβηλες πράξεις», τόνισε ο κ. Κιμούλης και συνέχισε λέγοντας πως «τον έργο δεν είναι ένα αντισημιτικό έργο, αλλά ένα έργο – σχόλιο για τον αντισημιτισμό, για την έννοια του ρατσισμού, όπου ουσιαστικά οι Εβραίοι δεν είναι τίποτε άλλο παρά οι μεγαλύτεροι εκπρόσωποι αυτού του ρατσισμού».

«Η ανόρθωση του ανθρώπου, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα είναι ένα τεράστιο ζήτημα που βάζει σήμερα η περίφημη παγκοσμιοποίηση», λέει ο κ. Κιμούλης. «Στο όνομα μιας υποτιθέμενης ενότητας, τοπικές κοινωνίες οργανώνονται αντίθετα με ακραία μορφή. Σαν να φοβούνται την πίεση αυτής της φυγόκεντρης κίνησης και λειτουργούν όλο και πιο κεντρομόλα. Κι εδώ ακριβώς χρειάζεται προσοχή. Πώς θα αντισταθούμε στην επέλαση του δήθεν διεθνισμού χωρίς να αναπαράγουμε ίδιους αποκλεισμούς εξαιτίας του τρόμου. Πώς θα γίνουμε επαναστάτες όχι μόνον στο χώρο της κοινωνίας, αλλά και στην προσωπική μας ζωή. Σε κάθε κλασικό έργο δεν επικοινωνεί ο σύγχρονος θεατής, δεν εισπράττει μηνύματα που αφορούν στο σήμερα», κατέληξε.

Ο Άγγελος Αγγελής σκηνογράφησε ένα κομμάτι της Βενετίας με βασικό στοιχείο το σπίτι του Σάιλοκ και τα βενετσιάνικα κανάλια.

Τη μουσική έγραψε ο Γιούρι Στούμπελ και τις χορογραφίες ο Πέτρος Γάλλιας, ενώ δίπλα στον «Σάιλοκ» (Γιώργο Κιμούλη), εμφανίζονται οι Γιάννης Κρανάς, Ελευθερία Βιδάκη, Γιάννης Καλατζόπουλος, Κώστας Φαλελάκης, Στάθης Βούτος, Έφη Λογγίνου, Θανάσης Αλευράς, Δημήτρης Μαύρος, Σπύρος Κωτσόπουλος, Μαριέττα Σαββάνη, Αντώνης Κρόμπας.

Μπάμπης Καλπάνης

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.