«Να αναλαβει επιτελους η πολιτεια τις ευθυνες της απεναντι στα δαση και στους ανθρωπους»

Γιάννης Παπαναστασίου, είναι πρόεδρος του Σωματείου Δασοπυροσβεστών Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης και εκπρόσωπος στην Πανελλήνια Ομοσπονδία 5.500 συμβασιούχων πυροσβεστών. Τα τελευταία δέκα χρόνια, αν και συμβασιούχος πυροσβέστης, τόσο ο ίδιος, όσο και οι υπόλοιποι συνάδελφοί του, έχουν ως αντικείμενο τη δασοπυρόσβεση, την αντιμετώπιση των τροχαίων, των πλημμυρών, των σεισμών και των αστικών συμβάντων.

Αναφέρεται στα 450 κενά στις οργανικές θέσεις των δασοπυροσβεστών. Αποκαλύπτει ότι ο εξοπλισμός, κατά 40%, είναι πεπαλαιωμένος και τονίζει ότι το 80% των οχημάτων είναι απαρχαιωμένα, είναι οχήματα πάνω από 20 ετών που συχνά μένουν στο δρόμο.

Μιλά σήμερα στο «Εμείς η Πόλις» και σημειώνει ότι, όταν δεν υπάρχει χρηματοδότηση, δεν υπάρχει και συντήρηση, με αποτέλεσμα φέτος τα κατά τόπους Δασαρχεία να καθαρίζουν την περίμετρο των δασών καθυστερημένα, τέλη Ιουλίου, αρχές Αυγούστου. Με δάκρυα στα μάτια αναφέρεται στους συναδέλφους του που έχασαν τη ζωή τους στις φλόγες, καλεί την πολιτεία να σεβαστεί τη θυσία τους και αποκαλύπτει ότι: «Φεύγοντας από το σπίτι κάνουμε πάντα το σταυρό μας για να ξαναδούμε και πάλι τις οικογένειές μας το βράδυ που θα επιστρέψουμε. Είναι το πρώτο που κάνεις γιατί δεν ξέρεις τι θα αντιμετωπίσεις; Αν θα γυρίσεις ζωντανός;»…

Πόσοι είστε οι συμβασιούχοι πυροσβέστες σε όλη την Ελλάδα;

5500 σε όλη την Ελλάδα… Επανδρώνουμε 600 περιπολικά οχήματα πανελλαδικά, τα οποία περιπολούν σε όλη την επικράτεια της χώρας. Έχουμε προσφέρει στην πολιτεία τα μέγιστα και ακόμη είμαστε συμβασιούχοι. Το μεγάλο παράπονο των συναδέλφών μου είναι ότι η πολιτεία δεν έχει σκύψει, ως όφειλε, στο δικό μας θέμα. Αυτή τη στιγμή μιλάμε για δέκα νεκρούς και έναν τραυματία, συμβασιούχοι, εποχικοί πυροσβέστες και ακόμη είμαστε σε διαπραγματεύσεις για το αν θα μετατραπούν οι συμβάσεις μας σε αορίστου χρόνου.

Αναλαμβάνετε τα ίδια καθήκοντα με τους μόνιμους πυροσβέστες;

Επανδρώνουμε 600 περιπολικά πανελλαδικά. Είμαστε μέσα στις δασικές εκτάσεις, μόλις κληθούμε για κάποια φωτιά είναι το πρώτο όχημα που φτάνει και κάνει επέμβαση. Δεν ξέρω κανέναν συνάδελφό μου που να πηγαίνει δεύτερος στη φωτιά, πάντα πηγαίνουμε πρώτοι στις δασικές εκτάσεις. Όπως λένε, αυτή είναι η αρμοδιότητά μας και μετά έρχονται οι υπόλοιπες δυνάμεις. Καταλαβαίνετε λοιπόν ότι τα οχήματα αυτά επανδρώνονται εξ ολοκλήρου από συμβασιούχους πυροσβέστες. Υπάρχουν συνάδελφοι με εμπειρία στην δασοπυρόσβεση 32 χρόνων. Όταν δεν υπάρχουν πυρκαγιές, όπου χρειαστεί και όπου κληθούμε, επεμβαίνουμε άμεσα.

