«Να επιστραφει στο ΥΠΕΧΩΔΕ, ως αναξιοπιστη και μη επαρκως τεκμηριωμενη»

Το έργο Χρυσού Σαπών είναι τοπικό θέμα και υπάγεται στην αρμοδιότητα του Περιφερειακού Τμήματος Θράκης του ΤΕΕ, όπως διαβεβαιώνει ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, κ. Παναγιωτόπουλος. Στη χθεσινή επίσημη παρουσίαση της κριτικής της Ομάδας Εργασίας του ΤΕΕ Θράκης επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων κατέστη σαφές, με τεκμηριωμένα επιστημονικά επιχειρήματα, ότι «η παράθεση στοιχείων πολλαπλώς ελεγχομένων ως ανακριβών οδηγεί σε μια βάσιμη θέση ότι ζητείται αδειοδότηση μιας διαδικασίας διαφορετικής από εκείνη που τελικώς θα εφαρμοστεί». Το ξεκάθαρο μήνυμα της Ομάδας Εργασίας του ΤΕΕ Θράκης οδηγεί αβίαστα στη μία και μόνη λύση της επιστροφή της Μ.Π.Ε. στο ΥΠΕΧΩΔΕ, χωρίς να εξεταστεί, διότι διαφαίνεται η πρόθεση της εταιρείας να μεταπηδήσει στη μέθοδο της κυάνωσης, παρόλο που τώρα διαρρηγνύει τα ιμάτιά της ότι η διαδικασία που προτείνει δεν περιέχει έχει κυάνιο.

Πρόεδρος Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, Κ. Παναγιωτόπουλος: «Το έργο είναι στην αρμοδιότητα του Περιφ. Τμήματος Θράκης του ΤΕΕ»

Στην αίθουσα εκδηλώσεων του Επαγγελματοβιοτεχνικού Επιμελητηρίου Ροδόπης επέλεξαν να ενημερώσουν γύρω από το χρυσό τους φορείς και το κοινό ο νυν και ο πρώην πρόεδρος του ΤΕΕ – Θράκης, κ.κ. Πίτατζης και Τσάγκος, και δύο από τους τρεις επιστήμονες, που συγκρότησαν την Ομάδα Εργασίας του ΤΕΕ – Θράκης, συγκεκριμένα οι κ.κ. Γιώργος Τριανταφυλλίδης και Παναγιώτης Παρασκευόπουλος. Ο κ. Γιώργος Πίτατζης ανέλαβε, πριν ξεκινήσουν οι επιστημονικές τοποθετήσεις, να ξεκαθαρίσει τα περί αρμοδιότητας του ΤΕΕ Θράκης στο Έργο Χρυσού Σαπών, διαβάζοντας επιστολή του προέδρου του ΤΕΕ, κ. Παναγιωτόπουλου: «Σχετικά με το «Έργο Χρυσού Σαπών» και σε συνέχεια του Α.Π. 28982/30.10.2002 εγγράφου μας προς το Νομαρχιακό Συμβούλιο του Νομαρχιακού Διαμερίσματος Ροδόπης, το οποίο σας κοινοποιήσαμε, προς αποφυγήν οποιασδήποτε παρανοήσεως διευκρινίζουμε τα ακόλουθα: Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας διαβίβασε προς το νομαρχιακό Συμβούλιο Ροδόπης, όπως του ζητήθηκε, τις επιστημονικές παρατηρήσεις της Επιστ. Επιτροπής – Ειδικότητας Μηχανικών Μεταλλείων – Μεταλλουργών του ΤΕΕ επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το «Έργο Χρυσού Σαπών» και ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τον τρόπο εξόρυξης του μεταλλεύματος.

Το ΤΕΕ δεν ασχολήθηκε και, πολύ περισσότερο, δεν έλαβε ουδεμία θέση επί του γενικότερου θέματος της επένδυσης. Το έργο αυτό, ως τοπικό θέμα, είναι στην αρμοδιότητα του Περίφ. Τμήματος Θράκης του ΤΕΕ, το οποίο θα αξιολογήσει τις γενικότερες παραμέτρους και θα σταθμίσει τις επιπτώσεις του». Η επιστολή του κ. Παναγιωτόπουλου έρχεται να διασκεδάσει τις απόψεις που ήθελαν το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας να στηρίζει την επένδυση και δηλώνει σαφώς, ότι το έργο είναι στην αρμοδιότητα του ΤΕΕ Θράκης.

Η θέση του ΤΕΕ Θράκης για την έγκριση της Μελέτης Περιβαλλοντικής Επιπτώσεων

Ο κ. Πίτατζης ανέγνωσε τη θέση της Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ Θράκης για την έγκριση της ΜΠΕ, παρουσιάζοντας και ένα σύντομο ιστορικό του αρχικού και του τωρινού επιχειρηματικού ενδιαφέροντος: «Τα τελευταία χρόνια, παρουσιάστηκε σοβαρό ενδιαφέρον στην περιοχή της Θράκης, να αναπτυχθούν δύο επιχειρηματικά σχέδια εκμετάλλευσης χρυσοφόρων κοιτασμάτων που υπάρχουν στην περιοχή. Το Περιφερειακό Τμήμα Θράκης του ΤΕΕ στα πλαίσια του ρόλου του και της κοινωνικής του δράσης, ασχολήθηκε και παρακολουθεί στενά το θέμα. Έτσι έχει γίνει μία σειρά ενεργειών, όπως παρουσιάζονται στην συνημμένη απόφαση της Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ Θράκης (16-1-01), με τις οποίες καταδείχθηκαν τα σοβαρότατα προβλήματα που υπάρχουν στην ανάπτυξη των συγκεκριμένων επενδύσεων τόσο για το ανθρωπογενές όσο και για το φυσικό περιβάλλον. Η βασική μέθοδος ανάκτησης του χρυσού με χρήση κυανίου που προτάθηκε τότε και στα δύο προγράμματα ελέγχεται σοβαρά για περιβαλλοντικούς λόγους ως εξαιρετικά επικίνδυνη διαδικασία.

