«Μεταναστες ηταν μονο οι γονεις μας»

Τέλη δεκαετίας του 50 και αρχές της δεκαετίας του 60 πολλοί ήταν οι Έλληνες, κυρίως οι Βορειοελλαδίτες που εγκατέλειψαν την πατρίδα τους και αναζητώντας καλύτερες συνθήκες εργασίες μετανάστευσαν ως επί το πλείστον στη Γερμανία. Σήμερα πενήντα χρόνια περίπου έχουν περάσει και ο Έλληνας στη Γερμανία δεν είναι πια ο κλασικός μετανάστης της δεκαετίας του 60, ο γνωστός Gastarbeiter, με τα όσα προβλήματα αντιμετώπιζε και με το ένα πόδι στην Ελλάδα. Για τους περισσότερους Έλληνες στη Γερμανία δε μπαίνει θέμα οριστικής επιστροφής στην Ελλάδα. Και τούτο για πολλούς λόγους. Η δεύτερη και η τρίτη γενιά παρόλους τους έντονους συναισθηματικούς δεσμούς με την Ελλάδα καθώς μεγαλώνει, ζει, μορφώνεται εκεί και θεωρεί τη Γερμανία σα δεύτερη πατρίδα. Η Ελλάδα είναι η πατρίδα των γονιών τους, την οποία βλέπουν στις διακοπές.

Ο κλασικός έλληνας μετανάστης έχει παραχωρήσει, ιδίως με την έλευση της τρίτης γενιάς, τη θέση του στον Έλληνα της Γερμανίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στον τομέα της απασχόλησης η ανεργία μαστίζει και τους Έλληνες της Γερμανίας και ιδίως τους νέους. Η εκπαίδευση είναι ίσως το σημαντικότερο πεδίο προβληματισμού.

Θετικές είναι οι εμπειρίες από τα δίγλωσσα ευρωπαϊκά σχολεία του Βερολίνου. Παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι σχολικές αυτές μονάδες, οι οποίες επεκτείνονται τώρα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, προσφέρουν διέξοδο στην κατεύθυνση μιας πολύγλωσσης εκπαίδευσης που διασφαλίζει πρόσβαση σε δύο πολιτισμούς, δύο γλώσσες και δύο κοινωνίες

Ο ΠτΘ συζητά σήμερα για όλα αυτά τα θέματα με τον Γιώργο Τριανταφυλλίδη, έλληνα μετανάστη δεύτερης γενιάς στο Βερολίνο. Τον συναντήσαμε στο Θρυλόριο όπου έκανε τις καλοκαιρινές του διακοπές κοντά στους γονείς του, μετανάστες πρώτης γενιάς οι οποίοι μετά τη σύνταξη εγκαταστάθηκαν μόνιμα στο συγκεκριμένο οικισμό. Ας τον ακούσουμε:

Εκπαίδευση

«Στο Βερολίνο λειτουργούν δύο Ευρωπαϊκά σχολεία τα οποία συγκεκριμένα ονομάζονται ελληνογερμανικά ευρωπαϊκά τα οποία χρηματοδοτούνται από την Γερμανική κυβέρνηση. Με την εγγραφή του το παιδί δηλώνει τη γλώσσα βαρύτητας, επιλέγει δηλαδή μεταξύ της γερμανικής και της ελληνικής. Μετά από τέσσερα χρόνια εφόσον το παιδί έχει φτάσει σε ικανοποιητικό επίπεδο εκμάθησης της γλώσσας προτίμησης μπορεί να αλλάξει και να στραφεί προς την άλλη γλώσσα. Ο τύπος του συγκεκριμένου σχολείου έχει επεκταθεί και στο γυμνάσιο όπου και πάλι τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν γλώσσα βαρύτητας. Φυσικά υπάρχει και άλλο σχολείο που λειτουργεί εδώ και είκοσι χρόνια καθαρά γερμανικό στο οποίο λειτουργεί τμήμα ελληνικών. Το συγκεκριμένο όμως σχολείο δεν δίνει την ευκαιρία στο παιδί να γνωρίσει τη μητρική του γλώσσα στο ίδιο επίπεδο όπως το ευρωπαϊκό. Ανάλογα με τις δυνατότητες του παιδιού από την Πέμπτη ή την Έκτη τάξη μπορεί να πάει στο Γυμνάσιο».

