Με την «Περιφερεια» του Γ. Σουρη στην περιφερεια

Την Κυριακή 5 Ιουλίου ξεκίνησε από τις Φέρες Έβρου την καλοκαιρινή του περιοδεία το Θεατρικό Εργαστήρι Νέας Ορεστιάδα ΔΙΟΝΥΣΟΣ. «Η Περιφέρεια» του Γιώργου Σουρή, αφού έκλεισε έναν πετυχημένο κύκλο παραστάσεων στη Νέα Ορεστιάδα όπου παιζόταν όλο το Μάιο, ταξιδεύει τώρα σε όλη τη γύρω περιφέρεια. Σχεδόν εκατόν πενήντα χρόνια μετά την πρώτη παράστασή της, «Η Περιφέρεια» παραμένει ένα έργο επίκαιρο και προφητικό για τις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις της χώρας. Είναι μία απολαυστική κωμωδία που σατιρίζει και διακωμωδεί, καταγγέλλει και αποκαλύπτει τη διαβρωτική φύση του ανθρώπου κυρίως μέσα στην πολιτική ζωή κατά την προεκλογική περίοδο. Με τον έμμετρο λόγο του, ο Σουρής ακροβατεί ανάμεσα στο ιλαρό και το γελοίο, το οικείο και την υπερβολή. Η παράσταση του ΔΙΟΝΥΣΟΥ, με τις πρόσθετες ενότητες και τη σύγχρονη προσέγγιση, τονίζει ακόμη περισσότερο αυτήν την ήδη υπάρχουσα υπερβολή, φτιάχνοντας ένα έργο βασισμένο στη φιλοσοφία του γκροτέσκο, της Commedia dellʼ Arte και των comics…

Η είσοδος είναι δωρεάν για το κοινό στις παραστάσεις της περιοδείας, η οποία και φέτος πραγματοποιείται με τη σημαντική υποστήριξη των τοπικών αρχών (Υπερνομαρχία Ροδόπης – Έβρου, Νομαρχία Έβρου – Τρένο του Πολιτισμού) Δήμων και πολιτιστικών φορέων της περιοχής.

Η διασκευή, σκηνοθεσία, και μουσική επιμέλεια είναι του Άκη Τσονίδη, τα σκηνικά και κοστούμια του Νίκου Πατούνα και του Άκη Τσονίδη. Παίζουν (αλφαβητικά): Χρήστος Βενετίδης, Φωτεινή Γεωργιτσοπούλου, Σοφία Δημούδη, Γιώτα Κυρμάνη, Χρυσή Λυμπερίδου, Κώστας Μερετάκης, Βιβή Μιτσίτσκα, Νίκος Πατούνας, Σαράντης Σαραντίδης, Αντώνης Στρατηγάκης, Τόλης Τσακιρίδης.

Παράλληλα, μαζί με την «Περιφέρεια», ταξιδεύει και η παράσταση για παιδιά «Περπατώ εις το δάσος» της Στ. Μιχαηλίδου σύμφωνα με το παρακάτω πρόγραμμα.

Η επίκαιρη κωμωδία του Σουρή

Η κωμωδία του Γ. Σουρή «Η περιφέρεια» ανέβηκε με επιτυχία τη χειμερινή περίοδο 2008-2009 και από την «Πειραματική Σκηνή» Νέας Ιωνίας Βόλου. Η θεατρολόγος Έφη Σταυροθεοδώρου ανέφερε τότε στο πρόγραμμα της παράστασης τα ακόλουθα:

Ο Γεώργιος Σουρής γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου την 1η Φεβρουαρίου 1853. Όσον αφορά στην καταγωγή του υπήρχε μία σύγχυση που ο ίδιος δημιούργησε:

«Κατʼ άλλους είμαι γέννημα της ηρωίδος Χίου/ και λέγουν πως εξ ευγενούς κατάγομαι στοιχείου,/πλην άλλοι παραδέχονται πατρίδα μου την Σύρον/ και άλλοι περισσότεροι την νήσον των Κυθήρων./ Αλλά εγώ επιθυμώ να είμαι πάντα Χιώτης/ και κάποτε και Συριανός κιʼεσθʼότε Τσιριγώτης».

