Ηρωες σε απατητα βουνα…

Η ωμότητα των αρχών Κατοχής δεν κατάφερε να κάμψει τη θέληση της συντριπτικής πλειονότητας του ελληνικού λαού για αντίσταση. Αντιθέτως, υπήρξαν σποραδικές και αυθόρμητες πράξεις αντίστασης ήδη από τους πρώτους μήνες της Κατοχής: από το κατέβασμα της ναζιστικής σημαίας από τους Γλέζο και Σάντα (Μάιος 1941), την εξέγερση στο Δοξάτο της Δράμας, το Μεσόβουνο της Πτολεμαΐδας, του Κλειστού, της Κυδωνίας και του Αμπελόφυτου του Κιλκίς έως τα λαϊκά συσσίτια για την περίθαλψη όσων κινδύνευαν να πεθάνουν από την πείνα (Δεκέμβριος 1941). Το δικό της παρόν εκείνα τα δύσκολα χρόνια φώναξε και η Νέα Αδριανή, ο οικισμός της Ροδόπης στον οποίο οι πρώτοι κάτοικοί του ήρθαν το 1922, πρόσφυγες από το Ακατζιλί Μαλγάρων Ανατολικής Θράκης.

Όταν στις 28 Σεπτεμβρίου 1941, αναγγέλθηκε η ίδρυση της σημαντικότερης ελληνικής αντιστασιακής οργάνωσης με πανεθνική εμβέλεια, του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ) η Νέα Αδριανή πάλι έσπευσε στην πρώτη γραμμή. Το Φεβρουάριο του 1942, το ΕΑΜ ίδρυσε τον Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό (ΕΛΑΣ) και τότε έντεκα κάτοικοι της Νέας Αδριανής στρατεύτηκαν και άλλοι σαράντα φρόντισαν για την τροφοδοσία των ενόπλων. Ο Δημήτριος Μπακιρτζής του Δήμου είναι σήμερα 78 ετών και ζει στη Νέα Αδριανή. Στο ίδιο χωριό και ο 80χρονος Γιώργος Μαμές. «Οι Έλληνες κομμουνιστές πρόβαλλαν με ένταση το όραμα για ένα καλύτερο και δικαιότερο μέλλον για όσους βρίσκονταν στο περιθώριο της προπολεμικής, παραδοσιακής, ολιγαρχικής ελληνικής κοινωνίας» δηλώνει στο «Εμείς η Πόλις» και συγκινείται κάθε φορά που γυρίζει το χρόνο πίσω. Κοινό χαρακτηριστικό των δυο, η κοινή τους δράση στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής. Παιδιά στο σώμα, αλλά άνδρες στην ψυχή δεν αρνήθηκαν να συνδράμουν κι όταν ακόμη είδαν αγαπημένα τους πρόσωπα να “χάνονται” στον αγώνα…

Γιατί η Νέα Αδριανή είναι γνωστή ως: «Μικρή Μόσχα» της Ροδόπης;

Δημήτριος Μπακιρτζής: Γιατί στη Νέα Αδριανή είχαμε το μεγαλύτερο ποσοστό, σε αναλογία με τον πληθυσμό, αντιστασιακών σε Οργάνωση. Για να καταλάβετε στον ΕΛΑΣ υπήρχαν έντεκα άτομα από το χωριό μας.

Θυμάστε κάποια ονόματα;

Δ.Μ.: Περνούν τα χρόνια και ξεχνάω. Θυμάμαι τους Ιωάννη Βουλτσίδη, Δημήτρη Μαμέ, Βασίλη Γκιορτζίδη, Ιωάννη Κομιτσιλίδη, Αντώνιο Σακίδη, Ευάγγελο Σεϊτανίδη, Ιωάννη Καραστεβάκη, Δημήτρη Μιμίκο, Γιώργο Κουμπάκη. Έχουν περάσει χρόνια… Έντεκα ενεργά μέλη στο ένοπλο σώμα και άλλα σαράντα στην πολιτική οργάνωση, τροφοδοτούσαν το αντάρτικο.

