Νεοι δικηγοροι…εργαζομενοι ανεργοι

Δικηγόρος… Από τα περιζήτητα με μέλλον και πολλά υποσχόμενα επαγγέλματα. Αλλά και από τα κορεσμένα. Ο δρόμος προς την καριέρα δύσκολος. Τα στατιστικά στοιχεία μιλούν για εργαζόμενους που στην ουσία είναι άνεργοι. Για μισθούς 200, 300 και 500 ευρώ. Μακρύς ο δρόμος για την υλοποίηση του ονείρου; Λύσεις υπάρχουν αρκεί οι ίδιοι να πάρουν το μέλλον στα χέρια τους.

Με αφορμή δύο εκδηλώσεις της ΠΑΣΠ Νομικής και συγκεκριμένα την «Ημέρα καριέρας» αλλά και την εικονική δίκη, ο ΠτΘ είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει με τρεις νέους δικηγόρους. Τον Ηλία Αργυροηλιόπουλο, τον Αλέξανδρο Παπαστεργιόπουλο και τον Ζαχαρία Κεσσέ. Και οι τρεις εκπροσωπούν, και μάλιστα είναι ιδρυτικά μέλη του Επιστημονικού Ομίλου Νέων Νομικών, που μαζί με την ΠΑΣΠ συνδιοργάνωσε την εικονική δίκη, αλλά είναι μέλη και της Πανελλήνιας Ένωσης Νέων και Ασκούμενων δικηγόρων, συνδιοργανωτής της εκδήλωσης «Ημέρα καριέρας, της οποίας πρόεδρος είναι ο κ. Παπαστεργιόπουλος. Και οι τρεις μας μιλούν για τις δράσεις των φορέων τους που αφορούν στα ζητήματα που απασχολούν τους νέους δικηγόρους, όπως η αποκατάστασή τους, για τα σεμινάρια κατάρτισης και επιμόρφωσης που υλοποιούν σε νέους δικηγόρους και νομικούς αλλά και σε νέους φοιτητές τελειόφοιτους που δεν έχουν καμία επαφή με την επαγγελματική πράξη, γιατί όπως λένε «το βασικό πρόβλημα είναι το χάσμα μεταξύ των δύο πεδίων δηλαδή του Πανεπιστημίου και της επαγγελματικής πράξης και προσπαθούμε να το γεφυρώσουμε».

Επιστημονικός Όμιλος Νέων Νομικών

Ο Επιστημονικός Όμιλος Νέων Νομικών είναι ένα μόρφωμα που άτυπα υφίσταται από το 1999. Έχει έδρα την Αθήνα και διαχειριστής και νόμιμος εκπρόσωπός του είναι ο δικηγόρος Ζαχαρίας Κεσσές. «Η πρώτη δράση του φορέα αφορούσε στη δημιουργία σεμιναρίων προκειμένου να γεφυρώσουμε το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα στο πανεπιστήμιο και στην πράξη» τονίζει ο κ. Κεσσές. Στη συνέχεια αυτό το μόρφωμα μετεξελίχθηκε σε αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία. «Αποτελείται από άτομα που έχουν συνειδητοποιήσει ότι το πτυχίο αποτελεί ένα διαβατήριο. Δυστυχώς όμως για να ταξιδέψεις σε αυτό τον κόσμο της δικηγορικής επιστήμης χρειάζεται και ένα εισιτήριο. Προσπαθούμε λοιπόν να βρούμε ένα τρόπο για να σφραγίσουμε αυτό το εισιτήριο. Τρόποι υπάρχουν πολλοί, εμείς προσπαθούμε να υποδείξουμε κάποιους, να αναπτύξουμε κάποιες δράσεις και να βοηθήσουμε τα νέα παιδιά που βγαίνουν από μία κλειστή κοινωνία, όπως είναι το πανεπιστήμιο, και έρχονται να αντιμετωπίσουν τις πολύ σκληρές συνθήκες της ελεύθερης αγοράς που πλέον υπάρχουν Η δικηγορία είναι σκληρό επάγγελμα και ο ανταγωνισμός μεγάλος ενίοτε και αθέμιτος. Σε αυτό προσπαθούμε να δώσουμε λύσεις». Μία από τις λύσεις είναι η διαρκής επιμόρφωση, η όσο το δυνατόν εξομάλυνση της μετάβασης από το πανεπιστήμιο στην πράξη, είτε με τη μορφή σεμιναρίων, είτε επιμόρφωσης, είτε με τη μορφή επίλυσης πρακτικών προβλημάτων. «Πέρα από αυτό επιζητούμε να δώσουμε και μία νομική υπόσταση σε αυτή την προσπάθεια. Είμαστε εγγεγραμμένοι στο Υπουργείο Εξωτερικών ως μη κυβερνητική οργάνωση και προσφέρουμε αναπτυξιακή και οικονομική βοήθεια σε άλλες χώρες. Αναμφισβήτητα είναι κάτι που λείπει και μπορεί να δημιουργήσει θέσεις εργασίας σε πολλούς νομικούς και είναι μία απασχόληση που αναπτύσσεται όλο και περισσότερο στη χώρα μας. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε βάσεις δεδομένων ώστε να μπορούν οι νέοι δικηγόροι να έχουν πρόσβαση στα αρχεία νομικών υποθέσεων και της εύρεσης εργασίας μέσω της συλλογής βιογραφικών και της διασύνδεσης ανάμεσα σε δικηγόρους που θέλουν κάποιο συνεργάτη και στα παιδιά που δεν έχουν οικογενειακή σχέση και καμία πρόσβαση στο επάγγελμα και δεν ξέρουν πού να πάνε. Εκείνο που θέλω να τονίσω είναι ότι ο Όμιλος απαρτίζεται από άτομα τα οποία ανήκουν σε όλη την πολιτική και κομματική διαστρωμάτωση που υπάρχει. Μας ενώνουν τα προβλήματα και αναζητούμε λύσεις και δεν μας ενδιαφέρουν οι κομματικοί στόχοι».

