Κωνσταντινος Χαζακης, Αν. Καθ. Τμη.Οικονομικων Επιστημων ΔΠΘ, «Η Ελλαδα πρεπει να φυγει απο το Μνημονιο, με ομαλο τροπο γιατι αλλιως θα τραβηξουν το σωληνακι και αυτο σημαινει πιστωτικη ασφυξια»
.jpg)
Λίγες μέρες μετά την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ότι παύει την αποδοχή των ελληνικών ομολόγων ως εγγύηση και την αναγκαστική, πλέον, προσφυγή στην έκτακτη βοήθεια ρευστότητας (ELA) για τη χρηματοδότηση των ελληνικών τραπεζών, το Ράδιο Παρατηρητής συνομίλησε τον Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΔΠΘ κ. Κωνσταντίνο Χαζάκη, στον οποίο και έθεσε όλα τα ερωτήματα που σχετίζονται με την απόφασή αυτή.
Ο κ. Χαζάκης μίλησε στη Νατάσσα Βαφειάδου για τη σημασία της εν λόγω απόφασης της ΕΚΤ και τις επιπτώσεις που θα έχει στην ελληνική οικονομία. Όπως τόνισε η προσφυγή στον ELA σημαίνει δανεισμό με 31 φορές μεγαλύτερο επιτόκιο (1,55 έναντι 0,05%), γεγονός που θα επιβαρύνει τις δύο συστημικές ελληνικές τράπεζες με 220 εκατομμύρια ευρώ επιπλέον «και αυτό θα αφαιρεθεί από την πραγματική οικονομία». Συνεπώς, όπως είπε, το αναπτυξιακό πρόγραμμα που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση πάει πίσω, καθώς, «χωρίς ρευστότητα στις τράπεζες ανάπτυξη δεν γίνεται», οπότε η παροχή ρευστότητας θα πρέπει να συνεχιστεί μέχρι το 2018.
Περαιτέρω, επεσήμανε ότι η διακοπή της ρευστότητας, η οποία, εκ μέρους του ELA, λήγει τον ερχόμενο Ιούλιο, θα σημάνει επίσης την άθροιση των 56 δισ. ευρώ που πήραν τον περασμένο Δεκέμβριο οι τέσσερεις συστημικές ελληνικές τράπεζες στο συνολικό ποσό του ήδη υφιστάμενου χρέους. Ως πιθανή λύση, ο κ. Χαζάκης πρότεινε την προσφυγή στον μηχανισμό ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ, του ποσού του 1.1 τρισ. ευρώ. Σε κάθε περίπτωση, τόνισε, «οι τράπεζες πρέπει να σταθούν όρθιες γιατί καταβάλλουν μισθούς, συντάξεις και δάνεια για επιχειρηματικά ανοίγματα».
Εν συνεχεία, ο κ. Χαζάκης διαβεβαίωσε ότι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος κουρέματος των καταθέσεων μέχρι 100 χιλιάδες ευρώ ανά φυσικό πρόσωπο και ανά τράπεζα ενώ προειδοποίησε ότι αν η Ελλάδα δεν καταφέρει να επιτύχει μια συμφωνία μέχρι τον Ιούνιο, «οι οίκοι πιστωτικής ικανότητας θα χαρακτηρίσουν στην κατώτερη πιστωτική βαθμίδα CC- τα ελληνικά ομόλογα και από ’κει και πέρα δυσκολεύουν τα πράγματα».
