Ιερος Νομος του Ισλαμ και μουσουλμανοι ελληνες πολιτες…

«Για να χωρίσει ένας άνδρας, αρκεί να το πει τρεις φορές μπροστά σε δύο μάρτυρες. Αν όμως ξεκινήσει τη διαδικασία διαζυγίου μια γυναίκα χάνει κάθε δικαίωμα στην οικογενειακή ιδιοκτησία, ενώ τα παιδιά άνω των επτά ετών περνούν αυτομάτως στη δικαιοδοσία του πατέρα». Καλώς ορίσατε στο Ιράν ή μήπως και στη Θράκη, όπου τα τρία Ιεροδικεία «λύνουν» τον γάμο μετά από σχετικό αίτημα του συζύγου και, ταυτόχρονα, ρυθμίζουν το ζήτημα της καταβολής της «δωρεάς λόγω λύσης γάμου» και της στοιχειώδους τρίμηνης διατροφής (νεφακά – nafaqah) προς τη σύζυγο. Συγχρόνως, ρυθμίζουν την επιμέλεια των ανηλίκων τέκνων, τη διατροφή τους και την επικοινωνία των γονέων με τα τέκνα τους…

Η έρευνα σε όλα τα μουσουλμανικά συναινετικά διαζύγια της περιόδου 1991-2006 επιβεβαιώνει ότι η όποια συναινετική λύση προϋποθέτει τη ρητή παραίτηση της συζύγου («τερίκ») από τα δικαιώματά της στη «δωρεά λόγω λύσης γάμου» και στην τρίμηνη διατροφή. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι παραίτηση της συζύγου συναντάται και σε εκείνες τις περιπτώσεις συναινετικού διαζυγίου που το ίδιο το Ιεροδικείο διαπιστώνει βιαιότητες σε βάρος της από τον άνδρα. Στην πραγματικότητα η γυναίκα «εξαγοράζει» την ελευθερία της από τα δεσμά του γάμου. Στον Ιερό Νόμο του Ισλάμ και στους μουσουλμάνους Έλληνες πολίτες στρέφεται σήμερα το «Εμείς η πόλις»…γιατί η άνευ ετέρου εφαρμογή του ιερού μουσουλμανικού νόμου στις σχέσεις οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου των μελών της μειονότητας, προκαλεί κραυγαλέες διακρίσεις σε βάρος των γυναικών. Τα «θύματα» της ανάλγητης αυτής πρακτικής είναι γυναίκες, ως επί το πλείστον, χωρίς δικαίωμα διατροφής, τις οποίες μονομερώς κατ΄ ουσία διαζεύχθηκαν οι σύζυγοι. Εκατοντάδες τέτοιες περιπτώσεις συναντά κανείς στην Θράκη…

Σύμφωνα με το Ιερό Οικογενειακό Δίκαιο του Ισλάμ, το δικαίωμα του διαζυγίου, αν δεν έχει δοθεί και στην σύζυγο κατά την προγαμιαία συμφωνία κατά την τέλεση του γάμου (Νικιάχ), ανήκει στον σύζυγο, ο οποίος μόνο εκείνος για διαφόρους σοβαρούς λόγους δύναται να διαζευγνύει την σύζυγό του, πάντα βεβαία υποχρεούμενος να καταβάλει την αποζημίωση της λύσης του γάμου και το αντίτιμο των δωρεών («Μιχρ») που έχουν συμφωνηθεί και συνομολογηθεί, κατά την τέλεση του γάμου τους, που είναι καταχωρημένα εθιμικά και στην άδεια γάμου τους.