Αυτό βέβαια είχε κάποια εξήγηση, εφόσον ο πατέρας του ήταν από τα Κύθηρα, η μητέρα του από τη Χίο, ο ίδιος γεννήθηκε στη Σύρο και αργότερα μετακόμισε στην Αθήνα το 1867, όπου τελείωσε τις γυμνασιακές του σπουδές. Ο πατέρας του φιλοδοξούσε να τον κάνει παπά, αλλά επειδή ο ίδιος δεν ήθελε, έφυγε στη Ρωσία, για να εργαστεί σε κάποιο θείο του, έμπορο σιτηρών, σαν αποθηκάριος και λογιστής.

Όταν επέστρεψε στην Αθήνα γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή, χωρίς ωστόσο να την τελειώσει, κυρίως για οικονομικούς λόγους. Παράλληλα παρέδιδε μαθήματα κι άρχισε να συνεργάζεται με διάφορες εφημερίδες, κυρίως σατιρικές. Παίζοντας με το όνομά του, υπέγραφε γαλλικά, souris (=ποντικός).

Το 1873 γνώρισε και παντρεύτηκε (1881) τη Μαρία Κωνσταντινίδου, από την Πόλη, που ήταν γιʼ αυτόν «σύζυγος – σύντροφος – προστάτης και μούσα του», όπως έλεγε. Μαζί απέκτησαν πέντε παιδιά.

Στο σπίτι τους στο Νέο Φάληρο, από το 1877 και μετά οργάνωναν κοσμικές συγκεντρώσεις στις οποίες σύχναζαν τα μεγάλα πνεύματα της εποχής (Κωστής Παλαμάς, Ιωάννης Πολέμης, Γιώργος Δροσίνης, Ζαχαρίας Παπαντωνίου κ.ά.).

Στις 2 Απριλίου 1883 έβγαλε το πρώτο φύλλο του «Ρωμηού» και τον Αύγουστο έδωσε εξετάσεις για να πάρει το πτυχίο του, αλλά κόπηκε «μετά πολλών επαίνων» όπως σατιρίζει ο ίδιος.

Ο «Ρωμηός» ήταν τετρασέλιδη, εβδομαδιαία εφημερίδα, την οποία από ένα σημείο και μετά έγραφε όλη μόνος του. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η εφημερίδα ήταν ολόκληρη έμμετρη, από τον τίτλο της ως τις αγγελίες της. Κυκλοφόρησε ως το 1918, λίγο πριν το θάνατο του Σουρή, για 36 χρόνια και 8 μήνες, σε 1444 συνολικά τεύχη. Ο «Ρωμηός» έγινε γρήγορα η αγαπημένη εφημερίδα των Ελλήνων, αφού μιλούσε στη γλώσσα τους, ανέλυε τα προβλήματά τους, καυτηρίαζε την πολιτική κατάσταση και γενικά σόκαρε. Χρησιμοποιούσε δύο βασικά τραγικά πρόσωπα, τον «Φασουλή» και τον «Περικλέτο», που αποτελούσαν τη φωνή της συνείδησης του λαού.

Το 1897, λόγω μίας δεικτικής σάτιρας με στόχο το βασιλιά Γεώργιο Αʼ και τη βασίλισσα Όλγα, τους οποίους κατηγορούσε για αδιαφορία απέναντι στα μεγάλα εθνικά θέματα, ο Γεώργιος Σουρής αναγκάστηκε να κρυφτεί για 40 ημέρες για να αποφύγει την κοινωνική δίωξη.

Το 1900 παρουσιάστηκαν με επιτυχία στο Δημοτικό Θέατρο των Αθηνών οι «Νεφέλες» του Αριστοφάνη, σε έμμετρη απόδοσή του. Έγραψε και αρκετές έμμετρες κωμωδίες που καυτηρίαζαν τα κακώς κείμενα της εποχής του.

Η θεματολογία του ήταν ανεξάντλητη. Γελοιογράφησε την κοινωνία με φαρμακερούς στίχους και εύστοχα περιέγραψε τα ελαττώματα του σύγχρονου αστού Έλληνα, αλλά φρόντιζε να είναι ευχάριστος και καλοπροαίρετος. Στο ποίημά του «Η Ζωγραφιά μου», δεν διστάζει να αυτοσαρκαστεί.

Το 1908 προτάθηκε από τη Βουλή για το Βραβείο Νόμπελ και το 1915 τιμήθηκε με το Εθνικό Αριστείο γραμμάτων.