Κωνσταντίνος Χαζάκης όμως…
«Η απόφαση της ΕΚΤ για τις κρατικές εγγυήσεις ήταν γνωστή εδώ και χρόνια απλώς πραγματοποιήθηκε 17 ημέρες πριν»
ΠτΘ: Τι ακριβώς σημαίνει για τη χώρα μας η απόφαση της ΕΚΤ να μη δέχεται πλέον τα ελληνικά ομόλογα ως εγγύηση; Τι είναι ο ELA, στον οποίο θα προσφύγουμε για τη χρηματοδότηση των ελληνικών τραπεζών και πώς θα επηρεάσει αυτή η εξέλιξη την ελληνική οικονομία;
Κ.Χ.: Κατ’ αρχάς να πούμε ότι αυτό δεν είναι κάτι που μας εκπλήσσει γιατί όσοι παρακολουθούμε από κοντά τις εξελίξεις γνωρίζουμε ότι ήδη από τις 22 Μαρτίου του 2013, δηλαδή σχεδόν δύο χρόνια πριν, είχε ληφθεί απόφαση από την ΕΚΤ προκειμένου να μη γίνονται δεκτές οι κρατικές εγγυήσεις που καταθέτουν οι τράπεζες για την άντληση ρευστότητας από 1η Μαρτίου του 2015. Επομένως, ήταν γνωστό αυτό, απλώς πραγματοποιείται 17 μέρες πιο πριν. Υπήρχε λοιπόν ένα κενό πληροφόρησης στον κόσμο.
Το δεύτερο σημαντικό, το οποίο θέλω να θίξω είναι ότι είναι σημαντικό για την Ελλάδα, πράγματι, γιατί ο μηχανισμός αυτός (ELA) αφορά επείγουσα παροχή ρευστότητας στις τράπεζες και θέτει ορισμένες προϋποθέσεις. Ενώ δηλαδή, για να γίνω κατανοητός χωρίς τεχνικούς όρους, πριν δανείζονταν οι τράπεζες με 0,05% τώρα θα δανειζόμαστε με αυτό το επιτόκιο επί 31 φορές, δηλαδή 1,55%. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι στους ισολογισμούς των δύο συστημικών τραπεζών, οι οποίες εικάζεται –ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί το αίτημα– ότι έχουν ζητήσει πάνω από 2 δισ. έκτακτης ρευστότητας, θα έχουν μία επιβάρυνση γύρω στα 220 εκατομμύρια ευρώ μέχρι το τέλος του Αυγούστου και αυτό θα αφαιρεθεί από την πραγματική οικονομία. Έχουμε λοιπόν μεγαλύτερη επιτοκιακή επιβάρυνση.
Αυτό όμως που με ανησυχεί περισσότερο και το οποίο έρχεται σε σύγκρουση με τις προγραμματικές δηλώσεις που θα εξαγγελθούν από τη νέα κυβέρνηση είναι ότι αν οι τράπεζες στερέψουν από ρευστότητα, δηλαδή αν επικεντρώσουν το ενδιαφέρον τους στο να μπορούνε να καλύπτουν τις εκροές των καταθέσεων, όλο το αναπτυξιακό πλάνο που θα εξαγγελθεί πάει πίσω. Χωρίς ρευστότητα στις τράπεζες ανάπτυξη δεν γίνεται. Ο πρώτος πυλώνας που είναι η ανάπτυξη τίθεται με ένα ερωτηματικό και σε αναστολή μέχρι τον Ιούλιο και ο δεύτερος πυλώνας που αφορά το να μην επιβαρυνθούν περαιτέρω οι έλληνες φορολογούμενοι από τις συστημικές τράπεζες επίσης τίθεται με ερωτηματικό λόγω της επιτοκιακής επιβάρυνσης.
«Οι συστημικές τράπεζες έχουν ανάγκη στήριξης, τουλάχιστον έως το τέλος του 2018»
ΠτΘ: Είχαμε διαβεβαιώσεις από πλευράς κυβέρνησης ότι δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα και δεν θα επηρεάσει καθόλου αυτή η εξέλιξη τη ρευστότητα των ελληνικών τραπεζών ενώ, όπως μας λέτε, τίθεται εν αμφιβόλω η αναπτυξιακή πολιτική που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση…
Κ.Χ.: Αυτό που θέλω να επισημάνω είναι το εξής: Δεν γίνεται αυτόματα αυτή η παροχή ρευστότητας. Δηλαδή, αυτή τη στιγμή, έχει διαρρεύσει ότι δύο συστημικές τράπεζες ζήτησαν πάνω από δύο δις. ευρώ. Στο καταστατικό της ΕΚΤ και του ευρωσυστήματος υπάρχει ρήτρα ότι όποια τράπεζα ζητάει πάνω από 500 εκατομμύρια ευρώ ρευστότητα ή, συνδυαστικά, δύο ή τρεις τράπεζες πάνω από δύο δισ., υποχρεωτικά αυτό πρέπει η Τράπεζα της Ελλάδος ή η τράπεζα της κάθε χώρας, από τις 19 χώρες της ευρωζώνης, να το ζητήσει από την ΕΚΤ. Προσέξτε, αυτό είναι το κομβικό σημείο. Αυτό περνάει αυτή τη στιγμή σχεδόν αυτόματα, χωρίς να τεθεί σε ψηφοφορία.