Ο Ιερός νόμος του Ισλάμ και οι μουσουλμάνοι Έλληνες πολίτες είναι ένα θέμα που φαντάζει εξωτικό στους μη μυημένους, στους ανθρώπους που κατοικούν μακριά από την Θράκη. Η τήρηση της Σαρίας (ιερός Νόμος του Ισλάμ) έρχεται συχνά στο προσκήνιο, καθώς οδηγεί στην εφαρμογή κανόνων που είναι ασυμβίβαστοι προς τις ιεραρχικά ανώτερες και επικρατέστερες διατάξεις που καθιερώνουν τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Η ρύθμιση των οικογενειακών και κληρονομικών σχέσεων, που περιέχεται στη Σαρία αντίκειται σε βασικές αρχές του ελληνικού Συντάγματος και των Διεθνών Συμβάσεων για την ισότητα των φύλων και γενικότερα για τα Δικαιώματα του ανθρώπου. Τι λένε όμως οι ίδιες οι μουσουλμάνες γυναίκες, που συχνά αυτή η «ρύθμιση» και η έκδοση διαζυγίου αποβαίνει εις βάρος τους; Για παράδειγμα, η έρευνα σε όλα τα μουσουλμανικά, συναινετικά διαζύγια της περιόδου 1991-2006 επιβεβαιώνει ότι η όποια συναινετική λύση προϋποθέτει τη ρητή παραίτηση της συζύγου («τερίκ») από τα δικαιώματά της στη «δωρεά λόγω λύσης γάμου» και στην τρίμηνη διατροφή. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι παραίτηση της συζύγου συναντάται και σε εκείνες τις περιπτώσεις συναινετικού διαζυγίου που το ίδιο το Ιεροδικείο διαπιστώνει βιαιότητες σε βάρος της από τον άνδρα. Στην πραγματικότητα η γυναίκα «εξαγοράζει» την ελευθερία της από τα δεσμά του γάμου. «Σιγά –σιγά τα πράγματα αλλάζουν», δηλώνει η Ντιλέκ, ο άντρας της απουσίαζε από την συνεδρίαση του Ιεροδικείου της Μουφτείας Ξάνθης, εκεί όπου παρουσιάστηκε εκείνη ζητώντας διαζύγιο. «Ο άνδρας μου μας εγκατέλειψε αδιαφορώντας για μένα και για τα δύο παιδιά μας», λέει εκείνη και σημειώνει ότι το Ιεροδικείο δεν διέταξε την καταβολή από τον σύζυγο των δικαιωμάτων της συζύγου στη «δωρεά λόγω λύσης γάμου» και στη τρίμηνη διατροφή. Δεν είναι η μοναδική περίπτωση, η Ερσάν, αν και ο σύζυγός της χαρακτηρίστηκε «εξαφανισμένος» (σε αφάνεια) για τουλάχιστον πέντε χρόνια, η ίδια εξαναγκάστηκε να παραιτηθεί από την επιμέλεια των ανήλικων τέκνων της, την οποία ασκούσε μέχρι τότε για να γίνει δεκτή η αίτηση διαζυγίου της. Η επιμέλεια ανατέθηκε στην εκ πατρός γιαγιά τους. «Τώρα περισσότερο στρέφονται στο χώρο της δικαιοσύνης», δηλώνει η Ερσάν και σημειώνει, «όσοι έχουν χρήματα, ακόμη και τα διαδικαστικά με την Μουφτεία, τα αναθέτουν σε δικηγόρους, από φόβο μήπως αδικηθούν».

Με ένα περίεργο τρόπο η Σιμπέλ έβγαλε το διαζύγιό της στην Μουφτεία της Ξάνθης, χωρίς η ίδια να είναι εκεί! «Εμείς έτσι το έχουμε», δηλώνει και βλέποντας την απορία μας σημειώνει, «ο άντρας μου μαζί με την μητέρα του ισχυρίστηκαν ότι έφυγα από το σπίτι χωρίς να τον ρωτήσω και ζήτησαν να χωρίσουμε. Η Μουφτεία έλυσε το γάμο και ανέθεσε την επιμέλεια του παιδιού σε μένα μέχρι την ηλικία των επτά ετών». Η ίδια νιώθει ότι αδικήθηκε, όπως αδικείται η μουσουλμάνα γυναίκα παντού, «στο σπίτι, στην εργασία, στο γάμο, στα κληρονομικά», δηλώνει και σημειώνει, «θα χρειαστούν πολλά χρόνια για να αλλάξει κάτι προς το καλύτερο. Εμείς έτσι το έχουμε, οπότε δεν αλλάζει κάτι».