Πανελλήνια Ένωση Νέων και Ασκούμενων δικηγόρων

Η Πανελλήνια Ένωση Νέων και Ασκουμένων δικηγόρων, είναι πιο στενό μόρφωμα σε επίπεδο κύκλου προσώπων στο οποίο συμμετέχουν νέοι δικηγόροι, οι οποίοι έχουν μέχρι και δεκαετή επαγγελματική δράση, αλλά και ασκούμενοι δικηγόροι. Ο κ. Παπαστεργιόπουλος δίνοντας το πλαίσιο τονίζει ότι «είναι κατ’ ουσίαν ομοσπονδία, δηλαδή δευτεροβάθμιο όργανο στο οποίο συμμετέχουν οι τοπικές ενώσεις νέων και ασκούμενων δικηγόρων της Αθήνας, του Πειραιά, της Θεσσαλονίκης, της Δυτικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης με έδρα την Ξάνθη. Σε αυτήν είμαι πρόεδρος αλλά η προεδρία εναλλάσσεται μεταξύ των εκπροσώπων των διαφόρων πόλεων»

Σεμινάρια

Τα σεμινάρια εδώ και πέντε χρόνια διοργανώνονται στην Αθήνα. Στόχος σύμφωνα με τον κ. Παπαστεργιόπουλο είναι η δημιουργία άμεσα σεμιναριακών κύκλων στους τοπικούς δικηγορικούς συλλόγους, ή στις τοπικές νομικές σχολές, ή σε συνεργασία με τοπικούς φορείς, όπως η ΠΑΣΠ Νομικής, να τους παρέχουν τεχνογνωσία προκειμένου να διοργανωθούν αυτά τα σεμινάρια. «Βάζουμε την τεχνογνωσία, τους εισηγητές, τον τρόπο διοργάνωσης. Από εκεί και πέρα χρειάζεται κάποιος τοπικός φορέας που θα διοργανώσει και θα ενημερώσει την τοπική κοινωνία».

Τα σεμινάρια ξεκίνησαν από το 1999 και τα τελευταία τρία χρόνια πραγματοποιούνται σε αίθουσα της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημιού Αθηνών. Όπως ενημερώνει ο κ. Αργυροηλιόπουλος έχουν αυξηθεί οι εγγραφές και η συμμετοχή σε αυτά. Κάθε χρόνο οι αιτήσεις συμμετοχής φθάνουν τις 400 «Προσπαθούμε να διευρύνουμε το πλαίσιο λειτουργίας της και από πλευράς αντικειμένου αλλά και δράσεων. Το αντικείμενό της αφορά στους τρεις βασικούς τομείς, του αστικού, ποινικού και του διοικητικού δικαίου και τα τελευταία χρόνια το έχουμε εμπλουτίσει με ζητήματα πρακτικά εργατικού αλλά και εταιρικού δικαίου. Τα σεμινάρια δεν περιορίζονται στην παρουσίαση και στην πρακτική διαφόρων υποθέσεων. Γίνονται επισκέψεις στα δικαστήρια για να γνωρίσουν οι φοιτητές πώς λειτουργεί το διοικητικό σύστημα, επισκέψεις στις φυλακές. Πέρσι με πρωτοβουλία μας διοργανώσαμε τρεις εκδρομές στο εξωτερικό στους ευρωπαϊκούς θεσμούς χωρίς επιβάρυνση των φοιτητών και σε αυτές έλαβαν μέρος 40 άτομα».

