Μεχρι το 2006, σπιτια για ολους τους ομογενεις

Μετά από 8 χρόνια στη θέση του διευθυντή στο Εθνικό Ίδρυμα Υποδοχής και Αποκατάστασης Ποντίων Ομογενών Ελλήνων, στην Περιφέρεια ΑΜ-Θ, ο Θεόδωρος Παπαδόπουλος, αποχωρεί από την θέση του στο Ίδρυμα και αναλαμβάνει ως διοικητής – μάνατζερ του Γενικού Νοσοκομείου της Δράμας. Η πορεία του, η οποία εν πολλοίς από το 1993 έχει συνδεθεί άρρηκτα με την αποκατάσταση των παλιννοστούντων, παρουσιάζεται μέσα από αυτήν την συνέντευξη, η οποία ταυτόχρονα αναδεικνύει το μέγεθος των προβλημάτων που επί μία δεκαετία τώρα δυσκόλεψαν την προσαρμογή των ομογενών στις πατρογονικές τους εστίες.

Ο κ. Παπαδόπουλος αναφέρεται αναλυτικά, σε αυτή τη διαδρομή, και αποτιμώντας τα αποτελέσματά της κρίνει ως θετικό το έργο που παρήχθη, θεωρώντας ταυτόχρονα ότι τα επόμενα χρόνια θα είναι πολύ πιο σημαντικά και αποδοτικά για τους 30.000 περίπου παλιννοστούντες που εγκαταστάθηκαν και ζούνε σήμερα στους 5 νομούς της περιφέρειας.

ΠτΘ: Υπάρχει η εντύπωση στην κοινωνία ότι το ΕΙΥΑΠΟΕ απορρόφησε δυσανάλογα μεγάλα ποσά σε σχέση με το έργο που παρήγαγε όλα αυτά τα χρόνια. Ποια είναι η άποψή σας;

Θ.Π.: Σίγουρα, είμαστε σε μια περίοδο που κλείνει ο δικός μου κύκλος στο Ίδρυμα, από πλευράς πολιτικής όμως, βρισκόμαστε στη μέση του κύκλου της αυτοστέγασης που θα δώσει μια νέα ώθηση στην επίλυση κυρίως του προβλήματος της στέγασης των παλιννοστούντων. Αυτή είναι μια πολύ θετική εξέλιξη, που δεν έγινε ασφαλώς ερήμην του Ιδρύματος.

Τα πράγματα θα πρέπει να κρίνονται με βάση τους στόχους που τέθηκαν και πόσοι από αυτούς υλοποιήθηκαν. Δέκα χρόνια μετά, είναι εγκατεστημένοι στην περιοχή, είκοσι χιλιάδες ομογενείς, ενταγμένοι στο πρόγραμμα του Ιδρύματος και άλλοι δέκα χιλιάδες μη ενταγμένοι, γιατί από ένα σημείο και μετά και το Ίδρυμα σταμάτησε να εντάσσει καινούργιες οικογένειες.

Σήμερα, περίπου το 25%, έχει αποκατασταθεί στεγαστικά με τα έτοιμα σπίτια που τα αγοράζαμε και τα κατασκευάζαμε σαν Ίδρυμα, άλλο ένα 25% έχει αποκατασταθεί με την αυτοστέγαση και άλλο ένα 25% βρίσκεται στη διαδικασία να πάρει οικόπεδο και να ξεκινήσει τις εργασίες για την κατασκευή κατοικίας.

ΠτΘ: Με ποιους όρους, πέρα από τα στεγαστικά προγράμματα, το ΕΙΥΑΠΟΕ, διασφάλισε την ποιότητα της ζωής και των παρεχομένων υπηρεσιών προς αυτούς τους ανθρώπους;

Θ.Π.: Υπάρχουν 30.000 άνθρωποι που βρίσκονται εγκατεστημένοι στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Από αυτούς το 10% έχει φύγει σε άλλα σημεία της χώρας.

Το πρόβλημα της εργασίας δεν είναι ένα πρόβλημα που το μέγεθός του μπορεί να αντιμετωπιστεί από οποιοδήποτε οργανισμό και πολύ περισσότερο από το Ίδρυμα, που δεν διαθέτει ούτε τα κονδύλια, ούτε τις αρμοδιότητες για κάτι τέτοιο.

