Μια τουρκικη ταινια που μας αφορα: “Φθινοπωρινη οδυνη”

Στις 3 του περασμένου Σεπτεμβρίου είχαμε αναρτήσει την είδηση «Οι Τούρκοι για τα Σεπτεμβριανά», με αφορμή μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην Πόλη για τα γεγονότα του 1955 στην οποία συμμετείχαν Τούρκοι επιστήμονες και διανοούμενοι.

Το θέμα αυτό, που αποτελούσε φυσικά ταμπού για την Τουρκία – αλλά και για την Ελλάδα, δυστυχώς, μέχρι πρόσφατα – θίγεται σήμερα και αναλύεται από Τούρκους επιστήμονες και καλλιτέχνες, οι οποίοι βλέπουν πλέον τα πράγματα ψύχραιμα και κατά το δυνατόν αντικειμενικά.

Σκηνοθέτιδα της ταινίας είναι η Τομρίς Γκιριτλίογλου, η οποία είχε σκηνοθετήσει και την ταινία «Το περιδέραιο της Σαλκίμ χανίμ», που είχε γυριστεί πριν από δέκα χρόνια, επίσης βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Καράκογιουνλου. Η ταινία εκείνη αναφέρεται στην εποχή του «φόρου περιουσίας», που είχε επιβάλει η τουρκική κυβέρνηση το 1942 εναντίον των μη μουσουλμανικών μειονοτήτων. Ο Γιλμάζ Καρακόγιουνλου έχει πλούσιο συγγραφικό έργο, το οποίο περιλαμβάνει μυθιστορήματα, ποίηση και θεατρικά έργα. Εξελέγη βουλευτής του Κόμματος Μητέρας Πατρίδας στις εκλογές του 1995 και του 1999.

Η «Φθινοπωρινή οδύνη» (στα ελληνικά κυκλοφορεί ως «Φθινοπωρινός πόνος» από τις εκδόσεις Τσουκάτου σε μετάφραση Λιάνας Μυστακίδου), είχε πάρει το 1992 το βραβείο μυθιστορήματος της Εταιρείας Συγγραφέων Τουρκίας. Οι σκηνές των καταστροφών και των λεηλασιών στα ελληνικά καταστήματα του Πέρα είναι στο βιβλίο ολοζώντανες, όπως ακριβώς τις είχε καταγράψει η μνήμη του συγγραφέα. Έχει πει ο Γιλμάζ Καρακόγιουνλου στην εβδομαδιαία ελληνική εφημερίδα της Κωνσταντινούπολης «Πυρσός» (τεύχος 16 – 1 Φεβρουαρίου 1999): «Έγραψα ό,τι είδα. Το μόνο που έκανα ήταν μια αισθητική παρέμβαση. Τον Σεπτέμβριο του 1955 είδα τον όχλο που λεηλατούσε με τα ίδια μου τα μάτια. Δεν ήταν δυνατόν να το ανεχτώ, αλλά δεν είχα τη δύναμη να το εμποδίσω. Θα ήταν όμως λάθος να μιλάμε για ένα μυθιστόρημα που αφορά στη μειονοτική ζωή».

Την άποψή του για τους διωγμούς την έχει εκφράσει ξεκάθαρα και στο παρελθόν. Τα Σεπτεμβριανά του ’55 τα έχει χαρακτηρίσει «μια επιχείρηση-επίθεση που σκηνοθετήθηκε κατά περιόδους με στόχο τη μεταφορά του κεφαλαίου από τις μειονότητες, που είχαν στα χέρια τους την οικονομική ζωή από την εποχή των Οθωμανών, στην τουρκική πλευρά».

Κατόπιν όλων αυτών αντιλαμβανόμαστε ότι οι Τούρκοι διανοούμενοι – και όχι μόνο – κάνουν βήματα προς τα εμπρός. Εμείς έχουμε αντίστοιχη, θα λέγαμε, κινηματογραφική ταινία, την συγκινητική «Πολίτικη Κουζίνα» – με την καταπληκτική μουσική της Ευανθίας Ρεμπούτσικα – αν και δεν αναφέρεται ειδικά στα γεγονότα του ‘55. Πέραν της «Πολίτικης Κουζίνας» ουδέν! Τα σχόλια δικά σας.