Κωνσταντια Μελισσαρη, Εισαγγελεας Πρωτοδικων Ροδοπης «Αυτο που δεν καταγραφηκε ακομα σε κανενα διεθνες κειμενο ειναι το δικαιωμα του παιδιου στο να το αγαπουν»
Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα επιστημονική ημερίδα, στο «μικροσκόπιο» της οποίας βρέθηκε η παιδική προστασία και πώς αυτή μπορεί να επιτευχθεί μέσα από τους θεσμούς του κράτους, τους φορείς, τις κοινωνικές δομές και εν τέλει την κοινωνία των πολιτών, διοργανώθηκε το περασμένο Σάββατο στην Κομοτηνή, με πρωτοβουλία των Παιδικών Χωριών SOS Ελλάδος, σε συνεργασία με το Κέντρο Στήριξης Παιδιού και Οικογένειας, που λειτουργεί τα τελευταία δυόμισι χρόνια στην πόλη μας. Στην ημερίδα, που αγκαλιάστηκε εντυπωσιακά από το κοινό της πόλης και ειδικότερα από τη φοιτητική νεολαία, συμμετείχαν διακεκριμένοι επιστήμονες και εκπρόσωποι κοινωνικών φορέων και δομών, οι οποίοι παρουσίασαν το πλέγμα πρωτοβουλιών, που συντείνουν στον κοινό σκοπό της προστασίας των παιδιών, ενώ ανέλυσαν τις σύνθετες διαστάσεις και προεκτάσεις της προσπάθειας διαμόρφωσης ενός ασφαλούς περιβάλλοντος γύρω από αυτά.
Ο θεσμός της οικογένειας και οι επιπτώσεις του διαζυγίου
Ο θεσμός της οικογένειας αποτελεί έναν βασικό πυλώνα της ψυχοσυναισθηματικής ωρίμανσης του παιδιού, αλλά στις μέρες μας απειλείται άμεσα από την ολοένα αυξανόμενη πορεία των διαζυγίων ανάμεσα στα ζευγάρια. Μια ενδιαφέρουσα εισήγηση για τις επιπτώσεις των διαζυγίων, που συνδέονται άμεσα με την κοινωνική και οικονομική κρίση, που διανύουμε, έκανε ο επιστημονικός υπεύθυνος του Κέντρου Πρόληψης «Ορφέας», κ. Γκάρο Εσαγιάν. Η κοινωνική και οικονομική κρίση, παρατήρησε ο κ. Εσαγιάν, πρωτίστως διαταράσσει την επικοινωνία στην οικογένεια, αφού τα μέλη της οικογένειας δεν επικοινωνούν όπως θα επικοινωνούσαν κάτω από καλύτερες συνθήκες. «Αυξάνονται οι οικογενειακές συγκρούσεις», εξήγησε, «αυξάνονται οι ψυχολογικές διαταραχές, αυξάνονται οι φυγόκεντρες τάσεις μέσα στην οικογένεια και κατ’ επέκταση δυστυχώς αυξάνονται και τα διαζύγια». Ο κ. Εσαγιάν διευκρίνισε ότι η κρίση δεν είναι η αιτία, αλλά η αφορμή για να εκδηλωθούν δυσαρμονίες, που υπάρχουν μέσα στην οικογένεια, ενώ γνωστοποίησε το εξαιρετικά δυσοίωνο για τις προοπτικές του θεσμού στοιχείο ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο μόνο ένα 30% των ζευγαριών καταφέρνει να μη χωρίσει.
Γκάρο Εσαγιάν «Σοβαρές έρευνες καταδεικνύουν ότι τα παιδιά πλήττονται ανησυχητικά, και ψυχολογικά και βιολογικά, από τα διαζύγια»
Σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις του διαζυγίου στα παιδιά, ο κ. Εσαγιάν παρατήρησε πως υπάρχουν σοβαρές μελέτες, «οι οποίες καταδεικνύουν ότι τα παιδιά πλήττονται ανησυχητικά, και ψυχολογικά και βιολογικά, σε ό,τι αφορά την ωρίμανση του εγκεφάλου τους, ειδικά στην ηλικία των 6-7 ετών. «Αυτό δημιουργεί προβλήματα στην φυσιολογική ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξή τους», προειδοποίησε, για να παροτρύνει τους γονείς να κρατούν την ψυχραιμία τους, να είναι ενωμένοι και να αφιερώνουν χρόνο στην επικοινωνία με τα παιδιά τους.
