Με πυξιδα το λογο,ταξιδι στους δρομους του νερου

Το συμπόσιο μεσογειακής ποίησης έχει γίνει θεσμός για την Καβάλα, καθώς το πρώτο πραγματοποιήθηκε το 1993 και ουσιαστικά φέτος κλείνει μια δεκαετία.
Ένας θεσμός που έχει προσφέρει πολλά στην όμορφη Καβάλα, όχι μόνο φέρνοντας σε επαφή ποιητές από διαφορετικέ χώρες, αλλά μέσε από μια πραγματική ανταλλαγή λόγου και ποίησης, αφού οι ξένοι ποιητές πηγαίνοντας στη χώρα τους μετέφρασαν εκεί Έλληνες ποιητές, και έργα ξένων ποιητών, με αφορμή το συμπόσιο, μεταφράζονται στη γλώσσα μας.
Ένας θεσμός, μια ιδέα που έγινε πραγματικότητα χάρη στην ενεργό δράση του Μορφωτικού Τμήματος του Συνδέσμου Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών Καβάλας.
«Την εκδήλωση αυτή την ξεκινήσαμε με τον αείμνηστο Κωστή Μοσκώφ και τον Τίτο Πατρίκιο ως συμβούλους προγράμματος, αλλά και τον συμπολίτη μας Κώστα Καναβούρη. Στην πορεία, βέβαια, πολλαπλασιάστηκαν, οι φίλοι – συνεργάτες που μας βοηθάνε και μας προτείνουν ποιητές σημαντικούς απ΄ όλες τις χώρες της Μεσογείου. Είμαστε ικανοποιημένοι γιατί τηρούμε αυτό που μας άφησε ο Κωστής Μοσκώφ, που μας έλεγε ότι «το παν είναι η συνέχεια. Πιστεύω πως κλείνοντας το 5ο Συμπόσιο Μεσογειακής Ποίησης βάλαμε βάσεις και για το επόμενο», είπε στον ΠτΘ η κα Νίκη Παπαδοπούλου, υπεύθυνη του Μορφωτικού Τμήματος του ΣΦΓΤ Καβάλας και υπεύθυνη διοργάνωσης του συμποσίου.
Το Ιμαρέτ, το «σπίτι» του Μεχμέτ Αλή Πασά φιλοξένησε για τρεις βραδιές μια ανθοδέσμη από φωνές που ξεκίνησαν από την Κύπρο, την Αίγυπτο, την Ιταλία, την Τυνησία, τη Γαλλία, το Μαρόκο, το Λίβανο, την Ισπανία, την Αλγερία, την Ελλάδα, την Παλαιστίνη, την Τουρκία, τη Μάλτα και τη Συρία, για να απαγγείλουν στίχους για το νερό και το λόγο στον κήπο του επιβλητικού αιγυπτιακού κτίσματος, του Ιμαρέτ.
Το νερό, λοιπόν, ως πηγή ζωής και έμπνευσης ήταν η αφετηρία και η αφορμή για την ανταλλαγή σκέψεων και ιδεών μεταξύ 25 ποιητών από χώρες της μεσογείου που συναντήθηκαν στην Καβάλα στις 5-7 Σεπτεμβρίου για το 5ο Συμπόσιο Μεσογειακής Ποίησης με θέμα «Δρόμοι του νερού, δρόμοι του λόγου».
«Μετά από συζητήσεις καταλήξαμε ότι το νερό είναι η ίδια η ζωή, το νερό έχει υπόγειες διαδρομές που συναντώνται με τον λόγο, το νερό είναι κοινό στις χώρες της Μεσογείου, τα κύματα βρέχουν όλες αυτές τις χώρες που προσκαλούμε. Από την άλλη, και ιστορικά υπάρχουν λαοί που έχουν μετακινηθεί πάλι στη λεκάνη της Μεσογείου. Είναι γνωστές οι παραδοσιακές σχέσεις που έχουμε με τους Άραβες και γενικά με όλες τις χώρες της Μεσογείου. Έχουμε πολλά κοινά στοιχεία. Το νερό, που είναι η ίδια η ζωή συναντάται με το λόγο, δηλαδή με τον ίδιο τον άνθρωπο», τόνισε καταλήγοντας η κα Παπαδοπούλου, σχετικά με το τίτλο του Συμποσίου.
Όλες αυτές τις μέρες, οι θεατές «μυήθηκαν» σε σκέψεις που εκφράζονται μέσω τις ποίησης. Σε ιδέες που διαπνέονται από την αύρα της Μεσογείου. Στο 5ο Συμπόσιο Μεσογειακής Ποίησης, οι δύο δρόμοι διασταυρώθηκαν. Ο προσανατολισμός του υδάτινου δικτύου συμπαρέσυρε τα κανάλια της ποίησης.
Το λιτό σκηνικό που έστησε η σκηνοθέτης Ελένη Πίττα έδεσε γλυκά με την υποβλητικότητα του χώρου ενώ το γλυπτό σύμπλεγμα περιστεριών που ευγενικά παραχώρησε ο Δημοσθένης Σωτηρούδης, μετέφερε στο κοινό την αίσθηση της ελευθερίας που δίνουν τα φτερά της ποίησης.
Με τη διακριτική τους παρουσία συνόδευσαν μουσικά τις απαγγελίες, που έκαναν οι ποιητές που συμμετείχαν μαζί με τους ηθοποιούς: Φιλαρετή Κομνηνού, Δημήτρη Καρέλλη και τη Δήμητρα Χατούπη, τα μέλη του σχήματος «Αίολος» του Συνδέσμου Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών, με την επιμέλεια του Γιάννη Κακκάρα.
Αξίζει να σημειωθεί πως απλόχερη ήταν η φιλοξενία που πρόσφερε η κ. Άννα Μισσιριάν προετοιμάζοντας και ανοίγοντας τους χώρους του Ιμαρέτ για να υποδεχθούν τους ανθρώπους που αγαπούν την ποίηση.
Το 5ο Συμπόσιο, μια συνάντηση που αποτελεί γέφυρα επικοινωνίας για τους δημάρχους των Μεσογειακών χωρών, που προβάλλει την Ελλάδα στις χώρες αυτές, και που γονιμοποιεί και δημιουργεί σχέσεις φιλίας και συνεργασίας ανάμεσα στους λαούς, έληξε για φέτος. Το επόμενο ραντεβού δόθηκε στον ίδιο χώρο, για το 2004.