Έχετε δηλαδή αποκτήσει εμπειρία στη δασοπυρόσβεση;

Η εμπειρία μας μέσα στα δάση είναι μεγάλη. Γνωρίζουμε όλες τις περιοχές, τους δασικούς δρόμους, είμαστε μέσα σ΄ αυτούς, κινούμαστε όλο το 24ωρο μέσα στα δάση. Δεν είμαστε μέσα στην υπηρεσία, λίγες είναι οι φορές που αφήνουμε τα δάση και βρισκόμαστε στις εγκαταστάσεις της Π.Υ. Είμαστε συνέχεια έξω με περιπολίες. Ανά πάσα στιγμή αντιμετωπίζουμε τα συμβάντα στην περιοχή ευθύνης μας.

Πού εντοπίζετε τις σημαντικότερες ελλείψεις;

Εδώ και χρόνια φωνάζουμε ότι η Πυροσβεστική έχει 4.500 ελλείψεις προσωπικού. Αυτές οι ελλείψεις φάνηκαν, ειδικά φέτος, όταν αναγκάστηκαν οι πυροσβέστες να δουλεύουν 48 και 72 ώρες συνέχεια. «Απογυμνώθηκε» ο μηχανισμός γιατί δεν μπορούσαν να γίνουν αντικαταστάσεις, αλλαγές, για τις απαραίτητες ανάσες ξεκούρασης. 72 ώρες χωρίς ξεκούραση, αυτό είναι το πρώτο πράγμα που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή του κάθε συναδέλφου, είτε μόνιμου είτε εποχικού. Συνάδελφοι είμαστε όλοι, εμείς δεν κάνουμε διακρίσεις. Όλοι την ίδια δουλειά κάνουμε. Αυτά η πολιτεία πρέπει να τα σκεφτεί και το πρώτο μέλημά της μετά τις εκλογές είναι να λύσει αυτό το θέμα.

Στον τομέα της πρόληψης γίνονται όλα όσα θα έπρεπε;

Δεν υπάρχει πρόληψη. Από πέρσι έχουμε δει να καταστρέφονται κάποιες περιοχές, όπως η Χαλκιδική. Λέγαμε ότι, για να συντηρήσουν το οδικό δίκτυο της Χαλκιδικής, να γίνει η αποψίλωση, να συντηρηθούν οι αντιπυρικές ζώνες, όπου χρειάζεται, είναι απαραίτητα 800.000 ευρώ, η πολιτεία θεώρησε ότι 20.000 ευρώ φθάνουν γι’ αυτή την περιοχή με την τεράστια δασική έκταση. Τώρα απαιτούνται 20 εκατομμύρια ευρώ για την αντιμετώπιση των καταστροφών και την αποζημίωση των πυρόπληκτων. Αν έδινε τα χρήματα, αν λειτουργούσε το σύστημα όπως έπρεπε, δεν θα καίγονταν η Χαλκιδική, το ίδιο γίνεται στην Καβάλα, στον Έβρο και στην Κομοτηνή.

Πού χωλαίνει η αντιπυρική θωράκιση, η δασοπροστασία στη χώρα μας;

Δεν υπάρχει πρόληψη. Στην Ελλάδα η πρόληψη είναι σε νηπιακό επίπεδο. Δεν γίνεται τίποτα απολύτως. Έχουν παραμεληθεί εδώ και μια δεκαετία – γιατί δεν έχει ευθύνες μόνον η σημερινή κυβέρνηση, αλλά και οι προηγούμενες- οι παρεμβάσεις, τα έργα. Αυτή τη στιγμή που μιλάμε, από το 2004 και μετά, έχουν γίνει δυσμενέστερες οι καταστάσεις στον τομέα της πρόληψης. Αν δίνανε δέκα ευρώ, σήμερα δίνουν πέντε. Άρα, έχουμε λιγότερα χρήματα στην πρόληψη.

