Λεσβος, πλατανοφυλλο στο Αιγαιο
Άκρως περιγραφικός ο χαρακτηρισμός του Οδ. Ελύτη για τη νήσο που κοσμεί το βορειοανατολικό Αιγαίο, για τον τόπο που γέννησε κι ανάθρεψε την ποίηση και την τέχνη του λόγου και όχι μόνο, για τη γενέτειρα του Αρίωνα, της Σαπφούς και του Αλκαίου, του Θεόφιλου, του Μυριβήλη, του Βενέζη, του Εφταλιώτη… του απλού ανθρώπου που δούλεψε την ελιά με πάμπολλους τρόπους, με πίστη και κατάνυξη στις άγιες άκρες του νησιού για τον ευλογημένο τόπο που αξιώθηκε, γι΄ αυτόν τον τόπο με την απίστευτη φυσική αντινομία, με το ηφαιστιογενές τοπίο και την κατάφυτη πλευρά . Κάθε χωριό και μια ιστορία, ξέχωρη, κατάδική του, με τα εργοστάσια και τις τουβλένιες τσιμινιέρες των παλιών σαπουνοποιείων κι ελαιοτριβείων να δεσπόζουν και σήμερα επιβλητικά στο έμπα κάθε χωριού, με τους μόλους των ψαράδων στη Συκαμινιά, κάτω από το εκκλησάκι της Παναγιάς της Γοργόνας, στο Σίγρι, στο Πλωμάρι… Κι εκεί στην άκρη του νησιού η πόλη, η Μυτιλήνη, με αίγλη από το παρελθόν των επιβλητικών κτιρίων και των κάστρων, με αύρα από το παρόν του εκσυγχρονισμού που της δίνει ο ρόλος της ως έδρα Υπουργείου Αιγαίου, με άρωμα διαρκές καλοκαιριού, πεύκης και ελαίας…
Μουσείο – Βιβλιοθήκη Teriade
Ο ευλογημένος τούτος τόπος γέννησε φιλόδοξους ανθρώπους, που μεγαλούργησαν στην τέχνη και στα γράμματα, δεν λησμονήσαν όμως ποτέ την πατρίδα τους. Τη μνημόνευσαν στα έργα τους, την τραγούδησαν στα τραγούδια τους, την τίμησαν με την επιστροφή τους στο γενέθλιο τόπο, φόρο τιμής στη ρίζα που τους έθρεψε για να προσφέρουν στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Ο Στρατής Ελευθεριάδης – Teriade γεννήθηκε στη Μυτιλήνη. Το όνειρό του να γίνει ζωγράφος δεν εκπληρώθηκε απόλυτα, αν και ο ίδιος είχε ζωγραφίσει κάποιους πίνακες πολύ πριν πάει στη Γαλλία. Η Γαλλία αποτελεί τον προορισμό του και οι εκδόσεις και η τεχνοκριτική την κύρια ενασχόλησή του. Καρπός των φιλόδοξων προσπαθειών του το περιοδικό «VERVE» – οίστρος – και οι γνωριμία του με σημαντικότατους καλλιτέχνες του 20ου αιώνα, κυρίως δε ζωγράφους. Ο Teriade υπήρξε εμπνευσμένος εκδότης. Έδωσε για πρώτη φορά τη δυνατότητα στους πιο αξιόλογους ζωγράφους να εικονογραφήσουν βιβλία, αλλά και να δημιουργήσουν έργο εικαστικό με φορέα το βιβλίο. Aπό τη συνεργασία του με τους Matisse, Picasso, Chagall και άλλους γεννήθηκαν τα «Μεγάλα Βιβλία», τα οποία αποτελούν τα σημαντικότερα εκθέματα του Μουσείου – Βιβλιοθήκης Teriade, που λειτουργεί στη Μυτιλήνη από το 1979. Στο Μουσείο, προς μεγάλη μας τιμή, στεγάζεται σε μόνιμη βάση η έκθεση με τίτλο «Τιμή στον Teriade», που οργανώθηκε τον Μάη του 1973 στο Gran Palais του Παρισιού από το Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας. Στο Μουσείο εκτίθενται επίσης έργα Ελλήνων καλλιτεχνών όπως ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Γιώργος Βακιρτζής και ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ.
Θεόφιλος: ο ταξιδευτής, ο ζωγράφος
Αν ο Τeriade δεν πίστευε στο πηγαίο ταλέντο του, ίσως να μη γνωρίζαμε ποτέ τον Θεόφιλο Χατζημιχαήλ, τον αλαφροΐσκιωτο και ονειροπαρμένο περιπλανώμενο ζωγράφο. Καλλιτέχνης λαϊκός κι αυτοδίδακτος, γέννημα κι αυτός της Λέσβου, ξεκίνησε τη ζωγραφική σε τοίχους καφενείων, παράθυρα, μπαλκόνια και πόρτες. Με παθολογική αγάπη για την ιστορία και τη μυθολογία της Ελλάδας, περιηγείτο από χωριό σε χωριό τόσο στη Λέσβο, όσο και στο Πήλιο. Διηγιόταν και παρουσίαζε θεατρικές παραστάσεις συχνά ντυμένος τσολιάς ή Μεγαλέξαντρος. Πρωτογονισμός που μαγεύει και χρωματική εκφραστικότητα χαρακτηρίζουν τα έργα του, πολλά από τα οποία εκτίθενται σήμερα στο Μουσείο Θεόφιλου στη Μυτιλήνη, χάρη στον Στρατή Ελευθεριάδη – Teriade, που τον ανακάλυψε τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Τον πρότερο βίο του ο Θεόφιλος τον έζησε φτωχός και περιφρονημένος. Αξιοσημείωτο, επίσης, είναι ότι ο Teriade τον έκανε παγκόσμια γνωστό παρουσιάζοντας 40 πίνακές του στο Λούβρο.
Αν ο δρόμος σας βγάζει σε λιμάνι και η θάλασσα στο Αιγαίο, μια βόλτα στη Λέσβο πλούσια θα σας εξασφαλίσει εμπειρία και μαθήματα τέχνης και ανθρωπιάς ανεκτίμητα…
Αναστασία Χατζηνικολάου
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