Αλλαγές που συντελούνται σιγά – σιγά βλέπει ο Τζεμ σε σχέση πάντα με την εφαρμογή του Ιερού Νόμου. «Σιγά – σιγά οι συνήθειες αλλάζουν. Για παράδειγμα βλέπω ότι για την διευθέτηση των κληρονομικών τους ζητημάτων οι μουσουλμάνοι στρέφονται στα δικαστήρια. Παλιότερα οι γονείς τα έδιναν όλα στο αγόρι. Τώρα αυτό αλλάζει, δίνουν και στο κορίτσι». Ένα στο κορίτσι, στην καλύτερη περίπτωση, οκτώ στο αγόρι ήταν ο άγραφος κανόνας, «το κορίτσι», όπως δηλώνει η Σιμπέλ, «θα έφευγε από το σπίτι, το αγόρι θα έμενε, οπότε θα έμενε και η περιουσία». Ο Τζεμ επιμένει ότι πρόκειται απλά για συνήθειες που αλλάζουν. «Εξαρτάται, από την οικογένεια, από τα αδέρφια, από τις περιπτώσεις…Και παλιότερα και τώρα οι περιουσίες μοιράζονται ανάλογα με τον τρόπο που θέλουν οι γονείς. Ο παππούς έδινε λιγότερα στο κορίτσι. Τώρα, ο μπαμπάς δίνει 30% στο αγόρι, 30% στο κορίτσι και 40% κρατά για εκείνον που θα φυλάξει τους γονείς. Όλα αυτά στα δικαστήρια, με τους δικηγόρους, με τους συμβολαιογράφους. Ο λόγος δεν είναι αρκετός, τώρα στρέφονται και οι μουσουλμάνοι στα επίσημα έγγραφα, για να είναι σίγουροι. Στον Μουφτή πηγαίνουν μόνον για τα διαζύγια»

Έκδοση διαζυγίου με ένα Fax…

Η φίλη του Τζεμ, η Αϊνούρ, πριν τρία χρόνια παντρεύτηκε. Τρία χρόνια μετά αποφάσισε να χωρίσει. Συμφώνησε με τον σύζυγό τους, με την βοήθεια δικηγόρων στις μεταξύ τους διαπραγματεύσεις, και δίνοντάς του 20.000 ευρώ εξασφάλισε την έγκρισή του. «Χωρίς δικαστήριο δεν γίνεται. Ο δικηγόρος αναλαμβάνει τις κληρονομικές υποθέσεις, αλλά είναι και πολύ χρήσιμος σ΄ αυτές τις περιπτώσεις. Πολύ δύσκολα θα έπαιρνα διαζύγιο, αν δεν συμφωνούσε στην τιμή», δηλώνει η Αϊνούρ και σημειώνει, «τώρα αλλάζει η θέση της γυναίκας, ακούγεται ο λόγος της, το αίτημά της γι’ αυτό πιστεύω ότι είναι καλύτερα να πηγαίνει στο Δικαστήριο και να επιλύει εκεί τις διαφορές της. Στην πράξη σήμερα είναι απειροελάχιστες οι κληρονομικές διαφορές που επιλύονται από το Ιεροδικείο, το γνωρίζω γιατί βλέπω γύρω μου όλο ένα και περισσότερους να στρέφονται στην δικαιοσύνη». Έχει δίκιο η Αϊνούρ, σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία του ίδιου του Ιεροδικείου Κομοτηνής, πριν το 1985, εξέδιδε ετησίως περί τις τετρακόσιες Φετβάδες, γνωμοδοτήσεις επί κληρονομικών ζητημάτων, ενώ σήμερα περιορίζεται σε δεκαπέντε με είκοσι το πολύ. Οι περισσότεροι Μουσουλμάνοι μεταβιβάζουν εν ζωή την περιουσία τους στα παιδιά τους ή στη γυναίκα τους. Όσοι δεν το πράττουν, απευθύνονται τελικά στα πολιτικά δικαστήρια (και όχι στα Ιεροδικεία) και ζητούν την έκδοση κληρονομητηρίων με βάση τον Αστικό Κώδικα. «Παλιότερα το κορίτσι έπαιρνε λιγότερα, συνήθως τίποτα. Τώρα οι γονείς τα μοιράζουν μισά – μισά. Δεν είναι λίγες εκείνες οι οικογένειες που λύνουν τις διαφορές τους στα δικαστήρια. Ό,τι γίνεται με σας τους Χριστιανούς, γίνεται και με μας. Τα χρόνια άλλαξαν. Παλιότερα το κορίτσι έφευγε από το σπίτι χωρίς την παραμικρή βοήθει», δηλώνει η Μετιφέ και μιλά για την γειτόνισσά της που έγραψε κρυφά την περιουσία της στην νύφη της, ενισχύοντας έτσι το αγόρι. «Όταν το έμαθαν τα άλλα παιδιά, δυσανασχέτησαν, αλλά έτσι ήθελε η μάνα τους, έτσι έκανε». Η Μετιφέ πήρε το διαζύγιό της με έναν περίεργο –για τα ευρωπαϊκά δεδομένα τρόπο. «Τώρα, όποιος έχει χρήματα, αναθέτει σε δικηγόρο να αναλάβει την υπόθεσή του. Τότε, παρουσιάστηκα μόνη μου και η έγκριση από τον πρώην σύζυγό μου δόθηκε από τηλεφώνου. Πήρα διαζύγιο, παίρνοντας το «ΟΚ» από την Γερμανία. «Η κοπέλα αυτή θέλει να χωρίσετε, δέχεστε»; Τον ρώτησε ο Μουφτής. Αυτός είπε «ναι». Νομίζω ότι μετά έστειλαν ένα fax για να το υπογράψει και τελείωσε η «φασαρία»».

