Μια φορα και εναν καιρο…

Ψέματα και αλήθεια αυτά είναι τα παραμύθια. Νεράιδες, βασιλοπούλες, βασιλόπουλα, μάγισσες…Το παραμύθι επέστρεψε στη ζωή μας έτσι όπως το γνωρίσαμε μέσα από τους παππούδες και τις γιαγιάδες μας με την ομορφιά και τη γοητεία που μόνο ένας επαγγελματίας του είδους μπορεί να δώσει. Ο Δήμήτρης Αβούρης μας μυεί στον κόσμο του φανταστικού, στη δύναμη της διήγησης στον πλούτο της παράδοσης.

Η δεκαμελής ομάδα του Δημήτρη Αβούρη η Ομάδα Αφήγησης και Καταγραφής Παραμυθιών, επικεντρώνεται στα ζακυνθινά παραμύθια. Ο ίδιος ασχολείται εδώ και χρόνια με την αφήγηση παραμυθιών έχει καταγράψει και έχει εκδόσει ζακυνθινά παραμύθια, ενώ έχει ιδρύσει το Πολιτιστικό χωριό “Σκαλιά” και το θέατρο Αβούρη, το οποίο διοργάνωσε το 2001 την Πρώτη Πανελλήνια Συνάντηση Ελληνικού Παραμυθιού. Το καλοκαίρι η ομάδα στεγάζει τις αφηγήσεις της στο ιδιόκτητο θέατρο και τον υπόλοιπο χρόνο δίνει παραστάσεις στην Αθήνα και στην επαρχία αλλά και στους νοσοκομειακούς θαλάμους του νοσοκομείου Αγλαΐα Κυριακού.

Ο Δημήτρης Αβούρης βρέθηκε στην πόλη μας με αφορμή κάποια σεμινάρια. Στο λίγο ελεύθερο χρόνο που είχε στη διάθεσή του μας μίλησε για την ομορφιά των παραμυθιών…

Μια φορά και έναν καιρό λοιπόν…

ΠτΘ:κ. Αβούρη, είστε επαγγελματίας αφηγητής παραμυθιών και από την άλλη καταγράφεται τα παραδοσιακά παραμύθια. Τι από τα δύο σας εκφράζει περισσότερο;

Δ.Α.: Θεωρώ ότι δεν είναι δύο ιδιότητες, αλλά μία. Είναι εντυπωσιακό να είσαι ταγμένος στο παραδοσιακό παραμύθι, εφόσον το πιστεύεις, να το ανακαλύψεις ξανά, να το φέρεις στη σύγχρονη εποχή με τα καινούργια δεδομένα χωρίς να παρουσιάσεις άλλα στοιχεία τεχνικά μέσα σ’ αυτό, -αλλά ο λόγος, η παρουσία σου, το ύφος και η επαφή με το κοινό σου, με τα παιδιά και τους ενήλικες, να είναι τέτοια ούτως ώστε το παραδοσιακό παραμύθι να συνεχίσει να αφηγείται με νέους παραμυθάδες και ταυτόχρονα απ’ αυτούς να καταγράφεται.

ΠτΘ: Είστε θα λέγαμε ένας σύγχρονος παραμυθάς;

Δ.Α.:Ναι, κάπως έτσι.

ΠτΘ: Πρωτοτυπείτε κατά τη διάρκεια της αφήγησης;

Δ.Α. Η ιστορία είναι ένας κύκλος που μας φέρνει πίσω χιλιάδες χρόνια πριν. Δεν κρατάμε τίποτα στα χέρια μας και ερχόμαστε σε επαφή με το κοινό μας με τα μάτια, με το παίξιμο, με τη συμμετοχή, με την ανταλλαγή του λόγου, των συναισθημάτων, ώστε όλοι μαζί να δημιουργήσουμε μια ωραία παραμυθιακή συντροφιά. Βέβαια οι συντροφιές σήμερα δεν είναι αυτές των πέντε ατόμων, είναι συντροφιές των πενήντα, των εκατό ατόμων. Πρέπει να σηκωθείς όρθιος, να εντυπωσιάσεις με την κίνησή σου, ενάντια στην τηλεόραση. Ο κόσμος έχει μάθει, και τα παιδιά, να βλέπουν κάτι το γρήγορο, το εντυπωσιακό. Άρα και εμείς εντυπωσιάζουμε με το σώμα μας με τη φωνή μας όπως σε μικρότερη εμβέλεια έκαναν άλλοι παραμυθάδες, η γιαγιά και ο παππούς.

