«Να ξεχασουμε τη «γεωργια της μοναξιας». Χωρις συλλογικη προσπαθεια δεν μπορουμε να προχωρησουμε»

Ο Χρήστος Αθανασιάδης είναι δημοσιογράφος, εκδότης της εφημερίδας «Αγροτική Έκφραση» που εκδίδεται κάθε εβδομάδα με έδρα τη Λάρισα και ασχολείται αποκλειστικά με θέματα του πρωτογενούς τομέα. Αφορμή για να συνομιλήσουμε μαζί του στάθηκε το περιοδικό «Φύτρο και εκτροφή», μηνιαία ειδική τεχνική, επιστημονική έκδοση της εφημερίδας και η συμμετοχή του στην «Agrotica».

Ο κ. Αθανασιάδης μας μιλά για τα σύγχρονα δεδομένα της ελληνικής γεωργίας και για τη θέση των ελληνικών αγροτικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά, για το μέλλον της ελληνικής γεωργίας, για τα ανοίγματα που πρέπει να γίνουν σε νέες καλλιέργειες αλλά και για την αλλαγή νοοτροπίας. Γιατί μόνο έτσι πιστεύει πως η ελληνική γεωργία θα προχωρήσει.

Χρήστος Αθανασιάδης όμως…

ΠτΘ: κ. Αθανασιάδη ξεκινώντας θα ήθελα ένα γενικότερο σχόλιο όσον αφορά τη φετινή έκθεση Agrotica»;.

Α.Χ.: Η φετινή έκθεση είναι αλήθεια ότι ξεπέρασε κάθε προσδοκία όσον αφορά στην προσέλευση επισκεπτών, τόσο των απλών παραγωγών, όσο και επιχειρηματιών που ασχολούνται ευρύτερα με το αντικείμενο. Υπήρχαν, όσον αφορά στους εκθέτες περισσότερες συμμετοχές από κάθε άλλη διοργάνωση, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι σαν θεσμός ακόμη καλά κρατεί. Από κει και πέρα όμως υπάρχει ένας έντονος προβληματισμός για το τι μέλει γενέσθαι με τις νέες αλλαγές που ήδη έχουν δρομολογηθεί και βρίσκονται σε εφαρμογή από φέτος, κι αυτό φάνηκε στη διάρκεια της έκθεσης από τις επαφές μας με τους παραγωγούς και τους επιχειρηματίες.

ΠτΘ: Όταν μιλάτε για αλλαγές εννοείτε αλλαγές που έχουν σχέση με την Κοινή Αγροτική Πολιτική;

Α.Χ.: Βεβαίως, έχουν άμεση σχέση με τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική. Παρ’ όλη την προσπάθεια της συντεταγμένης πολιτείας, των αρμοδίων φορέων, καθώς επίσης και από την πλευρά τη δική μας όχι μόνο σαν εκδόσεις, αλλά και από τους συναδέλφους που ασχολούνται πάνω στην ενημέρωση των παραγωγών, δυστυχώς υπάρχει ακόμη ένα κενό όσον αφορά στην πληροφόρηση της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, διάφορες λεπτομέρειες οι οποίες όλες μαζί συνθέτουν ένα παζλ πολλών ερωτηματικών στους παραγωγούς. Ερωτήματα του τύπου αν αυτό που καλλιεργούσαν μέχρι τώρα θα μπορούν να το παράγουν και στο μέλλον, αν ναι με ποια μορφή, αν θα υπάρξει κάποια αλλαγή… Όλα αυτά αποσαφηνίζονται κατά ένα μεγάλο μέρος, δυστυχώς όμως ακόμη και σήμερα δε γνωρίζει ούτε και η ίδια η πολιτεία πώς θα εφαρμοστεί το καινούργιο σύστημα.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι οι έλληνες αγρότες είναι ανενημέρωτοι;