Στον χρόνο που διέρρευσε από την ανωτέρω αναφορά μας, προέκυψε μία σημαντική τροποποίηση στο επιχειρηματικό πλάνο της μίας επένδυσης με την πρόταση πραγματοποίησης της διαδικασίας ανάκτησης του χρυσού χωρίς χρήση κυανίου. Για τον λόγο αυτό εκπονήθηκε Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.), η οποία κατατέθηκε προς έγκριση. Το νέο επιχειρηματικό σχέδιο και στοιχεία της Μ.Π.Ε., παρουσιάστηκαν στο ΤΕΕ – Περιφερειακό Τμήμα Θράκης, από την ενδιαφερόμενη εταιρεία, ύστερα από αίτημα του ΤΕΕ.

Η πλήρης Μ.Π.Ε. δεν διατέθηκε αν και ζητήθηκε στην φάση αυτή.

Όταν ακολούθως διαβιβάστηκε η Μ.Π.Ε. στο Ν.Σ. Ροδόπης, το ΤΕΕ – Περιφερειακό Τμήμα Θράκης με δική του πρωτοβουλία την παρέλαβε ώστε να διατυπώσει τις απόψεις του επί αυτής. Προς τούτο μάλιστα συγκρότησε εξειδικευμένη Ομάδα Εργασίας (Ο.Ε.) ώστε η ενασχόλησή της να έχει την επιστημονική βαρύτητα και εγκυρότητα που απαιτεί το θέμα. Η Ο.Ε. εντόπισε αρκετά σημεία για τα οποία απαιτούνταν διευκρινίσεις για την Μ.Π.Ε. Οι διευκρινίσεις αυτές ζητήθηκαν μέσω του Ν.Σ. Ροδόπης και δόθηκαν από την Μεταλλευτικη Θράκης ΑΕ (μέσω του ΥΠΕΧΩΔΕ) ως Έκθεση Συμπληρωματικών Στοιχείων (Ε.Σ.Σ.)».

Στόχος του ΤΕΕ Θράκης η επιστημονική και έγκυρη ενημέρωση των φορέων

Ο κ. Πίτατζης ανέφερε ποιοι αποτελούν την Ομάδα Εργασίας: ο Δρ. Κυριάκος Αρίκας Γεωλόγος, Υφηγητής του Ινστιτούτου Ορυκτολογίας – Πετρολογίας του Πανεπιστημίου Αμβούργου Γερμανίας, ο Δρ. Γεώργιος Τριανταφυλλίδης, Μηχανικός Μεταλλείων – Μεταλλουργός, λέκτορας του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του Α.Π.Θ. και ο κ. Παναγιώτης Παρασκευόπουλος, χημικός μηχανικός, υγιεινολόγος. Μετά την παρουσίαση της Ομάδας Εργασίας ο κ. Πίτατζης παρουσίασε το λόγο της παρούσας τοποθέτησης του ΤΕΕ Θράκης: «Αντικείμενο της παρούσας τοποθέτησης του Π.Τ. Θράκης του ΤΕΕ είναι η κριτική για το επιχειρηματικό σχέδιο που έχει παρουσιαστεί τόσο στην Μ.Π.Ε. όσο και στην Ε.Σ.Σ., λαμβάνοντας υπόψη όλες τις παραμέτρους του προβλήματος από τεχνική – επιστημονική άποψη, από περιβαλλοντική άποψη καθώς και με την τοπική και αναπτυξιακή διάσταση.

Στόχος του ΤΕΕ είναι να ενημερωθούν με επιστημονικά έγκυρο τρόπο οι αρμόδιοι φορείς (Ν.Α. Ροδόπης, ΥΠΕΧΩΔΕ κλπ) ώστε να διευκολυνθούν στην ορθή λήψη αποφάσεων, αλλά και ο κάθε πολίτης του τόπου μας για τα νέα δεδομένα που διαμορφώνονται με την πραγματοποίηση του εξεταζόμενου προγράμματος».

Επί της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, ο κ. Πίτατζης μετέφερε τις κρίσεις των δεδομένων που διατέθηκαν:

«Σύμφωνα με τα στοιχεία που διατέθηκαν από την Μ.Π.Ε. και την Ε.Σ.Σ., διαπιστώθηκαν ασυμφωνίες και αντιφάσεις σε διάφορα θέματα που αντιμετωπίζονται, σε βαθμό που να κρίνεται η μελέτη αυτή αναξιόπιστη. Αναλυτικά στοιχεία των ασυμφωνιών και των προβληματισμών – ερωτημάτων που δημιουργούνται εξ αυτών παρουσιάζονται στην έκθεση της Ο.Ε. του ΤΕΕ – Θράκης».