Υ.Γ. Ο ΠτΘ δημοσιεύει σήμερα μια σειρά από ποιήματα που ακούστηκαν τις μέρες του Συμποσίου, ποιήματα που μέσω της τέχνης εκφράζουν τα μύχια του κάθε λαού και του κάθε δημιουργού. Σε επόμενα φύλλα της εφημερίδας θα φιλοξενηθούν συνεντεύξεις των: Τίτου Πατρικίου, Λάκη Παπαστάθη και Γιάννη Βαρβέρη.

Από την Κύπρο…
Θεοκλής Κουγιάλης

Γεννημένος στο χωριό Δευτερά της Λευκωσίας, ο Θεοκλής Κουγιάλης υπηρέτησε την Παιδεία της Κύπρου από διάφορες θέσεις. Είναι ιδρυτικό μέλος της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου, της οποίας διετέλεσε πρόεδρος για πολλά χρόνια. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο για τις συλλογές του «Μυστικά Φορτία» και «Μυθολόγιον».

Το παιδί με τις πολλές και ποικίλες σκέψεις

Η βάρκα μου κυλούσε στο ρυθμό του Σεπτέμβρη
κι η κούνια μου κρεμασμένη σε δυο δοκάρια.
Γνώρισα έτσι τη ζωή.
Σε μια πήλινη κούπα
με δυο ξεθωριασμένους ανθούς
κι ένα ξύλινο κουτάλι. Η σιωπή.