Α.Χ.: Ναι, και μπορώ να πω και δικαιολογημένα. Αν ως παράδειγμα πάρουμε το βαμβάκι, τον καπνό, ή το ελαιόλαδο, εθνικά δηλαδή προϊόντα, θα δούμε ότι δεν έχει ξεκαθαριστεί πλήρως το τοπίο. Πρέπει να επισημάνω ότι θα έπρεπε να είχε ξεκαθαριστεί εδώ και έναν χρόνο τουλάχιστον.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι οι μελλοντικές εξελίξεις για τον έλληνα παραγωγό δε θα είναι τόσο ευνοϊκές;

Α.Χ.: Η πείρα και ο χρόνος έχει δείξει ότι κάθε νέα αλλαγή που γίνεται σε επίπεδο Ε.Ε, είτε συλλογικά, είτε εξειδικευμένα σε διάφορα προϊόντα είναι προς το αρνητικότερο, με την έννοια ότι η διαδικασία είναι περισσότερο πολύπλοκη. Σε γενικές γραμμές μπορούμε να πούμε ότι θα δυσκολευτούν οι έλληνες παραγωγοί στο μέλλον, όσον αφορά στις καλλιέργειες ως προς την εφαρμογή της νέας ΚΑΠ, αλλά αυτό από την άλλη μεριά δε σημαίνει ότι θα είναι και πολύ χειρότερα τα πράγματα. Από τη μια πλευρά με τη νέα ΚΑΠ φαίνεται ότι θα μπει τάξη στο συνολικότερο σύστημα παραγωγής, διακίνησης, εμπορίας των αγροτικών προϊόντων από την άλλη όμως γίνεται περισσότερο πολύπλοκο το σύστημα και αυτή τη στιγμή δεν είναι κατανοητό το πώς ακριβώς θα γίνει. Αυτό που διαπιστώσαμε και μέσω της έκθεσης είναι ότι υπάρχει μια μεταστροφή κι ένας προβληματισμός των παραγωγών από τη φυτική παραγωγή στη ζωική και αυτό νομίζω ότι είναι ένα πολύ σημαντικό θέμα. Βλέπουμε παραδοσιακούς καλλιεργητές που ασχολούνταν καθαρά με τη φυτική παραγωγή και δεν είχαν καμία σχέση με τη ζωική να εκδηλώνουν ενδιαφέρον για αυτή και ήδη, κάποιοι έχουν μεταπηδήσει σε αυτήν. Με την έννοια αυτή θα υπάρξει στο επόμενο χρονικό διάστημα μια ανάπτυξη ευρύτερα της κτηνοτροφίας.

ΠτΘ: Αυτό είναι πολύ σημαντικό από την άλλη όμως δεν εγκυμονεί κινδύνους;

Α.Χ.: Ναι είναι σημαντικό, όμως οι παραγωγοί που θέλουν να στραφούν στην κτηνοτροφία, ή που ήδη έχουν στραφεί προς αυτήν θα πρέπει να είναι προσεκτικοί, να εξετάσουν στην παραμικρή λεπτομέρεια το στάδιο στο οποίο βρίσκεται αυτή τη στιγμή ο συγκεκριμένος κλάδος, ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζει, τα μειονεκτήματα. Πρώτα θα πρέπει να εξετάσουν τα αρνητικά και μετά τα θετικά. Πολλοί θεωρούν, και όντως είναι έτσι, ότι η κτηνοτροφία έχει ένα σταθερό εισόδημα και αφήνει κάποια κέρδη. Για να γίνει αυτό όμως από την άλλη μεριά θα πρέπει να έχουν στο πίσω μέρος του μυαλού τους ότι αυτό απαιτεί εν αντιθέσει με τη φυτική παραγωγή καθημερινή ενασχόληση. Είναι διατεθειμένοι να αφήσουν την «πολυτέλεια» της φυτικής παραγωγής σπέρνω, θερίζω, κλπ. σε ένα διάστημα που δεν έχει τόση βία και να προχωρήσουν σ’ ένα σύστημα που απαιτεί καθημερινή παρουσία στην κτηνοτροφική μονάδα; Σε αυτό βέβαια θα παίξει ρόλο και η αλλαγή νοοτροπίας.

