Μουσικο ταξιδι με ηχους της Μεσογειου

Διθυραμβικές ήταν οι κριτικές που απέσπασε η συναυλία που δόθηκε στο Ηρώδειο στις 2 και 3 Αυγούστου, με τίτλο «30ός-40ός Παράλληλος. Μουσικό Ταξίδι στη Μεσόγειο». Ένα μουσικό σμίξιμο στο οποίο χώρεσε όλη η Μεσόγειος και η παράδοσή της, αναδεικνύοντας το γεφύρωμα των διαφορών. Με το Γιώργο Νταλάρα εμπνευστή της εκδήλωσης αλλά και μοναδικούς καλλιτέχνες από τις χώρες της Μεσογείου. Η διάσημη Ντουλς Ποντς από την Πορτογαλλία, ο Εντι Νάπολι, από τους σπουδαιότερους ερμηνευτές του ναπολιτάνικου τραγουδιού, η Μίρα Ανουάρ Αουάντ από το Ισραήλ, που στη φωνή της φυλάει και τον πόνο και το πάθος των δύο τόπων της προέλευσής της, του Παλαιστίνιου πατέρα της και της Βουλγάρας μάνας της, η Μακαρένα Χιράλντες Λοσάδα, η Ισπανίδα με το μοναδικό χορευτικό ταμπεραμέντο, και μαζί της η Κομπανία Φλαμένκα με τον Μάρκο Χιμένες. Κι από την Ελλάδα η Fons Musicalis αλλά και δύο συμπατριώτες μας, ο Χαλίλ Μουσταφά στο ούτι και στο τραγούδι και ο Μεχμέτ Μουσταφά στο βιολί.

Ιδιαίτερη μνεία για τη συμμετοχή των δύο συμπολιτών μας έκανε όλος ο πανελλήνιος τύπος. Η εφημερίδα «Τα Νέα» γράφει, «η πιο συγκινητική στιγμή της βραδιάς: ο τραγουδιστής Χαλήλ Μουσταφά και ο Μεχμέτ Μουσταφά με το βιολί του, αδέλφια προφανώς, Τούρκοι της Κομοτηνής. «Μες στου Βοσπόρου τα στενά» του Καλδάρα – «τριάντα ένα χρόνια περιμέναμε αυτή τη στιγμή» είπε ο Γιώργος Νταλάρας που απέφυγε στη συναυλία τα πολλά λόγια – και στο τέλος σε ντουέτο «Τι είναι αυτό που μας ενώνει» με το Ηρώδειο να χειροκροτεί παταγωδώς». Στην «Καθημερινή» διαβάζουμε, «από την Πορτογαλία στην Tουρκία και στο παραδοσιακό «Mavilim» και το «Leim Lei» του Λιβανελί με τον Xαλίλ Mουσταφά που «Σαν το μετανάστη» μοιράστηκε την ερμηνεία του τραγουδιού με τον Γιώργο Nταλάρα σε μία από τις πιο ωραίες στιγμές της βραδιάς».

Για όλα αυτά ο ΠτΘ συζητά σήμερα με το Χαλήλ Μουσταφά για την εμπειρία, για την ανταπόκριση του κόσμου, για τη διοργάνωση, αλλά και για το Γιώργο Νταλάρα.

Χαλήλ Μουσταφά, όμως…

ΠτΘ: Ξεκινώντας θα ήθελα να μας μεταφέρετε στο κλίμα της όλης διοργάνωσης. Έχετε συμμετάσχει και σε άλλες εκδηλώσεις, ίσως όχι με τόσο σπουδαίους καλλιτέχνες και δη στον ιερό χώρο του Ηρωδείου. Ήταν κάτι διαφορετικό;

Μ.Χ.:Όπως σας είχα πει και πριν φύγω για Αθήνα για την προετοιμασία της εκδήλωσης δεν είχα ιδιαίτερο άγχος γιατί ίσως βρίσκομαι σε πολύ παράξενη φάση της ζωής μου. Βέβαια υπήρχε γενικά άψογη διοργάνωση, γιατί κατά καιρούς έχω τραγουδήσει στην Αθήνα με άλλους γνωστούς καλλιτέχνες, αλλά αυτή η συμμετοχή ήταν κάτι διαφορετικό. Δούλεψαν πάρα πολλοί για ένα καλό αποτέλεσμα.