Έξι αδέλφια,
που το καθένα φορούσε τα ρούχα του πιο μεγάλου
η υποταγή στη μοίρα.

Φωνές που χόρευαν στη χλόη
λειτουργούσαν μέσα μου μυστικά κι αθόρυβα
ώσπου κομματιάστηκαν σε σταγόνες φθινοπώρου.

Α! Να σώσουμε τουλάχιστο τις ψυχές,
να μας περισσέψει όσο ένα τάλαντο για ναύλο
και να περάσουμε στην άλλη όχθη
– σε μια όχθη
(όπου και να ΄ναι)
αφού εδώ πια η σταύρωση
μας έγινε πάθος.

Από την Ιταλία…
Βαλέρια Ροσσέλλα

Γεννήθηκε στο Τορίνο όπου και επέστρεψε μετά από μια μεγάλη παραμονή στη Ρώμη. Ως στιγμής έχει δημοσιεύσει τέσσερις ποιητικές συλλογές και πολλά κείμενά της δημοσιεύονται σε περιοδικά και ανθολογίες.

Εμπράγματο πέρασμα

Αγγίζω
Όχι, όχι με τα μάτια.
Με το χέρι μόνον ή το στόμα μπορώ να ψάξω.
Με τον καρπό φασκιωμένο, με το μέτωπο.
Με το πόδι, τα γόνατα. Με τα μάτια, όχι.
Βαδίζω
Με τα πόδια, με τα χέρια.
Κουτσαίνοντας αφήνεις
ίχνη ανόμοια,
θνητά, εμπράγματα.
Πέφτει κανείς τόσο εύκολα. Πάντα
πέφτουμε στο εσωτερικό. Όπου το κάθε τι
Εν ζωή και μετά θάνατον εισβάλλει.
Ράβω
Όχι εδώ, όχι τώρα. Άσε με να ράψω ακόμα.
Κόμπο τον κόμπο, μες΄ στις βελονιές
το χέρι εξαφανίζεται. Η λεπτοδουλειά
του χεριού παραμένει στον κόμπο.

Μετάφραση: Σ.Παστάκα

Από την Αίγυπτο…
Αλαά Κάλεντ

Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1960. Έχει συγγράψει πολλές ποιητικές συλλογές και είναι ένας από τους εκδότες του περιοδικού Amkenah.

Πριν το ταξίδι

Πριν το ταξίδι στη Μασσαλία είχα την εντύπωση ότι γνώριζα αυτόν τον τόπο που βρίσκεται από την άλλη πλευρά της θάλασσας της Αλεξάνδρειας. Οι παραθαλάσσιες πόλεις γενικά δημιουργούν στους κατοίκους τους ένα κενό που μόνο η νοσταλγία κάποιου μακρινού και άγνωστου πράγματος μπορεί να γεμίσει. Αυτή η λωρίδα νερού που αποτελεί ένα από τα σύνορα της πόλης, είναι ένα σύνορο άδειο από ανθρώπους, γεμάτο νερό και απόσταση. Αυτό το ανησυχητικό σύνορο, αυτή η αγωνιώδης απόσταση επιβάλλει να κοιτάς μακριά, πολύ μακριά , χωρίς ποτέ να μπορείς να φτάνεις ως την άκρη της θάλασσας. Υπάρχει μια έντονη ομοιότητα ανάμεσα στη θάλασσα και στην έρημο. Και οι δύο, απλώνονται στο άπειρο μπροστά σου, σ΄ εσένα τον μοναδικό κάτοικο. Πρέπει να γεμίσεις αυτόν τον κόσμο με ζωή, μ΄ ελπίδες, με φόβους, μ΄ επιθυμίες. Το πιο σημαντικό είναι ότι υπάρχει μια πράξη που πρέπει μόνος σου ν΄ αναλάβεις. Αν το κενό της ερήμου καθιστά τον Άνθρωπο στοχαστικό ή μυστικοπαθή απέναντι στην αθέατη ύπαρξη που περιβάλλει τη ζωή, και η θάλασσα επίσης πλάθει αυτήν την ανθρώπινη μυστικοπαθή ύπαρξη. Υπάρχει όμως μια διαφορά ανάμεσα στο νερό και στην άμμο, η άμμος είναι μια από τις σταθερές πηγές της ζωής, ενώ το νερό είναι μια συναισθηματική πηγή. Κινείται διαρκώς, αλλάζει θέση. Υπάρχει στο νερό μια επιθυμία επικοινωνίας. Η μυστικοπάθεια της ανθρώπινης ύπαρξης που ζει κοντά στο νερό επικεντρώνεται στην ανακάλυψη της οπτικής ύπαρξης που περιβάλλει τη ζωή. Είναι ένας νοσταλγικός μυστικισμός των άλλων.

