Και «θυμισματα» και «παρχαρια» στο κεντρο της Ξανθης

Έληξε την Κυριακή το πολυήμερο εκδηλώσεων που διοργάνωσε και φέτος ο Σύλλογος Ποντίων Ξάνθης υπό το γενικό τίτλο «θυμίσματα και παρχάρια». Πρωτεργάτες, οι νέοι τού αντίστοιχου Τμήματος του τοπικού Συλλόγου και χώρος φιλοξενίας το τσιμεντένιο «ξέφωτο» του Κολυμβητηρίου…

Εκθέσεις πολλές για τους επισκέπτες και μάλιστα «ζωντανές» για πρώτη φορά στην πόλη, παραδοσιακών επαγγελμάτων: στη σειρά, ο ένας δίπλα στον άλλο κάτω από τα πρόχειρα νάιλον κιόσκια, περίμεναν τον κόσμο μαστόροι και μαστόρισσες τεχνών ξεχασμένων, σπάνιων, εξαιρετικών… Μπαίνοντας στον υπαίθριο εκθεσιακό χώρο, το μάτι ζαλιζόταν από τα δεκάδες εκθέματα παραδοσιακής ενδυματολογίας και χρηστικών αντικειμένων που φιλοξενούνταν στο περίπτερο του «Ενδύω» – της επιχείρησης την οποία η ΔΕΑ Βιστονίδας δημιούργησε μέσω του Leader φιλοδοξώντας να αναβιώσει στην καθημερινότητά μας αναλλοίωτες αξίες του παρελθόντος. Εκεί, και οι εκθέσεις βιβλιοδεσίας και ξυλογλυπτικής των αντιστοίχων τμημάτων που λειτουργούν στην Ακαδημία Θρακικής Τέχνης & Παράδοσης στην Ξάνθη.

Με κλωστή και με βελόνι, πόσα βιβλία δέθηκαν στο χέρι άραγε για χάρη των περαστικών και πόσοι ταμπλάδες με νεκρές φύσεις σκαλίστηκαν… Καθηλώνοντας τα παιδικά βλέμματα στη δυνατή κι αρμονική κίνηση των χεριών που μπροστά στα μάτια τους δημιουργούσαν κομψοτεχνήματα και έφτιαχναν τα νοήματα από σκόρπιες σελίδες γεμάτες γράμματα… Πίσω ακριβώς, στο στενό χώρο που περίσσευε, τοποθετημένα σαμάρια. Σαμάρια για άλογα, σαμάρια για γαϊδούρια, σαμάρια για κάθε πλάτη που δέχεται να τα σηκώσει…

Μόνο που ο σαμαράς, είχε επιλέξει να παρακολουθεί την κίνηση των ανθρώπων μακρόθεν πίνοντας αριάνι μιας και δύσκολο του ήταν σίγουρα να καταπιαστεί με την επίδειξη κατασκευής σαμαριού στην απίθανη περίπτωση που κάποιος το ζητούσε!

Η μυρουδιά από το τηγάνι που τσιτσίριζε παραδίπλα δεν περνούσε απαρατήρητη… Μια επίσκεψη στα γρήγορα εκεί όπου η παράδοση μπορούσε να ευφράνει τον ουρανίσκο και να χορτάσει το στομάχι, ήταν αναπόφευκτη. Πιροσκί λαχταριστά φτιαγμένα επιτόπου και αριάνι δροσερό οι προτάσεις των γυναικών τού Ποντιακού Συλλόγου Ξάνθης. Ξέραν αυτές! Δε χρειαζόταν παραπάνω στα παρχάρια των παππούδων τους…

Με τις χούφτες γεμάτες, μικροί και μεγάλοι έκαναν στάση στους δυο εναπομείναντες και ίσως πλέον ενδιαφέροντες παραδοσιακούς μαστόρους: τον κατασκευαστή λύρας και τον γανωτή… Εκεί μπροστά στα μάτια τους το ξερό κομμάτι ξύλου ζωντάνευε κι αποκτούσε φωνή μόλις η αλογοουρά τεντωνόταν πάνω στον «παλικαρά»…

Εκεί μπροστά στα μάτια τους ο θαμπός, σκούρος τέντζερης, με φωτιά και καλάι αποκτούσε τη λαμπράδα του ολοκαίνουριου χρηστικού αντικειμένου… Κοίτα θάματα που κάνει ο άνθρωπος άμα ξέρει μια τέχνη… Και πόσο γοητεύει άμα η τέχνη του είναι κιόλας λησμονημένη από τους παλιούς κι άγνωστη από τους νέους…

Απέναντι από τους μαστόρους, η έκθεση βιβλίου. Μεγάλη και πλούσια. Για όλα τα …ποντιακά γούστα! Και όχι μόνον… Και κει που χαζεύουν ο κόσμος τους τίτλους και πηγαινοέρχονται στον πάγκο, εισβάλλουν οι Μωμογέροι!