Το καταστατικό όμως, και συγκεκριμένα το αρθρ. 14 παρ. 4, προβλέπει ότι αν οποιαδήποτε κεντρική τράπεζα της ευρωζώνης, οι Φιλανδοί για παράδειγμα, που έχουν εκλογές, οι Βέλγοι ή οποιαδήποτε άλλη χώρα, θέσει θέμα ψηφοφορίας πρέπει να υπάρξει πλειοψηφία δύο τρίτων, δηλαδή 16 ψήφοι. Αν δεν υπάρξει πλειοψηφία δύο τρίτων αυτόματα διακόπτεται και η ρευστότητα στις τράπεζες. Αυτό γιατί μπορεί να το κάνουνε; Γιατί μπορεί κι εμείς να τραβήξουμε το σκοινί και να πούμε «δεν με ενδιαφέρει να έχω, όχι μόνο κάλυψη των εντόκων γραμματίων του δημοσίου, αλλά και ρευστότητα, μπορώ να την ικανοποιήσω μόνος μου». Αυτό δεν μπορεί να γίνει. Σας το λέω με οικονομικούς όρους, οι συστημικές τράπεζες έχουν ανάγκη στήριξης, τουλάχιστον έως το τέλος του 2018 από τον μηχανισμό ρευστότητας και άρα λοιπόν πρέπει να συνεχιστεί το ELA, με κάποιες προϋποθέσεις βέβαια που αυτοί θέτουν.
«Αν θέλουμε να λύσουμε οριστικά το πρόβλημα της ρευστότητας πρέπει να καταφύγουμε στον μηχανισμό ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ»
ΠτΘ: Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα καταφεύγει στον ELA. Το 2012 οι ελληνικές τράπεζες δανείστηκαν παραπάνω από 100 δισ. Και στην περίπτωση της Κύπρου είχε γίνει κάτι παρόμοιο. Ο κανονισμός ορίζει ότι το ΔΣ της ΕΚΤ μπορεί να ανακόψει, οποιαδήποτε στιγμή το κρίνει απαραίτητο, τη χρηματοδότηση μέσω του ELA και να υπάρξει από ’κεί και πέρα ένα ντόμινο εξελίξεων παρόμοιο, ενδεχομένως, των εξελίξεων που είχαμε στην Κύπρο…
Κ.Χ.: Έχετε απόλυτο δίκιο. Θα το πω απλώς με οικονομικούς όρους. Σε παρόμοια κατάσταση είχαμε φτάσει στα τέλη του 2011, όπου ξαφνικά η ΕΚΤ είπε ότι «οι τράπεζές σας δεν είναι φερέγγυες, αξιόχρεες, δεν έχουν ικανοποιητική κεφαλαιοποίηση, δεν έχουν ικανοποιητικές εξασφαλίσεις και κάποιες άλλες προϋποθέσεις που θέτει το καταστατικό του ευρωσυστήματος, διακόπτω τη χρηματοδότηση». Αυτό λοιπόν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να καλύψουμε εμείς αυτές τις ανάγκες. Ποιο είναι όμως το επίμαχο σημείο; Μπορεί τώρα κάποιος να πει «Ας μη στείλουν ρευστότητα στις τράπεζες, εγώ δεν έχω καταθέσεις, δεν με ενδιαφέρει».