Κατά συνήθεια σε κάθε συναυλία ο καθένας ενδιαφέρεται για οτιδήποτε όταν λαμβάνει μέρος. Στη συγκεκριμένη εκδήλωση δεν υπήρχε τέτοιο άγχος, όλα ήταν οργανωμένα τέλεια και με ακρίβεια ώρας. Σου έλεγαν έχεις πρόβα την τάδε ώρα και όταν πήγαινες όλα ήταν έτοιμα, έκανες την πρόβα σου και πήγαινες σπίτι σου. Άλλοι σκέφτονταν να κουρδίσουν το όργανό σου, άλλοι να το μεταφέρουν στη σκηνή. Με αυτό θέλω να πω ότι δεν αναλάμβανες ο ίδιος το άγχος και το φορτίο μιας παράστασης, απλά ετοιμαζόσουν ψυχολογικά γι΄ αυτό που θα συμμετείχες. Ήταν μία παράσταση που δεν είχε λόγια, απλά ο ένας καλλιτέχνης εναλλάσσονταν μετά τον άλλο συνέχεια στη σκηνή, δεν σταματούσε καθόλου το πρόγραμμα.

ΠτΘ: Μιλώντας πριν την εκδήλωση είχατε πει ότι θα πείτε τρία τραγούδια. Τελικά πόσα είπατε;

Μ.Χ.: Είπαμε πέντε τραγούδια. Στην αρχή είχε αποφασισθεί να πούμε τρία, αλλά ο Νταλάρας αποφάσισε ένα τραγούδι που το έλεγε μόνος να το πούμε μαζί. Ξεκινήσαμε με το τραγούδι, «Μες στου Βοσπόρου τα στενά», και μάλιστα ήταν η μοναδική στιγμή κατά τη διάρκεια της παράστασης που έγινε σχόλιο με τον Νταλάρα να λέει ότι «μετά από τριάντα χρόνια ακριβολογεί το τραγούδι. Το λέει κάποιος που όντως το νοιώθει και το εκφράζει». Εμείς κλείσαμε το πρώτο μέρος της εκδήλωσης με το τραγούδι που έχουν πει οι Πυξ Λαξ αλλά και ο Νταλάρας. «Τι είναι αυτό που μας ενώνει». Τα τρία τραγούδια τα είπαμε μαζί με το Νταλάρα και δύο τραγούδια είπα μόνος μου, και συγκεκριμένα μόνος μου είπα ένα τουρκικό εύθυμο τραγούδι και το «Λέιμ- λέι» του Λιβανελί. Με το Νταλάρα εκτός από τον Βόσπορο είπαμε τον «Μετανάστη». Υπήρχε σκέψη να πούμε ακόμη ένα, αλλά η συναυλία ήταν πολύ μεγάλη, διήρκησε τρεις ώρες, και αν τα πράγματα δεν υπολογιστούν σωστά η εκδήλωση θα μπορούσε να γίνει από πολύ ωραία έως πολύ κουραστική. Εμείς ανησυχούσαμε για το αν θα κουραστεί ο κόσμος αλλά τελικά έφυγε ενθουσιασμένος. Μάλιστα όταν φεύγαμε από τη σκηνή ο Νταλάρας ερχόταν και ρωτούσε πώς ήταν η ατμόσφαιρα. Αλλά τελικά αποδείχτηκε ότι η ανησυχία δεν είχε βάση.

ΠτΘ: Ποια ήταν η αντίδραση του κόσμου; Πιστεύετε ότι η παράσταση πέρασε το μήνυμα και ειδικά η δική σας παρουσία;

