Ναυπακτος – Σταυροδρομι – Γεφυρα πολιτισμων

Η γνώση της ιστορίας και των στοιχείων του παρελθόντος δεν αποτελεί μια απλή καταγραφή που μας οδηγεί στη γνώση και στην αυτογνωσία. Η γνώση της ιστορίας πολύ περισσότερο έχει αξία όταν βοηθά τον άνθρωπο να αποφεύγει τα λάθη του παρελθόντος και όταν αναδεικνύει αυτά που ενώνουν τους λαούς και τους δίνει τη δυνατότητα να αναπτύξουν ένα πνεύμα συνεργασίας μεταξύ τους για την πορεία στο μέλλον.

Οι εκδηλώσεις μνήμης δεν πραγματοποιούνται μόνο για να τιμήσουμε πρόσωπα και γεγονότα. Κυρίως αναδεικνύουν αξίες που ειδικότερα σήμερα κινδυνεύουν. Μια τέτοια εκδήλωση μνήμης πραγματοποιήθηκε πριν από λίγες ημέρες στη μακρινή από εμάς Ναύπακτο αφιερωμένη στον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό και στην εκεί εβραϊκή παρουσία με τίτλο «Όψεις της εβραϊκής παρουσίας στη Ναύπακτο -Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, «Δίκαιος των Εθνών». Αυτονόητη η σύνδεση μεταξύ των δύο, εφόσον είναι γνωστές οι προσπάθειες του μακαριστού αρχιεπισκόπου για την διάσωση των Ελλήνων Εβραίων και των αθιγγάνων από τους ναζί. Η συγκεκριμένη εκδήλωση δεν ανέδειξε μόνο ιστορικά στοιχεία για τους Εβραίους της περιοχής και για τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό. Κυρίως κατέδειξε την ανάγκη να επαναφέρουμε και να υπερασπιστούμε σήμερα περισσότερο από ποτέ αξίες, όπως η Δημοκρατία, η ανθρωπιά και η αλληλεγγύη. Γιατί σε δύσκολους καιρούς ο Αρχιεπίσκοπος κατόρθωσε να συνδυάσει το μήνυμα της αγάπης της χριστιανικής διδασκαλίας με τα λόγια της Αντιγόνης «ου συνέχθειν αλλά συμφιλείν έφυν».
Πολλές ευχαριστίες στην επιμελήτρια της έκθεσης, ιστορικό της Τέχνης Άνχελα Μαρία Αρμπελάεζ χάρη στην οποία γινόμαστε κοινωνοί αυτής της εκδήλωσης…

Ναύπακτος – Σταυροδρόμι – Γέφυρα πολιτισμών
«Όψεις της εβραϊκής παρουσίας στη Ναύπακτο – Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, «Δίκαιος των Εθνών»

Το απόγευμα της Παρασκευής 31 Μαΐου 2013 στο Φετιχιέ Τζαμί Ναυπάκτου, έγιναν τα εγκαίνια της έκθεσης: Όψεις της εβραϊκής παρουσίας στη Ναύπακτο-Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, «Δίκαιος των Εθνών».

Την τελετή εγκαινίων πραγματοποίησε ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ.κ. Ιερόθεος, ο Προϊστάμενος της 22ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων δρ. Ι. Χουλιαράς και ο Δήμαρχος Ναυπακτίας Γ. Μπουλές.
Στην έκθεση που αποτελεί προϊόν συνεργασίας της 22ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, του Δήμου Ναυπακτίας και πρωτοβουλία της Ομάδας Διαθρησκειακού Διαπολιτισμικού Διαλόγου, παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά εβραϊκές επιγραφές του 16ου-19ου αιώνα από τη συλλογή της 22ας Ε.Β.Α.

H επιμελήτρια της έκθεσης, Ιστορικός της Τέχνης Άνχελα Μαρία Αρμπελάεζ, η αρχαιολόγος Ι. Κωστή και η συντηρήτρια έργων τέχνης Α. Τηλιγάδα καταφέρνουν να μεταφέρουν μέσω των επιτύμβιων, ενεπίγραφων στηλών, που περιβάλλονται από αρωματικά βότανα (λεβάντα, δενδρολίβανο, κ.ά.), εικόνες και ευωδιές που λειτουργούν ως μετάβαση στον τόπο της ίασης και της μνήμης.

Οι τρεις εντοίχιες εικαστικές εγκαταστάσεις (video wall) που πλαισιώνουν τα εκθέματα έχουν ως θεματικό άξονα:

1) Ματιές στα αρχαιολογικά κατάλοιπα της εβραϊκής παρουσίας στον ελλαδικό χώρο από τον 3ο αι. π.Χ. ως τις μέρες μας.

2) Εικόνες που ανακαλούν τη μνήμη του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού ως «Δικαίου των Εθνών» καθώς και συγκλονιστικές εικόνες από το «Γολγοθά» των Ελλήνων Εβραίων κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

3) Στον θόλο του τεμένους με την υπόκρουση υδάτινων ήχων, λίθινες εβραϊκές επιγραφές προβάλλονται και εναλλάσσονται σε τρισδιάστατη μορφή σε ένα αέναο ταξίδι.