Τι ακριβώς έκαναν, σε ποια περιοχή;

Γιώργος Μαμές: Στη Θράκη, συγκέντρωναν τρόφιμα, ρουχισμό για παράδειγμα από την Ξυλαγανή και τη Μαρώνεια και τα έστελναν στους ένοπλους αντάρτες των βουνών. Από το 1941 έως το 45 υπήρχε η Οργάνωση στο χωριό.

Εσείς κύριε Δημήτρη πόσο χρονών ήσασταν τότε;

Δημήτρης Μπακιρτζής: Γεννήθηκα το 1934. Ήμουν 7 χρονών παιδάκι. Έντεκα ετών, όταν έληξε η Κατοχή. Θυμάμαι όλη αυτή την περίοδο, γιατί ο πατέρας μου ήταν αντιστασιακός. Τον έπιασαν στην Αλεξανδρούπολη και τον σκότωσαν. Στον Εμφύλιο τον τουφέκισαν στα έξι μέτρα. Κυνηγήθηκε σαν αντιστασιακός, στον εμφύλιο βγήκε στο βουνό. Δράση ανέπτυξαν και οι δυο αδερφές μου, η μία, η Ελένη, σκοτώθηκε τότε, η άλλη ήταν 33 χρόνια πολιτική πρόσφυγας. Εγώ ήμουν ανάπηρος και μικρός κι έτσι έμεινα στο χωριό.

Σας είδα πολύ συγκινημένο στις εκδηλώσεις μνήμης…

Δ.Μ.: Το χωριό μας δεν αναφέρεται στις επετείους. Με πειράζει. Ήταν το άστρο της αντίστασης η Νέα Αδριανή, πρέπει τουλάχιστον να ακούγεται το όνομά της.

Τι εξήγηση δίνετε κύριε Γιώργο; Πού οφείλεται αυτή η έντονη αντιστασιακή δράση της Νέας Αδριανής;

Γιώργος Μαμές: Υπήρχαν άτομα στο Κ.Κ.Ε. οργανωμένα, γνώριζαν, ήξεραν τι σημαίνει οργάνωση και αντίσταση. Στην Κατοχή έστειλαν έναν Βούλγαρο που εκτελούσε χρέη Παρέδρου. Ήταν οργανωμένος στο Κομμουνιστικό Κόμμα της Βουλγαρίας, κυνηγήθηκε από το εκεί καθεστώς, οπότε, όταν ήρθε στο χωριό και είδε το κλίμα, εκδηλώθηκε. Μπήκε στην Οργάνωση και την προστάτευε. Γι’ αυτό και αναπτύχθηκε σε τέτοιο βαθμό η αντίσταση στο χωριό. «Είμαι κυνηγημένος» μας είπε. Σαν πάρεδρος του χωριού προστάτευε την Οργάνωση και όλο το χωριό. Ο Μαρίνος, έτσι λεγόταν, μας ειδοποιούσε όταν έρχονταν οι Βούλγαροι για να μας πάρουν τα τρόφιμα, το ψωμί το σιτάρι. «Θα έρθουν να κάνουν έλεγχο. Κρύψτε ό,τι μπορείτε» έλεγε. «Έφυγα για να γλιτώσω από το καθεστώς, δεν ήρθα για να κάνω πλιάτσικο» το έλεγε και το πίστευε ο άνθρωπος κι όσο ήταν στο χωριό, μας βοήθησε πολύ. Δεν έδωσε δικαίωμα στους κατοίκους.

Εσείς πότε οργανωθήκατε στο Κ.Κ.Ε.;

Γιώργος Μαμές: Στην αρχή μπήκα στην Οργάνωση «Αετόπουλα». Είμαι από τους πρώτους που έγιναν μέλη της «ΟΚΝΕ». Κανείς δεν ήξερε τι ήταν τότε. Ό,τι έκαναν στην Σοβιετική Ένωση κάναμε κι εμείς. Δεν ανήκα στην πρώιμη στρατιά. Βρέθηκα να παρακολουθώ τις συνεδριάσεις των μεγάλων, του ξαδέρφου μου, του θείου μου. Έγινα μέλος της «ΕΠΟΝ». Ό,τι έλεγαν οι μεγάλοι το έπαιρνε το αυτί μου και το ακολουθούσα.

