Ιδε το εαρ το καλον παλιν ανατελλει…

1η Μάρτη σήμερα και τα ανοιξιάτικα κάλαντα έχουν από καιρού λησμονηθεί από πολλούς, όχι όμως από όλους. Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Περιοχής Βυζαντινού Φρουρίου Κομοτηνής τα θυμάται πάντα και με αφορμή την πρώτη μέρα του Μάρτη και της άνοιξης αναβιώνει το έθιμο «Χελιδονίσματα» στις 11 το πρωί με αφετηρία το Βυζαντινό Φρούριο Κομοτηνής.

Σύμφωνα με την πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Περιοχής Βυζαντινού Φρουρίου η 1η του Μάρτη συνέπιπτε με την αρχή του έτους. «Μόλις το ΄46 π.Χ. ορίστηκε να πανηγυρίζεται ιδιαίτερα με κάλαντα, με στολισμούς, ενώ η αρχή κάθε μήνα θεωρείτο ιερή. Για πολύ καιρό όμως εξακολουθούσε να εορτάζεται η 1η Μαρτίου ως η αρχή του έτους και σε πολλά μέρη ψάλλονταν κάλαντα και ευχητικά άσματα. Έτσι, την 1η Μαρτίου τα παιδιά γύριζαν τα σπίτια ψάλλοντας κάλαντα που ονομάζονταν χελιδονίσματα, ανοιξιάτικα κάλαντα. Οι χελιδονιστές εκτός από παιδιά ήταν και ενήλικες και πολλές φορές είχαν μαζί τους ξύλινο ομοίωμα χελιδόνων και περιέρχονταν και αυτοί στα σπίτια κι έψαλλαν διάφορα άσματα κι επειδή το Μάρτιο πρωτοεμφανίζονται τα χελιδόνια, το τραγούδι αυτό λέγεται τραγούδι της χελιδόνας».

Ο σύλλογος παρουσίασε την πολιτιστική ανοιξιάτικη εκδήλωση πρώτη φορά την άνοιξη του 2003 και για τέταρτη συνεχή χρονιά την παρουσιάζει στους κατοίκους της πόλης.

Σε πάρα πολλά άσματα, και στα χελιδονίσματα απευθύνονται χαιρετισμοί προς το Έαρ. Τα συγκεκριμένα του Συλλόγου είναι από τις Μέτρες Θράκης (σημερινή Τσατάλτζα της Τουρκίας).

“Ηρθε, ήρθε χελιδόνα

ήρθε κι άλλη μελιδόνα

κάθισε και λάλησε

και γλυκά κελάηδησε

Μάρτη, Μάρτη μου καλέ

Και Φλεβάρη φοβερέ

Κι αν χιονίσεις κι αν κακίσης

Πάλιν άνοιξιν θα ανθίσης”

Η αναβίωση του εθίμου

Επεξηγώντας το πώς ο σύλλογος κατέληξε στην αναβίωση του εθίμου η κ. Τοπαλίδου τονίζει ότι «από τη στιγμή που ιδρύθηκε ο σύλλογος προβληματιζόμασταν για την ονομασία του. Υπήρχε το βυζαντινό φρούριο για το οποίο μπορώ να πω ότι ίσως και δεν το βλέπαμε. Ονοματίζοντας το Σύλλογο με το όνομα του Βυζαντινού Φρουρίου, ψάξαμε, βρήκαμε την παράδοση μέσα από το βιβλίο «Βίος και Πολιτισμός» του Βυζαντινού καθηγητή Φαίδωνα Κουκουλέ, διαβάσαμε και αναβιώσαμε τα χελιδονίσματα. Βέβαια δε γνωρίζαμε να τα τραγουδάμε. Σε συνεργασία με το μουσικό σχολείο και συγκεκριμένα το τμήμα της παραδοσιακής μουσικής και τον καθηγητή κ. Χρήστο Χατζόπουλο, ο οποίος τα μελέτησε τα μελοποιήσαμε και έγιναν αγαπητά από όλο τον κόσμο».

Ο εορτασμός

Η πομπή θα ξεκινήσει νωρίς το πρωί από τις 9:00 και θα επισκεφτεί τον Δήμαρχο, τον Περιφερειάρχη, το Νομάρχη και στη συνέχεια στις 11:00 στο Βυζαντινό Φρούριο με τη συμμετοχή πολλών σχολείων θα ξεκινήσει η πομπή.

