Λεξικο της Ρομανι Γλωσσας του Γιαννη Αλεξιου

Ο Γιάννης Αλεξίου είναι τσιγγάνος. Ανήκει σε εκείνους που έχουν συνείδηση της φυλής και της γλώσσας τους και το κυριότερο, έχουν επίγνωση της κατάστασης στην οποία βρίσκονται. Εδώ και χρόνια διεκδικούν από την δημοκρατική και σύγχρονη Ελλάδα το αυτονόητο: τα δικαιώματα τους και μια αξιοπρεπή ζωή.

Παντρεμένος με μια πολύ αξιόλογη γυναίκα, τη Ρούλα και ένα παιδί, τον Μανόλη, που ονειρεύεται να σπουδάσει, να «γίνει επιστήμονας» όπως λέει ο πατέρας του. Ο Γιάννης Αλεξίου κατοικεί στον οικισμό Αλάν-Κογιού και διατηρεί ένα μικρό παντοπωλείο για να «βγάζει τα έξοδά του». Ταυτόχρονα γράφει στίχους και τραγούδια σε ένα μικρό μαγνητοφωνάκι. «Έτσι για να περνάει η ώρα» λέει.

Αφορμή για τη συνάντηση μας στάθηκε η συγγραφή ενός λεξικού της Ρομανί γλώσσας. Ένα έργο «μοναδικό στην Ελλάδα σε όγκο, αξία και περιεχόμενο» όπως αναφέρει ο ίδιος ο συγγραφέας.



Το ελληνο – ρομανό λεξικό αποτελείται από 500 σελίδες. Περιέχει περίπου 12000 λέξεις μεταφρασμένες στα ελληνικά. Η απόφαση της συγγραφής του λεξικού αυτού ήταν απόρροια της δίψας για μάθηση και για διάβασμα του Γιάννη Αλεξίου.

«Δεν είχα την τύχη να σπουδάσω στο Πανεπιστήμιο. Οι ανάγκες της οικογένειας με ανάγκασαν να δουλεύω από μικρός στο παντοπωλείο. Έτσι αναγκαζόμουν και διάβαζα διάφορα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας και διάφορα λεξικά για να εμπλουτίσω την ελληνική γλώσσα».

Το 1995 ξεκίνησε μια συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων για την συγγραφή μιας εργασίας σχετικά με την καταγραφή του τσιγγάνικου πληθυσμού στους τρεις νομούς της Θράκης. Στη συνέχεια μετέφρασε κάποια έργα από τη ρομανί στην ελληνική γλώσσα.

Από εκεί και πέρα πήρε την απόφαση να γράψει το ελληνο – ρομανό λεξικό. «Ήταν μια επίπονη διαδικασία. Δούλευα γύρω στις 10 με 12 ώρες την ημέρα. Είχα παραμελήσει την οικογένειά μου και είχα αφοσιωθεί στη συγγραφή του λεξικού. Το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων μου έδινε κάποια χρήματα κάθε τρίμηνο και με αυτά προσπαθούσα να συντηρηθώ» λέει ο κ. Αλεξίου. Λόγω της αδυναμίας του να γράψει σε υπολογιστή αναγκάστηκε και έγραψε το βιβλίο στο χέρι. «Το βιβλίο το έσβησα και το ξαναέγραψα 7 φορές. Κάθε φορά που τελείωνα, το έστελνα στο Πανεπιστήμιο και μου το ξανάστελναν πίσω για να κάνω τις διορθώσεις». Ο μικρός Μανόλης βρίσκεται συνέχεια δίπλα στον πατέρα του καθ΄ όλη τη διάρκεια της συζήτησής μας. Aν και έχει ακούσει την ιστορία αυτή, δηλώνει με αυτή τη μοναδική παιδική αθωότητα ότι του αρέσει πολύ.

Το ελληνο – ρομανό λεξικό εδώ και περίπου ένα χρόνο βρίσκεται στην τελική φάση της έκδοσής του. Το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων που έχει αναλάβει τη σχετική επεξεργασία «αναμένει τη χρηματοδότηση για να προχωρήσει στην έκδοση και τη διανομή του» όπως λέει επιφυλακτικά ο κ. Αλεξίου. «Εγώ περιμένω ηθική ικανοποίηση. Δεν θέλω να βγάλω χρήματα από αυτό. Είναι ένα έργο το οποίο έκανα για να βοηθήσω τους συνανθρώπους μου και για να μη χαθεί η γλώσσα» επισημαίνει και συνεχίζει λέγοντας ότι «είναι κρίμα που καθυστερεί τόσο πολύ η έκδοσή του. Δεν ξέρω τι να υποθέσω. Όταν τους παίρνω τηλέφωνο, μου λένε συνέχεια το ίδιο πράγμα, ότι περιμένουμε τα χρήματα».

Για να γράψει το λεξικό αυτό ο κ. Αλεξίου δεν περιορίστηκε στη δική του γνώση της ρομανί γλώσσας. «Έψαξα και βρήκα και γέροντες για να μου πουν λέξεις οι οποίες είχαν χαθεί και δεν χρησιμοποιούνταν από τη νεολαία» αναφέρει με μια δόση μελαγχολίας στον τόνο της φωνής του.