Οι γυναίκες που δεν έχουν δουλειά είναι έρμαια των άλλων.

Η Μπαχτάρ εργάζεται σε ταχυφαγείο στην πόλη, «συνηθίζεται για τα κληρονομικά θέματα να πηγαίνουν στα δικαστήρια, για τα διαζύγια ακόμη πηγαίνουν στον Μουφτή.», δηλώνει και ανατρέχει και εκείνη σε αληθινές ιστορίες που συνέβησαν στον κοινωνικό της περίγυρο, χωρίς να προξενούν σε κανέναν εντύπωση γιατί, όπως λένε, «έτσι το έχουμε εμείς». «Παλιότερα, αν είχε περίσσευμα ο πατέρας, έδινε κάτι και στην κόρη. Τα περισσότερα πήγαιναν στο αγόρι με το σκεφτικό ότι το αγόρι θα έμενε κοντά. Είναι κανόνας να παίρνει το αγόρι πιο πολλά. Κανονικά, όμως, η θρησκεία μας δεν λέει ότι θα πρέπει να γίνεται κάποια διάκριση εις βάρος του κοριτσιού. Παλιότερα, συνήθως τα αγόρια έπαιρναν και τα περισσότερα. Τώρα οι περιουσίες μοιράζονται στη μέση. Σπάνια το δίνεται στο κορίτσι. Βέβαια, αν δεν μπορούν να τα βρουν μόνοι τους, πηγαίνουν στα δικαστήρια. Στο Μουφτή δεν προσφεύγουν για τα κληρονομικά τους. Ίσα- ίσα που βλέπω ότι νιώθουν μεγαλύτερη ασφάλεια στην δικαιοσύνη». Τίποτα στα μάτια της Μπαχτάρ δεν φαντάζει περίεργο, όλα, όπως λέει, ακόμη και η εφαρμογή του Ιερού Νόμου, ξεκινούν και τελειώνουν από την θέση της γυναίκας. «Όσο πιο κλεισμένη είναι στο σπίτι, τόσο εις βάρος της καταλήγουν όλες οι υποθέσεις. Οι γυναίκες που δεν έχουν δουλειά είναι έρμαια των άλλων. Για παράδειγμα ήταν και εξακολουθεί να είναι μεγάλη ντροπή να χωρίσει η γυναίκα. Τα τελευταία δέκα χρόνια έχουν αλλάξει τα πράγματα. Πηγαίνουν στα σχολεία, βγαίνουν έξω, όσες βρίσκουν δουλειά, εργάζονται και βλέπουν διαφορετικά την ζωή τους. Όχι, όμως, όλες οι γυναίκες. Στις ογδόντα οι είκοσι τα καταφέρνουν όλα αυτά, οι υπόλοιπες ακόμη αφήνουν άλλους να ρυθμίζουν ό,τι έχει σχέση με την ζωή τους». Πρόσφατα η Μπαχτάρ βρέθηκε στο πλευρό της φίλης της, που ήθελε να πάρει διαζύγιο, «Όταν παντρεύεται η κοπέλα, ο Ιμάμης καταγράφει τα χρυσαφικά που δίνει ο γαμπρός. Όταν θέλει