Επικεφαλής της πομπής είναι το στεφάνι της Άνοιξης, το οποίο όπως λέει η κ. Τοπαλίδου «γίνεται με πολύχρωμα λουλούδια και όλοι γνωρίζουν ότι το λουλούδια συμβολίζουν το ωραίο, την Άνοιξη, την όμορφη εποχή που μας έρχεται. Ο κισσός που σκορπάμε στους δρόμους είναι το σύμβολο της αμάραντης βλάστησης. Έχουμε και τα καμπανάκια μας, για τα οποία μπορούμε να πούμε ότι είναι οι λαλητάδες της πομπής, γιατί χτυπώντας τα καμπανάκια παλιότερα οι χελιδονιστές ο κόσμος οι νοικοκυρές, η γειτονιά έβγαιναν να τους προϋπαντήσουν, στην ουσία δηλαδή την άνοιξη που έρχεται.

Συγχρόνως τα παιδιά μοιράζουν στον κόσμο χελιδόνια με καλαμάκι αλλά και μία καρτούλα με το Μάρτη, την ασπροκόκκινη κλωστή για να μην τους καίει ο ήλιος, που σύμφωνα με το λαογράφο καθηγητή Νικόλαο Πολίτη, την έδεναν οι μητέρες στους καρπούς, ακόμη και στα δάχτυλα των παιδιών για να μην τα μαυρίσει ο ήλιος κι εδώ να πω ότι το έθιμο αυτό είναι πολύ παλιό, από τα Ελευσίνια μυστήρια».

Η πομπή θα καταλήξει στην πλατεία, αφού θα κάνει ένα μεγάλο γύρο από τη Βενιζέλου, από τον ΟΤΕ, από τη Ζωίδου, από το Δημαρχείο, από το Διοικητήριο, από την Ερμού. «Στην πλατεία υπάρχει μία άλλη έκπληξη. Έχουμε παραγγείλει στολές χελιδονιών, κι έτσι θα υπάρχει κι ένα μικρό αμαξάκι με χελιδόνια και στο σημείο εκείνο θα κάνουμε μια γιορτούλα».

Έκθεση Ζωγραφικής

Την όλη εκδήλωση στηρίζει το Μουσικό Σχολείο Κομοτηνής, το 1ο ΤΕΕ Κομοτηνής, το 4ο, το 9ο, το 10ο, το 13ο Δημοτικά σχολεία Κομοτηνής και το Δημοτικό Σχολείο Νέου Σιδηροχωρίου. «Εκτός από το 1ο ΤΕΕ με το οποίο η συνεννόηση έγινε επ’ ευθείας με το τμήμα Περιβαλλοντικής Ομάδας και συγκεκριμένα την κ. Φωλιά, ο σύλλογός μας έστειλε επιστολή σε όλα τα σχολεία δια μέσου της Α΄βάθμιας εκπαίδευσης και ο Προϊστάμενος της Πρωτοβάθμιας με μεγάλη χαρά διαβίβασε την ιδέα μας, τη σκέψη μας, το αίτημά μας σε όλα τα σχολεία να συμμετέχουν στην έκθεση ζωγραφικής με θέμα τα χελιδονά και το Βυζαντινό Κάστρο της Κομοτηνής. Και αυτό το ξεκινήσαμε διότι ήθελαν πάρα πολλά σχολεία να συμμετάσχουν, άλλες χρονιές, κι έτσι τους δώσαμε τη δυνατότητα να πραγματοποιηθεί η επιθυμία τους. Έχουν συγκεντρωθεί 130 έργα τα οποία είναι πανέμορφα και έχουμε στήσει την έκθεση στη Λέσχη Κομοτηναίων τα εγκαίνια της οποίας θα γίνουν στις 7:30 το βράδυ. Να σημειώσω ότι τα έργα που συγκεντρώθηκαν ειδική επιτροπή τα αξιολόγησε, αν και το έργο της ήταν δύσκολο διότι όλα τα έργα ήταν και είναι ωραία και όλα έχουν το δικό τους μήνυμα. Γι’ αυτό καλούμε όλους τους κατοίκους της πόλης να έρθουν να θαυμάσουν τις ζωγραφιές των παιδιών μας, τις ζωγραφιές του τόπου μας. Η έκθεση θα είναι ανοικτή την Πέμπτη και την Παρασκευή τις πρωινές ώρες.

Η όλη εκδήλωση γίνεται υπό την αιγίδα της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ροδόπης – Έβρου, και σε αυτό το σημείο η κ. Τοπαλίδου ευχαριστεί τον Πρόεδρο κ. Χατζόπουλο, διότι σε πρόσφατο πανευρωπαϊκό συνέδριο δώρισε στους συνέδρους το CD με τα «Χελιδονίσματα Θράκης», το οποίο κατ’ αυτό τον τρόπο ταξίδεψε σε όλη την Ευρώπη.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.