Η απονομή δικαιοσύνης σε ανηλίκους και ο ρόλος του Εισαγγελέα ανηλίκων
Κωνσταντία Μελισσάρη «Ο νομοθέτης έχει εξοπλίσει το σύγχρονο Εισαγγελέα στο πεδίο της ποινικής διαδικασίας, αλλά στο κοινωνικό πεδίο δεν αρκεί μόνο να συντονίζει…»
Μια επίσης ενδιαφέρουσα εισήγηση, που είχε αντικείμενο τη μεταχείριση των παιδιών από το σύστημα απονομής δικαιοσύνης στη χώρα μας και επεκτεινόταν στον νευραλγικό ρόλο που κατέχει ο Εισαγγελέας, έκανε η Εισαγγελέας Πρωτοδικών Ροδόπης, κ. Κωνσταντία Μελισσάρη. Η κ. Μελισσάρη ανέτρεξε αρχικά στην υπογραφή της Διακήρυξης της Γενεύης το 1924, στην οποία για πρώτη φορά διεθνώς γίνεται ρητή μνεία στα δικαιώματα του παιδιού, ενώ παρουσίασε τις εξελίξεις των δεκαετιών, που ακολούθησαν, εστιάζοντας στη διαμόρφωση του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης σε ανήλικους και στις ειδικές διαδικασίες, που ακολουθούνται από τους εισαγγελείς και τα δικαστήρια ανηλίκων. Υπενθυμίζοντας ότι στο ποινικό δίκαιο είναι παγιωμένη στην έννομη τάξη η αντίληψη πως δεν προσδίδεται σε μια αποδοκιμαστέα συμπεριφορά νεαρού ατόμου η ίδια απαξία με μία ανάλογη και παρόμοια συμπεριφορά ενηλίκου, επισήμανε ταυτόχρονα ότι η παντελής αποφυγή επιβολής κυρώσεων σε ανήλικους δράστες εκτιμάται ως ακατάλληλη, επειδή κατ’ αυτό τον τρόπο διακυβεύονται αφενός τα άξια προστασίας συμφέροντα του θύματος και αφετέρου η ανάπτυξη μιας υπεύθυνης και με κοινωνική συνείδηση προσωπικότητας των ανηλίκων.
Όλο και περισσότεροι φραγμοί στην πορεία του ανήλικου στον εγκλεισμό
Σε κάθε περίπτωση, όμως, ο έλληνας νομοθέτης τα τελευταία χρόνια, υπακούοντας στην αρχή της αποϊδρυματοποίησης, θέτει όλο και περισσότερους φραγμούς στην πορεία του ανηλίκου στον εγκλεισμό. «Έτσι με το νόμο 3860/2010 κανένας πλέον ανήλικος δεν τίθεται υπό περιορισμό αν δεν έχει συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας του», εξήγησε η κ. Μελισσάρη, «αλλά, ακόμα και όταν έχει συμπληρώσει το ηλικιακό αυτό όριο, τίθενται πρόσθετες αυστηρές προϋποθέσεις για την επιλογή του περιορισμού σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων αντί της επιβολής αναμορφωτικών ή θεραπευτικών μέτρων, όπως η πράξη να είναι κακούργημα, να εμπεριέχει στοιχεία βίας, να στρέφεται κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας ή να τελείται κατ’ επάγγελμα ή κατ’ εξακολούθηση. Η δε απόφαση που επιβάλλει τον περιορισμό οφείλει να εμπεριέχει ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία για τη συγκεκριμένη επιλογή».
«Είναι φανερό ότι ο νομοθέτης έχει εξοπλίσει το σύγχρονο Εισαγγελέα κατά τρόπο ώστε να δρα στο πεδίο της ποινικής διαδικασίας αποφασιστικά και άμεσα, εξειδικεύοντας τη δράση του ανάλογα με την περίπτωση», παρατήρησε η κ. Μελισσάρη, επισημαίνοντας ταυτόχρονα όμως ότι ο ρόλος του Εισαγγελέα είναι καίριος και στο κοινωνικό πεδίο, για την εφαρμογή της προνοιακής πολιτειακής μέριμνας για τον ανήλικο. «Ο Εισαγγελέας δεν αρκεί μόνο να συντονίζει», υπογράμμισε, «αλλά και να του διατίθενται τα κατάλληλα και πρόσφορα ανά περίπτωση μέσα, που αφενός θα διευκολύνουν το έργο του, αφετέρου θα ασφαλίσουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για το παιδί».
