Μηνυμα ενοτητας και υπερβασης αντιπαραθεσεων

Την «υπέρβαση των εσωτερικών αντιπαραθέσεων» ζητούν στο κοινό μήνυμά τους οι προκαθήμενοι της Ορθοδόξου Εκκλησίας μετά τη σπάνια συνάντηση που συγκάλεσε στο Φανάρι ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος. «Η υπέρβαση των αντιπαραθέσεων απαιτεί την εκτόνωση των εθνικιστικών, εθνοφυλετικών ή ιδεολογικών παροξυσμών» αναφέρεται στο μήνυμα που αναγνώσθηκε στον πατριαρχικό ναό του Αγίου Γεωργίου, όπου όλοι οι προκαθήμενοι -σε μια ακόμα και σπάνια στιγμή της εκκλησιαστικής ιστορίας- τέλεσαν από κοινού τη θεία λειτουργία. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, που είχε και την πρωτοβουλία τη σύγκλησης της συνάντησης, έθεσε το θέμα της ενότητας των Ορθοδόξων, συνδέοντας την ενότητα και με τη διδασκαλία του αποστολικού μηνύματος του Παύλου, το έτος του οποίου εορτάζουν οι περισσότερες χριστιανικές Εκκλησίες. Στο μήνυμα γίνεται, επίσης, αναφορά στην παγκόσμια οικονομική κρίση, η οποία αποδίδεται σε φαινόμενα «μανιακής κερδοσκοπίας» και «στρεβλής οικονομικής δραστηριότητος», με αποτέλεσμα «το χάσμα μεταξύ πλουσίων και πτωχών να διευρύνεται δραματικώς». Η Σύναξη επανάλαβε και την υποστήριξη όλων των Πατριαρχείων στις πρωτοβουλίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου, καθώς και άλλων Ορθοδόξων Εκκλησιών για την προστασία του περιβάλλοντος, ενώ παράλληλα εξήρε την στάση των Εκκλησιών Ρωσίας και Γεωργίας κατά την περίοδο των πρόσφατων πολεμικών συγκρούσεων. Το μήνυμα υπογράφουν ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο Πατριάρχης Μόσχας κ. Αλέξιος, οι Πατριάρχες των πρεσβυγενών Πατριαρχείων Αλεξανδρείας κ. Θεόδωρος, Αντιοχείας κ. Ιγνάτιος, και Ιεροσολύμων κ. Θεόφιλος, και οι αρχιεπίσκοποι της Εκκλησίας της Ελλάδος, κ. Ιερώνυμος, Αλβανίας κ. Αναστάσιος, της Κύπρου, κ. Χρυσόστομος, της Πολωνίας κ. Βρότσλαβ Ιερεμίας, της Τσεχίας και Σλοβακίας κ. Χριστοφόρος και όλοι οι εκπρόσωποι των άλλων Ορθοδόξων Εκκλησιών. Για την ιστορική όπως χαρακτηρίζεται αυτή σύναξη αλλά και για τα μηνύματα της κοινής ανακοίνωσης μιλά στον ΠτΘ ο θεολόγος, νομικός και εκκλησιαστικός ιστορικός Ιωάννης Σιδηράς.

ΠτΘ: κ. Σιδηρά για ποιους λόγους ήταν σημαντική η συγκεκριμένη σύναξη;