ΠτΘ: Γιατί κ. Αβούρη τα παραμύθια περνάνε συνήθως από το κακό για να φθάσουν στη δικαίωση του καλού;

Δ.Α.: Τα παραμύθια είναι ψέματα και αλήθεια, είναι μέσα απ’ τη ζωή μας και δεν κάνουν τίποτε άλλο παρά δίνουν πάντα στο άδικο μία δεύτερη ευκαιρία να γίνει δίκαιο, να δώσουν τη δυνατότητα στο μικρό και στον αδύναμο να νικήσει το μεγάλο και όλοι να έχουν ένα δικαίωμα να ζήσουν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα.

ΠτΘ: Είστε ένας από τους σύγχρονους παραμυθάδες, γιατί τα τελευταία χρόνια πολλοί είναι αυτοί που ασχολούνται με την αφήγηση παραμυθιών. Το παραμύθι άρα επιστρέφει στη ζωή μας. Είναι βασικό αυτό στη σημερινή εποχή;

Δ.Α.: Εμείς δουλεύουμε τέσσερα χρόνια ήδη στο νοσοκομείο Αγλαΐα Κυριακού στο ογκολογικό, στο νεφρό, παίζουμε σε άτομα με ειδικές ανάγκες, σε ειδικά σχολεία και βλέπουμε ότι το παραμύθι είναι ο μόνος τρόπος, η μόνη παρηγοριά για να σταθεί όρθια η ψυχή και το πείσμα και να προχωρήσει. Διανθίζει το λόγο, δίνει τη δυνατότητα στο παιδί, στον ενήλικα, να σταθεί όρθιος απέναντι σε ένα κοινό. Σήμερα μη ξεχνάμε ζούμε σε μία εποχή που δεν έχουμε μάθει να ακούμε παρά μόνο να μιλάμε, ας μιλήσουμε λοιπόν σωστά.

ΠτΘ:Ποιες είναι οι αντιδράσεις του κοινού;

Δ.Α.: Ο άνθρωπος, το παιδί και το παραμύθι είναι ένα. Το παραμύθι είναι το πρώτο πράγμα σαν θέατρο, σαν φαντασία που γεννήθηκε με την ύπαρξη του ανθρώπου προκειμένου να εξηγήσει ακατανόητα για αυτόν πράγματα, όπως τα φυσικά φαινόμενα, τα ζώα. Η ίδια απορία και οι ίδιες ερωτήσεις υπάρχουν και σήμερα και πρέπει να τα θέσουμε μέσα μας και να τα απαντήσουμε. Μόνο μέσα από το παραμύθι μπορούμε να απαντήσουμε, για να μπορέσουμε να πιστέψουμε.

ΠτΘ: Μας βοηθούν να δούμε μέσα μας τα παραμύθια;

Δ.Α.: Το μόνο που κάνει είναι να μας βοηθήσει να δούμε μέσα μας για αυτό δεν έχει ηλικία, ούτε όρια.

ΠτΘ: Είπατε ότι το παραμύθι είναι ψέματα και αλήθεια…

Δ.Α.: Είναι αλήθεια και ψέματα όπως είναι η ζωή μας. Είναι η αλήθεια που πιστεύουμε και το ψέμα που δεν θέλουμε να πιστέψουμε. Όλα αυτά μπλέκονται και εμείς επιλέγουμε το δρόμο της δικαίωσης πάντα για να ζούμε καλά.