Ταξίδι από Δράμα και από Κομοτηνή. Καλλίφυτο και Θρυλλόριο. Καλυμμένοι με προβιές και μουτζούρα – για να τρομάζουν τα στοιχειά; Η σκηνή των εκδηλώσεων παίρνει φωτιά και όλοι στρέφουν την προσοχή τους στις θεατρικές φιγούρες παρακολουθώντας την υπόθεση που εκτυλίσσεται με πρωταγωνιστές τη γριά, το γέρο, τη νύφη, τον αστυνόμο, το γιατρό, τον ακρίτα, το διάολο, το νταουλτζή και τους μώμους…

Οι διάλογοι στα ποντιακά δυσκολεύουν τους …αμύητους ή άσχετους, αλλά δε βαρυγκωμούν! Όταν γελάνε όλοι με τα καμώματα των μασκαρεμένων αντρών επί σκηνής, γελάνε κι αυτοί!

Όπως γελάνε με τον …Φίγκαρο και τα λαρυγγικά του σπαρταρίσματα όσοι από περιέργεια και όχι από κατανόηση, πληρώνουν εισιτήριο για να παρακολουθήσουν όπερα στα ιταλικά: «τα κάλαντα οι Μωμοέρ’ τα φώτα οι παπάδες» και ο κ.Μιχάλης Παπαδόπουλος αναλαμβάνει να μας διαφωτίσει στο μέτρο του δυνατού για το δραμινό πολιτιστικό σύλλογο, του οποίου είναι Πρόεδρος, και μας κάνει την τιμή να εμφανίζεται στα Παρχάρια της Ξάνθης: ιδρυθείς το 1979 στο προσφυγικό χωρίον τής Καλλιφύτου που δημιούργησαν Σαμψουνταίοι και Τραπεζουνταίοι μετά το ’22, συγκεντρώνει το ενδιαφέρον όλων των νέων καθώς με κάτι δημιουργικό θα πρέπει να απασχολούνται, ψυχαγωγούμενα τα παιδιά στο χωριό: «για μας την εποχή εκείνη, ήταν λόγοι τιμής να αναβιώσουμε τα έθιμα των προγόνων μας» και κατά πώς μαρτυρούν τα πρόσωπα των Μωμογέρων που τον περιστοιχίζουν, οι «λόγοι τιμής» έδωσαν με τον καιρό τη σκυτάλη σε σύγχρονους όρους αναβίωσης όπως το «γουστάρω» και το «μ’ αρέσει» που απαντούν στο μαγνητοφωνάκι τού ΠτΘ τα οχτάχρονα και δεκάχρονα παιδιά που ρωτάμε…

Πώς αλλιώς;

Μόνοι τους οι «λόγοι τιμής» δύσκολα διαιωνίζουν ένα έθιμο αν αυτό δεν πιάνει κάτι από το σφυγμό τής εποχής…

Μ’ ένα παρόμοιο μ’ αυτό, αισιόδοξο μήνυμα για τα της λαογραφικής παραδόσεως – που ποιόν αγγίζει όταν μπαίνει σε προθήκες; – έκλεισε τις φετινές, πρωτοποριακές εκδηλώσεις των αστικών Παρχαρίων τής Ξάνθης και ο Πρόεδρος του Συλλόγου Ποντίων Γιώργος Ταβουλτζίδης δίνοντας μάλιστα μια υπόσχεση: του χρόνου …live θέαμα θα μας προσφέρουν όχι μόνο γανωτήδες και βιβλιοδέτες μα και πεταλωτές αλόγων και παραδοσιακοί καφετζήδες που θα ανταγωνίζονται με τους «αριανιτζήδες» στην προσέλκυση της πελατείας…

Μαρία Β.Μπόντη

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.