Το λόγο πήρε ο κ. Τριανταφυλλίδης, αναλαμβάνοντας να επιχειρηματολογήσει επί των δεδομένων της μελέτης. Ανέτρεξε στην πρώτη συνεδρίαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Ροδόπης το 1999. «Ο κ. νομάρχης ζήτησε τότε απ’ το ΤΕΕ τεκμηρίωση θέσεων. Το ΤΕΕ με κάλεσε για να συγκροτήσουμε μια πρώτη ομάδα εργασίας, στην οποία συνεργάστηκα με τον Λέκτορα της Πολυτεχνικής Σχολής, κ. Χατζησπύρου, τη χημικό – μηχανικό, κ. Μελανθία Κάζη και το χημικό μηχανικό κ. Παρασκευόπουλο, με σκοπό να κρίνουμε τις μελέτες προέγκρισης χωροθέτησης για κυάνωση των μεταλλευμάτων στις περιπτώσεις Σαπών και Περάματος».

Ο κ. Τριανταφυλλίδης θύμισε τις δύο ημερίδες που διοργανώθηκαν τον Απρίλιο και τον Οκτώβριο του 2000, όπου είχε απορριφθεί η κυάνωση. «Πέρυσι η Μεταλλευτική Θράκης προέβη σε ανακοίνωση, που έλεγε ότι σέβεται την ευαισθησία του κόσμου για την εφαρμογή του κυανίου και προχωρά σε νέα τεχνική πρόταση, σύμφωνα με την οποία θα λειτουργήσει το μεταλλείο και θα γίνει παραγωγή και εξαγωγή του χρυσού χωρίς κυάνιο. Κατόπιν αυτού συγκροτήθηκε η νέα Ομάδα Εργασίας, που είχε αναλάβει μια επίπονη εργασία. Ο κ. Αρίκας, όντας στο Αμβούργο, λειτούργησε με την ψυχή του στην Κίρκη».

Τόνοι αποβλήτων και προδικασμένη περιβαλλοντική τραγωδία

Ο κ. Τριανταφυλλίδης θέλησε να δώσει έμφαση σε 2-3 σημεία σημαντικά για την ποιότητα των νερών, άρα και την υγεία του πληθυσμού. «Το πρώτο σημείο είναι το μέγεθος του λεγόμενου κοιτάσματος. Είναι υποκριτική η θέση ότι έχουμε ένα μικρό κοίτασμα στην Οχιά κι άλλο ένα μικρό στον Άγιο Δημήτριο. Ο στόχος για την επέμβαση είναι ολόκληρο το επιθερμικό πεδίο Αισύμης – Σαπών – Πετρωτών, μια έκταση μήκους 20 χλμ., πλάτους 2-4 χλμ. και βάθους 300 μέτρων. Στο χώρο αυτό υπάρχουν εκτεταμένες εμφανίσεις χρυσού με πολύ μικρές περιεκτικότητες. Όταν επομένως γίνεται λόγος για εκμετάλλευση κοιτασμάτων 100 και 200 τόνων, είναι η καταστροφή βουνών ολόκληρων. Η γη γίνεται απόβλητο μιας διεργασίας. Όταν λαμβάνεις 2 και 3gr στον τόνο, όλο το υπόλοιπο είναι απόβλητο.

Το εκπληκτικό είναι η χημεία αυτών των πετρωμάτων. Πρέπει να γίνει πεποίθηση στους κατοίκους ότι από πλευράς χημισμού, τα πετρώματα αυτά είναι από τα χειρότερα, τα συνθετότερα διεθνώς. Πρόκειται για επάλληλες γενιές ηφαιστείων, φορτωμένες με θειάφι, θειούχα μεταλλεύματα, αλουνίτες – ορυκτά που προήλθαν από την οξείδωση των αρχικών πετρωμάτων του ηφαιστείου-, σε βαθμό που αν επιχειρηθεί χημική ανάλυση σ’ ένα σημείο, η χημική ανάλυση σ’ ένα μέτρο απόσταση από αυτό το σημείο να διαφέρει μέχρι και 100%.

Όλα αυτά τα πετρώματα είναι εύκολοι πομποί των μετάλλων στο νερό, δηλαδή υδρολύονται. Μέταλλο στο νερό συνεπάγεται περιβαλλοντική τραγωδία. Όλα τα ρέματα της περιοχής Σαπών μέχρι το Πέραμα είναι μολυσμένα από τις απορροές. Φανταστείτε μαζικές εξορύξεις κι έκθεση αυτών των πετρωμάτων στην ατμόσφαιρα και τη βροχή».

Κρίσεις των δεδομένων που διατέθηκαν

Τα στοιχεία που διατέθηκαν από τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, για τα οποία γίνεται σαφής λόγος ασυμφωνίας και αντίφασης από την Ομάδα Εργασίας του ΤΕΕ – Θράκης, παρουσιάζουν ενδιαφέροντα σημεία:

«- Η μέση χημική σύσταση του κοιτάσματος δεν επιβεβαιώνεται από τα παρουσιαζόμενα δεδομένα χημικών αναλύσεων και χαρακτηρισμού δειγμάτων από την Οχιά και τον Αγ. Δημήτριο, μάλιστα πολύ λίγων αριθμητικά.

