Λευκη Κιοσσε – Παυλιδου, επικουρος καθηγητρια στο Δημοκριτειο Πανεπιστημιο Θρακης, Με το μνημονιο ΙΙΙ θα μιλαμε για την Ελλαδα του πριν και του μετα

«Όλο και πιο δραματικές οι αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις» τονίζει μιλώντας στον «Παρατηρητή της Θράκης» η επίκουρος καθηγήτρια Εργατικού Δικαίου στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης κ. Λευκή Κιοσσέ – Παυλίδου. Με αφορμή το μνημόνιο ΙΙΙ η συζήτηση περιστρέφεται στις αλλαγές που επέρχονται και που δημιουργούν ένα τραγικό τοπίο για τους εργαζόμενους. Αλλαγές καθαρά εισπρακτικού χαρακτήρα γιατί όπως τονίζει και η κ. Κιοσσέ όλος ο νέος νόμος είναι «εισπρακτικού χαρακτήρα».

Όλο και πιο δραματικές οι αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις

ΠτΘ: Πώς κρίνετε τις τελευταίες αλλαγές στα εργασιακά με την ψήφιση του 3ου μνημονίου;
Λ.Κ.: Τόσο το μνημόνιο Ι όσο και τα μνημόνια ΙΙ και ΙΙΙ, επέφεραν αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις, και τις οδηγούν στην πλήρη απορρύθμισή τους. Οι αλλαγές αυτές από το μνημόνιο Ι μέχρι το μνημόνιο ΙΙΙ, δηλαδή το Νόμο 4093/2012 ο οποίος δημοσιεύτηκε προχθές τη Δευτέρα 12.11.2012, είναι όλο και πιο δραματικές. Πέρα από τη συνεχή μείωση των μισθών και ημερομισθίων, πλέον τώρα εισάγονται και ρυθμίσεις απόλυσης μόνιμου προσωπικού στο δημόσιο, τα Ν.Π.Δ.Δ. και στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά και προσωπικού με συμβάσεις εργασίας αορίστου χρόνου, ρυθμίσεις νομοθέτησης του κατώτατου μισθού, μειώσεις αποζημιώσεων απολύσεως, μείωση του χρόνου προειδοποίησης απόλυσης, περικοπή δώρων κ.α. Με το Νόμο 4093, δηλαδή το μνημόνιο ΙΙΙ, ολόκληρο το τοπίο στην Ελλάδα, αλλάζει. Με πλήρη συναίσθηση, θεωρώ ότι μετά το νόμο αυτόν, θα μιλάμε για την Ελλάδα του πριν και την Ελλάδα του μετά. Μολονότι το Σύνταγμα, άρθρα 73 παρ. 2, άρθρο 74 παρ. 5, απαγορεύει να περιλαμβάνονται άσχετες διατάξεις σε νομοσχέδια, ο νόμος αυτός περιλαμβάνει διατάξεις που αναφέρονται σε άσχετα μεταξύ τους ζητήματα. Περιλαμβάνονται ρυθμίσεις επί παντός επιστητού: από τη μείωση μισθών και συντάξεων, την απόλυση προσωπικού, τη διαθεσιμότητα προσωπικού, την υποχρεωτική μετάταξη προσωπικού, μέχρι την πώληση του βρεφικού γάλακτος, του καπνού, την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων από κολέγια και τον τρόπο που θα αποκτούμε γυαλιά πρεσβυωπίας – και δεν αστειεύομαι – όλα περιλαμβάνονται στο δυσανάγνωστο αυτό νομοσχέδιο. Δεν είναι τυχαίο ότι το νομοθέτημα αυτό έχει πάνω από 700 σελίδες.

