«Μανδραγορας» για τη ζωη και την τεχνη

Μόλις έφτασε στα χέρια μας το τελευταίο τεύχος του “Μανδραγόρα”, του τετραμηνιαίου περιοδικού για τη ζωή και την τέχνη που εκδίδει ο φίλος της Κομοτηνής, ποιητής Κώστας Κρεμμύδας. Ένα τεύχος συναρπαστικό με άποψη για τη ζωή και την τέχνη.

Για την πρώτη, τη ζωή το κείμενο της σύνταξης που αφιερούται στο 40 Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ που έγινε στη Βομβάη κάποιος να διαβάσει μόνον, είναι αρκετό. Εξάλλου, κι οι έξι σειρές που το συνοδεύουν εν είδει μότο « Τελικά το κάναμε το καθήκον μας. Οι Ινδοί μπορούν να συνεχίσουν να κοιμούνται κατά χιλιάδες στους δρόμους και μεις στα κρεβάτια μας με ήσυχη συνείδηση. Ευτυχώς τίποτα δεν μπορεί και δεν πρέπει ν’ αλλάξει την ισορροπία ενός ανισόρροπου κόσμου» τα λένε όλα για την πορεία του κόσμου και τις ισορροπίες του σήμερα.

•Εικαστικά το τεύχος κοσμείται από έργα της Γιάννας Περσάκη, της πρωτοπόρου Ελληνίδας ζωγράφου (γενν. το 1921) που ξεκίνησε την καριέρα της από το εργαστήριο του Fernand Leger και του Andre Lhote στο Παρίσι. Για το έργο της γράφει ο τεχνοκριτικός και επιμελητής της Εθνικής Πινακοθήκης Μάνος Στεφανίδης.

«Στηριζόμενη στην πλούσια παράδοση του τόπου μας – αρχαία και νεότερη – η Περσάκη δημιουργεί τις απλές και καλαίσθητες μορφές της σε σύγχρονο ύφος. Χρησιμοποιεί άξια τα υλικά και τις λιγοστές δυνατότητες που της παρέχει το ελληνικό περιβάλλον, παρόλο τον εθισμό της, εξαιτίας της μακρόχρονης δουλειάς της στο Παρίσι, σε τρόπους διαφορετικούς και σε μέσα τελειότερα και αφθονότερα».

Γιάννης Χαϊνης

•Ποίηση στο τεύχος γράφουν οι: Γιάννης Αλεξανδρόπουλος, Αντώνης Αντωνάκος, Παναγιώτης Βούζης (ο Αλεξανδρουπολίτης), Κωνσταντίνος Ιωαννίδης, Θόδωρας Κλεφτογιάννης, Στάθης Κουτσούνης, Μιχαήλ Μήτρας, Μιχαήλ Παπαντωνόπουλος, θωμάς Παπαστεργίου και Γιάννης Πομώνης.

Ο λοστρόμος της νύχτας

Έχει πάντα ένα ψεύτικο χάδι να δώσει

Ένα ψεύτικο χάδι να κερδίσει

Να φράξει με σιδερωμένα πουκάμισα

Τις χαραμάδες των ονείρων

Να φωνάξει βοήθεια

Ετσι για πλάκα

Ν’ αφήσει την ώρα να κυλήσει

Μόνον απ’ τη μια μπάντα

Ο λοστρόμος της νύχτας

Ξέρει να παίζει κρυφτό και πεντόβολα

Θωμάς Παπαστεργίου

•Πεζογραφία οι: Αλέξανδρος Αραμπατζής, Νίκος Μπαρμπάτσης, Θ. Γ. Παπαγεωργίου και Γιώργος Ρούβαλης.

•Δοκίμιο γράφουν οι: Ιάσων Δεπούντης και η Έλενα Νούσια. Η τελευταία υπογράφει κείμενο για τη μετάφραση της ποίησης.

•Ο Θεοφάνης Μελάς μεταφράζει ποιήματα του Πέερ όο Μπραντ και ο Γιώργος Μπλάνας επιγράμματα του Παλλαδά του Αλεξανδρέως.

Το σημαντικότερο όμως στοιχείο του τεύχους είναι το πραγματικά αξιολογότατο αφιέρωμα στον βραβευμένο με κρατικό βραβείο λογοτεχνίας, συγγραφέα Μήτσο Αλεξανδρόπουλο, που με ιδιαίτερη επιμέλεια ο «Μανδραγόρας» ετοίμασε.