Προσέξτε λοιπόν τι γίνεται. Υπεύθυνη είναι η εκάστοτε κεντρική τράπεζα μιας χώρας. Αυτό λοιπόν σημαίνει ότι η Τράπεζα της Ελλάδος κάνει αίτημα, το οποίο της έχουν κάνει ή δύο ή τρεις ή τέσσερεις συστημικές τράπεζες, στην ΕΚΤ, και με βάση το καταστατικό αναλαμβάνει το συνολικό ρίσκο αυτής της πληρωμής. Αυτή τη στιγμή οι ελληνικές τράπεζες έχουν άνοιγμα 56 δισ. μετά και τις τελευταίες χρηματοδοτήσεις που πήραν τον Δεκέμβριο οι τέσσερεις συστημικές τράπεζες από το ευρωσύστημα, και αν πούμε ξαφνικά «δεν πληρώνω, δεν με ενδιαφέρει η ρευστότητα», αυτά θα προσμετρηθούν στο χρέος. Δηλαδή θα πατήσουμε γκάζι για να φτάσουμε άμεσα στο πλήρες αδιέξοδο, πέρα βέβαια από το bank run που θα υπάρχει, τη μαζική φυγή καταθέσεων.
Θέλω λοιπόν να πω, χωρίς να τα κάνω τραγικά, ότι οι συστημικές τράπεζες είναι ένα σημαντικό μέρος του αναπτυξιακού πλάνου και αν η παρούσα κυβέρνηση θέλει πράγματι να πετύχει αυτό το αναπτυξιακό πλάνο πρέπει να υπάρχει ρευστότητα. Αν λοιπόν πρέπει να φροντίσουμε να λύσουμε οριστικά, και όχι προσωρινά –γιατί o ELA είναι ένας προσωρινός μηχανισμός, δεν μπορεί να πάει πάνω από έξι μήνες, τον Ιούλιο λήγει– πρέπει να πάμε στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ, στο οποίο άλλωστε έχουν συναινέσει οι περισσότερες χώρες, οι οποίες θέλουν να συμμετέχουν, το πρόγραμμα του 1.1 τρισ. ευρώ που έχει πει ο κ. Μάριο Ντράγκι.
«Η επιστροφή στη δραχμή σημαίνει έξοδο από την ΕΕ και την ευρωζώνη, αδυναμία αποστολής συναλλάγματος στο εξωτερικό και παύση εισαγωγών βασικών προϊόντων»
ΠτΘ: Να επισημάνουμε επίσης, όσον αφορά τις καταθέσεις, ότι θα πρέπει να υπάρξει μια ψυχραιμία. Να μην έχουμε δηλαδή φαινόμενα απόσυρσης των καταθέσεων γιατί αυτό θα επιβαρύνει περαιτέρω την ήδη επιβαρυμένη κατάσταση…
Κ.Χ.: Κατ’ αρχάς οι καταθέσεις είναι εξασφαλισμένες, όπως είναι γνωστό, στο ποσό των 100 χιλιάδων ευρώ ανά φυσικό πρόσωπο ανά τράπεζα. Αν για παράδειγμα ένας οικογενειάρχης έχει 200 χιλιάδες ευρώ και τις βάλει σε δύο άτομα είναι καλυμμένος, αν έχει 300 χιλιάδες και τις βάλει σε τρία άτομα είναι καλυμμένος. Αν έχει ένα μεγάλο ποσό βεβαίως, από ’κεί και πέρα, τα πράγματα έχουν ένα, ας το πούμε έτσι, συστημικό ρίσκο. Αλλά το 80% των ελληνικών καταθέσεων δεν είναι καταθέσεις εφοπλιστών, ας μην γελιόμαστε. Είναι καταθέσεις ανθρώπων έως 100, 120, 130 χιλιάδες ευρώ στη συντριπτική τους πλειοψηφία. Δεν πρέπει να φοβάται κανείς για τις καταθέσεις του.
