«Να μαθει η μειονοτητα να διεκδικει»

Τη συνέχεια της πολύ ενδιαφέρουσας συνέντευξης του κ. Ιμπράμ Ονσούνογλου φιλοξενεί σήμερα η στήλη, αναδημοσιευμένη από την εφημερίδα «Trakya’nın Sesi» και μεταφρασμένη και πάλι από τη συνεργάτιδα του ΠτΘ Σιμπέλ Χατζή Αλή.

Με προεκτάσεις περισσότερο πολιτειακές αυτή τη φορά, με το μαχαίρι ν΄ ακουμπά στο κόκαλο συχνά, ο κ. Ονσούννογλου καταλήγει και πάλι στο ζήτημα που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για χειραφέτηση και ανάληψη σοβαρών πρωτοβουλιών από την ίδια τη μειονότητα, στο χώρο όπου διαβιεί και όχι μετάθεση ευθυνών κι ενεργειών που θα της λύσουν τα όποια προβλήματα.

Ας τον παρακολουθήσουμε…

– Κ. Ονσούνογλου, έχετε φακελωθεί ποτέ στη ζωή σας; Γιατί υπάρχει μια εγκύκλιος που έχει στείλει η διοίκηση πεζικού σε ορισμένους έπαρχους με την οποία ζητάει τα ονόματα εκείνων των πολιτών που είναι οπαδοί των ΗΠΑ της Ε.Ε. …

– Εγώ αντί για τον όρο «φακέλωμα» χρησιμοποιώ τη λέξη «αποδελτίωση», επηρεασμένος από την ελληνική γλώσσα. Κάθε κράτος που σέβεται τον εαυτό του φακελώνει τους πολίτες του. Το φακέλωμα είναι μια από τις βασικές λειτουργίες του κράτους. Εμείς, όταν ζητάμε την κατάργηση του φακελώματος, ως ένα δημοκρατικό και φιλελεύθερο αίτημα, στην πραγματικότητα θέλουμε να καθαριστεί το περιεχόμενό του από αντιδημοκρατικά στοιχεία. Επίσης, θέλουμε να μην χρησιμοποιείται το φακέλωμα κατά του πολίτη. Δεν μπορεί να αποτελεί θέμα του φακελώματος η δήλωση απόψεων, η δήλωση επιλογής, η δήλωση συμμετοχής, δηλαδή πράξεις που κάνει κάποιος όταν ασκεί τα δικαιώματά του. Το πρόβλημα του φακελώματος ήταν πολύ επίκαιρο και στην Ελλάδα πριν 15 χρόνια. Έλεγαν ότι στις αποθήκες της αστυνομίας είχαν μαζέψει εκατομμύρια φακέλους. Πριν από δυο χρόνια ο πρωθυπουργός Σημίτης αποκάλυψε στη βουλή πως τον είχε φακελώσει η τότε κυβέρνηση, στα τέλη του 1970. Τελικά η κυβέρνηση Παπανδρέου ανακοίνωσε ότι αφάνισαν αυτούς τους φακέλους. Οι φάκελοι των μελών της μειονότητας δεν αφανίστηκαν, αυτή είναι μια λεπτομέρεια που την θυμάμαι. Όσο για μένα, όπως όλοι, σίγουρα και εγώ θα είμαι φακελωμένος. Αλλά δεν μπορώ να ξέρω για ποιο πράγμα. Εξάλλου, δεν μπορεί να μάθει κάποιος αν είναι φακελωμένος. Γι΄ αυτό το λόγο αντιμετωπίζει διάφορα προβλήματα και δεν μπορεί να τα εξηγήσει. Κάποιες φορές τυχαία συναντάς κάποιον που έχει διαβάσει το φάκελό σου, σου τα λέει αυτός και μαθαίνεις αυτά που είναι γραμμένα για σένα. Εγώ το έζησα δυο φορές αυτό. Έτσι έμαθα κάποια πράγματα σχετικά με το φάκελό μου στην Ελλάδα. Όσον αφορά στην ορθότητα αυτών των πληροφοριών φυσικά δεν βάζω το χέρι μου στη φωτιά. Μόνο έμμεσα μπορείτε να βγάλετε κάποια συμπεράσματα. Για παράδειγμα: Στο φάκελο μου στην Ελλάδα με αποκαλούν «αναρχικό» και όχι «κομμουνιστή». Οι κατάσκοποι της Ελλάδας γνωρίζουν ότι δεν είμαι μέλος ενός κομμουνιστικού κόμματος ή οργάνωσης. Αλλά οι κατάσκοποι της Τουρκίας; Ένα θέμα μου τράβηξε την προσοχή. Όταν πήγα στην Τουρκία με το που βγήκα από τη Μαύρη Λίστα, συναντήθηκα με κάποιους «σημαντικούς» παλιούς δυτικοθρακιώτες που συνέβαλαν στα γεγονότα της περιόδου 1987-97 στη μειονότητα. Με θεωρούσαν αδίστακτο κομμουνιστή. Ξαφνιάστηκα. Πού ήμασταν και πού φτάσαμε… Δεν τους είχα δει εδώ και δεκάδες χρόνια. Από πού έμαθαν κάτι που δεν είμαι; Φαίνεται από το φακέλωμα…