Κατά την άποψή τους τα σεμινάρια θα έχουν μεγαλύτερη απήχηση στην Ελληνική περιφέρεια, αρκεί να βρεθεί ο φορέας που θα τα διοργανώσει και η Κομοτηνή ενδείκνυται εφόσον είναι έδρα δικαστηρίων και έχει και φυλακές.

Παθογένεια του συστήματος

«Το θέμα των σεμιναρίων δείχνει ότι το Πανεπιστήμιο, οι θεσμοί του ακόμη και οι ιδιωτικές πρωτοβουλίες από οργανώσεις, είτε πολιτικές, είτε επιστημονικές, δεν κάλυπταν το κενό που υπήρχε μεταξύ του νομικού γίγνεσθαι που διδασκόμαστε στο Πανεπιστήμιο με την πράξη. Έτσι ο πτυχιούχος Νομικής όλα όσα μαθαίνει τα μαθαίνει “στου κασίδη το κεφάλι”. Στο πανεπιστήμιο δεν τα μαθαίνεις, αλλά ούτε και στο στάδιο της άσκησης, το οποίο αποτελεί δεύτερο σημείο επαγγελματικής παθογένειας, γιατί στηρίζεται στον περίφημο «Κώδικα περί δικηγόρων», νομοθετικό διάταγμα του 1950 πεπαλαιωμένο, που απεικονίζει και αναφέρεται σε μία εποχή άλλου τρόπου άσκησης δικηγορίας, όπου καθιδρύετο μετά το τέλος του Πανεπιστημίου μία πατρική σχέση μεταξύ του «πατέρα» δικηγόρου, του παλαιού έμπειρου προς το νέο συνάδελφο, που καθόταν από πάνω του στη γραφομηχανή και του έδειχνε πώς συντάσσεται ένα δικόγραφο, που μπορούσε όμως να αφιερώσει χρόνο, κάτι που δεν μπορεί να γίνει στους φρενήρεις ρυθμούς των δικηγορικών γραφείων. Οπότε καλύτερο είναι αυτά να τα μάθει μόνος του ο ασκούμενος. Σκεφθήκαμε λοιπόν με ιδιωτική μας πρωτοβουλία εμείς οι νέοι δικηγόροι να δείξουμε στους τριτοετείς ή τεταρτοετείς φοιτητές πώς θα κινηθούν. Για παράδειγμα πώς κατατίθεται μία αγωγή. Έτσι ξεκινήσαμε δημιουργώντας μία ομάδα με φοιτητές νομικής του τετάρτους έτους της Νομικής Αθηνών και ένα απόγευμα που είδαμε μία αίθουσα άδεια εγκατασταθήκαμε. Η ανταπόκριση ήταν μεγάλη και μάλιστα κάποια στιγμή οι καθηγητές μας παρεξήγησαν γιατί πίστεψαν ότι κάναμε ιδιωτικό φροντιστήριο ή ότι θέλαμε να αντικαταστήσουμε την αυθεντία του καθηγητή. Κάναμε κάτι που είχε παιδευτικό χαρακτήρα. Πλέον το έχουν αποδεχθεί σήμερα και οι ίδιοι οι Πανεπιστημιακοί.», τονίζει ο κ. Παπαστεργιόπουλος.

«Η παθογένεια της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μπορεί να αντιμετωπισθεί με ιδιωτική πρωτοβουλία. Αν περιμέναμε αν αλλάξει ο τρόπος διδασκαλίας στη Νομική Σχολή θα πρέπει να περιμένουμε πολλά χρόνια, ίσως να μη το δουν και τα παιδιά μας. Η ουσία είναι ότι το ελληνικό πανεπιστήμιο εδώ και χρόνια δεν κάλυψε αυτές τις ανάγκες. Ο λόγος που εμείς υλοποιήσαμε τα σεμινάρια είναι ότι όλα αυτά τα χρόνια υπάρχουν άνθρωποι που γνωρίζουν το πρόβλημα και αντί να προσπαθούν για τη λύση του, είτε απλά το εμπορεύονται, είτε το ευαγγελίζονται», συμπληρώνει ο κ. Κεσσές.

