Νεες μουσουλμανες γυναικες… σπανε τη σιωπη

Η Κιοσσέ Ρετζέπ Σαλιέ είναι 27 ετών και η Γιουσούφ Ογλού Τσαλιέ 35 ετών, ζουν στη Θράκη και προσπαθούν να κερδίσουν το χαμένο χρόνο, να καλύψουν το έδαφος που άφησαν πίσω τους οι απαγορεύσεις. Μουσουλμάνες γυναίκες έχουν να αντιμετωπίσουν δεκάδες προσκόμματα, αγκυλώσεις και αποκλεισμούς που δημιουργεί άλλοτε η κλειστή κοινωνία των μουσουλμάνων κι άλλοτε τα κοινά για όλους προβλήματα της εποχής με πρώτο την ανεργία. «Σπάνε» τη σιωπή των μουσουλμάνων γυναικών και δηλώνουν παρούσες, έτοιμες να διεκδικήσουν, να προσφέρουν και να δημιουργήσουν…

Ποιο πρόβλημα αντιμετωπίσατε έντονα, ζώντας στη Θράκη, στην προσπάθεια σας να βρείτε δουλειά;

Κιοσέ Ρετζέπ Σαλιέ:Το ότι είμαι μουσουλμάνα. Πήγα σε δυο δουλειές που ζητάγανε προσωπικό. Είχα τα προσόντα, την εμφάνιση, όλα ωραία. Όταν όμως συμπλήρωσα την αίτηση και είδαν ότι λέγομαι Σαλιέ μου είπαν: Λυπάμαι θα δούμε, θα σκεφτούμε… Αυτό συνέβη δύο φορές.

Γιουσούφ Ογλού Τσαλιέ: Κι εγώ το ίδιο αντιμετώπισα. «Μιλάς σπαστά» μου είπανε. Και να φανταστείτε ότι είχα και την εμπειρία της δουλειάς. Δυο χρόνια δούλευα σε κατάστημα ένδυσης, σε ζαχαροπλαστείο και πέντε χρόνια σε δικό μου cafe.Έχουν πρόβλημα με την γλώσσα και την ηλικία, είμαι 35 και είμαι μεγάλη.

Με το Σχολείο, τα γράμματα πώς τα πήγατε;

Κιοσέ Ρετζέπ Σαλιέ: Πήγα μόνο Δημοτικό Σχολείο. «Πού θα πάς κορίτσι πράγμα;» έλεγαν οι γονείς μου. «Τι θα πει ο κόσμος;». Με κράτησαν στο σπίτι, δεν συνέχισα παρά το γεγονός ότι το ήθελα. Τώρα όμως πήρα τη ζωή στα χέρια μου. Ακόμη δυο χρόνια θα κάνω υπομονή για να μεγαλώσει λίγο ο γιος μου και μετά θα πάω σχολείο. Στο Σχολείο «Δεύτερης Ευκαιρίας» που λένε. Θα βγάλω το Γυμνάσιο και το Λύκειο. Θέλω να προχωρήσω μπροστά. Με ένα δημοτικό δεν μπορείς να πετύχεις πολλά πράγματα στη ζωή σου.

Γιουσούφ Ογλού Τσαλιέ: Εμένα δεν μου στέρησαν πολλά τα μέλη της οικογένειας μου, ό,τι έκαναν έγινε όχι επειδή το ήθελαν. Ήταν, σε σχέση με άλλες οικογένειες, ανοιχτή, αλλά η κοινωνία μας πολύ κλειστή. Έτσι το 1982 δεν μπόρεσα να συνεχίσω στο Γυμνάσιο, έβγαλα μόνο το Δημοτικό. Ήθελα να γίνω κομμώτρια, δεν μ΄ άφησαν.