Ι.Σ.: Από την πρώτη στιγμή που εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης, ο από Χαλκιδώνος Βαρθολομαίος ο Α΄, καθιέρωσε αυτό το σύστημα της συναντήσεως των προκαθημένων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών. Η πρώτη σύναξη που πραγματοποιήθηκε το 1992 ήταν πολύ σημαντική και έγινε μετά από πολλά χρόνια. Η προχθεσινή σύναξη ήταν θα έλεγα, – μετά από άλλες τρεις που μεσολάβησαν, δηλαδή είναι η πέμπτη, – ότι είναι η αμέσως σημαντικότερη από την πρώτη. Είναι σημαντική γιατί πρώτον και με την υπογραφή του Πατριάρχου Μόσχας και του Πατριάρχου Αντιοχείας – σημειωτέον αυτοί οι δύο με διάφορες ενέργειές τους κατά το παρελθόν προκαλούσαν το Οικουμενικό Πατριαρχείο-, αναγνωρίζεται η πρωτοκαθεδρία και ο πρωτεύων εκκλησιαστικός, πνευματικός και συντονιστικός ρόλος του Οικουμενικού Πατριάρχου στο σύστημα των Ορθοδόξων Εκκλησιών. Διότι μέχρι πρότινος αυτοί οι δύο Πατριάρχες θα λέγαμε ότι είχαν αμφισβητήσει εν τη πράξει αυτήν την πρωτοκαθεδρία. Το δεύτερο σημείο αφορά στην καθιέρωση της συνείδησης του συντονιστικού ρόλου του Οικουμενικού Πατριάρχου, ως θεσμού για την ενότητα των εκκλησιών. Και για αυτό όλοι με χαρά προσήλθαν πλην των εξαιρέσεων εκείνων των Πατριαρχών που ήταν ασθενείς. Το τρίτο σημείο σχετίζεται με το ορθόδοξο ποίμνιο της διασποράς. Σε όλα τα μέρη της γης υπάρχει ποίμνιο που προέρχεται από όλες τις κατά τόπους εκκλησίες. Αυτό το ποίμνιο πλέον σύμφωνα με τον 28ο κανόνα της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου το 451 διοικείται πνευματικά από τον εκάστοτε Οικουμενικό Πατριάρχη. Υπήρχαν ζητήματα επί του θέματος και βλέπουμε σήμερα ο Οικουμενικός Πατριάρχης ότι έθεσε τα θεμέλια επίλυσης του ζητήματος, χωρίς βέβαια να χάνεται η πνευματική πρωτοκαθεδρία του Πατριαρχείου στο λεγόμενο ποίμνιο της διασποράς. Και το τελευταίο που είναι σημαντικό, πέραν της οικολογίας, είναι ότι με σαφήνεια ορίζεται, ότι θα πρέπει οι ιεραποστολικές προσπάθειες των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών να μη γίνονται με φανατισμό εις βάρος άλλων εκκλησιών και ούτε βεβαίως τα κριτήρια να είναι εθνοφυλετικά, εθνικιστικά αλλά να είναι καθαρά ορθόδοξα και πνευματικά.

Μήνυμα για την παγκόσμια οικονομική κρίση

ΠτΘ: Πέρα όμως από τα πνευματικά, εκκλησιαστικά και θεολογικά ζητήματα στην ανακοίνωση γίνεται σαφής αναφορά στην παγκόσμια οικονομική κρίση…

Γ.Σ.: Τα οικονομικά ζητήματα προκαλούν το ενδιαφέρον της Ορθόδοξης Εκκλησίας, γιατί έχουν σχέση με το ζήτημα της φτώχειας και με την οικονομική επιβίωση των ανθρώπων που μαστίζονται από τη φτώχεια, για αυτό και γίνεται λόγος για μια «αδηφάγο τάση» κρατών και κάποιων ολιγαρχιών να συγκεντρώνουν τον πλούτο, ενώ την ίδια στιγμή πεθαίνουν από την πείνα άνθρωποι αλλά και γιατί δεν βρίσκουν ένα ποτήρι νερό. Αυτό νομίζω στην παγκόσμια οικονομική κρίση που υπάρχει ήταν ένα μήνυμα κόλαφος για τους κερδοσκόπους και τους άπληστους αυτού του κόσμου.

Μήνυμα για το περιβάλλον

ΠτΘ: Ένα μεγάλο μέρος της ανακοίνωσης ήταν αφιερωμένη στο περιβάλλον…

Γ.Σ.: Τα ζητήματα της οικολογίας έχουν πρωτεύουσα θέση στη σκέψη του Οικουμενικού Πατριάρχου, ο οποίος όπως έχουμε πει πολλές φορές είναι ο κατ΄ εξοχήν πράσινος και οικολόγος Πατριάρχης που από τη δεκαετία του 1980, ως νεαρός μάλιστα τότε μητροπολίτης Φιλαδελφείας και λίγοι το γνωρίζουν αυτό, ήταν αυτός που με το σημερινό μητροπολίτη Περγάμου ακαδημαϊκό και πρώην πρόεδρο της Ακαδημίας Αθηνών πανεπιστημιακό δάσκαλο κ. Ιωάννη Ζηζιούλα ήταν οι πρωτεργάτες και πρωτοπόροι και εμπνευστές της αναλήψεως πρωτοβουλιών από την πλευρά του Οικουμενικού Πατριάρχου για την αντιμετώπιση του λεγομένου οικολογικού ζητήματος. Έτσι, από τότε και μέχρι σήμερα πάντοτε ο κ .Βαρθολομαίος θίγει αυτά τα ζητήματα και μάλιστα το μήνυμα των προκαθημένων αναφέρεται στην «αδηφάγο κα άπληστη τακτική κρατών», υπερεθνικών εταιρειών και βιομηχανιών να εξαντλήσουν στην κυριολεξία εκμεταλλευόμενα όλα αυτά τα στοιχεία της οικονομικής ζωής τον πλούτο και τους πλουτοπαραγωγικούς πόρους της υφηλίου. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα και την εξάντληση του πλούτου του φυσικού περιβάλλοντος αλλά και την συνεχή ρύπανσή του. Αυτό το μήνυμα της κατάπαυσης της αδηφάγου τακτικής είναι θεωρώ ένα μήνυμα που μπορεί να αλλάξει την νοοτροπία τη συνείδηση και κουλτούρα ανθρώπων και κρατών. Θεωρώ ότι είναι πρωτοπόρος η Ορθόδοξη Εκκλησία και το Οικουμενικό Πατριαρχείο στα οικολογικά ζητήματα.