Ο θεσμός της διαθεσιμότητας πλέον εισάγεται και στο δημόσιο

ΠτΘ: Τι συμβαίνει σχετικά με το προσωπικό που τίθεται σε διαθεσιμότητα;
Λ.Κ.: Σε διαθεσιμότητα τίθεται τόσον μόνιμο προσωπικό, του δημοσίου, ν.π.δ.δ. και ο.τ.α και αναφέρομαι στο προσωπικό των οποίων οι θέσεις καταργούνται, όσον και προσωπικό των παραπάνω φορέων, που συνδέεται με συμβάσεις εργασίας αορίστου χρόνου το οποίο έτσι και αλλιώς δεν απολάμβανε μονιμότητας αλλά μιας σταθερότητας στη θέση εργασίας του. Το προσωπικό αυτό προς το παρόν, είναι μεγαλύτερο σε αριθμό. Αναφέρομαι στο γνωστό θέμα της διαθεσιμότητας του προσωπικού ΔΕ και ΥΕ με συμβάσεις εργασίας αορίστου χρόνου. Ο θεσμός της διαθεσιμότητας με την έννοια της απομάκρυνσης προσωπικού, είναι θεσμός που εφαρμόζεται στον ιδιωτικό τομέα. Προσέφευγε και προσφεύγει ο εργοδότης, όταν κατά το νόμο αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα. Στον ιδιωτικό τομέα πάντα, μετά τη χρήση του μέτρου της διαθεσιμότητας, ακολουθούν κατά κανόνα ομαδικές απολύσεις. Με την έννοια αυτή ήταν άγνωστος στον δημόσιο τομέα. Πλέον εισάγεται και σ’ αυτόν. Σχετικά τώρα με τη ρύθμιση του μνημονίου ΙΙΙ. Ο νόμος ορίζει ότι καταργούνται και το προσωπικό τους τίθεται σε διαθεσιμότητα όλες «….οι θέσεις της κατηγορίας ΔΕ των ειδικοτήτων Διοικητικού, Διοικητικού-Λογιστικού, Διοικητικού- Οικονομικού και Διοικητικών Γραμματέων των υπαλλήλων με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, οι οποίοι δεν έχουν προσληφθεί με διαγωνισμό ή με διαδικασία επιλογής σύμφωνα με προκαθορισμένα και αντικειμενικά κριτήρια υπό τον έλεγχο ανεξάρτητης αρχής ή με ειδικές διαδικασίες επιλογής που περιβάλλονται με αυξημένες εγγυήσεις διαφάνειας και αξιοκρατίας….». Από τη διάταξη εξαιρείται το προσωπικό των παραπάνω κατηγοριών που υπηρετεί σε ασφαλιστικά ταμεία, το προσωπικό του Ο.Α.Ε.Δ., το προσωπικό των νοσοκομείων και το προσωπικό της Γενικής Γραμματείας του Υπουργείου Πολιτισμού. Εδώ θα ήθελα να σημειώσω, ότι η εξαίρεση που εισάγεται ειδικά για το προσωπικό του Υπουργείου Πολιτισμού, δεν είναι κατανοητή. Δεν ισχυρίζομαι ότι έπρεπε και το προσωπικό αυτό να τεθεί σε διαθεσιμότητα. Το ακριβώς αντίθετο. Απλά δεν κατανοώ την εξαίρεση, γιατί ειδικά στο Υπουργείο Πολιτισμού απασχολείται μεγάλος αριθμό προσωπικού με αυτά τα χαρακτηριστικά. Κατά τη γνώμη μου πάντως, δεν μπορεί να απομακρυνθεί κανένας από το προσωπικό αυτό, καθ’ όσον δεν υπάρχει κατά νόμο προσωπικό που να υπηρετεί με συμβάσεις αορίστου χρόνου στο δημόσιο, τα ν.π.δ.δ. και τους Ο.Τ.Α., και να μην υπηρετεί με εγγυήσεις «…διαφάνειας και αξιοκρατίας…», όπως ο νόμος ορίζει. Η εγκύκλιος που εκδόθηκε στη συνέχεια, αναφέρεται ότι καταλαμβάνεται το προσωπικό που οι συμβάσεις του μετατράπηκαν σε αορίστου χρόνου, είτε επειδή τηρούσαν τις προϋποθέσεις του άρθρου 17 του Ν. 2839/2000 (προσωπικό δηλαδή που υπηρετεί δηλαδή τουλάχιστον 12 χρόνια) είτε επειδή τηρούσαν τις προϋποθέσεις του Π.Δ. 164/2004 ( ο γνωστός νόμος Παυλόπουλου ), με το οποίο μεταφέρθηκε και ενσωματώθηκε στην ελληνική έννομη τάξη κοινοτικό δίκαιο. Κατ’ αρχήν να διευκρινίσω ότι η εγκύκλιος δεν θέτει δίκαιο. Προϋποθέτει δίκαιο, το οποίο και ερμηνεύει. Το προσωπικό όμως που οι συμβάσεις του μετατράπηκαν σε συμβάσεις αορίστου χρόνου, επειδή τηρούσαν όλες τις προϋποθέσεις του άρθρου 11 του Π.Δ. 164/2004, ελέγχθηκε από το Α.Σ.Ε.Π. Το άρθρο 11 ρητά όριζε ότι οι κρίσεις των υπηρεσιακών συμβουλίων που έκρινε αν το προσωπικό τηρούσε τις προϋποθέσεις μετατροπής είτε οι κρίσεις ήταν θετικές είτε αρνητικές «…διαβιβάζονται αμέσως στο Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού (Α.Σ.Ε.Π.), το οποίο αποφαίνεται εντός τριών (3) μηνών από τη διαβίβαση σε αυτό των σχετικών κρίσεων…..» Έτσι αν το Α.Σ.Ε.Π. διαφωνούσε με τις κρίσεις των υπηρεσιακών Συμβουλίων, τότε η μετατροπή της σύμβασης από ορισμένου σε αορίστου χρόνου, δεν ήταν δυνατή. Για να καταλήξω : Θεωρώ ότι έτσι όπως είναι διατυπωμένος ο νόμος και όχι η εγκύκλιος, το απλούστερο είναι οι φορείς να απαντήσουν, ότι στην υπηρεσία μας δεν υπηρετεί προσωπικό, το οποίο δεν τηρεί τις εγγυήσεις που ο νόμος θέτει. Γιατί στους φορείς αυτούς, ιδιαίτερα στους Ο.Τ.Α., όπου πραγματικά οι ρουσφετολογικές προσλήψεις είχαν απογειωθεί και δημιουργήθηκαν σχέσεις στοργής, υποταγής και ανταλλαγής, μετά τη ρύθμιση του άρθρου 11 του Π.Δ. 164/2004, όλες οι προσλήψεις, εφ’ όσον το Α.Σ.Ε.Π. τις επικύρωσε, -επικυρώνοντας τις αποφάσεις των υπηρεσιακών συμβουλίων-, νομιμοποιήθηκαν και κατά νόμο έστω, θεωρούνται αξιοκρατικές και «διαφανείς». Δεν μπορώ ούτε καν να σκεφτώ ότι και το προσωπικό που υπηρετεί με συμβάσεις αορίστου χρόνου στους παραπάνω φορείς, μετά από τελεσίδικες αποφάσεις δικαστηρίων μπορεί να κινδυνεύει. Αυτό το θεωρώ αδιανόητο, αφού αν το Α.Σ.Ε.Π. διασφαλίζει την αξιοκρατία – που την διασφαλίζει – πολύ περισσότερο την διασφαλίζουν οι αποφάσεις των Ελληνικών Δικαστηρίων που έκριναν ότι οι συμβάσεις έφεραν τον ορθό νομικό χαρακτηρισμό, αυτόν δηλαδή του αορίστου χρόνου.

