Κτηματολογιο: νεο ξεκινημα απο τις πολεις

Σε σημείο μηδέν βρίσκεται στην κυριολεξία η δημιουργία εθνικού κτηματολογίου σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «Καθημερινή». Δέκα χρόνια μετά την τραγική κατάληξή του και την επιστροφή 100 εκατομμυρίων ευρώ στην ΕΕ η ελληνική πλευρά προβαίνει σε προσπάθειες να δώσει νέα ώθηση στο πρόγραμμα για να εξασφαλίσει νέα χρηματοδότηση. Στο άρθρο του κ. Γιάννη Λιάλιου δίνεται η εικόνα του νομικού πλαισίου και των προβλημάτων που δημιούργησαν αλλά και οι νέες προσπάθειες που γίνονται για την κατάρτισή του.

«Δέκα χρόνια πέρασαν από τη θέσπιση του περίφημου νέου 2308/95 για τη δημιουργία Εθνικού Κτηματολογίου και η χώρα μας βρίσκεται ουσιαστικά στο «σημείο μηδέν», σχεδόν εκεί απ’ όπου ξεκίνησε. Η μόνη ουσιαστική κληρονομιά της κτηματογράφησης 4.066 τ.χλμ. (σε σύνολο 131.900 τ.χλμ. της χώρας) ήταν η απόκτηση εμπειρίας για τα προβλήματα που ανακύπτουν σε ένα τόσο μεγάλο εγχείρημα. Η απουσία άμεσου πολιτικού οφέλους, η ανάγκη σύγκρουσης με πολυποίκιλα συμφέροντα και η προϋπόθεση στοιχειώδους οργάνωσης μισοδιαλυμένων δημοσίων υπηρεσιών εξηγούν, αλλά δε δικαιολογούν την ατολμία των υπουργών ΠΕΧΩΔΕ που το χειρίστηκαν μέχρι σήμερα.

Η κατάρτιση Εθνικού Κτηματολογίου παραμένει σε βρεφικό στάδιο. Κτηματογραφήθηκαν 4.066 τ.χλμ. (808.600 γεωτεμάχια, στα οποία αντιστοιχούν περίπου 2,5 εκατ. δικαιώματα) και ιδρύθηκαν 70 κτηματολογικά γραφεία σε 197 δήμους, ενώ απομένουν ακόμα 27 (όλα μεταβατικά, καθώς δεν έχει δοθεί σαφές χρονικό περιθώριο για την «οριστικοποίησή» τους). Ωστόσο, ακόμα και αυτό το 3,1% της ελληνικής επικράτειας που κτηματογραφήθηκε θα εξεταστεί εκ νέου, καθώς οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν ήταν απαρχαιωμένες, ενώ τα λάθη πολλά. Οι πειραματισμοί των πρώτων νόμων για το Κτηματολόγιο δεν απέδωσαν. Αντιθέτως ανέδειξαν «όλα τα προβλήματα της έγγειας ιδιοκτησίας στην Ελλάδα (δημόσια περιουσία, δασικές εκτάσεις και ιδιοκτησιακό καθεστώς αυτών, χρησικτησίες, συναλλαγές που δεν είχαν καταγραφεί, διεκδικήσεις κλπ)», όπως σημειώνει σχετικά έκθεση του ΤΕΕ που παραδόθηκε το Φεβρουάριο στον υπουργό ΠΕΧΩΔΕ.

Τα προβλήματα

Τα τρία πιλοτικά προγράμματα κατανεμήθηκαν έτσι ώστε να εξετάσουν αγροτικές, αστικές και περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές. Αποτέλεσμα ήταν να έλθουν στην επιφάνεια δεκάδες τεχνικά και νομικά προβλήματα, τα οποία δεν είχαν φροντίσει να προβλέψουν οι πρώτοι νομοθέτες. Ένα από τα σημαντικότερα ήταν ο μεγάλος αριθμός διεκδικήσεων δασικών εκτάσεων, ανάμεσα στην Πολιτεία και τους ιδιώτες. Επίσης, δεν υπήρξε οργανωμένο πλαίσιο για την αντιμετώπιση ειδικών ιδιοκτησιακών καθεστώτων ή ιδιαίτερων διοικητικών πράξεων (π.χ. αναδασμοί, που υπολογίζονται σε 16.000 τ. χλμ. σε όλην τη χώρα).