Για παράδειγμα ο κ. Τριανταφυλλίδης αναφέρει το γιο του ο οποίος πήγε μέχρι την Τετάρτη τάξη στο δίγλωσσο ευρωπαϊκό σχολείο και με παρότρυνση των καθηγητών, οι οποίοι θεώρησαν ότι το παιδί είχε τις δυνατότητες αμέσως μετά πήγε γυμνάσιο. «Το θέμα μας απασχόλησε πολύ. Ερευνήσαμε και βρήκαμε 5 γυμνάσια μέσα στο Βερολίνο που θα τον δέχονταν, τα οποία γυμνάσια έχουν κατεύθυνση θεωρητική και φιλοσοφική, δηλαδή από την πρώτη τάξη διδάσκονται τα παιδιά αρχαία Ελληνικά, λατινικά. Στο σχολείο που επιλέξαμε να πάει το παιδί διδάσκονται τρεις φορές την εβδομάδα και τα ελληνικά, μετά την 6η ώρα με έλληνα δάσκαλο».

Η παιδεία στη Γερμανία είναι δωρεάν. Τα τελευταία χρόνια ψηφίστηκε νόμος να συμμετάσχουν και οι γονείς στην αγορά των βιβλίων. «Για παράδειγμα για το γιο μου δίνουμε μία φορά το χρόνο περίπου 70 ευρώ. Δεν έχουμε όμως φροντιστήρια εκτός σχολείου. Όλα τα μαθήματα γίνονται μέσα στο σχολείο. Τα παιδιά μαθαίνουν ελληνικά, γερμανικά και αγγλικά. Όσον αφορά στα Αγγλικά ξεκινούν με λίγες ώρες την πρώτη χρονιά οι οποίες αυξάνονται με το χρόνο».

Γλώσσα

Κατά τον κ. Τριανταφυλλίδη τα παιδιά θα μπορούσαν να γνωρίζουν καλύτερα τη μητρική τους γλώσσα, κάτι που κατά την άποψή του δεν οφείλεται μόνο στο σχολείο όσο στην ίδια την οικογένεια. «Κατά τη γνώμη μου το σημαντικότερο ρόλο στο θέμα αυτό παίζει η οικογένεια, το περιβάλλον, οι συναναστροφές των παιδιών. Θα μπορούσαν τα παιδιά μας να ήξεραν καλύτερα τη γλώσσα αν και εμείς κάναμε κάποια προσπάθεια και σταματούσαμε να δικαιολογούμε τους εαυτούς μας λέγοντας ότι τα παιδιά ζουν στη Γερμανία και πρέπει να μάθουν τη γλώσσα την εκεί. Σαφώς και πρέπει να τη μάθουν αλλά δεν θα πρέπει να ξεχάσουν και τη μητρική».

Πρόβλημα ανεργίας

«Εμείς της δεύτερης γενιάς λίγο πολύ είμαστε τακτοποιημένοι επαγγελματικά. Το πρόβλημα είναι πολύ έντονο στους νέους και όπως σε όλη την Ευρώπη έτσι και στη Γερμανία το μεγαλύτερο πρόβλημά τους είναι η ανεργία. Το πρόβλημα έγινε εντονότερο μετά την ένωση των δύο Γερμανιών. Οι νέοι τελειώνουν τις σπουδές τους, παίρνουν το πτυχίο τους και δεν βρίσκουν δουλειά. Τα προβλήματα είναι κοινά για όλους τους νέους. «Τα παιδιά των Ελλήνων δεν αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα προβλήματα σε σύγκριση με τα παιδιά των Γερμανών. Έχουν πλήρως ενταχθεί στην κοινωνία. Δεν υπάρχουν γκέτο ελλήνων και αν έχουν μείνει, είναι ελάχιστα. Τα παιδιά μας αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα με τα παιδιά των γερμανών».

Δεύτερη και Τρίτη γενιά μεταναστών

«Μετανάστες ήταν μόνο οι γονείς μας», δηλώνει ο κ. Τριανταφυλλίδης. «Η γενιά η δική μου και η γενιά του γιου μου που γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε στη γερμανική κοινωνία δεν αισθανόμαστε μετανάστες. Έχουμε πλήρως ενταχθεί στη γερμανική νοοτροπία. Δεν θα μπορούσα όμως να πω ότι τα παιδιά μας αισθάνονται περισσότερο γερμανοί πολίτες. Για παράδειγμα σήμερα μπορείς να ρωτήσεις ένα παιδάκι τι είσαι και να σου πει Έλληνας, σε πέντε όμως χρόνια αν του κάνεις την ίδια ερώτηση μπορεί να σου απαντήσει γερμανός, ίσως λόγω ηλικίας, ίσως λόγω παρέας. Οι περισσότεροι θα έλεγα ότι γαλουχούμε τα παιδιά μας κρατώντας τις παραδόσεις. Λίγοι είναι αυτοί που δεν θα μάθουν στα παιδιά τους τη γλώσσα τους.