Ωστόσο, οφείλω ως οικονομολόγος, και όχι ως πολιτικός που θέλει να παραπλανήσει, να πω και το εξής: Αν η Ελλάδα δεν καταφέρει να πετύχει μία συμφωνία πριν τις αρχές Ιουνίου, γιατί Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο λήγουν ομόλογα περίπου 7 δισ. ευρώ της ΕΚΤ και πει ότι «εγώ δεν έχω τη δυνατότητα να αποπληρώσω» και οι οίκοι της πιστωτικής ικανότητας θα το εκλάβουν ως πιστωτικό γεγονός, δηλαδή θα χαρακτηρίσουν στην κατώτερη πιστωτική βαθμίδα CC- τα ελληνικά ομόλογα, τότε από ’κεί και πέρα δυσκολεύουν τα πράγματα. Εάν επίσης, αυτό το οποίο ακούω από κάποιους «να ξαναγυρίσουμε στη δραχμή», συμβεί, η επιστροφή στη δραχμή μας θέτει αυτόματα εκτός ευρωζώνης και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σημαίνει αυτόματα ότι όσοι έχουν παιδιά στο εξωτερικό δεν θα μπορούν να τους στείλουν συνάλλαγμα. Σημαίνει επίσης ότι δεν θα έχουμε ουσιαστικές εισαγωγές φαρμάκων. Ακόμα, το 80% του κρέατος και του γάλακτος είναι εισαγόμενα.
Ας αφήσουμε τους βερμπαλισμούς, και το λέω ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης, και ας πετύχουμε έναν έντιμο συμβιβασμό, μία έντιμη συμφωνία. Εγώ είμαι από τους επικριτές του μνημονίου. Από τις εκδόσεις Σιδέρη κυκλοφορεί ένας συλλογικός τόμος, όπου έχω γράψει επιστημονικά και έχω καταθέσει την άποψή μου. Πρέπει όμως να φύγεις με ομαλό τρόπο γιατί αλλιώς θα σου τραβήξουν το σωληνάκι και αυτό σημαίνει πιστωτικό γεγονός, σημαίνει πιστωτική ασφυξία.
«Εάν θέλεις να πετύχεις μια ευνοϊκή συμφωνία πρέπει να έχεις συμμάχους και εξειδικευμένο σχέδιο· αυτή τη στιγμή εκλείπουν και τα δύο»
ΠτΘ: Πώς μεταφράζετε τις πρώτες κινήσεις της νέας ελληνικής κυβέρνησης και τη μέχρι τώρα παρουσία του υπουργού Οικονομικών κ. Βαρουφάκη; Πιστεύετε ότι ακολουθεί έναν δρόμο προς την επίτευξη μιας συμφωνίας ή όλες οι κινήσεις που γίνονται βρίσκονται εκτός του δρόμου αυτού και, ενδεχομένως, μπορούν να οδηγήσουν σε ένα αποτέλεσμα που δεν επιθυμεί κανένας;
Κ.Χ.: Ο κ. Βαρουφάκης είναι ένας ευφυής άνθρωπος και ένας πολύ καλά καταρτισμένος οικονομολόγος. Το σχόλιο που έχω να κάνω είναι το εξής: Εάν πραγματικά θες να πετύχεις μια συμφωνία πρέπει να κάποιες βασικές προϋποθέσεις. Πρώτον να έχεις συμμάχους, είτε κράτη είτε θεσμικούς. Και, αν είδατε, ο κ. Ρέντσι και ο κ. Όλαντ είπαν ότι «καλά έκανε η ΕΚΤ και άφησε μόνο τον ELA για την Ελλάδα», δηλαδή μας το ξέκοψαν τελείως. Οι ανακοινώσεις των υπουργών Οικονομικών Πορτογαλίας και Ισπανίας είπαν «εμείς δεν πρόκειται να συμμετέχουμε σε κούρεμα χρέους, ας λένε οι Έλληνες ότι θέλουν κούρεμα χρέους, εμείς δεν θα χρεώσουμε τους φορολογούμενούς μας». Ο κ. Σουλτς μας είπε «πρέπει να συνεννοηθείτε με τον γαλλογερμανικό άξονα», ο κ. Γιούνκερ δεν έκανε καν δηλώσεις, όταν έδωσε συνέντευξη τύπου, και, βεβαίως, ο κ. Σόιμπλε μένει στην απαράδεκτη εμμονή του ότι πρέπει να συνεχιστεί το πρόγραμμα με την τρόικα και εγώ έχω πει ότι ο έλεγχος και η επιτήρηση είναι οικογενειακή μας υπόθεση και στις οικογενειακές μας υποθέσεις δεν χωράνε εξωθεσμικοί και τρίτοι όπως το ΔΝΤ.