Απόδοση στα ελληνικά: Μαρία Ορφανίδου – Φρέρη
από μετάφραση στα γαλλικά της Ντίνα Χισχμάτ.

Από το Λίβανο…
Χασάν Αμπντάλα

Με κλίση στην πραγματική ποίηση έναντι της σύγχρονης, με οικονομία και λιτότητα στον περιγραφικό του λόγο έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία, με πιο πρόσφατο αυτό του 11ου Διεθνούς Φεστιβάλ Παιδικού Κινηματογράφου, για τα έργα του για παιδιά.

Ο εξερευνητής

Το πανωφόρι του
ξεθωριασμένο
ερωτήματα στοιβάζει
σε χλιαρό νερό τα μουσκεύέι
τα λάθη ξεριζώνει
με ψαλίδι τα κόβει
θορυβώδη μηχανήματα χρησιμοποιεί
όταν τον δρόμο διαβαίνει.
Κάποτε, κάπου στέκεται
μαντίλι από την τσέπη του βγάζει
σκουπίζεται
μια πέτρα αφού πρώτα
έκοψε και λάξεψε
προσθέτοντας στης επιστήμης
τις κακοτοπιές μια ακόμη λακκούβα.

Από την Ελλάδα…
Γιάννης Βαρβέρης

Εξέδωσε επτά ποιητικές συλλογές και ασχολείται με τη μετάφραση και την κριτική θεάτρου. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε ξένες γλώσσες και μεταφράσεις του Αριστοφάνη και Μένανδρου έχουν παρουσιαστεί στην Επίδαυρο και σε άλλα θέατρα.

Είμαστε άνθρωποι πικραμένοι

Είμαστε άνθρωποι πικραμένοι.
Μεγαλώσαμε και είμαστε πολύ πικραμένοι.

Δεν μας παρηγορεί η υγεία:
μια πλήξη πια, υγιείς εμείς
μόνο να την ευχόμαστε στους συνανθρώπους.

Δεν μας παρηγορούν τα χρήματα:
έχουμε τόσα
που μπορούμε και να τα αγοράσουμε.

Δεν μας παρηγορούν ούτε τα σώματα:
μας παραδίδονται αφειδώς
γιατί το σφρίγος πάντοτε
ποθούσε τη σοφία.

Είμαστε άνθρωποι πικραμένοι.
Μεγαλώσαμε και είμαστε πολύ πικραμένοι.

Αυτό μονάχα μας παρηγορεί.

Από την Τυνησία…
Μπουζελμπέν Νουρεντίν

Γεννήθηκε στη Σφαξ και είναι καθηγητής της αραβικής λογοτεχνίας στη Φιλοσοφική Σχολή της Σφαξ στο Πανεπιστήμιο του Νότου. Ανήκει στο ρεύμα του μοντερνισμού.

Όραμα

Κοντά στη θάλασσα
στάθηκα
κι όμως
το ψάρι δεν είδε
πως πέρασε
το νερό τριγύρω μου
και το δίχτυ με φυλάκισε.