Μ.Χ.: Αυτό που παρατήρησα από τον κόσμο ήταν πως υπήρξε μια μικρή σύγχυση ως προς το μέρος που αφορούσε εμάς. Όλοι νόμιζαν ότι είμαστε από την Τουρκία, κάποιες μάλιστα εφημερίδες έγραψαν ότι είμαστε γεννημένοι στην Κομοτηνή και ζούμε στην Τουρκία, κάποια εφημερίδα έγραψε ότι είμαστε αδέλφια, πράγματα που δεν έχουν σχέση με μάς. Τελικά συνειδητοποιώ ότι στην υπόλοιπη Ελλάδα υπάρχει μία άγνοια για το ποιοι ζουν στη Θράκη, πώς ζουν και τι κάνουν.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που ήμουν στην Αθήνα. Πιθανόν να συνομιλούσα με ανθρώπους που ήξεραν τι συνέβαινε εδώ και είχαν σχέση με τον τόπο και δεν είχα συνειδητοποιήσει τόσα χρόνια την άγνοια που υπάρχει. Υπήρχαν άνθρωποι που έρχονταν και με ρωτούσαν πώς μιλώ τόσο καλά τα ελληνικά. Τους απαντούσα ότι είμαι από την Ελλάδα. Γι’ αυτό και θεωρώ πολύ σημαντική τη στιγμή να κλείσουμε εμείς το πρώτο μέρος της εκδήλωσης, διότι μέχρι εκείνη τη στιγμή ο κόσμος απλά άκουγε όμορφα τραγούδια. Από τη στιγμή όμως που βγήκαμε εμείς η αντίληψη άλλαξε και πραγματικά κατάλαβαν τι συμβαίνει και τότε αντιλήφθηκαν το μήνυμα που προσπαθούσε να περάσει όλη η εκδήλωση. Την ενότητα της περιοχής της Μεσογείου. Κατά την άποψή μου μέχρι εκείνη την ώρα έβλεπαν μία συναυλία με διάφορους καλλιτέχνες που ήρθαν από διάφορες περιοχές. Από την ώρα αυτή και μετά μεταδόθηκε το πραγματικό νόημα και περιεχόμενο της συναυλίας. Υπήρχαν πολλοί που ζητούσαν αυτόγραφα, γεγονός που στην αρχή προσωπικά με έκανε να ντρέπομαι. Από κάποια στιγμή και έπειτα όμως, όταν βλέπεις τους άλλους να το κάνουν, παίζεις και εσύ το δικό σου ρόλο, γιατί ουσιαστικά αυτό θέλει ο κόσμος και αυτό κάνεις. Εκείνο που μου έκανε εντύπωση ήταν ότι είχαν έρθει πολλοί από το εξωτερικό ειδικά για τη συναυλία. Στην αρχή πίστεψα ότι όλοι αυτοί οι ξένοι είχαν έρθει πολύ νωρίτερα για τους ολυμπιακούς αγώνες. Όταν τους ρώτησα και συγκεκριμένα μία παρέα από τη Γερμανία και μία από την Ιταλία μου απάντησαν ότι είχαν έρθει ειδικά για τη συναυλία. Αυτό με εντυπωσίασε αν και ήξερα ότι ο Νταλάρας ακούγεται πολύ στο εξωτερικό. Όπως μου έκανε εντύπωση και το γεγονός ότι με το τέλος της παράστασης ήρθε και μας βρήκε ο Μάριος Φραγκούλης και μας είπε ότι συγκινήθηκε.

ΠτΘ: Αισθανθήκατε καθόλου άγχος;

Μ.Χ.: Προσωπικά η μόνη στιγμή που ένοιωσα άγχος ήταν όταν περίμενα τη σειρά μου και συγκεκριμένα μετά το Νταλάρα, θα πρέπει να πω ότι όλα ήταν σκηνοθετημένα, και ο σκηνοθέτης δεν με άφηνε να βγω στη σκηνή και έπρεπε να τρέξω και να βγω. Κατάφερα όμως να μπω στη νοοτροπία και με το τρέξιμο έσβησε και το άγχος. Είναι απίθανο να τραγουδήσεις σε ένα τέτοιο χώρο και με τόσο κόσμο. Είχαμε τραγουδήσει και στην Τουρκία κάποια στιγμή όταν είχαμε πάει με το Δήμο Κομοτηνής μπροστά σε ένα κοινό 3000 ατόμων σε ένα πολύ όμορφο θέατρο, αλλά είναι διαφορετικό το συναίσθημα να βγεις μπροστά στο κοινό με την ταυτότητα που έχεις και το μήνυμα που θέλεις να περάσεις, όχι σαν κάτι διαφορετικό, αλλά σαν πολίτης αυτής της χώρας που παίρνει μέρος στα δρώμενα και συμβάλλει στον πολιτισμό της. Νομίζω ότι από αυτή την άποψη ήταν πολύ σημαντικό για μένα και το Μεχμέτ ο οποίος ήταν κατενθουσιασμένος με την έννοια ότι σαν μουσικός γνώρισε μουσικούς, ονόματα πολύ γνωστά και διακεκριμένα στο χώρο που συνεργάζονται με τον Νταλάρα και είναι πολύ καλοί. Γενικά υπήρχε ένα πολύ ωραίο κλίμα.