ΠτΘ: Έχετε γράψει εσείς παραμύθια;

Δ.Α.: Έχω καταγράψει καταρχήν 110 ζακυνθινά παραμύθια, θεατρικά έργα και τραγούδια. Ασχολούμαι μόνο με τα παραδοσιακά παραμύθια. Δεν θα γράψω ποτέ σύγχρονο παραμύθι, γιατί αν εμείς ασχοληθούμε με το σύγχρονο παραμύθι που δεν το έχει δει ο χρόνος και δεν έχει αντέξει τότε ποιος θα μας φέρει στο παρελθόν και να πάρουμε εκείνα τα υγιή στοιχεία που άντεξαν τόσες χιλιάδες χρόνια. Οι μύθοι του Αισώπου όπως σήμερα μπορούν να λέγονται με τα καινούργια στοιχεία είναι πιο επίκαιροι από ποτέ

ΠτΘ: Υπάρχουν ακόμη λαϊκοί παραμυθάδες;

Δ.Α.:Οι παππούδες μας και οι γιαγιάδες μας λένε παραμύθια αλλά δεν έχουν πια τη δύναμη να αντιπαρατεθούν στην οθόνη, στην τηλεόραση, στο κομπιούτερ δεν μπορούν να βάλουν μέσα στο λόγο τους την πρόκληση, δεν ξέρουν τις καινούργιες εκφράσεις των παιδιών, ούτε αυτά που γίνονται στην κοινωνία μας και φαίνεται το παραμύθι σαν φερμένο και στάσιμο σε μία άλλη εποχή. Εάν το προχωρήσουμε με δύο λέξεις παραπάνω μέσα στο ίδιο το παραμύθι γίνεται πιο προκλητικό.

ΠτΘ: Εσείς πώς υλοποιείτε αυτή τη μεταφορά στο σύγχρονο;

Δ.Α. : Παίρνουμε ερεθίσματα από την κάθε μας συνεύρεση, από αυτά που λένε τα παιδιά το κοινό και ό,τι σημαντικό βρίσκεται μέσα μένει μέσα στο παραμύθι και ακολουθεί την επόμενη διήγηση. Το κοινό μας καθορίζει. Ακόμα και τα σεμινάρια δεν είναι με την κοινή τους έννοια. Είναι μία παράσταση. Βλέπεις το κοινό απαντάς σε ερωτήσεις επιστημονικές ή όχι αλλά είναι μία παράσταση με τη συμμετοχή όλων. Ο στόχος είναι όλοι να κατανοήσουν και να ζήσουν καλύτερα και την ώρα του σεμιναρίου και στη συνέχεια να φύγουν γεμάτοι και να ζήσουν καλύτερα στο σχολείο στο σπίτι ή όπου βρεθούν. Έχουμε μία παράσταση «Ένα εσώβρακον γεμάτο παραμύθια» με ερωτικούς μύθους από την αρχαιότητα μέχρι και παραμύθια και λαογραφικά στοιχεία όλης της Ελλάδας. Αυτό απευθύνεται σε ενήλικες.

ΠτΘ: Έχετε παίξει παραμύθια και στο εξωτερικό;

Δ.Α.: Εμείς παίζουμε παραμύθια και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Στο εξωτερικό έχουμε τέσσερις συνεργάτες που μιλάνε την ξένη γλώσσα καθώς και ελληνικά. Εμείς λέμε τα παραμύθια πάντα στα ελληνικά αλλά οι απαντήσεις δίνονται στη γλώσσα του τόπου που είμαστε. Όλη αυτή η συνεύρεση προχωρά με τη συμμετοχή του κοινού.

ΠτΘ: Και η θερινή σχολή παραμυθάδων;

Δ.Α.: Το καλοκαίρι στη Ζάκυνθο έχουμε τη θερινή σχολή παραμυθάδων όπου δεχόμαστε σαράντα – πενήντα παιδιά και ενήλικες και για δεκαπέντε ημέρες ασχολούμαστε με την κατασκευή μουσικών οργάνων αφηγήσεις, φιγούρα, κούκλα, ακόμα και με ποίηση χρησιμοποιώντας στοιχεία του λόγου στην καθημερινότητα για να καταγράφουμε και να φτιάχνουμε όμορφες ιστορίες.