Μετάφραση: Ευθ. Γ. Άσσος

Από τη Γαλλία…
Μπεατρίς Μπονόμ

Έζησε πάντα σε τοπία Μεσογειακά με τη γραφή της να στηρίζεται στην παρουσία που την εκλαμβάνει ως απουσία. Είναι καθηγήτρια της Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου της Νίκαιας και συγγραφέας.

Από την ποιητική συλλογή
«Καμώματα Χιονιού»

Ο σταυροφόρος των παιδικών χρόνων

Ήταν κι εκείνη η νύχτα επίσης
που έπλευσα στο κορμί σου επάνω
με μόνη ανάμνηση
το άρωμά σου

Ήταν και εκείνη η πουπουλένια νύχτα
που εξατμίζεται η γλύκα
ενός κορμιού πάνω στ΄ αστέρια

Ναι να πας να δεις τ΄ αστέρια
λέει πως ο χρόνος σε βαραίνει
και ότι έχεις χέρια ανάλαφρα
στο μεταξένιο χνούδι των φτερών

Ήταν εκείνη η νύχτα ανάσας
στ΄ αρωματισμένο γαλάζιο
των αστεριών

Ήταν εκείνη η νύχτα επίσης

εκεί συναντιώνται οι δύο όχθες
κι ενώνονται τα νερά της θάλασσας
λέει δώσε τα κλαδιά σου
και σμίγουν
και συναντιώνται
οι οχθές καθώς διακλαδώνονται
ροδισμένη κραυγή ενότητας

το σημαντικό είναι να πορευτείς προς τη θάλασσα

Απόδοση στα ελληνικά: Μαρία Ορφανίδου – Φρέρη

Από την Ελλάδα…
Τηλέμαχος Χυτήρης

Γιος γνωστού λόγιου της Κέρκυρας με πλούσιο έργο, γνωστός ο ίδιος σ΄ εμάς και ως πολιτικός. Έχει εκδώσει πολλές ποιητικές συλλογές κι έχει δημοσιεύσει ποιήματά του στα ελληνικά, αγγλικά, ιταλικά και ρουμανικά, σε περιοδικά. Από το 1993 εκλέγεται βουλευτής στη Β΄ Περιφέρεια Αθηνών και σήμερα είναι Υφυπουργός Τύπου και Μ.Μ.Ε.

Σχεδόν ήρεμα

Σφυρίγματα
Από μέρος βαθύ και απόμερο
φτάνουν εδώ
Μέσα σε ποδοβλητά και σκόνη
Πώς να μετατρέψω
Τούτο τ΄ απόκρυφο άκουσμα
Σε λέξη;
Ρίγος
Κι όποιος θέλει ας καταλάβει
Εγώ ωστόσο
Θα ζω κάτω απ΄ αυτό
Το αιωνόβιο δέντρο
Με τη σκόνη να μου πέφτει
Στα μαλλιά
Στα ρούχα
Στην ψυχή μου

Από το Μαρόκο…
Ουαφά Αλ – Ομράνι

Μέλος της Ένωσης Συγγραφέων και του Οίκου Ποίησης του Μαρόκου, σύμβουλος του Υπουργείου Πολιτισμού και Επικοινωνιών, έχει εκδώσει τέσσερις ποιητικές συλλογές.