η κοπέλα να τον χωρίσει, δεν ζητάει τίποτα. Όταν θέλει εκείνος να την χωρίσει, ζητάει πίσω ό,τι έχει δώσει. Πήρε το διαζύγιο χωρίς να έχει ούτε χρήματα, ούτε τρίμηνη διατροφή, ούτε το μερίδιό της, από την περιουσία που απέκτησαν δουλεύοντας μαζί». Όπως λέει η Μπαχτάρ για την έκδοση διαζυγίων οι μουσουλμάνοι πηγαίνουν στον Μουφτή ακόμη, «νομίζω ότι το κάνουν για το Νικιάχ, πρόκειται για χρυσαφικά πιο πολύ. Εκατό λίρες, εκατό βραχιόλια, δέκα δαχτυλίδια, εξαρτάται. Αυτά, όταν ο άντρας χωρίζει, πρέπει να τα δώσει. Αν τον αφήσει η κοπέλα, δεν παίρνει τίποτα. Τα παιδιά μπορεί να τα έχει και η γυναίκα και ο άνδρας. Εξαρτάται από την απόφαση του Μουφτή. Επειδή ο γάμος είναι θρησκευτικός, όσα χρόνια και να περάσουν πάλι στο Μουφτή θα πηγαίνουν για την έκδοση διαζυγίων, δεν βλέπω να αλλάζει κάτι. Αφού οι αποφάσεις πηγαίνουν στα δικαστήρια, αν κάποια είναι άδικη, γιατί το δικαστήριο να την εγκρίνει»;, ρωτά η Μπαχτάρ και αποκαλύπτει ότι τα νέα ζευγάρια περισσότερο με συμβόλαια ρυθμίζουν τώρα τις υποθέσεις τους. «Όταν υπάρχει μεγάλη περιουσία, πηγαίνουν στα δικαστήρια για να βρουν το δίκαιό τους. Νομίζω ότι είναι καλύτερα στην δικαιοσύνη. Δεν είναι δουλειά του θρησκευτικού ηγέτη να αποδίδει δικαιοσύνη. Μόνο το Νικιάχ μπορεί να αποδώσει σωστά ο Μουφτής, πάντα πίστευα ότι το αληθινό και το δίκιο του το βρίσκει κανείς στο δικαστήριο, ό,τι ισχύει σε όλο τον κόσμο, να ισχύει και για μας».

«Παντού πρέπει να ισχύει ο Νόμος»

Την ίδια άποψη έχει και η Λετιφέ, την βρήκαμε να εργάζεται στο παντοπωλείο του άνδρα της. «Μια περιουσία που κάναμε μαζί κι εμένα τίποτα δεν μου ανήκει. Αν τώρα χωρίσουμε με δικό του αίτημα, θα πάρω πίσω το Νικιάχ και τίποτα άλλο», δηλώνει και σε ερώτηση αν βάσει του ισχύοντος συστήματος έχουν αδικηθεί γυναίκες, απαντά: «Έχουν γίνει πάρα πολλές αδικίες. Πάρα πολλές αδικίες, ειδικά σε μας αδικούνται παντού οι γυναίκες. Στην δουλειά, παντού, όπου κι αν πάνε.