Είναι όμως πολύ δύσκολο για ένα παιδί που γεννήθηκε, μεγάλωσε, σπούδασε στη Γερμανία να ζήσει στην Ελλάδα. Όταν ένα παιδί από τη Δευτέρα έως την Παρασκευή βρίσκεται με παιδιά Γερμανών είναι επόμενο να επηρεασθεί. Θα έλεγα ότι στην καθημερινή τους ζωή τα παιδιά είναι Γερμανοί. Βέβαια αυτό δεν σημαίνει τίποτα. Βλέπω τα ανίψια μου. Αγαπούν την Ελλάδα τους αρέσει να παίρνουν την άδειά τους, να την επισκέπτονται, αλλά για να μείνουν μόνιμα δεν το συζητούν. Έχουν συνηθίσει τον τρόπο ζωής εκεί, ξέρουν πως θα αντιμετωπίσουν τα καθημερινά τους προβλήματα. Εγώ ο ίδιος και τα αδέρφια μου πριν χρόνια αποφασίσαμε να έρθουμε στην Ελλάδα καθίσαμε δύο χρόνια και γυρίσαμε πίσω. Ήταν ένα θέμα που με απασχόλησε πολύ. Τότε αισθανόμουν υπερέλληνας και ήθελα να πάω στην πατρίδα. Ήταν ένα όνειρο. Βλέπαμε την Ελλάδα όπως θέλαμε να τη δούμε και όχι όπως ήταν. Είχαμε εξιδανικεύσει την εικόνα της μέσα μας. Ήταν μία πολύ καλή εμπειρία και σήμερα βλέπουμε τα πράγματα ρεαλιστικά. Για αυτό και σήμερα λέω ότι τα παιδιά ζουν στη Γερμανία προσπαθούμε να τα φέρουμε κοντά στην ελληνική παράδοση αλλά ουδέποτε θα ζορίσω το παιδί μου να του πω είσαι έλληνας και πρέπει να πας στην Ελλάδα. Δεν θέλω να κάνει τα ίδια λάθη που έκανα εγώ. Φυσικά ο ίδιος θα πρέπει να κάνει την επιλογή του».

Η ζωή στη Γερμανία

Πανάκριβη χαρακτηρίζει τη ζωή στη Γερμανία ο κ. Τριανταφυλλίδης. «Πριν λίγα χρόνια δουλεύαμε και βγάζαμε καθαρά περίπου 2500 μάρκα. Ήταν ένα ποσό σεβαστό και μπορούσαμε να ζήσουμε καλά. Σήμερα τα λεφτά αυτά αντιστοιχούν σε 1200 ευρώ που δεν καλύπτουν ούτε τις καθημερινές ανάγκες. Όταν ένα αντρόγυνο έχει εισόδημα μηνιαίο 2500 ευρώ και πληρώνει 600 ευρώ περίπου ενοίκιο και αν προσθέσεις το ρεύμα το νερό το τηλέφωνο, το αυτοκίνητο, το φαγητό, τα ρούχα και κάνεις τον υπολογισμό θα δεις ότι δεν φθάνουν. Δεν μένει τίποτα για να αποταμιεύσεις γιατί εμείς έχουμε και τη νοοτροπία του μετανάστη να γυρίσουμε στην πατρίδα να χτίσουμε σπίτι».

Ενημέρωση

«Στο Βερολίνο υπάρχει ένας ραδιοφωνικός σταθμός ο οποίος μεταδίδει ειδήσεις σε συγκεκριμένες ώρες από διάφορες χώρες στη γλώσσα τους. Έτσι κάθε απόγευμα στις 7 ακούμε ελληνικές ειδήσεις. Υπάρχει επίσης ένας μικρός τηλεοπτικός σταθμός ελληνικός που τον έχει έλληνας από τη Χρυσούπολη που εκπέμπει μία φορά την εβδομάδα. Αλλά όλοι έχουμε δορυφορική τηλεόραση και πιάνουμε ελληνικά κανάλια και ενημερωνόμαστε για το τι συμβαίνει στην πατρίδα μας.