Πληθωρισμός του επαγγέλματος

Δύσβατος ο δρόμος για τα παιδιά που τελειώνουν τη Νομική. Η πραγματικότητα απέχει από το όνειρο εισαγωγής. «Το πρόβλημα είναι μεγάλο και σύνθετο», τονίζει ο κ. Παπαστεργιόπουλος. «Το πτυχίο Νομικής δεν πρέπει να παράγει μόνο δικηγόρους στην πράξη. Αυτό που ισχύει σαν διαδρομή θεσμοθετημένη υπό την ανοχή όλων των φορέων, και πρέπει να επέμβουμε, είναι ότι όποιος τελειώνει τη Νομική γράφεται στο δικηγορικό σύλλογο και ακολουθεί η διαδικασία της άσκησης, αυτής της στείρας διαδικασίας, που οι περισσότεροι δεν την ασκούν ουσιαστικά, και στη συνέχεια δίνουν εξετάσεις για την εγγραφή στα μητρώα δικηγορικού συλλόγου. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα από τις τρεις νομικές σχολές 1500 περίπου το χρόνο να γίνονται δικηγόροι, γιατί έτσι είναι το σύστημα. Το δεύτερο θέμα είναι ότι οι δικηγορικοί σύλλογοι δεν έχουν ξεκαθαρίσει τα μητρώα τους, και βέβαια αναφέρομαι στους μεγάλους. Στην Αθήνα υπάρχουν δικηγόροι που δεν κάνουν καμία παράσταση, είναι ενεργοί αλλά κάνουν συμβουλευτική δικηγορία. Αν τους εξαιρέσουμε πάλι μένει ένα μεγάλο κομμάτι που κατ΄ ουσίαν πλην τύποις είναι δικηγόροι, όπως εφοριακοί, δημόσιοι υπάλληλοι οι οποίοι κατά νόμον έχουν ασυμβίβαστο, αλλά δεν μπορεί να τους ελέγξει κανείς, απλά για να παίρνουν μέρισμα κάθε εξάμηνο, που είναι μεγάλη υπόθεση, και δεύτερο για να έχουν ένα δεύτερο ασφαλιστικό φορέα. Πέραν αυτού δεν υπάρχει και σύστημα αξιολόγησης στα διάφορα στάδια, κυρίως στο στάδιο της εξέτασης από την άσκηση στην άδεια επαγγέλματος. Υπάρχει ένα φοβερό σύστημα ρουσφετολογικό, διότι οι επιτροπές των εξετάσεων ελέγχονται από τους υποψήφιους συμβούλους ή προέδρους δικηγορικών συλλόγων και ένα μεγάλο προνομιακό πεδίο άσκησης πελατειακών σχέσεων προς άγρα ψήφων. Κανείς δεν κόβεται στις εξετάσεις. Και βέβαια κανείς δεν εξηγεί στα παιδιά τι σημαίνει δικηγορία. Όλοι εισέρχονται στη Νομική με το σκεπτικό ότι η δικηγορία τους ωθεί σε μία κοινωνική κινητικότητα προς τα πάνω, άρα θα καταξιωθούν αλλά κανείς δεν τους εξηγεί την πραγματικότητα, γιατί αλλιώς τα βλέπουν στα 18 και αλλιώς στα 27 και απογοητεύονται. Αυτό είναι αμαρτία προς την ελληνική νεολαία. Θα πρέπει να γίνει ένας σωστός επαγγελματικός προσανατολισμός από τους δικηγορικούς συλλόγους προς τους υποψηφίους νομικής, ώστε να γνωρίζουν τι θα συναντήσουν. Μία πρόταση είναι να σπάσουμε το πτυχίο σε δύο στάδια με ένα προπτυχίο που θα παρέχει κάποια δέσμη γενικών νομικών γνώσεων, ώστε μετά από αυτό να πηγαίνει ο φοιτητής σε κάποια σχολή δημόσιας διοίκησης, στην διπλωματική ακαδημία ή σε άλλες ανεξάρτητες αρχές που έχουν ανάγκη πτυχιούχων, αλλά δεν χρειάζονται γνώσεις εξειδικευμένες νομικής. Από αυτούς που θέλουν να γίνουν δικηγόροι υπάρχει μία σειρά θεμάτων που θα μπορούσαν να τα καλύψουν. Για παράδειγμα, και είναι δική μας πρόταση, στα αστυνομικά τμήματα οι προανακρίσεις να μη γίνονται από αστυνομικούς υπαλλήλους, αλλά από νομικό που θα είναι μέλος του δικηγορικού συλλόγου με αναστολή και θα εξασφαλίζει την ποιότητα της διαδικασίας, όπως και σε άλλες ανεξάρτητες διοικητικές αρχές. Η μεγάλη αυτή μάζα που δεν έχουν καμία κατάρτιση ή ειδίκευση μπαίνουν φίρδην μίγδην με οποιοδήποτε βαθμό πτυχίου και χωρίς καμία ανάλυση δεξιοτήτων ικανοτήτων ή γνώσεων ειδικών στους δικηγορικούς συλλόγους και οι κανόνες της αγοράς καθορίζουν το κλίμα. Οπότε οι νέοι δικηγόροι συνωστίζονται στα γραφεία παίρνουν μισθό 500 ή και 300 ευρώ, γιατί θεωρείται ότι βαθαίνουν και αποκτούν εμπειρίες. Και ο ίδιος όμως ο νέος γνωρίζει τις δυνατότητές του και γι’ αυτό δεν έχει διαπραγματευτική δύναμη. Στην πορεία ένα μεγάλο ποσοστό καταλαβαίνει ότι δεν του αρέσει η δικηγορία, και βέβαια και σε εκείνους που θέλουν να μείνουν δεν τους αρέσει με τους ρυθμούς και τρόπους που γίνεται γι’ αυτό και πολλοί θα φύγουν βίαια προς το δικαστικό κλάδο. Ειδικά οι γυναίκες που φθάνουν σε μία ηλικία και θέλουν ασφάλεια στη δουλειά και στο μισθό τους ακολουθούν δικαστικό κλάδο και για αυτό βλέπουμε τα φαινόμενα του τελευταίου καιρού. Ακόμα και οι γραμματείς σήμερα δικαστηρίων είναι απόφοιτοι Νομικής γι’ αυτό και η ποιότητα της δικαιοσύνης πάει στο χειρότερο».