– Για τις εμφανίσεις χρυσού της περιοχής που είναι επιθερμικού τύπου σε επιφανειακές ή μικρού βάθους θέσεις, τα μεγέθη των κόκκων χρυσού είναι πολύ μικρά, της τάξεως των 5-10μm και σύμφωνα με την διεθνή εμπειρία και πρακτική δεν απολαμβάνονται πρακτικά με βαρυτομετρικό εμπλουτισμό. Η αναφορά για μεγέθη κόκκων χρυσού της τάξεως 130μm ελέγχεται από επιστημονική άποψη.

– Παρουσιάζεται μια περιεκτικότητα σε χρυσό του «χαλκούχου» συμπυκνώματος της τάξεως των 780gr/tn. Με τα δεδομένα της μελέτης, στην καλύτερη περίπτωση, στα ορυκτά του κοιτάσματος Οχιάς, η περιεκτικότητα είναι 15-19gr/tn. Ο εμπλουτισμός δωδεκαπλασιάζει περίπου την αρχική περιεκτικότητα των χρυσοφόρων πυριτών (5,5% αρχικά σιδηροπυρίτης/εναργίτης και 60% τελικά), οπότε η μέγιστη περιεκτικότητα σε χρυσό δεν θα μπορούσε να υπερβεί τα 200-250gr/tn. Στην παραπάνω περιεκτικότητα των 200gr/tn και με ύπαρξη 4% αρσενικού στο συμπύκνωμα αυτό, δεν είναι αποδεκτό στα χυτήρια.

– Η ύπαρξη όμως αρσενικού σε ποσότητα 6%, όπως υπολογίζεται από τα ορυκτολογικά δεδομένα της Ε.Σ.Σ. καθιστά ασύμφορη την διάθεση του συμπυκνώματος ακόμη και με περιεκτικότητα 800gr/tn. Εξάλλου, από έρευνα που έγινε σε βιομηχανία επεξεργασίας θειούχων μεταλλευμάτων του χαλκού – παραγωγό χαλκού (Nord Deutsche Affierie), το παρουσιαζόμενο συμπύκνωμα της Μ.Π.Ε. χαρακτηρίζεται ως πολυμεταλλικό και δυσκατέργαστο και θα αποκτούσε εμπορικό ενδιαφέρον μόνον λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς του σε Au και Ag, κάτι όμως το οποίο ελέγχεται για την ορθότητά του από την σύγκριση των στοιχείων Μ.Π.Ε. – Ε.Σ.Σ. όπως προαναφέρθηκε.

– Στην ορυκτολογία του συμπυκνώματος, στην Ε.Σ.Σ. αναφέρεται περιεκτικότητα 30% σε χαλαζία/αλουμίνιο. Και μόνο η παρατήρηση αυτή θέτει σε καθεστώς πλήρους αναξιοπιστίας όλο το τεχνικό περιεχόμενο της Μ.Π.Ε.

– Δεν αναφέρεται η παρουσία και ο ρόλος του τελλουρίου, το οποίο είναι ιδιαίτερα τοξικό και ορυκτολογικά μετέχει στα πετρώματα της περιοχής.

Όλα τα παραπάνω, σε συνδυασμό με το μικρό αριθμό αναλύσεων δειγμάτων και μάλιστα χωρίς καμία καταγραφή από αναλυτικό χημικό όργανο που υποστηρίζουν την Μ.Π.Ε. για τέτοιου είδους και τέτοιας επικινδυνότητας επένδυση, αλλά και σε συνδυασμό με την γνώση στοιχείων άλλων ερευνών (Μιχαήλ Κ./1993, Γεωλογία και γεωχημεία του επιθερμικού κοιτάσματος χρυσού περιοχής Κώνου – Έκθεση ΙΓΜΕ) για την περιοχή, οδηγούν σε σοβαρή αμφισβήτηση των διατιθέμενων στοιχείων από την Μ.Π.Ε. Όπως γίνεται σαφές, η βάση αναφοράς για τις Μ.Π.Ε. και για την αποδοχή τους στηρίζεται στην τεκμηριωμένη χρήση στοιχείων τα οποία δεν θα πρέπει να αμφισβητούνται κατ’ ουδένα τρόπο».

Συμπεράσματα – προτάσεις της Ομάδας Εργασίας

Χρυσός = κυάνωση

Ένα βασικό συμπέρασμα που έχει προκύψει από τα προαναφερόμενα είναι η αναξιοπιστία και η μη επαρκής τεκμηρίωση πολλών στοιχείων.

Όπως ενδεικτικά αναφέρεται στις προηγούμενες παραγράφους και αναλυτικά στα κείμενα της Ο.Ε. του ΤΕΕ-Θράκης υπάρχει ένα σημαντικό θέμα ως προς τη βιωσιμότητα ενός τέτοιου επιχειρηματικού σχεδίου. Η άποψη που διατυπώθηκε πολλές φορές στην διημερίδα που είχε οργανώσει το ΤΕΕ-Θράκης ότι για την εξαγωγική μεταλλουργία του χρυσού σήμερα «χρυσός σημαίνει κυάνωση» μάλλον εξακολουθεί να ισχύει, με συνέπεια να παραμένουν άλυτα τα μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματα της παραμόρφωσης του φυσικού τοπίου από τις μαζικές και εκτεταμένες εξορύξεις, της εναπόθεσης μεταλλευτικών αποβλήτων και της δημιουργίας όξινης απορροής.

