Μεγαλοι τραυματισμενοι

Τον Βίκτορα Ουγκώ τον γνωρίζουμε όλοι. Και όσοι δεν τον διαβάσαμε, είχαμε την ευκαιρία να δούμε μεγάλες κινηματογραφικές ταινίες βασισμένες στα βιβλία του. Η “Παναγία των Παρισίων” και “οι Άθλιοι” είναι δύο από τα πιο γνωστά του μυθιστορήματα, στα οποία σώζονται όχι μόνο γεγονότα, συνήθειες και καταστάσεις, αλλά φωτογραφίζεται με όλες τις λεπτομέρειες το Παρίσι της εποχής.

Ευκρινέστατα διακρίνεται ο σεβασμός του συγγραφέα προς τον άνθρωπο, η θλίψη του για τον εξευτελισμό της ζωής που την καταγγέλλει σε κάθε σελίδα, ο θυμός του για την κοινωνική αδικία, οι μεγάλες του ευαισθησίες. Οι ήρωές του, δουλεμένοι και ταλαιπωρημένοι χαρακτήρες που ξεπηδούν ατόφια από την εποχή του, κρατούν το μεγαλείο της ανθρώπινης φύσης και δεν εκποιούνται σε καμιά μεγάλη ή μικρή στιγμή της ζωής τους. Ακόμη και τους ακραίους πρωταγωνιστές του, που φαινομενικά έχουν το ρόλο του κακού και δύσκαμπτου, τους περιβάλλει με την αγάπη του, τους ελαφρώνει από τις μικρότητες και στο τέλος τους οδηγεί σε μια κάθαρση γιατί δεν αντέχει να τους αφήσει αβοήθητους σε έναν κόσμο που άκριτα ή τυχαία βρέθηκαν.

Μέσα από τα βιβλία, τα ποιήματα και τα κείμενά του, με πάθος προστατεύει και υπερασπίζεται την ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια, συναίσθημα που διατήρησε ο συγγραφέας – ποιητής σε όλη του τη ζωή αγωνιζόμενος για καίρια ζητήματα του 19ου αιώνα.

Η επικαιρότητα αυτών των ζητημάτων, καθιστά ακόμη πιο αξιόλογο και σημαντικό τον Ουγκώ, ο οποίος υπήρξε ένα τραυματισμένο άτομο, που κατάφερε ωστόσο τα τραύματα αυτά να τα μετατρέψει σε δύναμη ψυχής και σε φωνή διαμαρτυρίας.

Σε ηλικία εννέα μόλις ετών, το 1811, γίνεται μάρτυρας στην εκτέλεση ενός καταδίκου, γεγονός που του σημαδεύει την ψυχή και σε ηλικία δεκαέξι χρονών με φρίκη παρακολουθεί το δημόσιο στιγματισμό με πυρακτωμένο σίδερο μιας νεαρής γυναίκας που είχε κατηγορηθεί για κλοπή. Πληγωμένος από την ασχήμια της εποχής που θα μπορούσε ως σύμβολό της να έχει μια γκιλοτίνα, αναπτύσσει ξεκάθαρες απόψεις για την αξία της ανθρώπινης ζωής.

Γνωστός πια και τιμημένος, ως δημόσιο πρόσωπο και κατέχοντας σημαντικά αξιώματα κατά διαστήματα, θα είναι πάντα πολέμιος της κάθε κοινωνικής αδικίας. Συγκρούεται με την ίδια του την παράταξη όταν στη Συνέλευση εκφωνεί λόγο και προτείνει την «καθαρή, απλή και οριστική κατάργηση της θανατικής ποινής». Το 1851 εγκαταλείπει τη Γαλλία με ψεύτικο όνομα και ζει εξόριστος στα νησιά Jersey και Guernesey της Αγγλίας, όπου συνεχίζει τους αγώνες του. Προσπαθώντας να σώσει ένα ληστή από την γκιλοτίνα, γράφει: «Εμείς οι αναρχικοί, εμείς οι δημαγωγοί, εμείς που ρουφάμε το αίμα δηλώνουμε σ΄ εσάς τους συντηρητικούς σωτήρες ότι η ελευθερία του ανθρώπου είναι σεβαστή, η ανθρώπινη ζωή ιερή, η ανθρώπινη ψυχή θεία. Τώρα κρεμάστε! Όταν προφέρουμε τις λέξεις πρόοδος, επανάσταση, ελευθερία, ανθρωπιά, εσείς δύστυχοι άνθρωποι χαμογελάτε και μας δείχνετε το σκοτάδι, όπου ζούμε και ζείτε. Μάθετε όμως τούτο: σε λίγο οι ιδέες θα γιγαντωθούν και θα λάμψουν».

Η στράτευση του Ουγκώ είναι η ταυτότητα της ύπαρξής του που την καταθέτει σε όλο του το έργο. Πίστευε πως οι αρχές της κάθε επανάστασης πρέπει να συνδυάζονται με τις αιώνιες αξίες του ανθρώπου και πως η κοινωνία δεν πρέπει να είναι εκδικητική και να επιβεβαιώνει τη μικροψυχία της με την επιβολή θανατικών ποινών.

Ο Βίκτωρ Ουγκώ, δυστυχώς δεν έζησε για να χαρεί την κατάργηση της θανατικής ποινής στη χώρα που τον γέννησε. Όσο και αν ακούγεται τρομερό και απίστευτο, αυτή καταργήθηκε το 1981 με την άνοδο του Φρανσούα Μιτεράν, στην Προεδρία της Γαλλικής Δημοκρατίας.

Για την ιστορία αναφέρουμε πως επιχειρήθηκε να καθιερωθεί και στην Ελλάδα η γκιλοτίνα ως επίσημο όργανο εκτελέσεων. Ο λαός δεν άντεξε όμως στη θέα της. Τόλμησαν και καρατόμησαν σε αυτήν πέντε άνδρες στον Πειραιά το 1946. Με αποτροπιασμό και οργή αντιμετωπίστηκαν αυτές οι εκτελέσεις και αυτός ο τρόπος εκτέλεσης δεν ξαναχρησιμοποιήθηκε.

Γ. Συ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.