Ποιότητα δικαιοσύνης και πολίτης

Όλα αυτά όμως έχουν άμεση επίπτωση στον πολίτη, γεγονός που επιβεβαιώνει ο κ. Παπαστεργιόπουλος. «Ειδικά στην αστική δικαιοσύνη δεν έχει νόημα να καταθέσεις αγωγή για να πάρεις τα λεφτά σου, γιατί για να βγει η απόφαση θα έχει περάσει ένα χρονικό διάστημα περίπου τριών ετών και θα αναγκασθείς να προχωρήσεις σε συμβιβασμό».

Άσκηση επαγγέλματος και ελεύθερη αγορά

«Υπάρχει πρόβλημα. Αυτή τη στιγμή το δικηγορικό επάγγελμα λειτουργεί με τους σκληρούς όρους της ελεύθερης αγοράς. Από τη στιγμή που η πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο είναι ελεύθερη, από τη στιγμή που σου δίνει ενσωματωμένο εργασιακό δικαίωμα, πρέπει να κατανοήσουν οι νέοι κάνοντας την επιλογή να γίνουν δικηγόροι, είτε επειδή είναι ο μπαμπάς, είτε επειδή είναι πρώτη σχολή σε επάγγελμα, είτε επειδή βλέπουμε αμερικάνικες ταινίες, ότι από τους 1500 που μπαίνουν στη σχολή κάθε χρόνο, οι μισοί θα εγκαταλείψουν την δικηγορία, γιατί κάποια στιγμή θα αντιληφθούν ότι δεν ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία τους, γιατί θέλουν άλλους ρυθμούς, γιατί δεν είναι αυτό που θέλουν. Το ενσωματωμένο εργασιακό δικαίωμα στο πτυχίο μπορεί να ισχύει τυπικά, αλλά τυπικά δεν ισχύει. Ο φοιτητής πρέπει να ξέρει τι θα κάνει. Μαγικά χαρτιά δεν υπάρχουν. Υπάρχουν όμως κάποια πράγματα που τη συγκεκριμένη στιγμή δείχνουν μία λύση. Η λύση για ένα νέο δικηγόρο κατά την άποψή μου είναι το σύντομο πέρασμα από δικηγορικά γραφεία έτσι ώστε να αποκομίσει γνώσεις και μετά από κάποιο χρονικό διάστημα η μοναδική διέξοδος θα είναι η δημιουργία δικού του δικηγορικού γραφείου πολύ περισσότερο με τη μορφή συνεργατικής δικηγορίας. Άρα αποκτήστε εμπειρίες ανοίξτε το δικό σας γραφείο προκειμένου να αναδειχθείτε προκειμένου να καθορίζεται εσείς το πρόγραμμά σας προκειμένου να μη πολτοποιηθείτε στα μεγάλα γραφεία ή στα μικρομεσαία που θέλουν δούλους και όχι δικηγόρους επιστήμονες» αναφέρει ο κ. Κεσσές.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.