Με σταθερο οραμα μια διαφορετικη μειονοτικη εκπαιδευση

Ο προβληματισμός για το παρόν και το μέλλον της μειονοτικής εκπαίδευσης κυριάρχησε κατά την πρόσφατη εκδήλωση που διοργάνωσε η νεολαία του ΣΥΝ στην αίθουσα του δημοτικού συμβουλίου της Κομοτηνής. Η εκδήλωση αποτέλεσε την αφορμή για να διατυπώσουν τις απόψεις τους έγκριτοι καθηγητές, ερευνητές και νομικοί και πολιτικοί, εκφράζοντας έντονο προβληματισμό για το δέσιμο της μειονοτικής εκπαίδευσης στο άρμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, γεγονός που έχει αποδειχθεί ότι την θέτει σε αντί-εκπαιδευτική ομηρία.

Ο ΠτΘ παρουσιάζει σήμερα ορισμένα χαρακτηριστικά αποσπάσματα από τις εισηγήσεις του λέκτορα διεθνών σχέσεων του Δ.Π.Θ., Κώστα Τσιτσελίκη και του ιστορικού ερευνητή Γιώργου Μαυρομάτη. Στο ίδιο τραπέζι βρέθηκαν ο νομικός Λευτέρης Παπαγιαννάκης, ο πρόεδρος του Κέντρου Μελετών και Τεκμηρίωσης της ΟΛΜΕ, Πέτρος Χαραμής και ο γραμματέας της Ν.Ε. του ΣΥΝ στον νομό Ροδόπης, Μουσταφά Μουσταφά, ενώ και από το ακροατήριο αναπτύχθηκε έντονος διάλογος που φώτισε σκοτεινές πτυχές και στεγανά της μειονοτικής εκπαίδευσης.

Παράλληλα, ο ΠτΘ, αισθάνεται την ανάγκη να καθησυχάσει τους νεολαίους του Συνασπισμού σε σχέση με τους προβληματισμούς που εξέφρασαν για την δεοντολογία της εφημερίδας μας, με την φιλική επισήμανση ότι υποδείξεις για τον χρόνο και την έκταση των ρεπορτάζ που μπαίνουν σε εφημερίδες από παράγοντες που βρίσκονται έξω από αυτές, κινούνται σε πεδία που η δημοκρατική Αριστερά θα ήθελε να έχουν ξεχαστεί…

Κώστας Τσιτσελίκης: «Το νομικό οπλοστάσιο της Ε.Ε. για τις μειονότητες, είναι πολύ πιο πλούσιο από την Συνθήκη της Λωζάνης»

«Όταν έχουμε δύο διαφορετικές κοινωνικές και εκπαιδευτικές καταστάσεις, το κράτος θα πρέπει να λάβει αντισταθμιστικά μέτρα για την εξισορρόπηση των ανισοτήτων τα οποία θα βοηθήσουν την προβληματική πλευρά της μειονοτικής εκπαίδευσης να φτάσει στο ίδιο επίπεδο απόδοσης και ποιότητας με την ευρύτερη ελληνική εκπαίδευση. Το μόνο μέτρο που μέχρι σήμερα απέδωσε καρπούς είναι αυτό της ποσόστωσης του 0,5% επί των εισακτέων στα ελληνικά πανεπιστημιακά ιδρύματα και το οποίο είχε σαν αποτέλεσμα να δώσει μια μεγάλη δυναμική στην διαμόρφωση μιας επιστημονικής ομάδας από την μειονότητα η οποία πλέον θα έχει ενεργό παρουσία μέσα στην ευρύτερη ελληνική κοινωνία.

Θα πρέπει, όμως, να ξεκαθαρίσει το νομικό καθεστώς των σχολείων και θα πρέπει να γίνει μια συζήτηση στα βασικά θέματα Ελλάδας και Τουρκίας στο βαθμό που η Τουρκία βέβαια μπορεί να βοηθήσει σε τεχνογνωσία, με εκπαιδευτικά βιβλία, ενδεχομένως και με δασκάλους. Από όσο ξέρω, αυτοί που διδάσκουν την Τούρκικη γλώσσα δεν είναι κατάλληλα μορφωμένοι ώστε να διδάξουν την γλώσσα ως γλώσσα και τα μαθήματα που διδάσκονται σε αυτή.