Υπό το ανωτέρω πρίσμα, η παράθεση στοιχείων πολλαπλώς ελεγχομένων ως ανακριβών, οδηγεί σε μια βάσιμη θέση ότι ζητείται αδειοδότηση μιας διαδικασίας διαφορετικής από εκείνη που τελικώς θα εφαρμοστεί. Η μεταπήδηση από την μια διαδικασία (χωρίς κυάνιο) στην άλλη (με χρήση κυανίου), θα γίνει σε καθεστώς επαπειλούμενης ανεργίας κάποιων εργαζομένων που θα έχουν προσληφθεί και θα εργάζονται σε μια μη βιώσιμη επιχείρηση. Είναι φανερή στην περίπτωση αυτή η προσπάθεια κατατεμαχισμού της τοπικής κοινωνίας σε δύο στρατόπεδα.

Γι’ αυτό προτείνουμε στην παρούσα φάση η εν λόγω Μ.Π.Ε. να μην εξεταστεί και να επιστραφεί στο ΥΠΕΧΩΔΕ λόγω των προβλημάτων που προαναφέρθηκαν ως αναξιόπιστη και μη επαρκώς τεκμηριωμένη.

Ύστερα από τα παραπάνω το Π.Τ. Θράκης του ΤΕΕ εμμένει στην απόφαση-πρόταση που είχε διατυπώσει τον Ιανουάριο του 2001 (συνημμένη απόφαση), γιατί όπως διαφαίνεται δεν τίθεται θέμα διαφορετικού σχεδίου επένδυσης, αλλά διαφοροποίησης χρόνου εφαρμογής της αρχικής πρότασης επένδυσης με χρήση κυανίου.

Σε κάθε περίπτωση, πιστεύουμε ότι στην χώρα μας έχει αναπτυχθεί ένας εξαιρετικά ευαίσθητος σε θέματα Περιβαλλοντικής Προστασίας θεσμός με την λειτουργία του Στ Ε σε εξειδικευμένα περιβαλλοντικά προβλήματα που με τις αποφάσεις του στηρίζει το δικαίωμα στην ζωή του πολίτη. Η λειτουργία του θεσμού σε αντίστοιχες περιπτώσεις μεταλλευτικών εκμεταλλεύσεων της Χαλκιδικής δίνει τον τόνο για το πώς πρέπει να αντιμετωπίζονται θέματα με την λογική της αειφορίας ως το δίκαιο του 21ου αιώνα.

Το ΤΕΕ είναι αποφασισμένο, παρά τα όσα προβλήματα διαπιστώθηκαν τον τελευταίο καιρό και τις διάφορες προσπάθειες εμπλοκής της λειτουργίας του, να δώσει την μάχη για την μη υποβάθμιση των συνθηκών ζωής των κατοίκων της περιοχής, για την εξασφάλιση ασφαλών συνθηκών ανάπτυξης και λειτουργίας όλου του τόπου.

Ανάμεσα στα συμπεράσματα της Ομάδας εργασίας είναι και τα εξής, που αποδεικνύουν τις τεχνολογικές αντιφάσεις της:

«Το κοίτασμα «Οχιάς» λοιπόν περιέχει 5,5% κατ’ όγκο σιδηροπυρίτη/εναργίτη και 15 έως 19 g/t Au ο οποίος στο μεγαλύτερό του ποσοστό βρίσκεται μέσα στα ορυκτά αυτά. Γίνεται εμπλουτισμός μετά από λειοτρίβηση του κοιτάσματος (η διεργασία αυτή δεν επεμβαίνει στη χημεία των ορυκτών) και στο συμπύκνωμα τα ορυκτά σιδηροπυρίτης/εναργίτης μετέχουν κατά 60% περίπου. Δηλαδή επέρχεται εμπλουτισμός της τάξεως του x10 στα χρυσοφόρα ορυκτά. Τότε η περιεκτικότητα σε χρυσό του συμπυκνώματος θα έπρεπε να είναι μέχρι 200 g/t οπότε βέβαια με 4% περιεκτικότητα σε αρσενικό το συμπύκνωμα δεν είναι δεκτό (δεν μπορεί να πωληθεί) στα χυτήρια. Yπό το πρίσμα αυτό η αναφερόμενη στη ΜΠΕ περιεκτικότητα σε χρυσό του συμπυκνώματος των 779 g/t είναι νούμερο εκτός τόπου και χρόνου.

Θα μπορούσε να πωληθεί με 800 g/t σε χρυσό όπως αναφέρει η ΜΠΕ αλλά το νούμερο αυτό είναι πλήρως ασύμβατο με τη λογική του εμπλουτισμού!

Έστω όμως και με 800 g/t σε χρυσό θα ήταν αδύνατο να πωληθεί όταν η περιεκτικότητα σε αρσενικό είναι 6%, όπως αναφέραμε στα κείμενα της μελέτης!

Δεν είναι δυνατόν να αναφέρεται παρουσία αλουνίτη σε συμπύκνωμα ενώ στο αντίστοιχο κοίτασμα ο αλουνίτης να είναι απών!

Δεν είναι δυνατόν στην ορυκτολογία ενός κοιτάσματος να αναφέρεται περιεκτικότητα 30% σε χαλαζία/αλλουνίτη και στη χημική του ανάλυση να απουσιάζει το πυρίτιο και το αλουμίνιο!