ΠτΘ:Τι είναι το πολιτιστικό χωριό «Σκαλιά»;

Δ.Α.: Κατ’ αρχήν να πω ότι το Θέατρο Αβούρη, με καλλιτεχνική στέγη το Πολιτιστικό Χωριό «Σκαλιά» στη Ζάκυνθο, δραστηριοποιείται στον τομέα της Ελληνικής λαογραφίας, έχοντας ως στόχο τη διάσωση και την ανάδειξη της εθνική μας κληρονομιάς. Το 1995 δημιούργησε ομάδα καταγραφής και αφήγησης παραμυθιών και από τότε μέχρι σήμερα έχει οργανώσει παραστάσεις σε σχολεία και θέατρα σε ολόκληρη τη χώρα.

Με τους συνεργάτες μου αναβιώνουμε τα παραμύθια με τον ίδιο τρόπο που γινόταν παλιότερα στη Ζάκυνθο σε μια αυλή, σε μια γωνιά όπου συμμετείχαν μικροί και μεγάλοι σ΄ αυτά. Στην παραμυθιακή συντροφιά τα παιδιά παίζουν ρόλους, δίνουν το δικό τους λόγο και πνοή στους ήρωες των παραμυθιών μαζί με τους γονείς και τους φίλους. Η παράσταση στηρίζεται πάντα στη συμμετοχή των παιδιών, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να προσεγγίζουν βιωματικά το παραμύθι.

Επίσης διοργανώνουμε σεμινάρια αφήγησης σε εκπαιδευτικούς, γονείς, φοιτητές κτλ.

Όσον αφορά το πολιτιστικό χωριό Σκαλιά χτίζεται 10 χρόνια τώρα με παραδοσιακά υλικά (πέτρα, ξύλο, κεραμίδι). Το 90% των υλικών αυτών προέρχονται από μπάζα, εκσκαφές και προσεισμικά ερειπωμένα σπίτια, που καταλήγουν στις χωματερές.

ΠτΘ:κ. Ψιλού ανήκετε στην ομάδα του κ. Αβούρη. Μιλήστε μας για την εμπειρία σας…

Κ.Ψ.: Η ομάδα αποτελείται από δέκα άτομα γιατί συνεργαζόμαστε και με το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είμαστε φοιτήτριες του τμήματος Νηπιαγωγών και ασχολούμαστε με τα παραμύθια. Τα παραμύθια είναι παρηγορία και αυτό το λέω γιατί εμείς ως φοιτήτριες έχουμε την εμπειρία του νοσοκομείου. Εκεί είναι η έμπρακτη απόδειξη ότι τα παραμύθια είναι ψυχοθεραπεία.

Δ.Α.: Να κρατήσουμε τη φράση που μας είπε προχθές ένα κοριτσάκι στο ογκολογικό. «Όταν θα μεγαλώσω θα γίνω γιατρός και θα λέω παραμύθια στα παιδιά για να τους περνά ο πόνος» Αυτό εισπράττουμε απ’ αυτό που κάνουμε.

ΠτΘ:Τι καινούργιο ετοιμάζετε;

Δ.Α.: Το υπουργείο Παιδείας έχει δεχθεί, χωρίς να βάλει το χέρι στην τσέπη, πρότασή μας ώστε σε όλη την Ελλάδα από το Σουφλί μέχρι την Καλαμάτα, ο δρόμος του μεταξιού με την κόκκινη κλωστή, από την Κάρπαθο μέχρι τη Ζάκυνθο να μπει το παραμύθι στα σχολεία και όπως στη Γαλλία έχουμε 4000 παραμυθάδες επίσημους και η Ελλάδα να αποκτήσει κάτι τέτοιο. Ο κάθε νομός να καταγράψει τα δικά του παραμύθια και να έχει τους ντόπιους παραμυθάδες που θα κάνουν αυτό το επάγγελμα. Στόχος μας μεγάλος είναι το 2006 που η Πάτρα θα είναι πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης να γίνει μία πανελλαδική συνάντηση και να βρεθούμε όλοι οι παραμυθάδες μικροί μέσα από σχολεία και μεγάλοι και να κάνουμε μαραθώνιους παραμυθιών. Μέρες και νύχτες να λέμε παραμύθια και θα το καταφέρουμε.

ΠτΘ: κ. Αβούρη σας ευχαριστούμε πολύ.

Δ.Α.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Υ.Γ. Κι έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα…

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.