ΠτΘ: Βέβαια σήμερα κ. Αθανασιάδη ο κτηνοτρόφος δεν είναι ο κτηνοτρόφος που γνωρίζαμε πριν κάποια χρόνια…

Α.Χ.: Ναι, αλλά ακόμη δεν είμαστε στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Αν πάρουμε σαν βάση τις κτηνοτροφικές μονάδες της επικράτειας θα διαπιστώσουμε ότι ένας μικρός αριθμός, σεβαστός μεν, είναι σύγχρονες μονάδες.

ΠτΘ: Ποια είναι τα σύγχρονα δεδομένα της ελληνικής γεωργίας και ποια είναι η θέση των ελληνικών αγροτικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά;

Α.Χ.: Θα ξεκινήσω με μία τετριμμένη φράση. Στρεφόμαστε πλέον στην ποιότητα και όχι στην ποσότητα. Είναι κάτι το οποίο τονίζεται τα τελευταία χρόνια, ενδεχομένως αόριστα και για ορισμένους είναι και καραμέλα, αλλά είναι πραγματικότητα. Από εδώ και στο εξής κι όσο θα βαίνουμε προς την περικοπή των επιδοτήσεων ο μόνος τρόπος για επιβίωση είναι να παράγουμε ποιοτικά προϊόντα από τη μια μεριά κι από την άλλη θα πρέπει να υπάρχουν συλλογικοί φορείς που θα εκπροσωπούν τους παραγωγούς. Θα πρέπει να ξεχάσουμε αυτό που λέμε «γεωργία της μοναξιάς» όπου ο καθένας από μόνος του προσπαθεί να αντεπεξέλθει. Αυτό είναι τελειωμένη υπόθεση. Χωρίς συλλογική προσπάθεια δεν μπορούμε να προχωρήσουμε. Δεν γνωρίζω αν αυτή η συλλογική προσπάθεια θα έχει τη μορφή ομάδων παραγωγών ή νέου τύπου συνεταιρισμών αλλά είναι επιβεβλημένη.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι μπορούν να ανταγωνιστούν τα ελληνικά προϊόντα τα ευρωπαϊκά;

Α.Χ.: Πιστεύω ότι αυτό είναι δυνατό, γιατί απ’ όσο γνωρίζουμε αυτή τη στιγμή μπορούμε να παράγουμε τα λεγόμενα ποιοτικά προϊόντα, και να ανταγωνιστούμε τα ευρωπαϊκά. Επί του θέματος δεν πρέπει να ξεχνάμε ένα κυρίαρχο παράγοντα, τις εδαφοκλιματικές συνθήκες που επικρατούν στη χώρα μας. Είναι ένα βασικό συγκριτικό πλεονέκτημα που διαθέτει η χώρα μας έναντι των άλλων χωρών. Επίσης πρέπει να δοθεί βαρύτητα στην πορεία και τη διάθεση των προϊόντων και αυτό είναι υποχρέωση όχι μόνο των αγροτών και των συλλογικών φορέων αλλά και της πολιτείας, η οποία πρέπει να ανοίξει δρόμους, διόδους προώθησης αυτών των προϊόντων.

ΠτΘ: Δεν πρέπει όμως και η ανταγωνιστικότητα των αγροτικών προϊόντων να αναζητηθεί και μέσα από την αλυσίδα παραγωγή, μεταποίηση, εμπορία;

Α.Χ.: Αυτό έχει ξεκινήσει. Για παράδειγμα αναφέρω το βαμβάκι, που στη Θεσσαλία τουλάχιστον είναι κυρίαρχη παραγωγή και ήδη υπάρχει αυτή τη στιγμή από την πλευρά των εκκοκκιστών τάση ολοκλήρωσης της αλυσίδας. Παραγωγή βαμβακιού, πώληση βαμβακόσπορου, φυτοφαρμάκων, διαφόρων φυτοπροστατευτικών προϊόντων, πώληση καλύπτοντας όλο τον κύκλο εργασιών του βαμβακιού. Κάτι ανάλογο θα αρχίσουμε να βλέπουμε κι από κάποιους άλλους ιδιώτες κι από κάποιες άλλες ομάδες παραγωγών. Αυτό είναι το μελλοντικό διάγραμμα των αγροτικών μας προϊόντων.