Δεν είναι δυνατόν σε παρόμοια ΜΠΕ να μην αναφέρεται η παρουσία και ο ρόλος του τελλουρίου το οποίο είναι ιδιαίτερα τοξικό και ορυκτολογικά μετέχει στα πετρώματα της περιοχής!»

Μετά και τις νέες αποκαλύψεις που έγιναν από την επιστημονική ομάδα του ΤΕΕ Θράκης και τα σημαντικά κενά και τις ασάφειες που εντοπίστηκαν στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων ακολούθησαν ερωτήσεις σχετικές με το νερό, την τοξικότητα του υλικού του τέλματος, το πώς και από πού παίρνει το δικαίωμα η εταιρεία να διαχειριστεί τα επιφανειακά νερά και ποιοι κίνδυνοι ελλοχεύουν με το πέρας των δραστηριοτήτων.

Ισοζύγιο νερού

Αναφέρθηκε ότι η υπόγεια εκσκαφή της Οχιάς θα λειτουργήσει προς την κατεύθυνση μάστευσης ων υπερκείμενων νερών. Δηλαδή η επιφάνεια της υπόγειας εκσκαφής των 60 στρεμμάτων περίπου θα αποτελέσει τη «θηλή» ενός μαστού ο οποίος θα εκτείνεται στο υπερκείμενο βουνό πάνω από το κοίτασμα με πολύ μεγάλη βέβαια διάμετρο. Με το δεδομένο αυτό, παρόλο ότι στα πετρώματα της περιοχής η αναμενόμενη ποσότητα νερού είναι γενικά μικρή, στο στάδιο αυτό της μελέτης είναι πολύ χαμηλής αξιοπιστίας η πρόβλεψη της ποσότητας του νερού άντλησης από τα υπόγεια όταν στο μέλλον ανοίξει η στοά.

Επομένως, προκύπτει πρόβλημα αξιοπιστίας του αναφερόμενου ισοζυγίου νερού. Στην παρούσα ΜΠΕ αναφέρεται άντληση από τα υπόγεια 6 m3/hr ενώ στη ΜΠΕ της προέγκρισης χωροθέτησης της μονάδας με κυάνωση 8 m3/h. Το νούμερο αυτό απέχει κατά 33% από το προηγούμενο και ανατρέπει άρδην τον παρουσιαζόμενο σχεδιασμό του φράγματος και της λεκάνης αποβλήτων εάν τελικά αυτό είναι αληθινό.

Αν το ισοζύγιο νερού ανατραπεί, πράγμα και το πιθανότερο αν ληφθεί υπόψη το μέγεθος της εκσκαφής, τότε η εταιρία θα υποχρεωθεί να αντλεί το νερό στο Ζεστόρεμμα. Αλλά το νερό αυτό θα είναι νερό όξινης απορροής και η απλή διέλευσή του από ασβεστόλιθο (δεν αναφέρεται αλλά πιθανόν να επιχειρηθεί στο μέλλον αναφορά του όταν υπάρξει ανάγκη) μόλις και θα περιορίζει το δηλητηριασμό του.

Λιθογόμωση των στοών – Όξινη απορροή

Προκαλεί κατάπληξη η απλότητα με την οποία εξαφανίζεται κυριολεκτικά από προσώπου γης στη Μ.Π.Ε. η όξινη απορροή, φαινόμενο το οποίο με ελάχιστη έκθεση θειούχων πετρωμάτων στην ατμόσφαιρα σήμερα έχει προκαλέσει ακαταλληλότητα των επιφανειακών νερών στα ρέματα της περιοχής.

Μελετήθηκε η μέλλουσα ποσότητα όξινης απορροής από το περιεχόμενο του υποψήφιου προς λιθογόμωση πετρώματος στην Οχιά και προτείνεται ανάμειξη με ασβεστόλιθο σε αναλογία δύο φορές μεγαλύτερη από την αναμενόμενη παραγωγή οξύτητας στα υπόγεια από την απόθεση του υλικού. Ετσι ο ασβεστόλιθος θα εξουδετερώσει τη μέλλουσα να δημιουργηθεί οξύτητα και συνεπώς δεν θα υπάρχει πρόβλημα όξινης απορροής στα υπόγεια.

Αυτή ακριβώς είναι η μισή αλήθεια και δεν την αμφισβητούμε. Η άλλη μισή όμως κρύβεται πίσω από την ακόλουθη λογική. Αφού θα τοποθετηθεί ο σιδηροπυρίτης στα υπόγεια ως υλικό λιθογόμωσης και το μεταλλείο θα κλείσει μετά από 6 χρόνια με έμφραξη και της στοάς προσπέλασης και της οπής αερισμού όπως αναφέρει η ΜΠΕ τότε η όξινη απορροή θα σταματήσει (όση από αυτήν τέλος πάντων πρόλαβε να δημιουργηθεί στο διάστημα αυτό) διότι θα αποκλεισθεί η είσοδος του οξυγόνου της ατμόσφαιρας (εγκιβωτισμός). Η απορροή χρειάζεται θειούχο υλικό, νερό και οξυγόνο. Αποκλεισμός του οξυγόνου σημαίνει περιορισμό στο ελάχιστο ή και διακοπή της απορροής. Εάν ήταν έτσι τα πράγματα θα συμφωνούσαμε. Τότε βέβαια είναι άχρηστος ο ασβεστόλιθος και κακώς μπαίνουν στα έξοδα να τον προμηθευτούν και να τον χρησιμοποιήσουν.