Και στο θέμα του προσωπικού, υπάρχουν ελλείψεις λέτε. Πόσες είναι οι ελλείψεις στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης;

Οι ελλείψεις προσωπικού συνολικά είναι 4500. Έχουμε 4.500 κενές οργανικές θέσεις, 450 εκ των οποίων είναι στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης. Τα οχήματα που περιπολούν σε όλη την Ελλάδα καλύπτονται από τους εποχικούς πυροσβέστες. Είμαστε 5.500 κόσμος και φθάσαμε να χρειάζονται άλλοι τόσοι και πάλι να μην φθάνουν.

Η κατάσταση του εξοπλισμού, ποια είναι;

Ο εξοπλισμός κατά 40% είναι πεπαλαιωμένος. Το 80% των οχημάτων είναι παλιά, είναι οχήματα πάνω από 20 ετών.

Πόσο σημαντική είναι για το έργο σας η από αέρος κάλυψη;

Η από αέρος κάλυψη είναι πάντα το άλφα και ωμέγα. Όταν επεμβαίνεις σε μια δασική έκταση, δεν έχεις την πρόσβαση, δεν έχεις εικόνα και δεν γνωρίζεις από ποιο σημείο να μπεις και να κάνεις αυτό που πρέπει. Όταν είναι «ζωντανή» η φωτιά, όταν έχει «ορθωθεί» δεν μπορεί να επέμβει άνθρωπος. Εξ αιτίας της θερμότητας και μόνο δεν μπορείς να την πλησιάσεις. Από εκεί και πέρα, αφού γίνει η εναέρια ρίψη, αφήνουμε το όχημα και ανεβαίνουμε με τα πόδια δημιουργώντας με ειδικά πριόνια τις αντιπυρικές ζώνες και κάνουμε όλη τη δουλειά που κάνουν οι επίγειες δυνάμεις. Ρίχνουν τα αεροπλάνα, καταπραΰνουν την φωτιά, αλλά οι εστίες μένουν, μένουν τα «καντηλάκια» που λέμε, και αναζωπυρώνονται. Η καμένη έκταση που συνορεύει με την άκαυτη θα πρέπει να χωριστεί με αντιπυρικές ζώνες για να μην έχουμε αναζωπυρώσεις σε εκατοντάδες σημεία. Αν μείνει κανείς ένα βράδυ σε μια φωτιά βλέπει περιμετρικά της εστίας να δουλεύουν 10.000 «καντηλάκια», εκείνα τα «καντηλάκια» είναι οι εστίες αναζωπύρωσης.

Υπάρχει καλός συντονισμός στις επιχειρήσεις; Ποιος τον αναλαμβάνει και ποιος έχει την ευθύνη της καθοδήγησης;

Οι οδηγίες πάντα δίνονται από τον Τοπικό Διοικητή γιατί είναι γνώστης της περιοχής, πολύ καλύτερος από τον περιφερειάρχη. Ο διοικητής είναι ο πλέον αρμόδιος για να δώσει τις οδηγίες. Όταν υπάρχει μια δασική φωτιά, το προσωπικό μπορεί να δουλέψει όπως πρέπει. Όταν υπάρχει μια εκδήλωση δέκα εστιών, η δύναμη μοιράζεται. Κι όταν μοιράζεται η δύναμη μειώνεται και η αποτελεσματικότητα. Πάντα σ΄ αυτές τις περιπτώσεις πρωτεύον ζήτημα είναι η προστασία της ανθρώπινης ζωής, μετά έρχεται το σπίτι και οι δασικές εκτάσεις ή άλλη περιουσία. Είναι δύσκολη η κατάσταση, ο συντονισμός, λόγω των συνθηκών.