ΠτΘ: Εντόνως όμως μιλάμε και για στροφή στην παραγωγή νέων καλλιεργειών…

Α.Χ.: Ναι, κι αυτό είναι κάπως αόριστο. Όλοι θέλουμε αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, αλλά μέχρι στιγμής δεν είδαμε κάτι τέτοιο. Έχει ξεκινήσει μια τάση όσον αφορά στα βιοενεργειακά φυτά για την παραγωγή βιοκαυσίμων, αλλά κι αυτή θέλει προσοχή και δημιουργεί ερωτηματικά ως προς την επιτυχία της. Το παρήγορο είναι ότι είμαστε υποχρεωμένοι σαν χώρα λόγω Ε.Ε. να παράγουμε μια συγκεκριμένη ποσότητα βιοκαυσίμων σε ένα χρονικό διάστημα δεκαετίας, που σημαίνει ότι θα υπάρξει αλλαγή καλλιεργειών και στροφή προς αυτές τις καλλιέργειες, όπως π.χ. ελαιοκράμβη, ηλίανθος, σόργος. Αυτές όμως οι καλλιέργειες δεν επιδοτούνται,- φυσικά δεν ξεχνάμε ότι οδηγούμαστε προς κατάργηση των επιδοτήσεων,- και άρα δε θα αναπληρώσουν το εισόδημα των υπαρχουσών καλλιεργειών σε πρώτη φάση τουλάχιστον, αλλά είναι μια διέξοδος. Μια άλλη διέξοδος αποτελεί η βιολογική γεωργία και η βιολογική κτηνοτροφία, όπου υπάρχει μεγάλο περιθώριο ανάπτυξης.

ΠτΘ: Και πάλι όμως κ. Αθανασιάδη τίθεται θέμα ενημέρωσης…

Α.Χ.: Να τονίσουμε ότι από ένα σημείο και μετά, τόσο οι μεμονωμένοι παραγωγοί όσο και οι συλλογικοί φορείς δε μπορούν να μιλούν για έλλειψη ενημέρωσης με την έννοια ότι κυκλοφορούν έντυπα αγροτικά, υπάρχει η πληροφόρηση από το Internet, φυλλάδια από το Υπουργείο Γεωργίας. Υπάρχει πηγή ενημέρωσης την οποία θα πρέπει να την αναζητήσουν και οι ίδιοι οι παραγωγοί. Μην επαφιόμαστε σ’ αυτό, ότι δεν μας ενημερώνει κανείς, είναι υποχρέωση των παραγωγών να ψάξουν να ενημερωθούν.

Από την άλλη πλευρά για τη βιολογική γεωργία θα σας αναφέρω ένα παράδειγμα, υπάρχουν τώρα τρεις πιστοποιητικοί οργανισμοί. Δεν κοστίζει τίποτα, μηδαμινό είναι το κόστος να κάνεις ένα τηλέφωνο σε μια από αυτές τις εταιρείες πιστοποίησης και να πάρεις κάποιες πληροφορίες εξειδικευμένες.

ΠτΘ: Έχετε απόλυτο δίκιο κ. Αθανασιάδη, αλλά υπάρχει και μια νοοτροπία η οποία δύσκολα ξεπερνιέται…

Α.Χ.: Αν δεν αλλάξει η νοοτροπία των ελλήνων παραγωγών δε θα γίνει τίποτα. Και η αλλαγή νοοτροπίας συνίσταται και σ’ αυτό. Διερευνά ο παραγωγός ή οι παραγωγοί το τι γίνεται παραπέρα. Δε μένουμε στο παρελθόν ούτε στο παρόν. Ψάχνουμε και για το μέλλον. Πρέπει και οι ίδιοι να έχουν τις ανησυχίες τους. Είδαμε τώρα στην «Agrotica» διαπιστώσαμε ότι υπάρχει ανησυχία, γιατί βρισκόμαστε προ των πυλών της εφαρμογής της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Αυτή η ανησυχία όμως έπρεπε να υπάρχει εδώ και μια πενταετία, κάποιοι λένε και νωρίτερα, ούτως ώστε τώρα ο κάθε παραγωγός να έχει ξεκαθαρίσει στο μυαλό του τι πρέπει και τι μπορεί να κάνει.