Η εργασιακή αποκατάσταση εξαρτάται από τη γενικότερη ανάπτυξη της περιοχής και από την εξεύρεση θέσεων εργασίας, τόσο για τους παλιννοστούντες, όσο και για τους ντόπιους γηγενείς κατοίκους.

Η μεγάλη πλειοψηφία των ομογενών που είναι ικανοί προς εργασία σήμερα δουλεύουν. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία στο 75% των οικογενειών, ένα τουλάχιστον άτομο δουλεύει και μάλιστα στο 40% των οικογενειών δουλεύουν τουλάχιστον δύο άτομα από την οικογένεια.

Η αίσθησή μου είναι, ότι σε σχέση με όλα τα προηγούμενα χρόνια η κατάσταση των ομογενών είναι αρκετά βελτιωμένη. Δεν αντιμετωπίζουν έντονα προβλήματα κοινωνικής επιβίωσης. Τα περισσότερα προβλήματα αντιμετωπίζουν αυτοί που έρχονται τώρα, για τους οποίους δεν υπάρχει καμία κοινωνική μέριμνα,. παρά εκείνοι που ζούνε εδώ και χρόνια στην περιοχή.

ΠτΘ: Με ποιους τρόπους το ΕΙΥΠΑΟΕ συνέβαλλε ώστε να ξεπερασθούν τα προβλήματα με την απόδοση της ιθαγένειας, την έκδοση ταυτότητας και των υπολοίπων νομιμοποιητικών εγγράφων για τους ομογενείς, ώστε να αποκτήσουν πλήρη πολιτικά δικαιώματα στην Ελλάδα;

Θ.Π.: Αυτό που μπορούσαμε να κάνουμε, ήταν να αναφέρουμε όλα αυτά τα προβλήματα στην ελληνική πολιτεία και να πιέσουμε στο βαθμό που μπορούμε, αφού δεν έχουμε καμία αρμοδιότητα για οτιδήποτε άλλο.

Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι έγινε ένα πρώτο βήμα με τον νόμο 2790/2000, ώστε αυτοί οι άνθρωποι που όλα αυτά τα χρόνια ήταν στην Ελλάδα «υπό ανοχήν» και όχι παράνομα όπως έλεγαν κάποιοι, που ήρθαν με τουριστική βίζα και όχι με παλιννόστηση, να μπορέσουν να τους αποδοθεί η ελληνική ιθαγένεια. Γιατί δεν πρόκειται ούτε περί ελληνοποίησης, ούτε περί απόκτησης ελληνικής ιθαγένειας, αλλά για απόδοσή της. Πρόσφατα, μάλιστα έγινε και μία ρύθμιση από το υπουργείο εσωτερικών, σύμφωνα με την οποία οι ομογενείς δεν θα καταβάλουν πλέον τις 500.000 δραχμές όπως οι υπόλοιποι αλλοδαποί για να πάρουν την προσωρινή άδεια παραμονής. Το Ίδρυμα, πάντως με το προσωπικό και τις υπηρεσίες του, συμβάλλει ώστε η ενημέρωση των ομογενών να είναι πλήρης για να μην πέφτουν θύματα μεσαζόντων και παραπληροφόρησης.

ΠτΘ: Γιατί έγιναν τόσες πολλές παρανομίες στον τομέα των ελληνοποιήσεων; Ποιος είναι υπεύθυνος γι΄ αυτό; Υπέπεσαν την αντίληψή σας μεσάζοντες που έκαναν αυτή τη δουλειά;

Θ.Π.: Δεν εμπλακήκαμε ως Ίδρυμα σε αυτήν την πολιτική διαμάχη. Δεν θα ήταν και σωστό άλλωστε.

Αυτό που ξέρω, ιδιαίτερα για την περιοχή μας, είναι ότι πολλοί ομογενείς στην προσπάθεια τους να αποκτήσουν κάποια νόμιμα χαρτιά, παρανόμησαν και εν αγνοία τους ακόμα, εμπιστευόμενοι κάποιους μεσάζοντες που δεν τους αποκάλυπταν ότι τα χαρτιά που τους έδιναν ήταν πλαστά.