Σε τι κατάσταση βρίσκονται δασικοί δρόμοι και αντιπυρικές ζώνες στην περιφέρειά μας;

Όταν δεν υπάρχει χρηματοδότηση, δεν υπάρχει και συντήρηση. Τα κατά τόπους Δασαρχεία βγήκαν τέλη Ιουλίου, αρχές Αυγούστου για να καθαρίσουν την περίμετρο των δασών. Πήραν πέντε – δέκα άτομα για να κάνουν αυτή τη δουλειά. Αυτό δεν γίνεται μέσα στο καλοκαίρι, δεν καθαρίζονται τα δάση μέσα στο καλοκαίρι, ναι τα χόρτα θα τα κόψεις γιατί μεγαλώνουν συνέχεια, αλλά καθαρισμούς δασών περιμετρικά δεν κάνουμε. Κάποιες υπηρεσίες κόβουν κλαδιά, τα παρατάνε μέσα στο δάσος, δεν φτάνουν τα χρήματα, φεύγουν, όταν ξεραθούν είναι «φυτίλια» μέσα στο δάσος. Δεν φθάνουν τα χρήματα κι έχουμε αυτά τα τραγικά αποτελέσματα.

Φέτος και εσείς οι εποχικοί δασοπυροσβέστες μετράτε απώλειες. Ποια είναι τα συναισθήματα που σας συντροφεύουν στο άκουσμα των θλιβερών ειδήσεων;

Έχουμε δέκα νεκρούς εποχικούς δασοπυροσβέστες. Ήταν σε ρεπό, αλλά επειδή καίγονταν σπίτια και περιουσίες έσπευσαν, με αποτέλεσμα να καούν και οι ίδιοι. Αυτό θα πρέπει να το δούνε. Πήγαν να βοηθήσουν στο ρεπό τους και κάηκαν οι ίδιοι. Αυτό είναι το φιλότιμο του Έλληνα, τουλάχιστον αυτό ας αξιοποιήσουν, ας εκτιμήσουν, ας σεβαστούν κι ας βάλουν λίγο μυαλό αυτοί που κυβερνάνε. Τα κακώς κείμενα θα πρέπει να τα διορθώσουμε, γιατί, αν θα συνεχίσουμε να πηγαίνουμε έτσι, θα αντιμετωπίζουμε τα ίδια φαινόμενα με της Πελοποννήσου, της Ευβοίας και όλα όσα έγιναν φέτος το καλοκαίρι. Ενώ γνώριζαν, από το χειμώνα ακόμη, ότι το φετινό καλοκαίρι θα ήταν δύσκολο. Γνωρίζουν επίσης ότι από εδώ και πέρα αυτού του είδους τα φαινόμενα θα επαναλαμβάνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Όποιος κι αν εκλεγεί ας κοιτάξει πώς μπορεί η πολιτεία να είναι αποτελεσματική σε αυτές τις περιπτώσεις και να μην φθάνουμε σε σημείο να ζητάμε από τους πολίτες να κάνουν, αυτά τα οποία θα έπρεπε να κάνει η πολιτεία.

Νιώθετε κάθε φορά να «παίζετε» με τον κίνδυνο, στις επιχειρήσεις κατάσβεσης;

Ισχύει αυτό που λέγεται ως φράση «παίζεις με τη φωτιά». Φεύγοντας από το σπίτι κάνουμε πάντα το σταυρό μας για να ξαναδούμε και πάλι τις οικογένειές μας το βράδυ που θα γυρίσουμε. Είναι το πρώτο που κάνεις γιατί δεν ξέρεις τι θα αντιμετωπίσεις; Αν θα έχεις κάποιον άλλο δίπλα σου να σε βοηθήσει, αν θα είναι χαμηλή η βλάστηση ή υψηλή, ποιο θα είναι το μέγεθος της πυρκαγιάς…

Γιατί επιλέξατε αυτό το επάγγελμα;

Η ζωή το έφερε. Ήταν λύση ανάγκης, Η ζωή το έφερε να είμαστε συμβασιούχοι και να συνεχίζουμε, χρόνια μετά, έτσι. Αλλά τώρα πια δεν μπορώ να το αποχωριστώ. Σε οποιοδήποτε συμβάν επεμβαίνουμε, το ζούμε, το αγαπάμε, το νιώθουμε.