Επαγγελματικές δυσκολίες

Ο κ. Τριανταφυλλίδης διατηρεί εστιατόριο στο Βερολίνο. Το επάγγελμά του όπως λέει αντιμετωπίζει μεγάλη κρίση κυρίως από την ημέρα κυκλοφορίας του Ευρώ ήρθε το πάνω κάτω. Το εστιατόριο είναι ανοιχτό από τις 12 το μεσημέρι έως τις 12 το βράδυ.Στο εστιατόριο σερβίρονται ελληνικά φαγητά που προτιμώνται από τους Γερμανούς. «Εκείνο όμως που επιδιώκω είναι να αλλάξουμε λίγο την νοοτροπία της ελληνικής κουζίνας στους Γερμανούς. Δηλαδή οι Γερμανοί λόγω της άγνοιας των ελλήνων που είχαν ξεκινήσει πριν τριάντα περίπου χρόνια στη Γερμανία να ανοίγουν εστιατόρια γνώριζαν ότι ελληνική κουζίνα είναι ένα σουβλάκι, ένα μπιφτέκι, ένα γύρος με πατάτες, σαλάτα λάχανο, τζατζίκι. Αυτά όμως δεν εκπροσωπούν την ελληνική κουζίνα. Ελληνική κουζίνα είναι το μαγειρεμένο, είναι το ζαρζαβατικό, αυτό που μαγείρευε η γιαγιά μου, τα κολοκυθάκια, οι μελιτζάνες, οι πιπεριές τα ψάρια. Έχουμε μεσογειακή κουζίνα την οποία ο Γερμανός σιγά -σιγά άρχισε αν αναγνωρίζει. Εγώ μάλιστα σκέφτομαι να βάλω μέσα στο μαγαζί και ποντιακά φαγητά»

Ποντιακός σύλλογος

Στο Βερολίνο ζουν σήμερα περίπου 12000 Έλληνες οργανωμένοι σε διάφορους συλλόγους, όπως Κρητών, Ηπειρωτών, Θρακιωτών, Ποντίων.

Από τους πλέον οργανωμένους ο ποντιακός σύλλογος δραστηριοποιείται από το 1982 με 300 περίπου μέλη με το χορευτικό του συγκρότημα στο οποίο συμμετέχουν περίπου 70 παιδιά. Ο σύλλογος του Βερολίνου έχει πολλές δραστηριότητες. Διοργανώνει διάφορες εκδηλώσεις μέσα από τις οποίες προσπαθεί να περάσεις στους νεότερους τα ήθη και έθιμα και γενικότερα την παράδοση του Πόντου. «Ενας από τους μεγάλους στόχους του συλλόγου ήταν η επαγγελματική αποκατάσταση κάποιων παιδιών. Ξεκινήσαμε έτσι κάποτε κάποιες κινήσεις ούτως ώστε ορισμένα παιδιά από το σύλλογο όταν τελειώνουν το σχολείο τους, το λύκειο, το γυμνάσιο, να τα προωθήσουμε, να αποκατασταθούν κάπου επαγγελματικά. Η νεολαία είναι το κύριο μέλημά μας για αυτό και προσπαθούμε να τους στηρίξουμε όσο μπορούμε διοργανώνοντας συζητήσεις κατά τη διάρκεια των οποίων εισηγητές από την Ελλάδα αναφέρονται σε διάφορα θέματα όχι μόνο σε αυτά που αφορούν τους πόντιους αλλά και σε κοινωνικά καθημερινά προβλήματα, όπως θέματα εργασίας, μόρφωσης. Μέσα στον προγραμματισμό μας είναι τα παιδιά να μάθουν και την ποντιακή διάλεκτο. Μέχρι τώρα όμως δεν έχει πραγματοποιηθεί. Χορεύουμε ποντιακά, είμαστε πόντιοι και μόλις πάει να μιλήσει κανένα παιδί ή κανένας από τους μεγάλους δύο τρεις λέξεις και άλλο τίποτα. Τους έκανε εντύπωση το γεγονός όταν ήρθε το Θρυλόριο στο Βερολίνο που μιλούσαν ποντιακά ακόμη και τα παιδιά. Εμείς τα ποντιακά τα μάθαμε από τους παππούδες και τις γιαγιάδες μας και κινδυνεύουμε να τα χάσουμε.

Μαθαίνουμε κάποια τραγούδια και τα λέμε στα ποντιακά αλλά τα μαθαίνουμε παπαγαλίστικα. Βλέπω στο Βερολίνο μικρά παιδάκια να τραγουδάνε επάνω ση σκηνή πολύ ωραία ποντιακά τραγούδια αλλά αν τα ρωτήσεις τι λες δεν θα ξέρουν να σου πουν. Η νεολαία είναι το μέλλον μας και οφείλουμε να τη στηρίξουμε».

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.