«Δυστυχώς τα παρεχόμενα μέσα όχι μόνο δεν πολλαπλασιάζονται, αλλά και τα ήδη υπάρχοντα καθίστανται ολοένα και λιγότερο αποτελεσματικά»
Αυτό κάθε άλλο παρά αυτονόητο είναι στη σημερινή εποχή της οικονομικής καχεξίας, όπως διαπίστωσε η Εισαγγελέας Πρωτοδικών Ροδόπης. «Δυστυχώς τα παρεχόμενα μέσα όχι μόνο δεν πολλαπλασιάζονται», σημείωσε, «αλλά και τα ήδη υπάρχοντα, λόγω της έντονης οικονομικής κρίσης που αντιμετωπίζει η χώρα μας, καθίστανται ολοένα και λιγότερο αποτελεσματικά». «Αξίζει να σας αναφέρω ως παράδειγμα την τεράστια έλλειψη αυτή τη στιγμή σε κοινωνικούς λειτουργούς», συνέχισε, «τόσο σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, όπου λόγω της εφαρμογής του «Καλλικράτη» ολοένα και περισσότεροι Ο.Τ.Α. μας αναφέρουν ότι δεν μπορούν πλέον να μας συνδράμουν στο έργο μας διενεργώντας κοινωνικές έρευνες, όσο και στο επίπεδο της Εταιρείας Προστασίας Ανηλίκων όπου για ολόκληρη την περιφέρεια του Πρωτοδικείου Αθηνών διατίθενται μόνο δύο κοινωνικοί λειτουργοί. Αποτέλεσμα είναι οι σχετικές εισαγγελικές παραγγελίες, που αφορούν κατά κανόνα καταγγελίες για κακοποίηση παιδιών, να καθυστερούν δραματικά να εκτελεστούν και ως εκ τούτου να καθυστερεί και η όποια τελικά βοήθεια θα επιλεγεί για το κάθε παιδί. Επίσης τραγική είναι αυτή τη στιγμή η έλλειψη σε ξενώνες φιλοξενίας, κυρίως εφήβων, αφού τα περισσότερα ιδρύματα δεν δέχονται ανηλίκους που έχουν συμπληρώσει το 14ο έτος της ηλικίας τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Εισαγγελέας δεν μπορεί να διατάξει ούτε καν τη φιλοξενία τους σε νοσοκομείο παίδων, όταν έχουν υπερβεί το προαναφερθέν ηλικιακό όριο με αποτέλεσμα ανήλικοι που ζητούν προστασία και στέγη να «φιλοξενούνται» τελικώς για κάποιο χρονικό διάστημα στο χώρο της Υποδιεύθυνσης Ασφαλείας Ανηλίκων υπό απαράδεκτες συνθήκες διαβίωσης. Είναι νομίζω ευνόητο ότι, αν τα προβλήματα αυτά υφίστανται σε ό,τι αφορά στους εφήβους, γίνονται σχεδόν ανυπέρβλητα για τον εισαγγελέα όταν προσπαθεί να δώσει λύση σε περιπτώσεις παιδιών και ειδικά εφήβων με ειδικές ανάγκες. Έχω την πεποίθηση ότι το πρόβλημα θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί εν μέρει με την ανάπτυξη του θεσμού των αναδόχων οικογενειών. Η λύση αυτή θα ήταν αφενός ανέξοδη για την πολιτεία, αφετέρου θα κάλυπτε τους ανήλικους ικανοποιητικότερα τόσο υλικά, όσο και ψυχολογικά, υπακούοντας στις σύγχρονες τάσεις της αποϊδρυματοποίησης».