ΠτΘ: Τους μεσάζοντες, όχι μόνο στο επίπεδο των ιθαγενειών, αλλά γενικότερα σε όλες τις εκφάνσεις των δραστηριοτήτων των ομογενών, πώς τους πολέμησε το Ίδρυμα;

Θ.Π.: Όλα αυτά χτυπιούνται με διαφανείς διαδικασίες οι οποίες είναι αντικειμενικές.

Αυτό κάναμε εμείς, βάλαμε διαδικασίες, τις τηρήσαμε και ενημερώσαμε τόσο τους ομογενείς όσο και τα ΜΜΕ, ότι τα πάντα γίνονται με διαφάνεια.

Και έτσι κατορθώσαμε μέχρις ενός βαθμού να σπάσουμε αυτό το πρόβλημα των μεσαζόντων, τουλάχιστον στα ζητήματα με τα οποία εμπλέκεται το Ίδρυμα. Προκαλώ τον οποιοδήποτε στα 8 χρόνια που βρίσκομαι σε αυτή τη θέση να κάνει έλεγχο. Τα πάντα έγιναν με διαφάνεια σε όλα τα επίπεδα.

ΠτΘ: Θεωρείτε ότι το σύστημα της αυτοστέγασης, είναι «υγιέστερο» από το σύστημα της μοριοδότησης;

Θ.Π.: Το σύστημα της αυτοστέγασης σημαίνει, ότι ο ίδιος ο ομογενής συμβάλλει στο χτίσιμο της κατοικίας του. Δάνειο δικαιούνται πλέον όλοι οι ομογενείς, οπότε εκεί πλέον δεν τίθεται θέμα μοριοδότησης. Τα οικόπεδα στη Ροδόπη, ευτυχώς, ήταν περισσότερα από εκείνα που στην αρχή είχαν ζητηθεί και μπορούσαν να καλύψουν όλους τους ενδιαφερόμενους. Εντός των ημερών, μάλιστα, θα κάνουμε μια καινούρια διανομή, από οικόπεδα που έχουν περισσέψει και σκοπεύουμε να δώσουμε οικόπεδα πλέον ακόμα και σε ομογενείς που βρίσκονται εκτός προγράμματος.

Στους υπόλοιπους νομούς που τα οικόπεδα είναι περιορισμένα, εφαρμόσαμε κι εκεί ένα πρόγραμμα μοριοδότησης και άρα και εκεί εφαρμόστηκε ένα αντικειμενικό σύστημα με προτεραιότητα σε εκείνους που δικαιούνται ενώ για τους υπόλοιπους θα αναζητηθούν άλλες λύσεις στο μέλλον.

Από εκεί και πέρα το σύστημα της αυτοστέγασης στηρίζεται στην προσωπική συμμετοχή του ομογενή. Τα στοιχεία είναι συντριπτικά υπέρ του προγράμματος. Στον ενάμισι χρόνο που εφαρμόζεται κατασκευάστηκαν ή αγοράστηκαν όσες κατοικίες τα προηγούμενα 8 χρόνια είχαν δοθεί με τη μέθοδο της κατασκευής ή της αγοράς από το Ίδρυμα.

Εάν αυτή η μέθοδος είχε εφαρμοσθεί από τα πρώτα χρόνια, νομίζω, ότι σήμερα όλοι οι ομογενείς θα είχαν αποκτήσει το δικό τους σπίτι.

Πιστεύω, ότι στην προοπτική μιας διετίας το 75% θα έχει αποκατασταθεί πλήρως και για το υπόλοιπο 25% θα χρειαστεί, πιθανώς, άλλη μία διετία.

Το 2006 δεν θα υπάρχει ομογενής που δεν θα έχει το δικό του σπίτι.