ΠτΘ: Τι σας άφησε όλη αυτή η συνεργασία με τον Νταλάρα;

Μ.Χ.: Κατ’ αρχήν δούλεψαν στη διοργάνωση πάρα πολλά άτομα. Είχε στηθεί ολόκληρη ομάδα που δεν φαίνονταν, και είναι λογικό για το χώρο που δίνονταν η παράσταση, γιατί όλα έπρεπε να γίνουν τέλεια.

Με τον Νταλάρα είχα κάποια σχέση και μιλούσαμε κατά διαστήματα. Ήταν όμως η πρώτη φορά που περάσαμε τόσες ώρες μαζί. Επειδή στη συναυλία έπαιρναν μέρος πολλοί καλλιτέχνες ο Νταλάρας ξεκινούσε τις πρόβες στις 12 το μεσημέρι και εμείς πηγαίναμε στις 7 το απόγευμα και ήταν εκεί. Πάντα ακούγαμε ότι ο Νταλάρας είναι συνεπής στη δουλειά του και τελειομανής και μάλιστα σκληρός. Εγώ όμως είδα ένα Νταλάρα σκληρό, γιατί τα ήθελε όλα τέλεια. Το βλέπω από την ανθρώπινη πλευρά γιατί δίνει την ψυχή του σε αυτό που κάνει. Μπορεί να απαιτεί πολλές ώρες πρόβα, αλλά είναι δίπλα στους μουσικούς, δεν είναι οι μουσικοί μόνοι και αυτός να έρχεται και να συμμετέχει μόνο στο μουσικό μέρος που τον αφορά, είναι επί ώρες εκεί δίπλα τους. Συγκεκριμένα, την προηγούμενη της τελικής πρόβας εμείς πήγαμε στο θέατρο το απόγευμα και φύγαμε στις δύο τα μεσάνυχτα, ο Νταλάρας όταν πήγαμε ήταν ήδη εκεί και τον αφήσαμε εκεί. Είχαν σβήσει τα φώτα για να μην ενοχλούν τους περίοικους και με σβηστά φώτα συνέχισε να παίζει. Το γεγονός αυτό μας έκανε μεγάλη εντύπωση.

ΠτΘ: Τι σας άφησε όλη αυτή η σμίξη με τους άλλους τραγουδιστές;

Χ.Μ.: Μας άφησε μία γλύκα. Γνωρίσαμε ανθρώπους με μία διαφορετική νοοτροπία, που εκφράζονται μέσω διαφορετικών μουσικών. Είχαμε την ευκαιρία να τους γνωρίσουμε, να συζητήσουμε μαζί τους, αν και κάποιοι δεν ήξεραν αγγλικά, συνεννοούμαστε με τα χέρια, γελούσαμε γιατί αυτό που θέλαμε να πούμε δεν το καταλάβαιναν. Γενικά, υπήρχε μία άλλη ατμόσφαιρα, ένα πολύ καλό κλίμα που προσωπικά με ενθουσίασε.

ΠτΘ: Από τις υπόλοιπες συμμετοχές υπήρχε κάποια που να σας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση;

Χ.Μ.: Όλοι ήταν υπέροχοι, προσωπικά πιστεύω όμως ότι ο Ισπανός χορευτής Μάρκο Χιμένες μάγεψε τον κόσμο. Ήταν η καλύτερη στιγμή της βραδιάς.