Οι μισθοί και στον ιδιωτικό τομέα θα νομοθετούνται από το κράτος

ΠτΘ: Τι σημαίνει η κατάργηση της καθολικής ισχύος της Εθνικής Σύμβασης Εργασίας για τους εργαζόμενους καθώς και ότι το ύψος του κατώτατου μισθού και ημερομισθίου θα ρυθμίζεται με νόμο που θα εισηγείται η Κυβέρνηση;
Λ.Κ.: Στο μνημόνιο ΙΙΙ αναφέρεται ότι καταργείται το πρώτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 8 του ν. 1876/1990 το οποίο και αντικαθίσταται. Κατ’ αρχή να σημειώσω ότι ο Νόμος 1876/1990 που αναφέρεται στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, ψηφίστηκε από όλες τις παρατάξεις της βουλής, πράγμα εξαιρετικά σπάνιο. Αυτό όμως δείχνει και την αρτιότητά του. Όμως τα δύο τελευταία χρόνια, κατακρεουργήθηκε. Πάντως αρχικά το άρθρο αυτό όριζε, ότι οι εθνικές γενικές σ.σ.ε. καθορίζουν τους ελάχιστους όρους εργασίας – δηλαδή και τους κατώτερους μισθούς – και ισχύουν για τους εργαζόμενους όλης της χώρας. Είτε οι εργαζόμενοι είναι συνδικαλισμένοι είτε όχι. Η διάταξη αυτή αντικαταστάθηκε. Πλέον οι εθνικές γενικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας θα καθορίζουν τους ελάχιστους μη μισθολογικούς όρους εργασίας, (όχι δηλαδή το ύψος του μισθού) που ισχύουν για τους εργαζόμενους όλης της χώρας. Βασικοί μισθοί, βασικά ημερομίσθια, κάθε είδους προσαυξήσεις αυτών και γενικά κάθε άλλος μισθολογικός όρος, ισχύουν μόνο για τους εργαζόμενους που απασχολούνται από εργοδότες των συμβαλλομένων εργοδοτικών οργανώσεων και δεν επιτρέπεται να υπολείπονται του νόμιμου νομοθετημένου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου. Έτσι εργαζόμενοι που δεν είναι μέλη των οργανώσεων που συνήψαν την εθνική γενική σ.σ.ε., δεν θα απολαμβάνουν της προστασίας που αυτή παρέχει. Δηλαδή χάνεται και η καθολικότητα της προστασίας. Κατά τα λοιπά οι μισθοί και στον ιδιωτικό τομέα θα νομοθετούνται από το Κράτος, ενώ προηγούμενα ήταν αποτέλεσμα συλλογικών διαπραγματεύσεων, εργοδοτών και εργαζομένων, οι οποίοι και τους καθόριζαν.