Σημαντικό ζήτημα επίσης είναι η απεμπλοκή από την περίφημη αμοιβαιότητα με την Τουρκία. Νομίζω ότι το νομικό οπλοστάσιο που παρέχεται από την Ευρώπη σήμερα, μέσα από διάφορα συμβατικά κείμενα σχετικά με τις μειονότητες, είναι πολύ πλουσιότερο από την σύμβαση της Λωζάνης, και θα έπρεπε το ελληνικό κράτος να βρει νομικά βοηθήματα ώστε να βοηθήσουν και την ίδια την μειονοτική εκπαίδευση. Αυτό που θέλω να πω τελικά είναι, ότι θα πρέπει να βρεθεί ισορροπία ανάμεσα σε δύο αγαθά που μάς ενδιαφέρουν. Το ένα είναι η διασφάλιση της μειονοτικής ταυτότητας, γνωστικής, θρησκευτικής, εθνικής ή εθελοντικής, όποια κι αν είναι αυτή, μέσα από ένα εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο δεν είναι τίποτα άλλο από ένας θεσμός ο οποίος αναπαράγει και τονώνει αυτό που τελικά η κοινωνία θέλει να περάσει στα παιδιά της. Από την άλλη πλευρά, αυτό που θα πρέπει να διασφαλίζει η μειονοτική εκπαίδευση, είναι οι βασικές ελευθερίες κοινωνικής κινητικότητας, ο μη αποκλεισμός δηλαδή και η κοινωνική ένταξη στην ευρύτερη κοινωνία, τελικά να έχουμε, δηλαδή, από την μια πλευρά απόλαυση των μειονοτικών δικαιωμάτων και από την άλλη πλήρη απόλαυση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που τυχαίνουνε οι έλληνες πολίτες με τον ίδιο τρόπο».

Γιώργος Μαυρομάτης: Το εθνικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι χώρος εξαιρετικά αφιλόξενος για τον εθνοτικά διαφορετικό

Ασχολούμαστε όλοι εμείς εδώ με τη μειονοτική εκπαίδευση, γιατί κάτι δε μας αρέσει, κάτι θεωρούμε ότι πάει στραβά, θεωρούμε ότι υπάρχει ένα πρόβλημα, αλλιώς δεν θα ασχολούμασταν. Βέβαια, η μειονοτική εκπαίδευση δεν είναι για όλους πρόβλημα, κάποιοι θεωρούν ότι πάει καλά. Αλλά και αυτοί που συμφωνούν ότι είναι πρόβλημα, δεν συμφωνούν με τις ακριβείς διαστάσεις και την λύση του προβλήματος. Αυτά πρέπει να τα έχουμε υπόψη μας.

Μιλώντας για μειονοτική εκπαίδευση έχουμε να κάνουμε με δυο όρους: τη μειονότητα από τη μια και την εκπαίδευση από την άλλη. Η μειονότητα είναι μια ομάδα εξουσιαζόμενη, και η εκπαίδευση είναι μια διαδικασία που έχει στόχο την μετάδοση από τη μία και την απόκτηση από την άλλη, γνώσεων, δεξιοτήτων και αξιών. Αποτελεί το κύριο εργαλείο για την προσωπική ολοκλήρωση και κοινωνική ένταξη, για κοινωνική πρόοδο και οικονομική ανάπτυξη. Όμως δεν είναι μια ουδέτερη διαδικασία, εμπλέκονται στην εκπαίδευση το κράτος, και άλλοι φορείς και ομάδες. Θέλω να τονίσω ότι επιδίωξη της εκπαίδευσης είναι μεν η ανάπτυξη και η πρόοδος, αλλά ταυτόχρονα και η διατήρηση του ηγεμονικού σχήματος.

Μπαίνουμε στα άλλα δύο ζητήματα: εθνικό κράτος και εκπαίδευση στα πλαίσια του εθνικού κράτους. Όπως όλοι γνωρίζουμε διάδοχο σχήμα των πολυεθνικών αυτοκρατοριών, που υπήρξαν στην περιοχή μας, είναι τα εθνικά κράτη. Βασική αρχή του εθνικού κράτους είναι η ταύτιση του πολιτικού με το πολιτισμικό. Αυτό σημαίνει ότι κάθε κράτος πρέπει να κατοικείται από έναν λαό. Σημαίνει ότι όλοι οι «δικοί μας» πρέπει να μπουν μέσα στο κράτος. Αυτό θα γίνει, είτε επεκτείνοντας το κράτος είτε μεταφέροντάς το, στην χειρότερη περίπτωση, και όλοι οι ξένοι να βγουν έξω από αυτό. Αυτό γίνεται με πολλούς τρόπους, πολύ συνηθισμένος είναι η σφαγή. Η δημιουργία του εθνικού κράτους υπήρξε πάντα μια πολύ βίαιη διαδικασία. Θυμηθείτε το Κόσσοβο. Επειδή τώρα δεν γινόταν όλοι να σφάξουν όλους, για να δημιουργηθούν τα εθνικά κράτη, ειδικά σε περιοχές όπως τα Βαλκάνια, προέκυψαν εθνικά κράτη τα οποία περιείχαν πολλούς άλλους, «διαφορετικούς». Έτσι δημιουργήθηκαν οι μειονότητες.