Σημαντικό πρόβλημα ήταν και η έλλειψη τίτλων ιδιοκτησίας, που «ξαναέστειλε» στην αρχή της διαδικασίας εκατοντάδες ενδιαφερομένους. Ανεπαρκώς αντιμετωπίστηκε και το θέμα των ομογενών (αλλά και των αλλοδαπών) ιδιοκτητών, μόνιμων κατοίκων εξωτερικού που βρέθηκαν με τις περιουσίες τους να έχουν χαρακτηριστεί «αγνώστου ιδιοκτήτη», αντιμετωπίζοντας τον κίνδυνο να τις απολέσουν (εάν δεν τις διεκδικήσουν μέσα σε επτά έτη από τη στιγμή ίδρυσης κτηματολογικού γραφείου) και να σύρονται σε πολυετείς δικαστικές διενέξεις με το Δημόσιο. Ειδικά σε κάποιες περιπτώσεις, όπως στους δεκάδες χιλιάδες ομογενείς της Αυστραλίας, τα πράγματα περιεπλάκησαν ακόμα περισσότερο, καθώς η δήλωση περιουσίας στην Ελλάδα θα σήμαινε διακοπή της συνταξιοδότησης, σύμφωνα με την εκεί ισχύουσα νομοθεσία.

Κατά τη διαδικασία κτηματογράφησης δημιουργήθηκαν επίσης προβλήματα από τις διαφορές στο εμβαδόν, ανάμεσα στους τίτλους ιδιοκτησίας και τις μετρήσεις των τοπογράφων.

Επίσης, οι τεχνολογίες που χρησιμοποιήθηκαν (εγκατάσταση γεωδιαιτικών δικτύων κλπ) αποδείχθηκαν ιδιαίτερα δαπανηρές και ξεπερασμένες. Τέλος, σημαντικές καθυστερήσεις επέφερε η ύπαρξη λαθών στα συμβόλαια που κατατέθηκαν, τα οποία δεν είχαν ελεγχθεί επαρκώς από τα υποθηκοφυλακεία. Σε όλ’ αυτά βέβαια πρέπει να προστεθεί η ασυνεννοησία των εμπλεκομένων υπηρεσιών και φορέων, η απροθυμία ή η επιφυλακτικότητα νομικών, υποθηκοφυλάκων και άλλων εμπλεκομένων με το έργο.

Νέες προσπάθειες

Μετά την τραγική κατάληξη της πρώτης κτηματολογικής απόπειρας και την υποχρεωτική επιστροφή 100 εκατ. ευρώ στην Ε.Ε. η ελληνική πλευρά έκανε ορισμένες προσπάθειες να δώσει νέα ώθηση στο πρόγραμμα: για να εξασφαλίσει νέα χρηματοδότηση. Ενέταξε στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Κοινωνία της Πληροφορίας» τη δημιουργία ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων για όλους τους «ενεργούς» τίτλους των υποθηκοφυλακείων της χώρας. Η επιλογή αυτή βρίσκει αντίθετους τους τοπογράφους, που σημειώνουν ότι πρόκειται στην ουσία για απλή καταγραφή τίτλων και όχι Κτηματολόγιο, προσθέτοντας ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης επί Ευ. Γιαννόπουλου είχε χρηματοδοτήσει τα υποθηκοφυλάκεια αδρά για την ψηφιοποίηση των αρχείων τους, χωρίς όμως να παραχθεί έργο.

Στο ίδιο επιχειρησιακό πρόγραμμα, που εγκρίθηκε από την ΕΕ (ύψους 80 εκατ. ευρώ με 50% κοινοτική συμμετοχή) περιλαμβάνεται σειρά έργων, όπως η δημιουργία εθνικού δικτύου αναφοράς GPS, η ηλεκτρονική μετατροπή των χαρτών αναδασμού του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, η μετατροπή του κτηματολογίου Κω και Ρόδου, η φωτογράφηση του συνόλου της χώρας σε κλίμακα 1/5000 και η δημιουργία χαρτογραφικού υποβάθρου για τη χάραξη του αιγιαλού. Το ΥΠΕΧΩΔΕ μελετάει (και σκοπεύει να ανακοινώσει πριν από τη ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο) την έναρξη κτηματογράφησης των αστικών κέντρων και την επιβολή τέλους 35 ευρώ ανά δικαίωμα (κατά μέσο όρο), με σκοπό να συγκεντρώσει επαρκή κονδύλια για τη συνέχιση του έργου, παράλληλα με τη χρηματοδότηση του από δημόσιους πόρους».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.