Είχατε δυσμενή αντιμετώπιση λόγω της δράσης σας στο Κ.Κ.Ε.;

Γ.Μ: Δάρθηκα πολλές φορές. Και στην πλατεία της Κομοτηνής. Οι μετακατοχικές κυβερνήσεις, μετά τη Συνθήκη της Βάρκιζας, εξαπέλυσαν διώξεις εναντίον των αριστερών. Κυνηγήθηκε όλο το Κίνημα. Όσοι ανήκαν στο ΕΑΜ, όσοι αγωνιζόταν για την Ελευθερία και κατέκριναν την παραβίαση της Συνθήκης της Βάρκιζας κυνηγήθηκαν.

Ποια ήταν η δουλειά σας τότε;

Γ.Μ.: Ήμουν μικρός. Όπου με έστελναν πήγαινα. Ήμουν ο «Σύνδεσμος». Μετέφερα τα μυστικά έγγραφα και τις οδηγίες. «Αν σε πιάσουν, να φας το σημείωμα» μου έλεγαν.

Πιο συχνά με έστελναν στους Αγίους Θεοδώρους.

Είχατε και κάποιο μυστικό κώδικα – όνομα;

Γ.Μ.: Δεν είχα μυστικό όνομα. Ήμασταν μετρημένοι στα δάχτυλα.

Οι έντεκα που βρέθηκαν να υπηρετούν στις τάξεις του ΕΛΑΣ γύρισαν στο χωριό;

Γ.Μ.: Όλοι γύρισαν. Και οι έντεκα από τον ΕΛΑΣ. Δεν είχαμε καμία απώλεια. Θα πρέπει να σας πω ότι η παράνομη δράση ήταν γνωστή από το 1918. Σ΄ αυτό το πλαίσιο γεννηθήκαμε κι εμείς. Το ΚΚΕ αγωνιζόταν εναντίον του φασισμού, η καλλιέργεια της αντίστασης υπήρχε ήδη. Εκδηλώθηκε τα δύσκολα χρόνια της κατοχής.

Θυμάστε κάτι που να φάνταζε οξύμωρο για την εποχή;

Γ.Μ.: Ναι, μας βοηθούσε ένας χωροφύλακας, ο Δημήτρης. Έρχονταν στον πατέρα μου και έλεγε : «Έρχονται πάλι οι ανόητοι, κρύψτε ό,τι μπορείτε» εννοούσε τους Βούλγαρους.

Υπήρχε κάποιος στην ομάδα που ήταν ο ηγέτης;

Γ.Μ.: Δεν υπήρχε ένας ηγέτης, ήταν πολλοί. Θυμάμαι μαζεύονταν στο σπίτι μας και συνεδρίαζαν. Γινόταν καθοδήγηση, έπαιρναν αποφάσεις, συζητούσαν, ερχόταν οι καθοδηγητές, τα θυμάμαι σαν τώρα όλα αυτά.

Σήμερα που βλέπετε με ποιον τρόπο τιμώνται αυτοί οι αγώνες τι λέτε, τι σκέφτεστε, τι νιώθετε;

Δημήτρης Μπακιρτζής: Απογοητευόμαστε. Οι πρωτεργάτες πέθαναν. Έμειναν οι νεότεροι. Την Αντίσταση την έκοψαν κομμάτια και την κομματικοποίησαν. Την ιδιοποιήθηκαν όλοι, ακόμη και εκείνοι που δεν συμμετείχαν. Κόμματα που πρόδωσαν τον αγώνα, θέλουν να καπελώσουν τώρα και να αλλοιώσουν την ιστορία.

Μετά το τέλος της κατοχής και του Εμφυλίου ποιας αντιμετώπισης έτυχαν οι αγωνιστές;

Δ.Μ.: Υπήρχαν ορισμένοι που κυνηγήθηκαν και προπολεμικά και μεταπολεμικά.

Στην Κατοχή δεν συμμετείχε στον αγώνα όλο το χωριό, αλλά δεν είχαμε τουλάχιστον διώξεις. Τότε ο εχθρός ήταν ο κατοχικός στρατός όχι εμείς. Μετά ξαναγίναμε πάλι εμείς.

Σας ευχαριστώ.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.