ΠτΘ: Οι κριτικές των εφημερίδων την επόμενη των συναυλιών ήταν διθυραμβικές. Πώς τις είδατε;

Χ.Μ.: Θα έλεγα ότι ήταν αναμενόμενες διότι δεν υπήρξε τίποτα που να πήγε στραβά, ώστε να επικριθεί. Πιστεύω ότι σε αυτό συμβάλλει και το γεγονός ότι ο Νταλάρας έχει καθιερωθεί σαν μεγάλος καλλιτέχνης, χωρίς βέβαια να εννοώ με αυτό ότι δεν πρέπει να του γίνεται αρνητική κριτική, αλλά αυτό που κάνει το κάνει σωστά. Επιλέγει καλά αυτό το οποίο θέλει, το μελετά πολύ, το οργανώνει και γι’ αυτό συνήθως πετυχαίνει.

ΠτΘ: Τα σχόλια όμως των ΜΜΕ αφορούσαν και τη δική σας παρουσία και ήταν ιδιαιτέρως κολακευτικά.

Χ.Μ.: Προσωπικά πιστεύω ότι αν αντιλαμβάνονταν τα ΜΜΕ τι συνέβη ουσιαστικά, θα αφιέρωναν περισσότερο χώρο και χρόνο στην εκδήλωση. Δεν το αντιλήφθηκαν πολύ καλά. Τα ΜΜΕ επικεντρώθηκαν στο γεγονός ότι ακούστηκαν κάποια τούρκικα τραγούδια, πέρασε ένα μήνυμα, ο κόσμος το δέχθηκε και όλα αυτά είναι θετικά. Δεν νομίζω ότι αντιλήφθηκαν το βαθύτερο νόημα της εκδήλωσης και αυτό μου έκανε εντύπωση, γιατί πιστεύω ότι ο κόσμος μπορεί να μη ξέρει, ο δημοσιογράφος όμως οφείλει να ξέρει τι συμβαίνει και τι σημαίνει το καθετί. Με αυτό δεν θέλω να πω ότι το θέμα το είδαν επιφανειακά. Ίσα -ίσα τη συμμετοχή μας την υποστήριξαν και την επόμενη των παραστάσεων όλες οι εφημερίδες σημείωναν πως από τις καλύτερες στιγμές της εκδήλωσης ήταν αυτή που βγήκαμε εμείς. Δεν συνειδητοποίησαν όμως το απλό, ότι κάποιοι από τη Θράκη συμμετείχαν στη συναυλία.

ΠτΘ: Υπάρχει σκέψη να επαναληφθεί η συγκεκριμένη εκδήλωση;

Χ.Μ.: Υπήρξε πρόταση και σκέψη να επαναληφθεί στο εξωτερικό. Άλλο όμως είναι να εκφράζονται σκέψεις και άλλο να υλοποιούνται. Υπάρχει μία περίπτωση να γίνει, αλλά δεν μπορούμε να πούμε τίποτα με σιγουριά. Το γεγονός είναι ότι όλοι έφυγαν με τις καλύτερες εντυπώσεις και με την ελπίδα να επαναληφθεί η παράσταση.

ΠτΘ: Η συνεργασία με τον Νταλάρα θα συνεχισθεί;

Χ.Μ.: Στο θέμα των συνεργασιών δεν φτάνει μόνο η θέληση είναι και θέμα συγκυριών. Η πόρτα ή το παραθυράκι είναι ανοιχτό, αλλά δεν ξέρουμε αν και πότε θα συμβεί. Η θέληση υπάρχει, σκέψεις υπάρχουν, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάτι θα γίνει στο μέλλον.

ΠτΘ: Και μία προσωπική ερώτηση. Είστε και μουσικός και νομικός. Τι από τα δύο προτιμάτε;

Χ.Μ.: Θεωρώ ότι ήδη έχω επιλέξει τη νομική, διαφορετικά δεν θα ήμουν στην Κομοτηνή και θα είχα φύγει. Απλά είμαι σίγουρος ότι δεν μπορώ να αφήσω το τραγούδι, το έχω μέσα μου. Είμαστε μία μικρή παρέα που έχουμε μία μικρή, αν το πάρουμε σφαιρικά, αλλά μεγάλη για μας που ζούμε εδώ στη Θράκη πορεία και μας ευχαριστεί να είμαστε μαζί, όχι βέβαια τόσο συχνά, όσο είμαστε κάποτε. Από τη στιγμή όμως που βρίσκουμε το χρόνο θα συνεχίσουμε και μελλοντικά να εκφραζόμαστε μέσα από τη μουσική.

ΠτΘ: Σας ευχαριστούμε πολύ

Χ.Μ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.