Η συζήτηση αναπόφευκτα στρέφεται και στη γενικότερη ζωή των τσιγγάνων στην Κομοτηνή. Άνθρωποι που ζουν κυριολεκτικά στο περιθώριο. Άνθρωποι που για την επίσημη πολιτεία είτε δεν υπάρχουν, είτε αγνοούνται επιδεικτικά. Και όμως οι ίδιοι είναι απόλυτα συνεπείς απέναντι στην πολιτεία.

Η φωνή του κ. Αλεξίου γίνεται πιο τραχιά όταν μιλάει για τα προβλήματα της φυλής του και μια δίκαιη οργή ξεχειλίζει από τα λόγια του. «Αυτός ο τόπος με κάνει να νιώθω ξένος. Αυτή η απόκρυψη, αυτή η περιθωριοποίηση δεν μπορεί να συνεχιστεί άλλο. Είναι πολλοί αυτοί που λένε ότι δεν θέλουμε να ενταχτούμε στην κοινωνία και ότι μας ικανοποιεί ο τρόπος ζωής μας. Εγώ ρωτάω: ποιος τυφλός δεν θέλει τα μάτια του;»

Ο κ. Αλεξίου στρέφεται και κατά των τοπικών αρχόντων. «Χρόνια ολόκληρα μας κοροϊδεύουνε. Μας υπόσχονται καλύτερες συνθήκες. Όποιος δήμαρχος βγαίνει υπόσχεται. Στην πράξη τίποτα δεν γίνεται. Βλέπεις, ο δήμαρχος σκάβει από εδώ, σκάβει από εκεί αλλά εδώ πέρα, αυτούς του ανθρώπους τους ούτε τους κοιτάει».

Στην επισήμανσή μου ότι αυτή η κατάσταση για τους περισσότερους πολίτες της Κομοτηνής παραμένει άγνωστη ο κ. Αλεξίου συμφωνεί. Αλλά για να αλλάξουν νοοτροπία οι πολίτες πρέπει να αλλάξει πρώτα η πολιτεία. «Όταν εγώ πάω στο δικαστήριο και μου λέει ο δικαστής, «έλα με τους γύφτους θα ασχολούμαστε», τι περιμένεις να πει ο πολίτης; Ή όταν ο αστυνομικός με βρίζει επειδή μιλάω τσιγγάνικα τι θέλεις να κάνει ο απλός πολίτης. Η ζωή για τον τσιγγάνο στην Κομοτηνή δεν έχει μέλλον».

Ήδη τα τελευταία χρόνια πολλοί μουσουλμάνοι τσιγγάνοι σπεύδουν να μάθουν την τουρκική γλώσσα, απογοητευμένοι από την Ελλάδα.

Οι άνθρωποι στο Αλάν – Κογιού ζουν ένα χιλιόμετρο έξω από την Κομοτηνή. Πνευματικά όμως απέχουν χιλιάδες χιλιόμετρα από τους μη τσιγγάνους.

Καθώς κάνω να φύγω, ο κ Αλεξίου με σταματάει. «Στάσου να σου παίξω ένα τραγούδι με την κιθάρα. Πιάνει την κιθάρα και με καθαρή φωνή τραγουδάει ένα τραγούδι που έχει γράψει ο ίδιος. Οι στίχοι δυνατοί και με νόημα. Όχι σαν κάτι τραγούδια της εποχής μας που αποκαλούνται «σουξέ».

Ο Γιάννης Αλεξίου ετοιμάζεται να ηχογραφήσει το πρώτο του cd αυτές τις ημέρες. Αναμένεται να κυκλοφορήσει τον Αύγουστο. Περιμένουμε να το ακούσουμε.

Με ξεπροβοδίζει μέχρι το αυτοκίνητο. Καθώς φεύγω εκατοντάδες σκέψεις περνάνε από το μυαλό μου. Μήπως συμφέρει την πολιτεία να αγνοεί αυτούς τους ανθρώπους; Μήπως συμφέρει τα θεσμικά όργανα να τους έχουν σε αυτήν την κατάσταση για να πλουτίζουν κάποιοι; Μήπως συμφέρει τους πολιτικούς η κατάσταση αυτή για να εξυπηρετούν τα μικροκομματικά τους συμφέροντα;

«Μικρόνοες και αδαείς όσοι σκέφτονται κάτι τέτοιο», μονολογώ. Δεν είναι δυνατόν. Είμαστε χώρα σύγχρονη και ισχυρή. Αυτό λένε οι πολιτικοί μας. Αυτό λένε και οι ξένοι φίλοι μας. Μόνο που οι πολίτες της χώρας άλλα σκέφτονται και άλλα ζουν. Η αλήθεια είναι μπροστά μας. Τολμάμε να την κοιτάξουμε; Ή θα κρυφτούμε πίσω από τα φτιασίδια…

Τάσος Συκάκης

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.