Πώς ήταν τα παιδικά και εφηβικά σας χρόνια;

Κιοσέ Ρετζέπ Σαλιέ: Ζούσα στο Σέλερο της Ξάνθης, πάρα πολύ κλεισμένη. «Η τιμή είναι τιμή» για τους μουσουλμάνους. Δεν μπορεί μια γυναίκα να βγαίνει έξω μόνη της. Θα την ξεγελάσουν, θα την ατιμάσουν. Τώρα, τα τελευταία χρόνια άλλαξαν τα πράγματα. Ήταν πολύ δύσκολα για μένα. «Θα σου ρίξουν στο ποτό, θα σε μεθύσουν, θα σου κάνουν κακό» όλο αυτό άκουγα. Ήταν πολύ αυστηρός ο πατέρας μου. Τα κορίτσια τώρα έχουν δικαιώματα, ζουν τη ζωή, όπως πρέπει. Καφετέρια δεν μπορούσα να πάω. Έχω τη ζωή μπροστά μου δεν θεωρώ ότι έχω στερηθεί κάτι που δεν μπορώ τώρα να το χαρώ. Μόνο να, δεν θα συγχωρήσω ποτέ ότι μου στέρησαν τα γράμματα. Δεν φταίει ο πατέρας μου, ήταν ορφανός, τόσο ήξερε. Μεγάλωσε μ΄ αυτές τις αρχές. Δεν φταίει, αλλά θεωρώ ότι κατέστρεψε τη ζωή μου. Ήθελα να σπουδάσω και μου το στέρησε. Ήθελα και θέλω πάρα πολύ να γίνω δημοσιογράφος. Από μικρή ήθελα να γίνω δημοσιογράφος ή αστυνομικός. Ακόμη αυτά είναι τα όνειρά μου.

Γιουσούφ Ογλού Τσαλιέ: Υπήρχαν κοπέλες που τολμούσαν «θα το κάνω κι ας πούνε ό, τι θέλουν». Έε έπεφταν όλοι πάνω τις να την φάνε. Τις έδειχναν όλοι με το δάχτυλο. Τώρα αν δεν σπουδάσεις είσαι τίποτα. Ευτυχώς έχουν αλλάξει τα πράγματα. Τα παιδιά μας τα φτιάχνουμε εμείς. Τότε αδικούνταν πάρα πολλά άτομα. Καταστράφηκαν ζωές επειδή ποτέ δεν τους έδωσε κανείς την ευκαιρία. Είχαν ταλέντο και αξία και όνειρα, αλλά ποτέ την ευκαιρία. Εγώ ξεκίνησα να δουλεύω από 15 χρονών στα εργοστάσια. Δούλεψα πέντε χρόνια και μετά παντρεύτηκα, πήγα να ζήσω σε ένα χωριό πολύ κλειστό, αφόρητος ο έλεγχος. Μηδέν κοινωνική ζωή. Για να βγεις έξω έπρεπε να συνοδεύεσαι από την πεθερά ή τον σύζυγό σου.

Πώς το σχολιάζετε αυτό, μια απλή βόλτα με συνοδεία πάντοτε…

Κιοσέ Ρετζέπ Σαλιέ: Για να πάω στο ΙΚΑ ή οπουδήποτε αλλού μέχρι τα δεκαεννιά είχα κηδεμόνα άλλοτε τον μπαμπά, άλλοτε τη μαμά, άλλοτε τον αδερφό μου. Ντρεπόμουν. Ένιωθα σαν καθυστερημένη. Εκεί έβλεπα τα άλλα παιδιά με τις τσάντες κι ένιωθα άσχημα, γινόμουν ψυχολογικά χάλια. Είχα πάθος με τα γράμματα. Ακόμη και σήμερα βλέπω παιδιά με τσάντες και ζηλεύω. Και οι παντρεμένες ακόμη και σήμερα πρέπει να συνοδεύονται. Για παράδειγμα μια κοπέλα αν παντρευτεί, δεν μπορεί να πάει στο παζάρι μόνη της. Πρέπει να συνοδεύεται από κουνιάδο ή την κουνιάδα της ή την πεθερά της. Ακόμη και από μια γειτόνισσα, αλλά όχι μόνη. Ποτέ μόνη. Κάτι πρέπει να γίνει, να αλλάξει αυτό. Είναι απαράδεκτο είκοσι και είκοσι δύο χρονών κοπέλα και να μην μπορεί να πάει βόλτα μόνη. Κάτι πρέπει να γίνει…Είναι να μην το έχει μέσα ο άνθρωπος και να τον κλειδώσεις, αν θέλει αυτό που απαγορεύεται, θα το κάνει. Είναι απαράδεκτο να φυλάσσεται ο άνθρωπος.