Για πρώτη φορά ο νόμος ορίζει και μείωση της οφειλόμενης αποζημίωσης απόλυσης

ΠτΘ: Ποιες είναι οι ανατροπές στο θέμα των απολύσεων και των αποζημιώσεων;
Λ.Κ.: Στο νομοσχέδιο προβλέπονται, αλλαγές στις αποζημίωσης απόλυσης ιδιωτικών υπαλλήλων με σχέση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δίκαιου αορίστου χρόνου. O μέγιστος χρόνος προειδοποίησης, ανέρχεται πλέον στους 4 μήνες. Πριν από δύο χρόνια ο χρόνος αυτός ανέρχονταν σε 6 μήνες, ενώ από το 1920 μέχρι το 2010 ανέρχονταν σε 24 μήνες. Εκτός όμως από τη μείωση του χρόνου προειδοποίησης για πρώτη φορά – ο νόμος που όριζε τα σχετικά με την αποζημίωση απόλυσης ήταν ο 2112/1920 – υπάρχει και μείωση της οφειλόμενης αποζημίωσης απόλυσης. Εργαζόμενοι μέχρι 16 χρόνια εργασίας δεν θίγονται. Από εκεί και πάνω υπάρχει μείωση και μάλιστα ως μηνιαίος μισθός σε περίπτωση που κάποιος λαμβάνει πέραν των 2.000 ευρώ μηνιαίως, π.χ. 2.800 ευρώ, τότε η αποζημίωση θα υπολογίζεται όχι με το μισθό που λαμβάνει αλλά με το ποσόν 2.000 ευρώ. Επιπλέον ο νόμος αναφέρεται « σε υποχρέωση προειδοποίησης » πριν την απόλυση, ενώ μέχρι και σήμερα, ο εργοδότης είχε δυνητική ευχέρεια να κάνει χρήση του δικαιώματος ή όχι της προειδοποίησης. Έτσι εργαζόμενος που εργάζεται 20 χρόνια, και προειδοποιηθεί πριν από 4 μήνες θα λάβει μειωμένη αποζημίωση στο ήμισυ, δηλαδή αποζημίωση 16 μηνών.

Μείωση των εσόδων των ταμείων

ΠτΘ: Πώς μεταφράζονται για τα ασφαλιστικά ταμεία οι αλλαγές στα εργασιακά;
Λ.Κ.: Μείωση των εσόδων τους. Με δεδομένη την ανεργία και θεσμοθετημένη τη μείωση των μισθών, οι οποίο πιστεύω και εύχομαι από καρδιάς να κάνω λάθος, θα διαμορφωθούν κάτω από 500 ευρώ για πλήρη απασχόληση, με βεβαιότητα τα έσοδα των ταμείων θα είναι μειωμένα.

Ολόκληρο το μνημόνιο ΙΙΙ έχει εισπρακτικό χαρακτήρα

ΠτΘ:Η αύξηση των ορίων ηλικίας θα έχει αποτελεσματικότητα στην βιωσιμότητα των ασφαλιστικών ταμείων;
Λ.Κ.: Όχι. Το μέτρο είναι καθαρά εισπρακτικού χαρακτήρα. Όπως άλλωστε και ολόκληρο το νομοθέτημα. Όταν η ανεργία αυξάνεται και οι μισθοί μειώνονται, εύλογα αναρωτιέται κανείς, πόσοι νέοι εργαζόμενοι πρέπει να εργασθούν, εάν και εφ’ όσον βρουν δουλειά – για να χρηματοδοτήσουν, όχι τη δική τους σύνταξη αλλά τη σύνταξη του μπαμπά ή της μαμάς τους.

ΠτΘ: Τι προβλέπει το μνημόνιο 3 για το επίδομα ανεργίας; Πόσο θα μειωθεί;
Λ.Κ.: Για τους μακροχρόνια ανέργους το ποσόν διαμορφώνεται στο ποσόν των 200 ευρώ και η επιδότηση ισχύει για ένα χρόνο.

Αύξηση της ανεργίας το 2013

ΠτΘ:Πώς εκτιμάτε ότι θα διαμορφωθεί η αγορά εργασίας στην πλήρη εφαρμογή των μέτρων αυτών, με δεδομένη την ύφεση ;
Λ.Κ.: Νομίζω ότι το έτος 2013 η ανεργία θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο. Άλλωστε μόνο οι άνεργοι που θα προκύψουν από τη διαθεσιμότητα, θα εκτινάξουν τα ποσοστά. Στη συνέχεια ίσως υπάρξει ελαφρά μείωση.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.