ΠτΘ: Πόσες χιλιάδες παλιννοστούντες ζουν σήμερα στο Νομό Ροδόπης;

Θ.Π.: Στο νομό Ροδόπης βρίσκονται σήμερα εγκατεστημένες 1394 οικογένειες, και συνολικά 5.543 άτομα. Αυτή τη στιγμή έχουμε χορηγήσει περίπου 500 δάνεια και από αυτά, τα 80 ήδη έχουν πάρει και την τρίτη δόση που είναι η δωρεάν κρατική αρωγή ενώ υπάρχουν και 66 ομογενείς που έχουν αγοράσει και έχουν μπει ήδη στο δικό τους σπίτι. Η μεγάλη πλειοψηφία βέβαια των ομογενών στη Ροδόπη, χτίζει σπίτι σε αντίθεση με ότι γίνεται στην Ξάνθη και τους άλλους νομούς, όπου η μεγάλη πλειοψηφία αγοράζει σπίτι επειδή δεν υπάρχουν διαθέσιμα οικόπεδα.

ΠτΘ: Υπάρχει αίσθηση στους ντόπιους της περιοχής κ. Παπαδόπουλε, ότι η παρουσία των ομογενών επέφερε φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας, όπως αύξηση της εγκληματικότητας, και φαινόμενα μαστροπείας και διακίνησης ναρκωτικών. Με τι προγράμματα αντιμετώπισε το ΕΙΥΑΠΟΕ αυτή την κατάσταση;

Θ.Π.: Κακώς κατηγορούνται οι ομογενείς για ορισμένα φαινόμενα, που δεν είναι φαινόμενα που αφορούν τους ομογενείς, αλλά άλλους πληθυσμούς που προέρχονται από τις χώρες της ΕΣΣΔ.

Η μαστροπεία για παράδειγμα δεν είναι φαινόμενο το οποίο αναπτύχθηκε από ομογενείς, αλλά σχεδόν αποκλειστικά από αλλοδαπούς. Είναι γεγονός βέβαια ότι ορισμένα, ακραία, παραβατικά φαινόμενα, εμφανίζονται σε ομάδες με ιδιαίτερα προβλήματα προσαρμογής στην κοινωνία, και για αυτό ακριβώς παρουσιάζονται κάποια περιστατικά σε μεγαλύτερο βαθμό απ΄ ότι στο παρελθόν. Εμείς έχουμε ένα δίκτυο κοινωνικών λειτουργών με τους οποίους προσπαθούμε να είμαστε κοντά στις οικογένειες που έχουν προβλήματα και είτε με την κοινωνική εργασία, είτε με την επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων να προωθούμε τα διάφορα ζητήματα για να αμβλύνουμε όσο το δυνατόν περισσότερο αυτά τα φαινόμενα.

ΠτΘ: Δώδεκα χρόνια δεν είναι πολλά κ. Παπαδόπουλε για την αποκατάσταση αυτών των ανθρώπων;

Θ.Π.: Κάθε φορά, θα πρέπει να εξετάζουμε την κατάσταση με βάση τα δεδομένα και τις συνθήκες που υπάρχουν. Θα μπορούσε να γίνει η αποκατάσταση πολύ νωρίτερα εάν τα χρήματα που είχαν διατεθεί από την αρχή ήταν περισσότερα.

ΠτΘ: Πάντως, υπάρχει μια διαδεδομένη εντύπωση στην κοινωνία ότι το ΕΙΥΑΠΟΕ απορρόφησε τεράστια κονδύλια χωρίς να παράξει το αναμενόμενο έργο.

Θ.Π.: Δεν θέλω να απαντάω σε γενικούς αφορισμούς. Τα χρήματα πάντως που έχει δαπανήσει το ΕΙΥΑΠΟΕ είναι 70 δις.