Για τις εικαστικές εγκαταστάσεις αξιοποιήθηκαν οι αρχιτεκτονικές επιφάνειες του οθωμανικού μνημείου που χρονολογείται από το 1502 μ.Χ.

Η μορφή του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού στην έκθεση, συνδέεται με την ανακήρυξή του ως «Δικαίου των Εθνών» από το Yad Vashem το 1969, για την προσπάθειά του να διασώσει τους Εβραίους συμπολίτες του κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Στα εγκαίνια παρέστησαν, ο Πρόεδρος της Διακοινοβουλευτικής Επιτροπής Ελληνοϊσραηλινής Φιλίας της Βουλής των Ελλήνων κ. Κυριάκος Γεροντόπουλος, ο Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων κ. Γιώργος Καλαντζής, η Προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κ. Ευγενία Γερούση, η κ. Cristina T. Le από την Πρεσβεία των Η.Π.Α, ο καθηγητής δρ. Μωυσής Ελισάφ εκπρόσωπος του Κ.Ι.Σ. Ελλάδος και Πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Ιωαννίνων, ο Δήμαρχος Ναυπακτίας κ. Γιάννης Μπουλές, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού & Τουρισμού κ. Μ. Ζιαμπάρα, και πλήθος κόσμου. Να σημειωθεί ότι η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 30 Ιουνίου.

Αναγκαία η επικράτηση της ισότητας και της αλληλεγγύης μεταξύ των ανθρώπων

Στις ομιλίες που προηγήθηκαν των εγκαινίων, τονίστηκε τόσο από την πολιτική ηγεσία όσο και από τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου, η αναγκαιότητα επικράτησης της ισότητας και της αλληλεγγύης μεταξύ των ανθρώπων, ανεξάρτητα από φυλή, θρησκεία ή δόγμα, ενώ αναγνώσθηκε μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού προς τις αρχές Κατοχής κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, που παραμένει ιδιαίτερα επίκαιρο στην εποχή μας.

Ειδικότερα, ο Μακαριότατος Μητροπολίτης επεσήμανε μεταξύ άλλων ότι «ο Θεός αγαπά όλες τις φυλές, όλα τα έθνη, χωρίς προτίμηση». Ο κ. Κ. Γεροντόπουλος δήλωσε χαρακτηριστικά ότι « δημοκρατία σημαίνει να μην είμαστε ρατσιστές, να μην είμαστε φασίστες», ενώ παράλληλα αποτιμώντας τις πράξεις του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού, τόνισε ότι «ο ηγέτης είναι ηγέτης για όλους, δεν ξεχωρίζει τους ανθρώπους ανάλογα με το χρώμα, ανάλογα με τη θρησκεία».

Ο κ. Γιώργος Καλαντζής, Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων, από την πλευρά του τόνισε την ανάγκη να γίνονται τέτοιες εκδηλώσεις. «Και πάλι ας μου επιτραπεί να εκφράσω τα συγχαρητήριά μου, και της πολιτικής ηγεσίας, και προσωπικά του Υπουργού για τη σημερινή εκδήλωση. Και να ευχηθώ αυτή την εποχή, που χρειαζόμαστε τόσο πολύ τέτοια παραδείγματα, να εμπνευστούμε ακριβώς από αυτά τα παραδείγματα και να δώσουμε τη μάχη μας, όπως την έδωσε εκείνος και με την επιτυχία που την έδωσε εκείνος» εννοώντας τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό. «Είναι μια εκδήλωση που χρειαζόμαστε ειδικά αυτή την περίοδο. Όταν έλαβα την πρόσκληση αναρωτήθηκα γιατί θα ήταν σκόπιμο ως Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων να έρθω στην εκδήλωση. Ομολογώ ότι αυτό που σκέφτηκα είναι ότι η ιδιότητα που προέχει σε μια τέτοια στιγμή δεν είναι η ιδιότητα του Γενικού Γραμματέα Θρησκευμάτων, αλλά η ιδιότητα του Χριστιανού Ορθοδόξου. Αυτό που απειλείται αυτή τη στιγμή στη χώρα μας, από τα ρατσιστικά κηρύγματα, είναι η Πίστη μας, είναι η Ορθοδοξία»

Μνημόσυνο υπέρ του Αρχιεπισκόπου

Το Σάββατο 1η Ιουνίου στη Δορβιτσά Ναυπακτίας, πραγματοποιήθηκε επιμνημόσυνη δέηση στη μνήμη του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού και κατατέθηκαν στεφάνια στην προτομή του για πρώτη φορά από μέλη Εβραϊκών Κοινοτήτων και Διπλωμάτη της Πρεσβείας των Η.Π.Α., σε ιδιαίτερα θερμό και φιλόξενο κλίμα από τους ντόπιους κατοίκους και τους επισκέπτες που παραβρέθηκαν.

Επιμέλεια: Άννα Πατρωνίδου
[email protected]

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.