Η Εθνική Παιδεία μαζί με τον στρατό και τη δικαιοσύνη αποτελούν τους βασικούς ομογενοποιημένους μηχανισμούς του εθνικού κράτους. Η Εθνική Παιδεία, με την δημιουργία ενός κοινού πολιτισμού παρέχει δυνατότητες για την αναγκαία σε κάθε κοινωνία και οικονομία, κοινωνική κινητικότητα. Τα παιδιά πάνε στο σχολείο, μαθαίνουν γράμματα και έτσι μπορούν να ανελιχθούν κοινωνικά. Το άλλο που κάνει η Εθνική Παιδεία ταυτόχρονα, είναι να διαμορφώνει συλλογικές αναπαραστάσεις για το έθνος, για την εθνική ταυτότητα και να παράγει επίσης, γνώση. Με άλλα λόγια η Εθνική Παιδεία μάς υποβάλλει ή αν θέλετε μάς επιβάλλει το σωστό, ποιοι είμαστε, τι πρέπει να λέμε ότι είμαστε, πώς πρέπει να σκεφτόμαστε, τι είναι σωστό και έγκυρο. Το εθνικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι χώρος εξαιρετικά αφιλόξενος για τον εθνοτικά διαφορετικό. Το εθνικό εκπαιδευτικό σύστημα και στην προκειμένη περίπτωση το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα θέτει τον εθνοτικά διαφορετικό προ του διλήμματος, αφομοίωση ή απόρριψη; Για να γίνει αποδεκτός και να καρπωθεί τα όποια παρεχόμενα θέλει, πρέπει ή να δεχθεί να γίνει όμοιος ή να απεμπολήσει την διαφορετική ταυτότητα και την προσήλωσή του στον διαφορετικό εθνοτικό πολιτισμό.

Στο άρθρο 16&2 το Σύνταγμά μας, λέει ότι «η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του κράτους, και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων». Την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και την διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες». Η ουσία είναι ότι το εθνικό κράτος όχι το ελληνικό κράτος, το εθνικό κράτος γενικότερα, δεν ανέχεται καλλιέργεια άλλης εθνικής συνείδησης, του αισθήματος εκείνου που ανήκει σε άλλο έθνος. Και όταν αυτό κάποτε το κάνει, το κάνει με πολύ βαριά καρδιά, επιδιώκοντας αλλά οφέλη. Εδώ σας υπενθυμίζω την ανοχή του γερμανικού κράτους για την λειτουργία ελληνικών σχολείων. Γιατί το έκανε αυτό το γερμανικό κράτος; Γιατί πίστευε ότι κάποτε θα φύγουν οι μετανάστες από εκεί, οπότε θα πάνε στην πατρίδα τους και αυτό ήταν μια διευκόλυνση για να φύγουν όταν δεν τους χρειάζεται.

Το ελληνικό κράτος, παρείχε συστηματική υποστήριξη στην εκπαίδευση των Θρακιώτικων μειονοτήτων όσο πήγαιναν σχετικά καλά τα πράγματα με την μειονότητα στη Κωνσταντινούπολη. Στο σύνολο της σχετικής βιβλιογραφίας αποτελεί κοινή διαπίστωση ότι τα παιδιά της μειονότητας έχουν κακή σχολική σταδιοδρομία και συχνά εγκαταλείπουν το σχολείο. Δεύτερη επισήμανση, όλοι οι μειονοτικοί πληθυσμοί σ΄ όλο τον κόσμο, επιθυμούν να αποκτήσουν στοιχεία του κυρίαρχου πολιτισμού, θέλουν να μάθουν τη γλώσσα, θέλουν έτσι να μάθουν τον κυρίαρχο πολιτισμό, γιατί έτσι μπορούν να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντά τους, να συμμετέχουν στην κοινωνία, στην οικονομία, στη λήψη αποφάσεων που τους αφορούν.

Ταυτόχρονα, όμως επιθυμούν να διατηρήσουν και την ταυτότητά τους και κινούνται σ΄ ένα δίλημμα. Πόσα να πάρω από τον άλλο χωρίς να χάσω αυτό που είμαι; Το οποίο δεν έχει απάντηση, συνολική, ο καθένας αγωνίζεται να την βρει και μπορεί και να πεθάνει χωρίς να την έχει βρει».

Δάμων Δαμιανός

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.