Γιουσούφ Ογλού Τσαλιέ: Η τιμή, όλα ξεκινούν και καταλήγουν εκεί. Η τιμή, το «ναμούς», να μην έχει σχέσεις η κοπέλα με ένα αγόρι. «Να σου βγει το μάτι παρά το όνομα» λένε. Ήταν ζήτημα ζωής και θανάτου. Τώρα η κοινωνία έχει ανοιχτεί λίγο. Τότε ήμουν η μοναδική που άφησε τα πεθερικά της για να ζήσει με τον άντρα της. Δεν μπορείτε να φανταστείτε τι άκουσα. Γιατί; Γιατί βγήκα να ψάξω για δουλειά.«Μια παντρεμένη γυναίκα δεν πρέπει να δουλέψει έξω, δεν το βλέπουν με σωστό μάτι». Όταν το έκανα, το θεωρούσαν μεγάλη ντροπή. Εγώ όμως δεν σταμάτησα τις προσπάθειες κι εκείνοι αναγκάστηκαν να με δεχτούν όπως είμαι. Εξακολουθώ να είμαι η μοναδική στο χωριό που δουλεύει. Αναγκάστηκα να φύγω για πέντε χρόνια.

Όταν κάποιος δεν μπορεί να κάνει κάτι ζηλεύει τον άλλο που το πετυχαίνει. Είναι και αυτό στη δική μας την κοινωνία. Πολλά τα «απαγορεύονται» έτσι αν βρεθεί κάποιος που δεν τα λογαριάζει, αμέσως οι άλλοι που δεν τολμούν αρχίζουν να κακολογούν, να υποβαθμίζουν και να θεωρούν ότι ντρόπιασες τις προσπάθειές τους, κατά βάθος τις ζηλεύουν».

Δεν βλέπω να φοράτε μαντίλα, πώς το αποφύγατε;

Κιοσέ Ρετζέπ Σαλιέ: Εγώ δεν ήθελα. Οι γονείς μου επέμεναν. Είπα όχι. Έκλαψα, πείσμωσα, είπα δεν τη βάζω και το πέτυχα. Δεν αισθανόμουν άνετα. Ευτυχώς ο σύζυγός μου είχε την ίδια άποψη. Μου είπε: «αν φορέσεις μαντίλα, δεν θα σου μιλώ» κι έτσι ευτυχώς δεν αναγκάστηκα να την φορέσω παντρεμένη. Αν το ζητούσε θα το έκανα, καταπιέζοντας τον εαυτό μου, αλλά θα το έκανα. Πιστεύω ότι η εμπιστοσύνη που υπάρχει μεταξύ μας, λύνει τέτοια ζητήματα. Τώρα οι παντρεμένες εξακολουθούν να καταπιέζονται. Με τα κορίτσια έχουν αλλάξει κάπως τα πράγματα, απολαμβάνουν ελευθερίες.

Γιουσούφ Ογλού Τσαλιέ: Κι εγώ δεν ήθελα. Ευτυχώς δεν επέμενε και ο σύζυγός μου. Μ΄ αρέσει να ντύνομαι μοντέρνα, δυτικά. Έτσι αισθάνομαι πιο άνετα.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο που αντιμετωπίζετε;

Κιοσέ Ρετζέπ Σαλιέ: Η γλώσσα είναι μεγάλο εμπόδιο, δεν μπορούν να επικοινωνήσουν. Εγώ επέλεξα τον γιο μου να του μιλώ μόνο ελληνικά. Έλεγαν «μα γιατί του μιλάς ελληνικά;» Τώρα ξέρει ελληνικά και τούρκικα άπταιστα. Θα έχει στο μέλλον μια καλύτερη ζωή, δεν θα υστερεί πουθενά. Ξέρετε ό,τι έχω στερηθεί εγώ το έχω δώσει σε εκείνον και τον βλέπω, παρά το γεγονός ότι είναι μόλις πέντε, να συμπεριφέρεται υπεύθυνα, σαν μεγάλος άνθρωπος. Έχω πετύχει κάτι, αυτό πιστεύω. Ό,τι δεν έκανα εγώ θα το κάνει ο γιος μου.

Ποιο είναι το όνειρο που έχετε τώρα;

Κιοσέ Ρετζέπ Σαλιέ: Να τελειώσω το Γυμνάσιο.

Γιουσούφ Ογλού Τσαλιέ: Να μου δοθεί η ευκαιρία να βελτιώσω τα ελληνικά μου. Και να κάνω τη δική μου επιχείρηση. Έχω το θάρρος να τολμήσω και νομίζω ότι θα τα καταφέρω λίγη στήριξη χρειάζομαι μόνο στην αρχή.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.