ΠτΘ: Πάντως επικρατεί και η αντίληψη ότι οι αγρότες της Θεσσαλίας είναι πολύ πιο μπροστά απ’ ότι της Θράκης, ότι είστε σε πλεονεκτικότερη θέση κι ότι σας προσέχουν πολύ περισσότερο οι εκάστοτε κυβερνήσεις…

Α.Χ.: Αυτό που μπορώ να πω εγώ είναι ότι οι μεν Θεσσαλοί, όσον αφορά στο βαμβάκι «κατηγορούν» τους παραγωγούς της Μακεδονίας, ότι τους κόβουν μερίδιο που παραδοσιακά τους ανήκει, από την άλλη πλευρά υπάρχει η νοοτροπία από τους Μακεδόνες παραγωγούς ότι οι Θεσσαλοί τα καρπώνονται όλα. Προσωπικά βλέπω τους παραγωγούς ως ενιαίο σύνολο, γεωγραφικό. Δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ του παραγωγού της Κομοτηνής, της Λάρισας ή της Ηλείας. Ενδεχομένως πέσαμε σ’ αυτή τη λογική εξαιτίας των συνδικαλιστών. Ο κάθε αγροτοσυνδικαλιστής και ακόμη και η εκάστοτε κυβέρνηση, για να αποφύγουν τυχόν δικές τους ευθύνες, παραλήψεις πάνω στον τομέα της ενημέρωσης της πληροφόρησης, ρίχνουν το μπαλάκι ότι εκεί είναι καλύτερα και γίνεται μια διαμάχη μεταξύ των παραγωγών. Δυστυχώς βλέπουμε το δένδρο και χάνουμε το δάσος.

ΠτΘ: Θα κάνω ένα τελευταίο σχόλιο για το περιοδικό σας το οποίο είναι ενδιαφέρον και μάλιστα θα έλεγα ότι αναφέρεται σε καλλιέργειες άγνωστες σε μας, όπως η τρούφα…

Α.Χ.: Πρέπει να πληροφορούμε και να ενημερώνουμε τον έλληνα παραγωγό για οτιδήποτε. Πάντως όσον αφορά στην τρούφα, είναι μια πραγματικά επαναστατική καλλιέργεια, η οποία θα έχει μέλλον για τα επόμενα 10-15 χρόνια, αρκεί να το πάρουν ζεστά οι «ξύπνιοι» παραγωγοί. Το λέω αυτό γιατί το κόστος εγκατάστασης καλλιέργειά της είναι πολύ μικρό σε σχέση με τις υπάρχουσες καλλιέργειες και τα κέρδη είναι μυθικά. Με την έννοια αυτή, καλό είναι κάποιοι παραγωγοί που βλέπουν λίγο πιο μπροστά να μην αφήσουν την ευκαιρία να πάει χαμένη.

ΠτΘ: Καλλιεργείται ήδη εδώ στην Ελλάδα;

Α.Χ.: Εδώ στην Ελλάδα έχει ξεκινήσει η καλλιέργεια στην Κοζάνη, την Αιτωλοακαρνανία, σε νηπιακή μορφή, αλλά τα επόμενα χρόνια θα έχει μεγαλύτερη ανάπτυξη. Το μόνο πρόβλημα όσον αφορά αυτή την καλλιέργεια είναι η διάθεση. Πρέπει να ψάξεις να βρεις πού θα διαθέσεις το προϊόν. Κυρίως εισάγεται στη Γαλλία και στην Αμερική, οπότε μπαίνεις σε κάποιες άλλες παραμέτρους, άγνωστες στους έλληνες παραγωγούς. Αυτό όμως διευθετείται αρκεί να υπάρχει θέληση.

ΠτΘ: κ. Αθανασιάδη σας ευχαριστώ πάρα πολύ.

Α.Χ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

A.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.