Γνωρίζω πολλά παραδείγματα γυναικών που μένουν σε ένα γάμο για τα παιδιά τους. Οι γυναίκες αυτές δεν μπορούν να στηριχτούν στα πόδια τους, δεν ξέρουν την γλώσσα, αδικούνται και αναγκάζονται να ζήσουν με κάποιον που δεν θέλουν. Αν είχαν δουλειά θα έμεναν; Δεν το νομίζω. Όπως δεν νομίζω να αδικεί ο Μουφτής, επειδή το θέλει, απλά δεν είναι η δουλειά του. Η δικαιοσύνη σε όλα πρέπει να παρεμβαίνει, παντού να ισχύει ο Νόμος. Ό,τι ισχύει για τις χριστιανές γυναίκες, να ισχύει και για μας. Δουλεύω 23 χρόνια, έχω περάσει πολύ δύσκολες καταστάσεις. Νομίζω την ασφάλεια, το δίκιο σου το βρίσκεις μόνο στο χώρο της δικαιοσύνης. Ο Μουφτής τι είδους ασφάλεια να προσφέρει; Μόνο το Νικιάχ είναι η δουλειά του». Και η ίδια η Λετιφέ παρατηρεί ότι τα κληρονομικά ζητήματα οι μουσουλμάνοι τα αντιμετωπίζουν πλέον στα δικαστήρια. «Άλλο ο Μουφτής, άλλο η Δικαιοσύνη», επαναλαμβάνει η Λετιφέ και πριν μας αφήσει για να εξυπηρετήσει έναν ακόμη πελάτη, σημειώνει, «Περισσότερη και μεγαλύτερη ασφάλεια στην οικογένεια νιώθει η γυναίκα, μόνον, όταν εργάζεται. Μπορώ να αντιμετωπίσω δύσκολες καταστάσεις, μπορώ να κοιτάξω την μάνα μου, τα αδέρφια μου, όλα. Γιατί πιστεύω στον εαυτό μου. Δεν συμβαίνει αυτό με όλες τις γυναίκες, γι’ αυτό και είναι πάντα τα θύματα».

Προσπαθούν μόνοι τους να γυρίσουν σελίδα…

Η Λετιφέ, η Μπαχτάρ, η Μετιφέ, η Αϊνούρ, ο Τζεμ, όλοι διηγούνται ανθρώπινες ιστορίες που αποδεικνύουν τι ακριβώς σημαίνει στην πράξη η εφαρμογή του μουσουλμανικού δικαίου. Θα περίμενε κανείς ότι, κατά την αναγνώριση των αποφάσεων που εκδίδονται κατ’ εφαρμογή του, τα ελληνικά δικαστήρια θα υπέβαλαν τις αποφάσεις αυτές στον έλεγχο της συμπόρευσής τους με το ελληνικό Σύνταγμα και με τις διεθνείς συμβάσεις που έχουν ισχύ ανώτερη από τους κοινούς ελληνικούς νόμους. Η δυσάρεστη έκπληξη, ακόμη και για τους ίδιους τους μουσουλμάνους, είναι ότι ο έλεγχος αυτός παραλείπεται σε μεγάλο βαθμό. Έτσι, καταδικάζεται ένα τμήμα του ελληνικού πληθυσμού να ζει σε καθεστώς Οικογενειακού και Κληρονομικού Δικαίου απαρχαιωμένων, αντίθετων προς τις σύγχρονες αντιλήψεις σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και, επιπλέον, ανεπίδεκτων εξέλιξης, αφού, βέβαια, οι κανόνες του Κορανίου δεν μπορούν ποτέ να εξελιχθούν – ανάσταση του Προφήτη δεν προβλέπεται… Το παρήγορο είναι ότι οι μουσουλμάνοι μόνοι τους, σιγά – σιγά, επιχειρούν να γυρίσουν σελίδα, στρεφόμενοι στο χώρο της δικαιοσύνης…

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.