– Στην περίοδο 1987-1997 υπήρξε φακέλωμα;

– Εγώ δεν ήμουν εκεί, δεν ξέρω. Αλλά όπου υπάρχει κίνηση υπάρχει και φακέλωμα και στη μειονότητα η κίνηση ξεκίνησε το 1980…

– Φακέλωμα γινόταν και στις δυο πλευρές;

– Όπως σας είπα, αυτό το γνωρίζει αυτός που φακελώνει και όχι αυτός που φακελώνεται. Αφού το φακέλωμα είναι μια λειτουργία του κράτους, σίγουρα γινόταν. Ίσως και από τις δυο πλευρές. Δεν επιλέχτηκαν με κλήρωση αυτοί που μπήκαν στη Μαύρη Λίστα του 1987. Μπήκα στη Μαύρη Λίστα μετά από το φακέλωμα που έγινε πιο μπροστά. Το ερώτημα είναι ποια ήταν τα κριτήρια; Δηλαδή ποιο ήταν το περιεχόμενο του φακελώματος. Δεν μπορείς να πεις κάτι οριστικό χωρίς να διαβάσεις τους σχετικούς φακέλους. Αλλά πάλι μπορείς να κάνεις κάποιες υποθέσεις. Το να κατηγορείσαι για κομμουνισμό μπορεί να είναι ένα από τα κριτήρια. Από το 1974 το κομμουνιστικό κόμμα άρχισε να δραστηριοποιείται ελεύθερα, το ΚΚΕ συμμετείχε στις εκλογές και είχε εκπροσώπους στη Βουλή. Αλλά στην Τουρκία συνέχιζε ακόμα το κυνήγι των κομμουνιστών, το οποίο είχε αρχίσει μετά τις 12 Σεπτεμβρίου. Άρα δίκαια οι κομμουνιστές της μειονότητας είχαν συμπεριληφθεί στη Μαύρη Λίστα. Ένα άλλο κριτήριο ίσως να είναι ο αντιμωαμεθανισμός. Αυτός ο πολιτικός όρος μετά το 1987 μπήκε στη βιβλιογραφία της μειονότητας και έγινε ένας όρος που χρησιμοποιείται πολύ. Για παράδειγμα ένας μειονοτικός «Χ» δουλεύει κοντά σε έναν Έλληνα. Αυτό δεν είναι κάτι που αποδεικνύει πολύ καλά τον αντιμωαμεθανισμό αυτού του ατόμου; Τώρα μάθαμε και ένα άλλο κριτήριο. Να είσαι οπαδός της Ε.Ε. αποτελούσε έναν ακόμη λόγο για φακέλωμα. Οι περισσότεροι νόμισαν ότι θα σταματήσουν οι καταπιέσεις μετά την ένταξη της Ελλάδας στην τότε Ευρωπαϊκή Κοινότητα κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ΄80. Προφανώς αυτές ήταν οι αιτίες του φακελώματος και αυτοί που φακελώνονταν αποτελούσαν τη Μαύρη Λίστα.

– Αναφέρατε την Ε.Ε. Πώς επηρέασε τα μειονοτικά προβλήματα η είσοδος της Ελλάδας στην Ε.Ε.;

Επηρέασε θετικά, αλλά καθυστερημένα. Η ένταξη της Ελλάδας στην τότε Ευρωπαϊκή Κοινότητα έγινε εκτάκτως. Δεν βάλανε κάποιο όρο στην Ελλάδα λέγοντας «άιντε, προσάρμοσε τους νόμους σου στις κατακτήσεις της Ε.Ε.». Αν είχε γίνει κάτι τέτοιο, θα έλεγαν «ακύρωσε τα διοικητικά μέτρα που εφαρμόζεις στη μειονότητα τα οποία είναι σύμφωνα με το σύνταγμά σου». Αλλά δεν το είπαν. Και η μειονότητα, για περισσότερα από δέκα χρόνια συνέχισε να ζει υπό συνθήκες απαρτχάιντ της Νότιας Αφρικής σε μια χώρα της Ε.Ε.. Το άρθρο 19 για την ιθαγένεια ακυρώθηκε μόλις το 1998. Δηλαδή ακριβώς 18 χρόνια μετά. Αυτό το τελευταίο συμβολίζει το τέλος της εκπατριστικής πολιτικής κατά της μειονότητας. Από αυτήν την άποψη ως μειονότητα έχουμε τεκμηριωμένα και δίκαια παράπονα από την Ε.Ε. Αλλά και η μειονότητα έχει κουσούρια. Δεν μεταφέραμε τα προβλήματά μας στην Ε.Ε. Ούτε και σήμερα το κάνουμε αυτό. Δεν έχουμε κάποιο πολιτικό όργανο για να το κάνει.

