Ηλιανθος, ο εραστης του ηλιου

Παρακαλά για ένα βλέμμα του, ακολουθώντας το αιώνιο ταξίδι του στο ουράνιο θόλο, μέχρι που αποκαμωμένο, γηρασμένο, ώριμο, σοφό πια, σκύβει το κεφάλι του και υποτάσσεται στη μοίρα του.

«Ηλιόσπορος», «ήλιος» ή «φεγγάρι», ανάλογα με τον τόπο παραγωγής του, ο ηλίανθος φαντάζει όμορφος με το φωτεινό στεφάνι του γύρω από τον κεντρικό πυρήνα των πολυάριθμων ανθών του, που στην ωριμότητά τους δίνουν τον εύγευστο καρπό τους, παυσίλυπο και κατευναστικό σε ώρες άγχους, αλλά και παιχνιδιάρικο, απολαυστικό συνοδευτικό, του περιπάτου και των θερινών σινεμά.

Ξέχωρα, όμως, από τη μυθολογία και την πανθομολογούμενη ομορφιά του φυτού, η καλλιέργεια του ηλίανθου για «πασατέμπο» (παραφθορά του γαλλικού passé du temps = περνώ τον χρόνο μου), αποτελεί σήμερα για τα καμποχώρια της Ροδόπης συμπληρωματικό εισόδημα. Ο βιομηχανικός ηλίανθος εγκαταλείφθηκε, καθώς δεν υπήρχαν ρυθμίσεις για τη διασφάλιση της τιμής του, οπότε κρίθηκε ασύμφορη από τους παραγωγούς που στράφηκαν σε πιο δυναμικές καλλιέργειες, όπως αυτή του βάμβακος. Εξακολουθεί, όμως, να είναι ευρέως διαδεδομένη καλλιέργεια στο νομό Έβρου, σε εφαρμογή της αμειψισποράς, αλλά και στη γειτονική Τουρκία στους κάμπους της Ανατολικής Θράκης.

Είναι ξηρική καλλιέργεια, χωρίς να απαιτεί ιδιαίτερη φροντίδα. Η ποικιλία «νυχάκι», με τη μπαστουνοειδή κυρτή μύτη και το μεγάλο μέγεθος του σπόρου, είναι αυτή που προτιμάται από το εμπόριο, ενώ οι σκανδιναβικές χώρες εισάγουν μεγάλες ποσότητες, κατώτερης ποιότητας, για την εκτροφή πουλερικών.

Το «πασατέμπο» στα καμποχώρια της Ροδόπης θερίζεται από θεριζοαλωνιστικές μηχανές ή κόβεται με τα χέρια, ακολουθεί το «τριόρισμα», που σημαίνει την εξαγωγή του σπόρου από αυτό που όλοι αντιλαμβανόμαστε ως ανθό, το άπλωμα του σπόρου στον ήλιο για την αποβολή της υγρασίας. Η ετοιμότητα του παραγωγού την περίοδο αυτή είναι αυξημένη. Οι ξαφνικές καλοκαιρινές μπόρες απαιτούν συντονισμένες κινήσεις ώστε ο καρπός να μαζευτεί γρήγορα και να φυλαχθεί. Κάποιοι σπόροι ξεφεύγουν, παρασύρονται από τη νεροποντή και η άνοιξη που θα ΄ρθει θα τους κάνει να ανθίσουν στις όχθες ρυακιών, στα κράσπεδα των πεζοδρομίων, ακόμη και στους φράκτες των σπιτιών.

Αν και μικρές οι καλλιεργούμενες εκτάσεις του ηλίανθου στο νομό, δίνουν χρώμα στο καταπράσινο τοπίο της άνοιξης και την ώρα της θερινής ωριμότητας το φαιοκίτρινο χρώμα αντικαθιστά την αισιοδοξία της κίτρινης πινελιάς.

Μια περιήγηση στα χωριά αυτή την εποχή αποδίδει αλλοτινές εικόνες, όταν η συλλογική εργασία ήταν επιβεβλημένη από τις συνθήκες και η συγκέντρωση για την επεξεργασία των καρπών, σε αυλές ή σε υπαίθριους χώρους, έφερνε τους ανθρώπους πιο κοντά.

Ο ηλίανθος δεν παρακαλά πια τον Απόλλωνα – Φαέθονα, αλλά εξακολουθεί να λατρεύει τον ήλιο και να τον παρακολουθεί, όσο κρατά τις δυνάμεις του, από την ανατολή μέχρι τη δύση του, και καρπός πια στα χέρια των ανθρώπων κάνει ευκολότερη τη συναναστροφή, τη συνεργασία.

Έφη Μωραΐτου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.