Σανδάλια από αναμμένα κάρβουνα

Ανάμεσα σ΄ έναν ουρανό
που ερωτεύτηκα
κι έναν άλλο που ονειρεύτηκα
φορώ τις πιθανότητές μου
σαν ρούχο στο στήθος μου απάνω.
Ανάμεσα σε δύο διαστήματα
του χρόνου οι αλυσίδες στάζουνε
στα φτερά μου απάνω
απομακρύνουν εμένανε
από την ίδια μου την λαχτάρα.
Πάνω στης τραπεζαρίας μου τις οχθές
σκιάζει της σοφίας το σύννεφο
σκεπάζει της αράχνης τον ιστό,
σήμερα ζω
σαν χτυποκάρδι
σαν νανούρισμα
τον εαυτό μου φαντάζομαι
του μέλλοντος είμαι κάτι
αφήνοντας στο ποτάμι
τις ρίζες μου.
Σε ανασαίνω εσένα
πιο ωραίε των δρόμων μου δρόμε.
Από σένα γυρεύω
την έμπνευση
σε επιζητώ
και στο όνομα του φωτός
σε σένα φυτεύω
το σόι μου
ριζώνω, βαθιά εισχωρώ
τις απομακρυσμένες στέρνες φτάνω
μεταμορφώνομαι
λυτρώνομαι…

Μετάφραση: Ευθ. Γ.Άσσος

Από την Παλαιστίνη…
Τάχερ Ριάντ

Γεννημένος στο Αμάν το 1956 σπούδασε αραβική και αγγλική λογοτεχνία στο Αμάν στη Δαμασκό και στο Λονδίνο. Το 1981 ίδρυσε τον εκδοτικό οίκο Manarat, ο οποίος έδωσε έμφαση στη μετάφραση λογοτεχνικών, φιλοσοφικών και ιστορικών έργων στα αραβικά.

Ουρανός

Ανέβηκα
κοσκινίζοντας
το ψηλό του σκοτάδι.
Δεν βρήκα παρά μια χαραμάδα
ανέμελα το άνοιγμά της να τρίβει
και μια σιωπή την σιωπή να αγναντεύει
ωσάν να μην υπάρχει
μέρα ζωντανή
την πνοή της, στα δόντια της
κρατά
και σιγά αργοπεθαίνει

κατέβηκα
στα χείλη μου
έχοντας λαλιά
που τίποτα δεν λέει
και στα χέρια μου σφιχτά
να κρατώ
μια λαλιά άλλη

Μετάφραση Ευθ. Γ. Άσσος

Από την Τουρκία…
Αταόλ Μπεχράμογλου

Απόφοιτος του Τμήματος Ρωσικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου της Άγκυρας, συμμετείχε ενεργά στο φοιτητικό κίνημα στα μέσα της δεκαετίας του ΄60. Το 1969 μαζί με άλλους τρεις ποιητές έδωσε συνέντευξη στο περιοδικό Ant, που αποτέλεσε το μανιφέστο του νέου κοινωνικορεαλιστικού ρεύματος στην τουρκική ποίηση. Συνέχισε τις σπουδές του στο Παρίσι, όπου γνώρισε τον Πάμπλο Νερούντα και τον Λουί Αραγκόν. Επέστρεψε στη χώρα του μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Ασχολήθηκε επίσης με τη θεατρική συγγραφή και θεωρείται εισηγητής της πολιτικής σάτιρας. Μετά από φυλακίσεις και καταδίκες σε καταναγκαστικά έργα κατέφυγε και πάλι στη Γαλλία, για να επιστρέψει απαλλαγμένος από όλες τις κατηγορίες το 1989. Μελέτες του πραγματεύονται τα έργα των Χικμέτ και Μαγιακόφσκι.

Υπάρχουμε

Τα μάτια μας υπάρχουν για να κοιταζόμαστε
Τα χέρια μας, τα χείλη μας
Και ο έρωτας υπάρχουν για μας

Η νύχτα υπάρχει ακριβώς για τον έρωτα
Ο άνεμος υπάρχει για τη νύχτα
Κι η βροχή για τον άνεμο

Τα φιλιά μας υπάρχουν για τη βροχή
Το δωμάτιό μας υπάρχει για τα φιλιά μας
η γη για το δωμάτιό μας

Και εμείς υπάρχουμε για τη γη

Καλπάνης Μπάμπης
Επιμέλεια κειμένων: Α.Χατζηνικολάου

 

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.