– Δεν γίνεται φακέλωμα στην Ε.Ε.;

– Φακέλωμα υπάρχει παντού. Αλλά τα προβλήματα της μειονότητας είναι διαφορετικά και ξεπερνούν το θέμα του φακελώματος.

– Ποια είναι αυτά τα προβλήματα;

– Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της μειονότητας είναι η απασχόληση. Στην απασχόληση υπάρχουν ακόμα μεγάλες διακρίσεις. Ένα μεγάλο μέρος της μειονότητας ασχολείται με τον καπνό. Μετά από μερικά χρόνια ο καπνός θα πάψει να αποτελεί απασχόληση. Το πρόβλημα της ανεργίας θα πάρει μεγάλες διαστάσεις. Στην πραγματικότητα από τότε που σταμάτησαν σε μεγάλο βαθμό οι καταπιέσεις και οι διαχωρισμοί – ας μην ξεχνάμε ότι η διαχωριστική πολιτική εστιαζόταν πάνω στην οικονομία και στην απασχόληση και σκόπευε στην κατάρρευση της μειονότητας από οικονομική άποψη – τα μέλη της μειονότητας προσπαθούν να χαράξουν ένα δρόμο για τον εαυτό τους και πολλές φορές το καταφέρνουν. Βρίσκουν καινούργιες απασχολήσεις, κάνουν συνεταιρισμούς με τα μέλη της πλειονότητας. Αλλά δεν φτάνουν όλα αυτά. Συνεχίζουν οι διαχωρισμοί στο θέμα της απασχόλησης. Για παράδειγμα οι μειονοτικοί που δουλεύουν στο δημόσιο είναι αν όχι ανύπαρκτοι, πολύ λίγοι. Ύστερα από τριάντα χρόνια οικονομικού διαχωρισμού μεταξύ πλειονότητας και μειονότητας δεν κλείνει το χάσμα που δημιουργήθηκε. Για να ξεπεραστεί αυτή η διαφορά η κυβέρνηση πρέπει να πάει σε κάποιες θετικές διακρίσεις. Για παράδειγμα τέτοιες διακρίσεις γίνονται σε αυτούς που έρχονται από την πρώην ΕΣΣΔ.

– Κατά τη γνώμη σας τι είδους ενέργειες πρέπει να γίνουν;

– Η μειονότητα πρέπει να οργανωθεί. Κατά τον ορισμό, μειονότητα είναι μια κοινωνία που έχει τα δικά της έθιμα και λειτουργεί μόνη της μέσα σε νομικά πλαίσια. Πρέπει να δικαιώσει λοιπόν αυτόν τον ορισμό. Πρώτα από όλα η μειονότητα χρειάζεται πολιτική οργάνωση. Μια ή περισσότερες. Ένα ίδρυμα που χρειάζεται η μειονότητα είναι εκείνο που θα εστιάζει στο θέμα της βελτίωσης των σχέσεων μειονότητας και πλειονότητας. Ένα τέτοιο ίδρυμα μπορεί να ιδρυθεί σε συνεργασία με τα μέλη της πλειονότητας. Μπορεί να σκεφτεί κανείς και άλλες μη κυβερνητικές οργανώσεις. Για παράδειγμα, μια οργάνωση που επικεντρώνεται στα ανθρώπινα και στα μειονοτικά δικαιώματα. Φυσικά, αρχικά, πρέπει να βελτιωθεί η υπάρχουσα δομή. Με αυτό εννοώ τους θρησκευτικούς, κοινωνικούς και εκπαιδευτικούς μας φορείς. Αυτοί οι φορείς λειτουργούν ή δεν λειτουργούν χωρίς να υπακούουν σε κάποιους συγκεκριμένους νόμους, χωρίς να τους γίνεται κάποιος έλεγχος από πλευράς της μειονότητας. Πρέπει να καταρρεύσει η νοοτροπία που επικρατεί στη μειονότητα. Όπως συμβαίνει στο παράδειγμα «ανέλαβε ο δικηγόρος την υπόθεση», έτσι και η μειονότητα έχει μεταβιβάσει τη συλλογική της ζωή στην «Υψηλή Πύλη». Η μειονότητα πρέπει να μάθει να διεκδικεί και να στέκεται στα δικά της πόδια.

Εβρέν Δεδέ

Trakya’nin Sesi, 25/03/2004

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.