Σ΄ αυτά τα συμβάντα που επεμβαίνετε έχετε τον κατάλληλο εξοπλισμό;

Ο εξοπλισμός είναι μια ιστορία που μας πονάει όλα αυτά τα χρόνια. Μπήκαμε στη διαδικασία να κάνουμε ακόμη και δικαστήρια, γιατί δεν δίνουν τα απαραίτητα. Πέρσι δόθηκαν στολές στις Υπηρεσίες Πόλεων. Στα Πυροσβεστικά Κλιμάκια ισχύει ό,τι και παλιά, δηλαδή φοράμε την παλιά στολή που φορούσαμε, δηλαδή τα κουρέλια, δηλαδή τίποτα, που δεν σε προστατεύει από πουθενά. Ούτε από τη φωτιά ούτε από το νερό. Είναι ρούχα που δεν τα χρησιμοποιούν πια στην αεροπορία και τα δίνουν σε μας. Πέρσι δόθηκαν στολές, όμοιες με των μονίμων, με προδιαγραφές, ύλη που δεν παίρνει αμέσως φωτιά, σε προστατεύει για πέντε λεπτά, αν βρεθείς μέσα στις φλόγες, ενώ τα άλλα παίρνουν φωτιά στο πρώτο δευτερόλεπτο. Τέτοιου είδους στολές δόθηκαν μόνο στις Υπηρεσίες, τις φορούν μόνο οι 3.500 συνάδελφοί μας, όλοι οι άλλοι, το 1/3 δηλαδή των εποχικών δασοπυροσβεστών, φοράει τις παλιές, δηλαδή τίποτα. Τα μέσα ατομικής προστασίας για μονίμους και εποχικούς είναι μηδέν.

Και οι μάσκες, που βλέπω ότι φοράνε συνάδελφοί σας, δεν είναι κι αυτές αξιόπιστες;

Όταν μπλέκεσαι σε μια πυρκαγιά πρέπει να έχεις μάσκα με φίλτρο διαφυγής. Αυτές που μας δώσανε φέτος, είναι για να μας κλείσουν τα μάτια, γιατί είναι μάσκες σκόνης που χρησιμοποιούν οι μαραγκοί, τα δεν γυαλιά ήταν γυαλιά για προστασία από τη σκόνη. Αν τα φορέσεις σε μια φωτιά, ιδρώνεις και δεν βλέπεις μπροστά σου. Δεν βλέπεις μπροστά σου ούτε τη φωτιά ούτε τη μύτη σου! Πρέπει να δοθούν στολές, μάσκες με φίλτρο που θα σε προστατέψουν από τον καπνό και θα σου δώσουν ανάσες, πυράντοχα γάντια, κράνος. Τα παιδιά στο Ρέθυμνο, αν είχαν αυτή τη ρημάδα τη μάσκα θα ζούσαν, δεν θα καιγόντουσαν. Είναι βασικά που όταν λείπουν, φέρνουν τραγικά αποτελέσματα.

Εκπαιδευμένοι είστε;

Η εκπαίδευση υπάρχει, είναι συνεχής. Υπάρχουν στις τάξεις μας οι δασοκομάντος. Επεμβαίνανε παλιά με ελικόπτερα, τώρα πάμε στη φωτιά με τα πόδια. Μετά την πτώση του ελικοπτέρου το 1994 με θύματα δέκα δασοκομάντος, πτώση που σημειώθηκε ανάμεσα στην Καβάλα και στη Δράμα, δεν βγήκε ξανά η Μονάδα. Η εκπαίδευση σε εκείνο το σώμα είχε γίνει από τους Καναδούς και είχε στοιχίσει ακριβά. Εμείς εκπαιδευτήκαμε από τους δασοκομάντος και από ανθρώπους του δασαρχείου. Όταν αναλάβαμε τις δασικές πυρκαγιές, ήμασταν οι πρώτοι που ρωτούσαν. Η εμπειρία μας και η εκπαίδευση ήταν καλή. Δεν χωλαίνουμε ούτε από εκπαίδευση ούτε από τσαγανό. Όσα λέγονται περί μη εμπειρίας δήθεν είναι ανεύθυνα.