Πέθανε στις 26 Αυγούστου 1919, σε ηλικία 66 ετών και κηδεύτηκε δημοσία δαπάνη με τιμές στρατηγού. Στον τάφο του στο Αʼ Νεκροταφείο, στήθηκε προτομή του, έργο του γλύπτη Ν. Γεωργαντή κι άλλη μία, στην είσοδο του Ζαππείου, έργο του γλύπτη Γ. Δημητριάδη.

«Η περιφέρεια», έμμετρος κωμωδία…

Ο Γεώργιος Σουρής, ένα από τα λαμπρότερα πνεύματα του 19ου και 20ου αιώνα, γνώριζε καλά πως οι ανθρώπινες συμπεριφορές παραμένουν αναλλοίωτες στο πέρασμα των χρόνων κι ότι απλά προσαρμόζονται στις συνθήκες κάθε εποχής.

Σε πολιτικά θέματα -ψηφοθηρία, συναλλαγή, καιροσκοπισμός- αναφέρονται πολλά έργα του. Από την εύθυμη σκοπιά και χρησιμοποιώντας φαρσικά σχήματα θίγει στην «Περιφέρειά» του τα παθήματα ενός υποψήφιου βουλευτή: Ο βουλευτής Τενεκές, χωρίς να διαθέτει κανένα απολύτως ταλέντο για την πολιτική, αλλά έχοντας τη διεφθαρμένη σκέψη πολλών πολιτικών, εκμεταλλεύεται την δύναμη ενός επαρχιώτη κομματάρχη για να κερδίσει τις επόμενες εκλογές.

«Εδώ είνʼ όλοι άνθρωποι δικοί μου, καθώς ξέρεις, κι όλους τους ψήφους

πίσω του τραβά ο Απλοχέρης».

Ο βουλευτής δεν διστάζει να σπρώξει στην αγκαλιά του την ίδια του τη γυναίκα προκειμένου να επιτύχει το σκοπό του:

«Να του ριχθής, αλλʼεννοείς με τρόπο, Διότι έχει δύναμιν κι επιρροήν στον τόπο,

Και κρέμονται επάνω του οι νόμοι κι οι προφήται».

Ο Δήμαρχος «Απλοχέρης», όνομα απόλυτα ταιριαστό, αφού «απλώνει» το χέρι στο λαό και στα αγαθά του λαού, αλλά και στη νόστιμη σύζυγο του βουλευτή. Κανείς όμως δεν παρεξηγεί τις προθέσεις του, ούτε και η φιλόδοξη και άπληστη κυρία.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ:

«Αληθινά, κυρ-Δήμαρχε, τι ευγενής που είσθε!…

Μα στην γυναίκα σας εμπρός μη με περιποιείσθε…»

Όλοι είναι πρόθυμοι να ανταλλάξουν την υπόληψη και την αξιοπρέπειά τους προκειμένου να πραγματοποιήσουν τους στόχους τους. Λησμονούν όμως πως την τελική απόφαση, «ευτυχώς» θα την πάρει ο λαός.

Ο Σουρής παίζει με τα αγαπημένα θέματα της εποχής. Τα ερωτικά παιχνίδια, η απληστία και οι σκανδαλώδεις συναλλαγές κάθε είδους αναπτύσσονται κι εδώ με εξαιρετικά διασκεδαστικούς ρυθμούς. Γιατί το γέλιο απαλύνει τον πόνο. Είναι το όπλο του αδύναμου ανθρώπου ενάντια στην εξουσία των ισχυρών. Η «Περιφέρεια», όπως και όλο το έργο του Σουρή είναι έμμετρη κωμωδία, γραμμένη στη δημοτική με αρκετές λόγιες λέξεις. Για το λόγο αυτό κατηγορήθηκε στην εποχή του ότι το έργο του στερείται ποιητικής αξίας. Μεγαλύτερος αρνητής του ήταν ο Ψυχάρης. Η αλήθεια όμως είναι πως η ανάμεικτη γλώσσα που χρησιμοποιεί είναι ένα από τα «σημαντικότερα θέλγητρα» της σάτιράς του, καθώς έτσι τονίζει και μεγεθύνει ως την υπερβολή. Προβάλλει ένα γεγονός διογκωμένο και καταγγέλλει συμπεριφορές και πολιτικές κινήσεις.

Επιμέλεια: Α.Χ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.