Στον Μήτσο Αλεξανδρόπουλο, τον Αμαλιαδίτη συγγραφέα που πριν δύο χρόνια είχε τιμήσει και η εφημερίδα μας με τη συνεργασία του δήμου Κομοτηνής και του βιβλιοπωλείου «Εκλογή». Καλεσμένους τον ίδιο τον εκδότη του περιοδικού, τον Κώστα Κρεμμύδα, τη συγγραφέα Ρούλα Κακλαμανάκη, τον ποιητή Γιώργο Μαρκόπουλο και παρούσες την κόρη του συγγραφέα και τη σύζυγό του, την καθηγήτρια νεοελληνικής λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων κ. Σόνια Ιλίνσκαγια.

Ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος γεννήθηκε στην Αμαλιάδα στις 26 Μαΐου 1924. Πήρε μέρος στην Αντίσταση σε νεαρή ηλικία, οργανωμένος στο ΕΑΜ Νέων από το 1942. Από το καλοκαίρι του 1943 ώς την Απελευθέρωση έζησε στην Αθήνα, όπου ανέβηκε να δώσει εισαγωγικές εξετάσεις στη Νομική σχολή. Την άνοιξη του 1947 ανακλήθηκαν οι αναβολές λόγω σπουδών και παρουσιάστηκε στον Εθνικό Στρατό στα Έμπεδα Καλαμάτας και στη συνέχεια στα Γιάννενα. Στις αρχές του 1948 πλέοντας νύχτα τη λάκκα Κασιδιάρη – Μουργκάνας πέρασε στους αντάρτες του αρχηγείου Ηπείρου. Με το ψευδώνυμο « Σφυρής» έστελνε χρονογραφήματα (ριπές) στα «Καθημερινά Νέα», που έβγαζαν στο αρχηγείο ο Βασίλης Άνθης και ο Κώστας Τσανάκας. Στα τέλη του 1949 διέφυγε στις Ανατολικές χώρες. Το 1953 καταδικάστηκε από το στρατοδικείο Ιωαννίνων ερήμην τρις εις θάνατον. Το 1956 έγινε δεκτός στο λογοτεχνικό ινστιτούτο της Μόσχας, όπου έμεινε μέχρι τον επαναπατρισμό του. Το 1957 γνωρίστηκαν με την Σόνια Ιλίνσκαγια, δευτεροετή φοιτήτρια στο κλασικό τμήμα της φιλολογικής σχολής του Πανεπιστημίου Λομονόσωφ και το 1959 παντρεύτηκαν. Απόχτησαν ένα παιδί, την Όλγα Αλεξανδροπούλου.

Διηγήματά του: Αρματωμένα χρόνια, μια πρόσφατη ιστορία, Λευκή ακτή, Φύλλα φτερά, Η Ένατη πληγή, Επιστροφές.

Μυθιστορήματα: Νύχτες κι αυγές, Σκηνές από το βίο του Μάξιμου του Γραικού, Τα θαύματα έρχονται στην ώρα τους, Μικρό όργανο για τον επαναπατρισμό, Αυτά που μένουν, Στο όριο

Βιογραφικές μυθιστορίες: Το ψωμί και το βιβλίο. Ο Γκόρκι, Περισσότερη ελευθερία. Ο Τσέχωφ, Ο μεγάλος αμαρτωλός. Ο Ντοστογιέφσκι, Ένας άνθρωπος με εποχή. Ο Αλέξανδρος Γκέρτσεν, Ο Μαγιακόφσκι. Τα εύκολα και τα δύσκολα

Ταξιδιωτικά: Από τη Μόσχα στη Μόσχα. Ταξίδι στο Βόλγα, Οι Αρμένηδες. Ταξίδι στη χώρα τους και στην ιστορία τους

Μελέτες: Αντίσταση – Δημοκρατία, Πέντε Ρώσοι κλασικοί, Η Ρώσικη λογοτεχνία. Ιστορία σε τρεις τόμους. Από τον 11ο αιώνα μέχρι την επανάσταση του 1917, Μια συνάντηση. Σεφέρης – Μακρυγιάννης, Ο βασιλιάς που πέθανε , Δαίμονες και δαιμονισμένοι, Επιστροφές στον Ντοστογέφσκι, Ο Τολστόι, Ο Σαίξπηρ και οι τρελοί.