Η κοινωνία όμως της περιοχής και οι αρμόδιοι φορείς θα πρέπει να πληροφορηθούν την εξής λεπτομέρεια για τη δημιουργία του φαινομένου αυτού: Όπως προαναφέρθηκε, το κοίτασμα βρίσκεται 200 m κάτω από την επιφάνεια της γης (αυτά τα βάθη είναι τυπικά για τα κοιτάσματα επιθερμικού τύπου) και έχει πάχος 50 m. Η εξόρυξη θα γίνεται με εκρηκτικές ύλες. Τα επάλληλα ωστικά κύματα μέσα στα περιβάλλοντα πετρώματα.

Γιατί είναι αναξιόπιστη η μελέτη

Ο κ. Τριανταφυλλίδης επικέντρωσε στους λόγους που η μελέτη καθίσταται αναξιόπιστη: «Αυτή η ογκοδέστατη μελέτη περιγράφει μια ποικιλία λεπτομερειών, σε θέματα εδαφολογικά, βλάστησης, κλιματολογικά – σε δύο τόμους- και στην ουσία του θέματος, που είναι η περιγραφή του έργου, αυτά τα στοιχεία είναι από λίγα μέχρι ελάχιστα. Ελέγχοντας τις ορυκτολογικές και χημικές αναλύσεις της μελέτης παρατηρήσαμε τα εξής: δεν υπάρχει καμία καταγραφή από αναλυτικό όργανο χημείας. Όλα δίνουν την εντύπωση ότι είναι νούμερα βαλμένα με το χέρι. Επίσης, δεν υπάρχουν ικανές μικροαναλύσεις στα δείγματα, διότι όλα αυτά τα πετρώματα είναι πολυμεταλλοφόρα κι έχει πολύ μεγάλη σημασία για τον ορυκτολόγο ή το μηχανικό να γνωρίζει με μικροανάλυση πού υπάρχει ένα μέταλλο σε κάποιο ορυκτό».

Ο κ. Τριανταφυλλίδης, ανέπτυξε στη συνέχεια τους λόγους της αναξιοπιστίας της τεχνικής περιγραφής της Μ.Π.Ε.

Γ. Τριανταφυλλίδης: «Αξία έχει η αδειοδότηση η οποία στοιχίζει δισεκατομμύρια»

Με το πέρας της παρουσίασης των θέσεων του ΤΕΕ Θράκης, ο μηχανικός μεταλλείων – μεταλλουργός και λέκτορας του Τμήματος Χημικών Μηχανικών της ΠΣΑΠΘ, κ. Γιώργος Τριανταφυλλίδης, ανέλαβε να διευκρινίσει το αν συνδέεται η νέα μέθοδος που προβάλλεται από την εταιρεία με την κυάνωση: «Η θέση που διαμορφώσαμε τον τελευταίο καιρό είναι ότι αυτό το σχήμα, όπως προτίθεται σήμερα, είναι ανύπαρκτο. Δεν μπορεί να υπάρξει τέτοιο μεταλλείο για πολλούς και συγκεκριμένους λόγους. Αν αδειοδοτηθεί με το παρόν σχήμα, σε ένα – δύο χρόνια θα τεθεί θέμα κυάνωσης. Αν διαβάσετε τα στοιχεία, το ένα αναιρεί το άλλο: πόσα gr χρυσού ανά τόνο έχει το συμπύκνωμα; Απαντούν 800, ενώ απ’ την ορυκτολογία βγαίνει το 200. Ποια είναι η αλήθεια; Το 200gr/τόνο δεν πουλιέται». Σχετικά με τη βιωσιμότητα του έργου, ο κ. Τριανταφυλλίδης θυμίζει ότι «το σχήμα δεν έχει τεχνικό υπόβαθρο, άρα δεν μπορούμε να μιλάμε για τη βιωσιμότητα του μεταλλείου με μια αδειοδότηση, η οποία έχει την αξία αυτή τη στιγμή. Η αδειοδότηση στοιχίζει δισεκατομμύρια, αν όχι τρισεκατομμύρια. Θα αδειοδοτηθεί, θα γίνει η στοά, θα ξεκινήσει το μεταλλείο, με 100 εργάτες με μαύρες σημαίες, όπως και στη Χαλκιδική».

Για τον κ. Τριανταφυλλίδη «ο κάθε νομαρχιακός σύμβουλος πρέπει να βάλει την καρδιά του να ψηφίσει» και σημειώνει ότι στον τριετή αγώνα του απέναντι στις επενδύσεις χρυσού βρέθηκε δύο φορές στο Συμβούλιο της Επικρατείας και βγήκε κερδισμένος».

Μια χρυσή ιστορία

-Η παγκόσμια κοινότητα τον προτιμά «κοιμισμένο»

Στην κριτική του περιεχομένου της Μ.Π.Ε. του έργου Σαπών Ροδόπης, περιλαμβάνεται και μια πολύτιμη αναφορά της χρήσης του χρυσού στην ιστορία, των αποθεμάτων του, όπως και το γεγονός της απόρριψής του από τις σύγχρονες κοινωνίες ανά τον κόσμο.