Κοινό συλλείτουργο

ΠτΘ: Ποια είναι η σημασία του κοινού συλλείτουργου μεταξύ των προκαθημένων, που και αυτό θεωρείτε σπάνια στιγμή για την Ορθοδοξία;

Γ.Σ.: Συλλείτουργα όλων των προκαθημένων είναι λίγα. Αυτό είναι το έκτο. Είχαμε πέντε συλλείτουργα σε πέντε συνάξεις προκαθημένων και ένα έκτο που ήταν σε μια κοινή παρουσία όλων των προκαθημένων, αλλά όχι με την έννοια της συνάξεως που εννοούμε τώρα, το 1998 στη Βουλγαρία για να αντιμετωπισθεί το εσωτερικό σχίσμα του Πατριαρχείου της Βουλγαρίας. Εν πάση περιπτώσει έχουμε αυτά τα έξι συλλείτουργα γνωστά σε όλο τον κόσμο. Αυτό το συλλείτουργο όπως και συχνά λέει και ο Οικουμενικός Πατριάρχης είναι η ορατή απόδειξη, η ορατή και απτή απόδειξη της ενότητας των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών στο κοινό ποτήριο της αιωνίου ζωής και αγάπης. Και το κοινό ποτήριο είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού από το οποίο κοινωνούν όλοι οι προκαθήμενοι και επαληθεύεται ότι υπάρχει ένα σώμα με μία κεφαλή, του Αναστάντος Χριστού. Δεν είναι τυχαίο ότι όταν προσήλθε ο πατριάρχης Μόσχας και ο Πατριάρχης Αντιοχείας και ασπάστηκαν τον Οικουμενικό Πατριάρχη, ως τον πρώτο μεταξύ των Ορθοδόξων, όλοι όσοι παρακολούθησαν την σκηνή από τους δέκτες συγκινήθηκαν. Είναι μοναδικές στιγμές, γιατί φαίνεται ότι γύρω από την κοινή πνευματική κεφαλή των Ορθοδόξων, που είναι ο εκάστοτε Οικουμενικός Πατριάρχης, όλοι οι αδελφοί πατριάρχες και αρχιεπισκόπου δείχνουν την ενότητα και το μεγαλείο της κατά ανατολάς Ορθοδόξου Εκκλησίας του Χριστού. Αυτό είναι μοναδικό και το μήνυμα αυτής της ενότητας μέσα από αυτή την εικόνα και προς ολόκληρο το ορθόδοξο ποίμνιο των 300 και πλέον εκατομμυρίων και προς τους αρχιερείς και μητροπολίτες σε όλο τον κόσμο που είναι ορθόδοξοι ,αλλά και το μήνυμα της ενότητας προς τους ετεροδόξους και αλλοθρήσκους που βλέπουν ενωμένη την Ορθοδοξία είναι καθοριστικής σημασίας και με πολιτική σημασία θα έλεγα, γιατί είναι δύναμη πνευματικής αναγέννησης της Ορθοδοξίας σε όλο τον κόσμο.

ΠτΘ: Είναι τυχαίο ότι η σύναξη έγινε στις 12 Οκτωβρίου;

Ι.Σ.: Δεν ήταν τυχαίο το γεγονός ότι συνεκλήθη την προχθεσινή Κυριακή η Πέμπτη κατά σειρά επίσημη σύναξη των προκαθημένων διότι εόρταζε η Εκκλησία μας τη μνήμη των Θεοφόρων πατέρων που αποτελούσαν το σώμα της ιεραρχίας της εβδόμης Οικουμενικής Συνόδου, η οποία συνεκλήθη το787 στη Νίκαια της Βιθυνίας και ήταν εκείνη που θεολογικά τερμάτισε την αίρεση της εικονομαχίας και θεολογικά απεκατέστησε την έννοια της Ορθοδόξου εικονογραφήσεως και αγιογραφήσεως που συνεπάγετο την αποκατάσταση των Ιερών Εικόνων μέσα στους ναούς.

ΠτΘ: κ. Σιδηρά σας ευχαριστούμε πολύ.

Ι.Σ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.