Μεταφράσεις : Εμμανουήλ Καζακέβιτς, Το γαλάζιο τετράδιο, Εχθροί, Αφήγηση της εκστρατείας του Ιγκόρ, Ο βίος του πρωτόπαπα Αββακούμ, Η πολιορκία και η άλωση της πόλης, Το ρωσικό χρονικό του Νέστορα Ισκεντέρη, Γιούρι Ολέσα, Οι τρεις χοντροί, Αλέξανδρος Γκριμπογέντοφ, Συμφορά από το πολύ μυαλό, Αλέξανδρος Πούσκιν, Η ντάμα πίκα, Αλέξανδρος Πούσκιν, Μικρές τραγωδίες , Αλέξανδρος Πούσκιν, Ο χάλκινος καβαλάρης, Νικολάι Γκόγκολ, Η μύτη, Αντόν Τσέχωφ, Εχθροί, Φιόντορ Ντοστογέφσκι, Μπόμποκ.

Υπήρξε συνεργάτης του περιοδικού « Επιθεώρηση Τέχνης» και έχει λάβει το μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας.

Αυτό που κάνει πολύτιμο το έργο του Αλεξανδρόπουλου είναι η απίστευτα ώριμη πνευματική διείσδυση που επιχειρεί, σε οποίο είδος λόγου κι αν στρέφει την προσοχή του. Τίποτα δεν θεωρεί δευτερεύον, αντίθετα, φιλοδοξεί να αναδείξει την ιδιαιτερότητά του. Προσθέτοντας την ιδιόμορφη δημιουργική σκέψη του, τον δικό του τρόπο να ανοίγει διάλογο με τις μορφές και τα νοήματα, προτάσσοντας το πολιτικό ήθος.

Στο αφιέρωμα του «Μ» υπήρξε μέριμνα να καλυφθούν κατά το δυνατόν, όλα τα είδη του λόγου με τα οποία ασχολήθηκε. Μελετητές και κριτικοί όπως οι: Γεωργούσης Γιώργος, Γιαννακός Χρήστος, Ζήρας Αλέξης, Κακλαμανάκη Ρούλα, Κεντρωτής Γιώργος, Κωσταβάρα Αγγελική, Κωσταβάρας Θανάσης, Μαρκόπουλος Γιώργος, Μελισσαράτου Γερασιμία, Μερακλής Μιχάλης, Μπαλτά Βενετία, Παπακώστας Γιάννης, Σταυρόπουλου Έρη, Τοπορώφ Β.Ν., Τσιβιάν Τ. Β., Φωσκαρίνης Θάνος συμβάλλουν στην ουσιαστική προσέγγιση της προσωπικότητας και της πνευματικής οντότητας του συγγραφέα. Τέλος, η Σόνια Ιλίνσκαγια, στην οποία το αφιέρωμα όπως δηλώνει το περιοδικό, οφείλει πολλά μετέφρασε τις εργασίες των δύο ρώσων μελετητών, που φιλοξενούνται στο τεύχος.

Υ.Γ.: Από το αφιέρωμα του «Μανδραγόρα» στον Μήτσο Αλεξανδρόπουλο επιλέξαμε και φιλοξενούμε σήμερα το κείμενο του Αλέξη Ζήρα που προκύπτει από την ανάγνωση του τελευταίου μυθιστορήματός του με τίτλο Στο όριο.

Ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα του τελευταίου καιρού για τον απλό αναγνώστη κι ένα ακόμη από τα πιο ενδιαφέροντα του Μήτσου Αλεξανδρόπουλου, από την ανάγνωση των έργων του οποίου ο καθείς εξέρχεται πλουσιότερος… Γνωστικά και αισθητικά… Μαγεμένος από έναν μυθιστορηματικό κόσμο που όμως μοιάζει τόσο πολύ ν’ αντλεί από την πραγματικότητα. Εκείνη των ονείρων και των αγώνων για ένα καλύτερο κόσμο, που όμως την έφτιαχναν και πάλι άνθρωποι.

Ούτως ή άλλως, διαβάζοντας Αλεξανδρόπουλο εκείνο που θαυμάζεις, με τα καλά του και τα κακά του, πάλι ο άνθρωπος είναι. Ο ποιητής, ο εργάτης του πνεύματος, ο δημιουργός, ο επιστήμονας, ο άνθρωπος – σύννεφο με παντελόνια, ο γεμάτος με όνειρα.

Αλέξης Ζήρας όμως και Στο όριο…

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.