Από αυτά πρέπει να βρούμε πόσα χρήματα πήγαν για το στεγαστικό πρόγραμμα, πόσα χρήματα δόθηκαν στους ίδιους τους παλιννοστούντες ώστε να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στο πρώτο κύμα προσφυγιάς, πόσα πήγαν για τη σίτισή τους, ενώ θα πρέπει να πω ότι 2,5 δις τα τελευταία 7 χρόνια δίνονται κάθε χρόνο για τη στέγαση των παλιννοστούντων. Μιλώ, για τα ενοικιαζόμενα σπίτια τα οποία πληρώνει το Ίδρυμα. Σίγουρα έγιναν κάποια λάθη που οφείλονται και στο γεγονός ότι η ελληνική πολιτεία δεν είχε ανάλογη εμπειρία στο παρελθόν. Για παράδειγμα στην αρχή έγιναν λάθη όσον αφορά τους τόπους εγκατάστασης, τις μεθόδους εγκατάστασης, και τους οικισμούς και ειδικά τον τρόπο που φτιάχτηκαν. Στα λάθη αυτά δαπανήθηκαν κάποια χρήματα που θα μπορούσαν να είχαν αξιοποιηθεί με καλύτερο τρόπο. Γενικότερα όμως πιστεύω ότι ο απολογισμός ήταν θετικός και εγώ φεύγω με την αίσθηση ότι έχω κάνει το καθήκον μου. Ήδη δαπανούνται χρήματα για την στέγαση των παλιννοστούντων που προκαλούν δυσφορία στους γηγενείς.

ΠτΘ: Οδεύουμε πλέον προς οριστική διάλυση του ΕΙΥΑΠΟΕ;

Θ.Π.: Υπάρχει αυτή τη στιγμή μια συζήτηση σε κυβερνητικό επίπεδο για τη διάλυση του ΕΙΥΑΠΟΕ και τη μεταφορά των υπηρεσιών του σε κάποιους άλλους οργανισμούς, και φορείς του δημοσίου. Δεν υπάρχει, όμως, καμία πρόθεση από την ελληνική πολιτεία, να σταματήσει η πολιτική αποκατάσταση των παλιννοστούντων. Απλούστατα, θα υπάρξει ένας διαφορετικός τρόπος αντιμετώπισης των προβλημάτων των ομογενών.

ΠτΘ: Ποια είναι η εντύπωση που σας άφησε η συνεργασία σας με τους τοπικούς φορείς;

Θ.Π.: Εγώ δεν νομίζω ότι η συνεργασία ήταν προβληματική. Όταν ανέλαβα υπήρχε μια κακή σχέση του Ιδρύματος με τους τοπικούς φορείς. Ένα από τα πρώτα μελήματά μου ήταν να αποκαταστήσω αυτές τις σχέσεις. Η σχέση εμπιστοσύνης έχει αποκατασταθεί, αλλά από εκεί και πέρα οι ρόλοι είναι διακριτοί.

Νομίζω ότι όσον αφορά το νομό Ροδόπης είχα την τύχη να συνεργαστώ με ανθρώπους που πονούσαν τους παλιννοστούντες. Πολλές φορές απέναντι στο Ίδρυμα ορισμένοι φορείς δρούσαν διεκδικητικά, εγώ αυτό δεν το εισπράττω ως αρνητικό, το εισπράττω ως θετικό και πάντοτε φροντίζαμε να αφομοιώνουμε στην πολιτική μας, στοιχεία και θέσεις των τοπικών φορέων.

ΠτΘ: Αναλαμβάνεται μία καινούρια θέση κ. Παπαδόπουλε στο χώρο της υγείας που είναι του Διοικητή του Νοσοκομείου Δράμας. Με ποιες σκέψεις και προτεραιότητες αναλαμβάνοντας αυτό το νέο ευαίσθητο πόστο;

Θ.Π.: Αποτελεί μία καινούρια πρόκληση για μένα, αυτή η νέα θέση. Θα έλεγα ότι υπάρχει μια αναλογία των προβλημάτων, γιατί ακριβώς το Ίδρυμα ήταν ένας θεσμός που απασχολούνταν με ανθρώπους και το νοσοκομείο είναι ένας οργανισμός που πρέπει να ασχολείται με τους ανθρώπους και δεν εννοώ μόνο τους ασθενείς, αλλά γενικότερα με τους πολίτες της περιοχής.

Φεύγω ικανοποιημένος γιατί τα πράγματα είχαν μπει σε ένα καλό δρόμο στο ίδρυμα και για μένα έκλεινε ένας κύκλος και με αυτή την έννοια είμαι έτοιμος να προσφέρω από τη νέα μου θέση στους πολίτες της περιφέρειάς μας.

ΠτΘ: Σας ευχαριστώ πολύ.

Θ.Π.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Δάμων Δαμιανός

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.