Κατά δεύτερον, πρέπει να έχουμε ένα εξειδικευμένο σχέδιο, και αυτό εκλείπει. Άκουσα λίγο περίεργα το ότι η Ελλάδα θα προσλάβει τη Lazard ως σύμβουλο προκειμένου να κάνει μία πρόταση για αναδιάρθρωση του χρέους. Δηλαδή δύο χρόνια τώρα, κατά την προετοιμασία για την εξουσία, δεν έπρεπε κάποιοι να φτιάξουν 30, 40 σελίδες, να μελετήσουν τις λήξεις και τα τοκομερίδια, να τα κατηγοριοποιήσουν και να πούνε «αυτή είναι η πρότασή μας»; Περιμένουμε τη Lazard να το κάνει αυτό; Αυτό επίσης με ανησυχεί πάρα πολύ.
«Οι τράπεζες καταβάλλουν μισθούς, συντάξεις και δάνεια για επιχειρηματικά ανοίγματα άρα πρέπει να σταθούν όρθιες, είναι προς το συμφέρον όλων»
Αν αυτό το οποίο μας ενδιαφέρει είναι να μπορέσουμε μακροπρόθεσμα να εξασφαλίσουμε όχι απλώς τις τράπεζες αλλά όρους χρηματοδότησης της οικονομίας μας, εάν δεν μεγαλώσει η οικονομία μας, εάν δεν δημιουργηθεί πλούτος, διότι έχουμε χάσει 80 δισ. απ’ το ΑΕΠ μας, δεν θα μπορέσουμε να κάνουμε και τις απαραίτητες παρεμβάσεις στον χώρο της κοινωνικής πολιτικής, γιατί υπάρχουν πολλοί άνθρωποι απελπισμένοι, που έχουν υποφέρει και πρέπει να τους υποστηρίξουμε. Θέλουμε χρήματα γι’ αυτό, δεν θέλουμε ούτε υποσχέσεις ούτε χάιδεμα στην πλάτη. Οι τράπεζες καταβάλλουν μισθούς και συντάξεις, καταβάλλουν δάνεια για venture capital και επιχειρηματικά ανοίγματα άρα πρέπει να σταθούν όρθιες, είναι προς το συμφέρον όλων.
«Πιστεύω στη θέληση που έχουν κάποιοι άνθρωποι να πετύχουν για την πατρίδα μας μια έντιμη διαπραγμάτευση και μια έντιμη λύση, έγινε όμως μια επιπόλαιη αρχή»
Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να συγκεκριμενοποιηθούν. Θα πρέπει να πάμε στον γαλλογερμανικό άξονα και στον κ. Γιούνκερ και να του πούμε ότι «αυτές οι μεταρρυθμίσεις μου δίνουν αυτά τα χρήματα». Χθες (προχθές) είχαμε euroworking group και όταν ζήτησαν από τον έλληνα εκπρόσωπο να συγκεκριμενοποιήσει το πώς θα δώσει αυτές τις κοινωνικές παροχές, άρχισε να αναφέρει ορισμένα ποσά και είπε ότι αυτά είναι υπό εξέταση. Έτσι δεν γίνονται διαπραγματεύσεις. Πιστεύω στη θέληση που έχουν κάποιοι άνθρωποι να πετύχουν για την πατρίδα μας μια έντιμη διαπραγμάτευση και μια έντιμη λύση. Πιστεύω όμως ότι έγινε μια επιπόλαιη αρχή.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