Ο χρυσός είναι ένα αυτοφυές μέταλλο και από αρχαιοτάτων χρόνων χρησιμοποιήθηκε από τον άνθρωπο ως χρήμα και μέταλλο κοσμημάτων. Σε παγκόσμια κλίμακα υπάρχουν σήμερα περίπου 150.000 tn χρυσού (ετήσια παραγωγή 2.700 tn) και αντικατοπτρίζουν τη συνολική παγκόσμια παραγωγή από καταβολής ανθρώπου (ό,τι χρυσός παρήχθη μένει επάνω στη γη δεδομένου ότι δεν οξειδώνεται και η οικονομική του αξία ήταν πάντοτε και μέχρι σήμερα υψηλή). Η ποσότητα αυτή σε υψηλό ποσοστό είναι αποθηκευμένη από μεγάλους χρηματοπιστωτικούς οίκους (Τράπεζες κλπ) και επιχειρείται σήμερα μία προσπάθεια της λεγόμενης ανάστροφης αλχημείας προκειμένου να βρεθούν χρήσεις ως βασικού πλέον μετάλλου στο χρυσό δεδομένου ότι έχει χάσει τη χρηματιστηριακή του αξία. Η μόνη ουσιαστική του εφαρμογή παραμένει βέβαια η κατασκευή κοσμημάτων. Η κάλυψη των απαιτήσεων της βιομηχανίας σε χρυσό (15% της ετήσια παραγωγής) μπορεί να γίνει για πολλά χρόνια στο μέλλον χωρίς καν την παραγωγή και νέων ποσοτήτων.

Κατά το 19ο αιώνα τα κλασικά κοιτάσματα μεγάλων τεμαχίων χρυσού για εφαρμογή της γνωστής μεθόδου βαρυτομετρικού διαχωρισμού άρχισαν να εξαντλούνται. Ο χρυσός υπήρχε και υπάρχει πλέον σε διάφορα πετρώματα αλλά πολύ λεπτά κατανεμημένος (περιεκτικότητες από 1 μέχρι 15 g/t). Από τα κοιτάσματα αυτά ένα πολύ μικρό ποσοστό του περιεχομένου χρυσού μπορεί να αποληφθεί με βαρυτομετρικό εμπλουτισμό ενώ το υπόλοιπο με τη μέθοδο της κυάνωσης. Παρόλο ότι η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται σε πολλά σημεία του πλανήτη (κατά κανόνα σε έρημα-ημιέρημα μέρη της Αυστραλίας, του Καναδά, της Σιβηρίας και σε πολλές χώρες του τρίτου κόσμου) πληθαίνουν τελευταία οι αντιδράσεις κατά της εφαρμογής της με συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις κυβερνήσεων και διεθνών οργανισμών λόγω των σοβαρών περιβαλλοντικών της επιπτώσεων:

Το ανώτατο ακυρωτικό διακαστήριο της Τουρκίας απαγόρευσε τη λειτουργία μεταλλείου χρυσού με κυάνωση στην Πέργαμο – Αδραμμύτιο.

Το καλοκαίρι του 2000 η κυβέρνηση της Τσεχίας απαγόρευσε τη λειτουργία μεταλλείου χρυσού με κυάνωση πετρωμάτων ανάλογων σε χημισμό με αυτά της Ολυμπιάδας στο Kasperske Hory από τη γνωστή πολυεθνική εταιρία TVX Gold.

Το Νοέμβριο του 2001 η Γερουσία της πολιτείας Wisconsin των ΗΠΑ (είναι μαζί με το Colorado οι περισσότερο ενεργείς μεταλλευτικά πολιτείες των ΗΠΑ) απαγόρευσε τη χρήση κυανίου σε όλες τις μεταλλευτικές δραστηριότητες της πολιτείας μετά από δύο αστοχίες φραγμάτων τελμάτων στη Γκάνα και την ανατροπή φορτηγού αυτοκινήτου με 11 τόνους NaCN κατά τo 2001.

Στις αρχές του 2002 η βουλή της Γερμανίας με ιστορική της απόφαση συνιστά περιορισμό των εφαρμογών του κυανίου σε ανοικτά κυκλώματα για παραγωγή χρυσού, ανακύκλωση των μεγάλων ποσοτήτων χρυσού ο οποίος παραμένει κυριολεκτικά ενταφιασμένος στα υπόγεια θησαυροφυλάκια μεγάλων διεθνών πιστωτικών οργανισμών, θέσπιση αυστηρών προδιαγραφών όπου η μέθοδος εφαρμόζεται και τέλος υιοθέτηση των θέσεων αυτών από τις υποψήφιες χώρες προς ένταξη στην ΕΕ.

Τέλος στις 14-10-2002 ανακοινώθηκε ότι με παρέμβαση Ρουμάνων ακτιβιστών η Διεθνής Τράπεζα απέσυρε τη συμμετοχή της σε πρόγραμμα χρηματοδότησης μεταλλείου χρυσού ύψους 250.000.000 US$.

Στο σημερινό τεχνολογικό κόσμο παραγωγή χρυσού σημαίνει κυάνωση του μεταλλεύματος. Παράκαμψη της μεθόδου αυτής με κάποια άλλη μέθοδο θα μπορούσε να είναι αποδεκτή όταν η άλλη μέθοδος μπορεί τεχνολογικά και περιβαλλοντικά να είναι βιώσιμη.

Ρεπορτάζ – Επιμέλεια: Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.