«Οι εγκαταστάσεις των σωφρονιστικών ιδρυμάτων για ανήλικους κρίνονται κάθε άλλο παρά ικανοποιητικές»
Ωστόσο, και σε επίπεδο σωφρονιστικών ιδρυμάτων για ανηλίκους η εικόνα της χώρας μας, κατά την κ. Μελισσάρη, παραμένει θλιβερή. «Οι εγκαταστάσεις τους κρίνονται κάθε άλλο παρά ικανοποιητικές», σημείωσε, «ενώ το κρίσιμο πρόβλημα της διαχείρισης του χρόνου από τους κρατούμενους παραμένει για το ελληνικό σωφρονιστικό σύστημα διαρκές ζητούμενο». «Είναι φανερό ότι ο σύγχρονος Εισαγγελέας καλείται πλέον να παίξει σε ό,τι αφορά στο παιδί», επισήμανε, «έναν ρόλο κεντρικό, πολυεπίπεδο, συντονιστικό, έντονα παρεμβατικό και άμεσο τόσο στην ποινική διαδικασία, όσο και ευρύτερα σε κάθε ζήτημα που σχετίζεται με τη διακύβευση των συμφερόντων του. Για να ανταποκριθεί στο ρόλο αυτό, τον οποίο η πολιτεία του επιφυλάσσει, απαιτείται βαθιά γνώση του αντικειμένου του, συνεχής ενημέρωση γύρω από τις εσωτερικές και διεθνείς εξελίξεις, εμβάθυνση κατά το δυνατό και σε άλλες κοινωνικές επιστήμες, όπως ψυχολογία, εγκληματολογία, κοινωνιολογία κ.α., ικανότητα να αναπτύσσει συνεργασία και δεσμούς με οποιοδήποτε φορέα ή θεσμό μπορεί να εξυπηρετήσει το έργο του (εκκλησία συνήγορο του παιδιού, εκπαιδευτικούς, κοινωνικές υπηρεσίες, ψυχιάτρους κ.α.), εγρήγορση σε επίκαιρα προβλήματα όπως αυτό της ενδοοικογενειακής ή της ενδοσχολικής βίας. Απαιτούνται όμως και τα μέσα εκείνα, υλικά και νομικά, που θα εξασφαλίσουν την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων του».
«Αυτό που δεν καταγράφηκε ακόμα σε κανένα διεθνές κείμενο είναι το δικαίωμα του παιδιού στο να το αγαπούν»
«Ωστόσο, ένας μαέστρος για να είναι επιτυχημένος δεν αρκεί να διευθύνει μία ορχήστρα σε μια ακουστικά άρτια αίθουσα, ούτε καν να έχει στη διάθεσή του τους καλύτερους μουσικούς», παρατήρησε κλείνοντας η κ. Μελισσάρη. «Πάνω απ’ όλα πρέπει να εμπνέεται από το πάθος του για τη μουσική», υπογράμμισε, επισημαίνοντας ότι «για τον Εισαγγελέα αλλά και για τον κάθε ένα από εμάς, στη σημερινή αίθουσα, ένα μόνο πάθος υπάρχει που ικανοποιεί την ανάγκη μας για την ενότητα με τον κόσμο και για την ταυτόχρονη απόκτηση μίας αίσθησης ακεραιότητας και ατομικότητας και το πάθος αυτό δεν είναι άλλο από αυτό που ο Έριχ Φρομ αποκαλεί «αγάπη». «Αυτό που δεν καταγράφηκε ακόμα σε κανένα διεθνές κείμενο», κατέληξε, «είναι το δικαίωμα του παιδιού στο να το αγαπούν».
Το Κέντρο Στήριξης Κομοτηνής χρειάζεται τη διαρκή υποστήριξη όλων
Μεγάλες ανάγκες σε βρεφικό γάλα και πάνες αυτήν την περίοδο
Εκ μέρους της διοικούσας επιτροπής του Κέντρου Στήριξης Παιδιού και Οικογένειας Κομοτηνής, η κ. Φελίνα Καζάκου ευχαρίστησε θερμά όλους τους ομιλητές και τους εθελοντές, που συνέδραμαν στη διοργάνωση της ημερίδας, ενώ δεν έκρυψε τη χαρά της για τη μεγάλη απήχηση που είχε η πρωτοβουλία στο κοινό της πόλης. Υπενθύμισε δε ότι το Κέντρο Στήριξης χρειάζεται τη διαρκή συμβολή των συμπολιτών μας, προκειμένου να επιτελέσει με επιτυχία το έργο που έχει αναλάβει, και με την ευκαιρία γνωστοποίησε ότι κατά το τρέχον διάστημα υπάρχουν μεγάλες ανάγκες σε βρεφικά γάλατα και πάνες. Κάλεσε, λοιπόν, το κοινό της πόλης να συνεισφέρει προς αυτήν την κατεύθυνση, όπως επίσης να ανταποκριθεί ικανοποιητικά στο προγραμματισμένο για τις 13 και 14 Δεκεμβρίου χριστουγεννιάτικο μπαζάρ του Κέντρου Στήριξης, το οποίο θα φιλοξενηθεί στον δεύτερο όροφο της Λέσχης Κομοτηναίων.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