Και η αναφορά στον πεπαλαιωμένο στόλο, ανεύθυνη κι αυτή ή έχει δόση αλήθειας;

Εγώ που έχω χρεωμένο το όχημα, δεν με έχει αφήσει. Έχει να κάνει με την προσωπική φροντίδα του καθενός. Ο στόλος των οχημάτων είναι πεπαλαιωμένος. Τα φροντίζουμε πάντα πριν το κακό. Τα οχήματα είναι απαρχαιωμένα, λίγα είναι κάτω των δέκα ετών. Το 80% των οχημάτων είναι απαρχαιωμένα. Έχουν φύγει ρόδες, έχουν σπάσει σταυροί, προσπαθούμε να τα κρατάμε σε καλή κατάσταση για να αντιμετωπίσουμε τις καταστάσεις.

Πού κρίνεται τελικά η αντιπυρική θωράκιση;

Στην πρόληψη. Όταν είσαι έτοιμος από τον χειμώνα δεν φοβάσαι στο τι θα σου συμβεί το καλοκαίρι. Είσαι έτοιμος, το άλφα και το ωμέγα είναι η πρόληψη. Έχεις κάνει όλα τα απαραίτητα για να είσαι έτοιμος να δουλέψεις όπως πρέπει το καλοκαίρι. Όταν είναι συντηρημένοι οι δρόμοι, το πυροσβεστικό έχει άμεση πρόσβαση, όταν δεν είναι συντηρημένος ο δρόμος μπορείς να θέλεις να φτάσεις στη φωτιά και από μια «νεροφαγιά» του μισού μέτρου να μην μπορείς να περάσεις το πυροσβεστικό και να δουλέψεις. Όταν δεν υπάρχουν αντιπυρικές ζώνες δεν μπορείς να κάνεις τη δουλειά όπως πρέπει. Έχουν καεί τέσσερα αυτοκίνητα γι’ αυτό το λόγο.

Από πρόληψη χωλαίνει και η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης με τον τεράστιο δασικό πλούτο;

Όλη η Ελλάδα, είναι πανελλαδικό το φαινόμενο. Όταν πέφτουν τα δένδρα και δεν καθαρίζονται, γίνονται εστίες φωτιές. Όταν το δάσος δεν αναπνέει, μπορεί να πάρει από μόνο του φωτιά και να καεί για να ανανεωθεί. Όταν δεν καθαρίζεται υπάρχει αιτία αυτανάφλεξης…

Και την αντίδραση των πολιτών πώς την σχολιάζετε;

Οι πολίτες είναι κατανοητό να αντιδρούν έτσι. Έχουμε φάει και ξύλο για να πάμε στο δικό τους σπίτι πρώτα. Είναι κατανοητό να αντιδρούν έτσι, όταν βλέπουν να καίγεται το σπίτι τους. Τραβούν και δέρνουν τον πυροσβέστη για να σβήσουν τη φωτιά στο σπίτι τους. Χάνουν την ψυχραιμία τους. Δουλεύει πρώτα ο πανικός και μετά η συνείδηση και η λογική. Είναι κατανοητό, γι’ αυτό και προσπαθούμε για το καλύτερο. Λείπει και η εκπαίδευσή των πολιτών. Πάντως μετά την τελευταία τραγωδία βγήκαν πολλοί άνθρωποι, δήμοι, σύλλογοι, μέχρι και τα μέλη του ΚΚΕ, στα δάση για να τα προστατέψουν. Αυτό δεν πρέπει να γίνεται μια φορά, αλλά όλο το χρόνο, για να αντιμετωπίσουμε τέτοιες καταστάσεις.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.